T.C. BAKIRKÖY 7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2022/132 Esas
KARAR NO : 2024/406
DAVA : Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 09/02/2022
KARAR TARİHİ : 17/04/2024
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH :
Mahkememizde görülmekte olan davanın yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dilekçesinde özetle; davacının adresinde 25/12/2020 tarihinde hırsızlık gerçekleştiğini Bakırköy Cumhuriyet Başsavcılığnın .... numaralı soruşturma dosyası ile şikayette bulunulduğunu, bazı şüphelilerin yakalandığını ancak çeklerin henüz bulunmadığını, lehdar olan davacının çekler ile ilgili olarak Bakırköy ... Asliye Ticaret Mahkemesinin .... esas sayılı dosyasında ve ... esas sayılı dosyasında çek iptali davası açıldığını, ihbar olunan .... San. Ve Tic. Ltd. Şti. Tarafından teslim edilen ... numaralı 05/05/2021 tarihli 8.650,00-TL bedel olan davacıya keşideci tarafından ve ihbar olunan .... San. Ve Tic. Ltd. Şti. Olan ve davacıya keşideci tarafından .... numaralı 31/05/2021 tarihli 14.394,75-TL bedelli çeke de ödemeden men kararı işlendiğini, davaya konu çeklerin ticari kapsamında .... tarafından ciro edilerek teslim alındığını, davaya konu çekin davalı ... firmasında bulunduğunu, davacı ile davalılardan .... arasında hiçbir ticari ilişki olmadığını belirterek, keşideci ihbar olunan .... tarafından teslim edilen .... numaralı 05/05/2021 tarihli, 8.650,00-TL bedelli çekin, keşideci ihbar olunan ... .. Ve davacıya keşideci tarafından ... numaralı 31/05/2021 tarih, 14.394,75-TL bedelli çekin yetkili hamili olan davacı rızası hilafına hırsızlık suçuna konu edilmesi sebebiyle çeklerin yetkili hamilinin icra takibine konu edilmemesini, çeklerin yetkili hamilinin davacı olduğunun tespitini, davacının son hamil olduğu takibe konu çekin davacı lehine davalılara borçlu olmadığının tespitini, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davalılar üzerinde bırakılmasını talep ve dava etmiştir.
Davalı .... vekilinin cevap dilekçesinde özetle, davacı tarafın iddialarının asılsız olduğunu, davalı şirketin çeki ve çek dayanağı faturayı müşterisi bulunan davalılardan .. Ltd. Şti'den teslim aldığını, yine davalı ... adına düzenlenmiş 28/12/2020 tarihli ... numaralı faturanın götürülüp birlikte alındığını belirterek, davanın husumet ve esas yönünden reddine, %20'den az olmamak üzere köyüniyet tazminatına mahkum edilmesine, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davacı tarafa tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ... Limited Şirketi ve davalı ... Sanayi Ticaret Limited Şirketi'ne usulüne uygun tebligata rağmen cevap dilekçesi sunmadıkları, duruşmalara katılmadığı ve kendilerini vekille temsil ettirmedikleri görüldü.
DELİLLER : Finansal Kurumlar Birliği yazı cevabı, Bakırköy Cumhuriyet Başsavcılığının ... - .... - ... - ... soruştuma sayılı dosyaları, Bakırköy ... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... esas sayılı dosyası, Merter Vergi Dairesi yazı cevabı, bilirkişi incelemesi, tüm dosya kapsamında toplanan deliller.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE :
Dava, Davacı tarafın ... Bankası A.Ş’ye ait ... numaralı 05/05/2021 tarihli 8.650,00 TL bedelli çek ile ...bank A.Ş ... Şubesine ait ... numaralı 31/05/2021 tarihli 14.394,75 TL bedelli çekin lehdarının olduğunun tespiti ile davacı lehine istirdatı, bedeli ödenmiş ise bedelinin istirdatı ve %20 kötüniyet tazminatı isteminden ibarettir.
Tarafların aktif ve pasif dava ehliyetleri denetlenip uyuşmazlık konuları re'sen belirlenerek taraflarca gösterilen deliller toplanmış ve konunun incelenmesinde uzmanlık gerektiren yönler olduğundan bilirkişi incelemesi yaptırılmak suretiyle dava sonuçlandırılmıştır.
Taraflar tacir olup delil olarak ticari defterlere dayanıldığından TTK'nun 83 ilâ 85 ve HMK'nun 222. maddeleri uyarınca tarafların ticari defter ve belgeleri üzerinde konusunda uzman bilirkişi marifetiyle bilirkişi incelemesi yapılmıştır.
Bilirkişi tarafından 11/12/2023 tarihinde ibraz edilen raporda özetle,
Davacının ... numaralı çekin keşidecisi ve ihbar olunan ... LTD ile ticari ilişki içerisinde olduğu, iş bu davaya konu olan 14.394,75-TL değerindeki çekin firmanın borcu karşılığında ... numaralı Tahsilat Makbuzu ile alınarak .... numaralı yevmiye maddesi ile davacı şirket kayıtlarına aldığı,
Davacının ... numaralı çekin cirantalarından ihbar olunan ... LTD ticari ilişki içerisinde olduğu, iş bu davaya konu olan 8.650,00-TL değerindeki çekin firmanın borcu karşılığında ... numaralı Tahsilat Makbuzu ile alınarak ... numaralı yevmiye maddesi ile davacı şirket kayıtlarına aldığı,
Davalı ...'in davalılardan ... Ltd. Şti. İle ticari ilişki içinde olduğu ve davalı faktoring şirketinin 30/12/2020 tarih ve .... numaralı 53.483,46-TL değerinde satış faturasını ... Ltd. Şti. Adına keşide ettiği,
... numaralı 8.650,00-TL bedelli ... Bankası çeki ... kayıtlarında 3 seferde, 07/06/2021, 24/05/2021 tarihlerinde tahsil edildiği, sırasıyla ... ve ... nolu fişler ile kayda alındığı görüş ve kanaati bildirilmiştir.
Huzurda görülen dava, Türk Ticaret Kanunu'nun 792. Maddesi uyarınca açılmış bulunulan istirdat ve İİK ' nın 72. Maddesi uyarınca menfi tespit davasıdır.
TTK'nın 792. maddesine göre;
"Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790 ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür."
Söz konusu düzenleme uyarınca rızası hilafına elden çıktığı ileri sürülen çekin istirdatına yahut menfi tespite karar verilebilmesi için davacının dava konusu yaptığı çekin yetkili hamili olduğunu kanıtlaması yanında, çeki elinde bulunduran yeni hamilin çeki kötü niyetle iktisap ettiğini ya da iktisapta ağır kusuru bulunduğunu ispat etmesinin gerekmektedir. Bu durum karşısında davada ispat yükü, çekin istirdatına karar verilmesini talep eden davacıya ait olup aksinin kabulünün kıymetli evrakın mücerretlik ilkesini ortadan kaldıracağı açıktır.
İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi .... Hukuk Dairesi'nin Esas No: ..., Karar No: ... Sayılı kararına göre;
"Dosya kapsamı incelendiğinde davacının taraf olduğu ve dava konusu edilmeyen farklı çeklerin de benzer ciro silsileleriyle davalıya geçtiği ve davalı tarafından bankaya ibraz edildiği görülmüş, bunun üzerine UYAP’nda yapılan tespitler itibariyle, davalı taraf hakkında farklı hırsızlık suçlarına konu çok sayıda çeki elinde bulundurması nedeniyle başlatılan ceza soruşturmalarının ve ceza davasının henüz sonuçlanmadığı görülmüş ise de, davalının farklı çok sayıda olayda, hırsızlık yoluyla elden çıkan çekleri benzer cirantalardan ciro yoluyla devralıp, bir çoğunu son hamil olarak farklı kişiler/firmalar aleyhine icra takiplerine konu ettiği sabittir. Bu durumda bir tacir olarak basiretli davranması gereken davalının, keşidecileri ve lehdar-cirantaları farklı olan çok sayıda hırsızlık iddiasına konu çeki yeterli araştırmayı yapmadan iktisabında ağır kusurlu olduğunun kabulü gerekmiştir. O halde ilk derece mahkemesince ağır kusurlu olarak iktisap edilen çekin davalıdan istirdatına karar verilmesi gerekirken..."
İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi .... Hukuk Dairesi'nin Esas No: ..., Karar No: .... Sayılı kararına göre;
"Dosya kapsamı ve dosyaya yansıyan deliller üzerine UYAP’nda yapılan tespitler neticesinde davalı ....A.Ş'nin hırsızlık sonucu elinden çıktığını iddia ettiği 2 ayrı senedi yine aynı ciro silsilesindeki şirketler ile davalı ..Ltd.Şti'nin hamil olarak Konya ...İcra Dairesinde ... .... eses sayılı dosyalar ile takip başlattığı ve davalı ..Ltd.Şti hakkında hırsızlık suçlarına konu çok sayıda çeki elinde bulundurması nedeniyle başlatılan ceza soruşturmalarının bulunduğu ve birçok olayda, hırsızlık yoluyla elden çıkan çekleri benzer ve farklı cirantalardan ciro yoluyla devralıp, son hamil olarak farklı kişi veya şirketler aleyhine icra takiplerine konu edildiği sabittir. Bu durumda davalının, keşidecileri ve lehdar-cirantaları farklı olan çok sayıda hırsızlık iddiasına konu çeki yeterli araştırmayı yapmadan iktisabında ağır kusurlu olduğunun kabulü gerekir. İlk derece mahkemesince ağır kusurlu olarak iktisap edilen çekin nedeniyle davacının borçlu olmadığı kabul edilerek çek nedeniyle icra dosyasına yapılan ödemenin istirdatına karar verilmesinde bir isabetsizlik bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmış olup, açıklanan nedenlerle davalı vekilinin istinaf başvusunun esastan reddine karar verilmiştir."
İstanbul BAM .... Hukuk Dairesi'nin Esas No: ..., Karar No: ... Sayılı kararı, Yargıtay incelemesinden geçerek Yargıtay .... Hukuk Dairesi'nin Esas No: ..., Karar No: ...sayılı kararı ile aynı gerekçelerle onanmıştır.
Dosyada ve tüm deliller birlikte değerlendirildiğinde; dava konusu çekin davacının rızası hilafına elden çıktığı dosyamız arasına celp edilen savcılık dosyasından anlaşılmaktadır. Davacının çekin yetkili hamili olup olmadığının tespiti ve istirdatına karar verilebilmesi için yerleşik Yargıtay uygulamalarına göre TTK'nın 792. maddesine göre çekin davacının, çeki elinde bulunduran yeni hamilin çeki kötü niyetle iktisap ettiğini ya da iktisapta ağır kusuru bulunduğunu ispat etmesi gerekmektedir. Davacı vekili tarafından huzurda görülen davanın davalıları aleyhine menfi tespit ve istirdat istemli olarak bir çok davanın açılmış olduğunun belirtilmesi üzerinde bilgileri verilen bir kısım dosyalar dosyamız arasına celp edilmiştir. UYAP sistemi üzerinden yapılan sorgulamada davalılar hakkında menfi tespit ve istirdat istemli olarak bir çok davanın açıldığı tespit edilmiştir. Davalara konu çeklerin aynı ya da benzer nitelikte ciro silsileleri ile cirolandığı tespit edilmiştir. Her ne kadar davalı ... Faktorin tarafından dava konusu çekin meşru hamili olduğu iddia edilmiş ise de İstanbul BAM .... Hukuk Dairesi'nin ve Yargıtay .... Hukuk Dairesi'nin yukarıda alıntılanılan kararlarında da belirtildiği üzere huzurda görülen davanın davalılarının, farklı hırsızlık olayları yoluyla elden çıkan çekleri benzer cirantalardan ciro yoluyla devralarak son hamil olarak farklı kişiler/firmalar aleyhine icra takiplerine konu ettiği; bu durumda bir tacir olarak basiretli davranması gereken davalının, keşidecileri ve lehdar-cirantaları farklı olan çok sayıda hırsızlık iddiasına konu çeki yeterli araştırmayı yapmadan iktisabında ağır kusurlu olduğu; ayrıca davacının dava konusu çekin yetkili hamili olduğu ve hırsızlık sonucu rızası hilafına çekin elinden çıktığı mahkememizce kabul edilerek, tüm davalılar bakımından açılan menfi tespit davasının kabulüne karar verilmiştir. Her ne kadar davacı tarafından tüm davalılar bakımından çekin istirdatı talep edilmiş ise de istirdat davasının çeki elinde bulunduran kişiye karşı açılmasının gerekmesi karşısında davalılar ... San. Tic. Ltd. Şti. Ve ... Tic. Ltd. Şti. bakımından davacının istirdat talebinin pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine, diğer davalı .... A.Ş bakımından ise istirdat talebinin kabulüne karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurmak gerekmiştir.
HÜKÜM:Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Davanın Kısmen Kabul Kısmen Reddi İle;
A-Menfi Tespit Talebi Yönüyle;
Davanın Kabulüne, davacının, ... Bankası A.Ş. ... Şubesi' ne ait ... numaralı 05/05/2021 tarihli 8.650,00 TL bedelli çek ve ...bank A.Ş. ... Şubesine ait .... numaralı 31/05/2021 tarihli ve 14.394,75 TL bedelli çek nedeni ile davalılara borçlu olmadığının tespitine,
B-İstirdat Talebi Yönüyle;
Davanın, ... A.Ş bakımından kabulü ile, dava konusu ... Bankası A.Ş. ... Şubesi' ne ait ... numaralı 05/05/2021 tarihli 8.650,00 TL bedelli çek ve yine ...bank A.Ş. ... Şubesine ait .. numaralı 31/05/2021 tarihli ve 14.394,75 TL bedelli çeklerin davalıdan istidartına,
Davanın, diğer davalılar ... San. Tic. Ltd. Şti. Ve ... Tic. Ltd. Şti. Bakımından, pasif husumet yokluğu nedeniyle Reddine,
2-Alınması gerekli 1.574,18-TL harçtan davacı tarafça yatırılan 393,55-TL harcın mahsubuyla bakiye 1.180,63-TL harcın davalı .... Anonim Şirketi'nden alınarak hazineye irat kaydına,
3-Davacı tarafından yapılan 80,70-TL başvurma harcı, 393,55-TL peşin harç olmak üzere toplam 474,25-TL'nin davalı davalı ... Anonim Şirketi'nden alınarak davacıya verilmesine,
4-Davacı tarafça posta / tebligat / bilirkişi gideri olarak yapılan (ayrıntısı uyapta kayıtlı) 2.398,75-TL yargılama giderinin davalı ... Anonim Şirketi'nden alınarak davacıya verilmesine,
5-AAÜT gereğince hesap edilen 17.900,00-TL ücreti vekaletin davalı ... Anonim Şirketi'nden alınarak davacıya verilmesine,
6-Kararın kesinleşmesine kadar yapılan yargılama giderlerinin davacı tarafça peşin olarak yatırılan yargılama gider avansından mahsubu ile bakiye kısmın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,
Dair, 6100 sayılı HMK'nun 342 ve 345.maddeleri gereğince karşı tarafın sayısı kadar örnek eklenmek suretiyle tebliğden itibaren 2 haftalık süre içerisinde mahkememize verilecek dilekçe ile ilgili İstinaf Dairesi nezdinde istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar davacı vekili ile davalı ...vekilinin yüzüne karşı açıkça okunup, usulen anlatıldı. 17/04/2024
Katip ...
¸e-imzalıdır
Hakim ...
¸e-imzalıdır