T.C. BAKIRKÖY 7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/678 Esas
KARAR NO : 2025/450
DAVA : Zayi Belgesi Verilmesi
DAVA TARİHİ : 13/07/2023
KARAR TARİHİ : 07/05/2025
KARAR YAZIM TARİHİ : 08/05/2025
Mahkememizde görülmekte olan davanın yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin İstanbul İli Başakşehir ilçesinde bulunan İkitelli Organize Sanayi Bölgesi'ndeki ... Cd. No:42/B 6 katlı binada 10/06/2023 tarihin de yangın başladığını, yangının günlerce sürdüğünü, takribi 5 gün sonra kontrol altına alındığını, 26/06/2023 tarihinde itfaiyenin yangın yerini terk ettiğini, yangına ilişkin raporun 05.07.2023 tarihinde çıktığını, Küçükçekmece Cumhuriyet Başsavcılığı'nın ... hazırlık numaralı dosyasın 13.07.2023 tarihinde başvuru yapılarak binaya giriş talep edildiğini, savcılık binanın çökme riskine binaen dilekçemize olumsuz derkenar düşerek taleplerini reddettiğini, yangının büyüklüğü ve ortaya çıkan hasar dikkate alındığında müvekkili şirkete ait ticari defter ve evrakların zayi olması kuvvetle muhtemel olduğunu, her ne kadar evrakların zayi olduğu bizzat müşahade edilememişse de bu nedenle de süremiz başlamamışsada itfaiye görevlilerinin beyanına göre içeride sağlam evrak kalmadığını, her ne kadar farklı şirketlere ait evraklar olarak görünsede bütün diğer şirketler ya fesh olmuş ya kapanmış yada müvekkkil bünyesinde birleşmiş .... Saat İthalat San. Ve Dış Tic. Ltd. Şti., .... Gıda Gıda Sanayi Ve Ticaret A.Ş., ... Kırtasiye San. Ve Tic. Ltd. Şti., ... Kalemcilik Sanayi Ve Ticaret A. Ş.(önceki unvan ... Kırtasiye Ürünleri Sanayi Ve Ticaret A.Ş.), ... Dış Tic. Ltd. Şti.'ne ait olan evrakların zayi olduğunun tespiti ile zayi belgesi verilmesini dava ve talep etmiştir.
Dava; TTK 82. Md gereğince davacı şirkette meydana gelen 10/06/2023 tarihli yangın nedeniyle zayi olduğu iddia edilen ticari defter ve belgelerin tespiti ve ilgili belgelerin zayi olması nedeni ile zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir.
6102 sayılı TTK'nın 82/7. maddesine göre; bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgelerin; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa; tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren, otuz gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Maddede düzenlenen otuz günlük süre hak düşürücü süredir.
Tarafların aktif ve pasif dava ehliyetleri denetlenip uyuşmazlık konuları re'sen belirlenerek taraflarca gösterilen deliller toplanmış ve konunun incelenmesinde uzmanlık gerektiren yönler olduğundan bilirkişi incelemesi yaptırılmak suretiyle dava sonuçlandırılmıştır.
Mali Müşavir bilirkişisi tarafından alınan 12/02/2024 havale tarihli raporunda; öncelikle davacı şirketi dışında dava dilekçesinde belirtilen bu şirket ile bağlantılı .... İthalat San. Ve Dış Tic Ltd Şti, .... Gıda Gıda Sanayi Ve Ticaret AŞ, ... Kırtasiye San Ve Tic Ltd Şti, ... Kalemcilik Sanayi Ve Ticaret AŞ, ... Dış Tic Ltd Şti yönünden de ticari defter, kayıt ve belgeleri için zayi belgesi talep edilmiş olması nedeniyle, bu şirketler yönünden inceleme yapılıp yapılmayacağı hususunda ara karar tesis edilmesi gerektiğini, bu noktada Sayın Mahkemece talebin kabul edilmesi yani diğer 5 şirket yönünden belge zayi durumunun değerlendirilmesi yönünde kanaat hasıl olması halinde davacı şirket için kurumlarla yapılan yazışmaların bu şirketler içinde yapılması gerektiğini yani bu şirketlerin de borç durumları hakkında bilgi alınması gerekeceğini, davacı şirket yönünden davacının sunduğu USB bellek içinde kayıtlı belgelerden 2019, 2020, 2021, 2022, 2023 yıllarında elektronik defter, önceki yıllarda fiziki defter uygulaması bulunduğunun anlaşıldığını, 2019, 2020, 2021, 2022, 2023 yıllarında zorunlu olmamakla beraber davacının ayrıca yevmiye ve defteri kebiri fiziki olarak da tuttuğunu, zayi talebinin bu defterleri de kapsadığını, VUK gereğince 10 yıllık defter saklama süresi yönünden 2013 - 2023 yılları arası defterlerin saklama süresinin devam ettiği dikkate alındığında Vergi dairesine müzekkere yazılarak vergi dairesinden davacı şirketin 2019-2023 yılı arası e defter (yevmiye ve kebir ) kayıtlarının vergi dairesi arşivlerinde kayıtlı olup olmadığının sorulmasını yine bu yıllarda davacı şirketin elektronik fatura ve e arşiv faturalarının vergi dairesi kayıtlarında muhafaza edilip edilip edilmediğinin sorulmasını, gelecek cevapta 2019-2023 yılı için tamamen veya kısmen muhafaza edilmediği (kayıt olmadığı) bildirilmesi halinde davacı tarafından bu dönemler için yeminli mali müşavir raporu alınması gerekeceğini, diğer 5 şirket yönünden talebin değerlendirilmesi durumunda aynı durumların bu 5 şirket için de araştırılması gerekeceğini, fiziki defter dönemleri yönünden ise davacının USB bellekte sunduğu belgeler liste şeklinde olduğundan, bu listelerde belirtilen noterlere (İstanbul 29. Noter, B.Köy 27. Noter, B.Çekmece 1. Noter ) ve İTO'ya müzekkere yazılarak, defter tasdik bilgilerinin ibraz edilmesinin istenmesi gerektiğini, talebin diğer 5 şirket için de değerlendirilmesi halinde bu şirket için de aynı şeyin yapılması gerektiğini, İTO'ya yazılacak müzekkere ayrıca diğer 5 şirket yönünden talebin değerlendirilmesi yönünde kanaat hasıl olması halinde bu şirketlerin kuruluş, kapanış, birleşme, ortaklık vs. hususlarında bilgi sunulmasının istenmesi gerektiğini, davacı şirketin fiziki fatura ve irsaliyelerinin baskısını yapan matbaaya ... Paz Org İth İhr San ve Tic Ltd Şti'ne ( ... Mah. İstoç Tem Yolu 135 34550 Bağcılar, İstanbul ) müzekkere yazılarak bu şirket tarafından davacı şirket adına 2013-2023 arası basımı yapılan fatura ve irsaliyelerin seri ve sıra numarası olarak bildirilmesinin istenmesi gerektiği, aynı durumun diğer beş şirket talebinin de değerlendirilmesi durumunda bu şirketler içinde istenmesi gerekeceğini, davacının ihraç ve ithalat kaydı olduğundan, Gümrük Müdürlüğünden davacı şirketin 2013-2023 yılları arası gümrük beyannamelerinin sorulması gerektiği, diğer 5 şirket için talebin değerlendirilmesi halinde ise bu şirketler yönünden de istenmesi gerekeceğini bildirmiştir.
Mali Müşavir bilirkişisi tarafından alınan 24/04/2024 havale tarihli ek raporunda; TTK ve VUK gereğince saklama süresi davanın açıldığı tarih itibariyle sona ermemiş olan ticari defter zayi talebi yönünden, dosyasına giren belgelere göre 2014, 2015, 2016, 2017, 2018, 2019, 2020, 2021, 2022, 2023 yıllarına ait yevmiye ve defteri kebirin elektronik defter olduğunu, fiziki defter olmayan bu defterler için zayi oluşmayacağını, bu noktada eğer davacının elektronik defter verilerinin de zayi olduğuna dair talebi söz konusu ise, bu defter verileri ile ilgili yeminli mali müşavirden alınmış denetim raporuna ihtiyaç olacağını, fiziki defter olan envanter defterleri için bu yıllara ilişkin zayi belgesi verilebileceğini, 2013 yılına ait defterlerin tasdik bilgilerinin tespit edilemediğini, bu döneme ait defterlerle ilgili zayi belgesi verilmesinin sayın mahkemenin takdirinde olduğunu, fatura ve irsaliyeler yönünden 2013, 2014, 2015, 2016, 2017, 2018, 2019, 2020, 2021, 2022, 2023 yıllarına davacı şirketin fatura/irsaliyeleri için zayi belgesi verilebileceğini, gümrük beyannameleri yönünden zayi belgesi verilebileceğini bildirmiştir.
Yeminli Mali Müşavir bilirkişisi tarafından alınan 28/06/2024 havale tarihli raporunda; davacının faaliyette bulunduğu işyerinde büyük yangın çıktığını, yangının günlerce sürdüğünü, şirketin çok ciddi zarara maruz kaldığı dosya kapsamındaki belgelerden ve İtfaiye raporlarından anlaşıldığını, davacının dilekçesinde talep ettiği bu nedenle davacı tarafından zayi olduğu için zayi belgesi talep edilen tüm sözleşmeler, tüm tahsilat ve ödeme makbuzları, tüm banka dekontları ve ekstreleri, tüm KDV 1, KDV 2, muhtasar beyannameler, tahakkuk fişleri, ödeme makbuzları, tüm SGK tahakkuk fişleri ve ödeme makbuzları, tüm yapılandırma ve matrah artırımı evrakları ve ödeme makbuzları, tüm ithalat dosyaları ve gümrük giriş beyannameleri, şirket adına çıkartılan yatırım teşvik belgeleri, kapasite raporu, sanayi sicil belgesi ve işletme cetveli, şirket adına ve ...... adına olan tapular, ...... adına Güzelce deki inşaata ait SGK Evrakları, Belediye Evrakları, Yapı Ruhsatı, İmar Barışı Evrakları ve Ödeme makbuzları, borç yapılandırma evrakları ve ödeme makbuzları, ..... ve ...... adına ait olan marka patent ve tasarım belgeleri, tüm araçların sigorta ve kasko poliçeleri, 1 adet HP Gen. Server, 1 adet dell server, 1 adet server kabin, 1 adet fortinet D90 Güvenlik duvarı, 3 adet yedekleme ünitesi, 2015 yılından bu güne kadar olan e-defter olarak tutulan yevmiye defteri ve defteri kebir ile, e-defter dataları, beratları ve e-defter saklama evrakları için zayi belgesi verilemeyeceğini, zira söz konusu belgelerin ilgili kurum ve kuruluşlara başvurulduğunda söz konusu evrak veya belgelerin kopyalarının, suretlerinin örneklerinin alınabileceğini, muhafaza ve ibraz mecburiyeti bulunan ticari defterlerden e-defter olarak tutulmayan yevmiye defteri ve defteri kebirlerin, envanter defterlerinin noterce tasdik edilmesinin zorunlu olduğu dikkate alındığından 2015 yılından 2023 yılına kadar envanter defterlerinin, şirkete ait karar defterinin, Yönetim Kurulu Karar Defterinin, Ortaklar Pay Defterinin, e-fatura veya e-arşiv fatura olmayan alış ve satış faturaları ile SGK Hizmet listeleri için zayi belgesi alınması gerekeceğini bildirmiştir.
Mali Müşavir bilirkişisi tarafından alınan 25/02/2025 havale tarihli 2.ek raporunda; Sayın Mahkemenin ara kararı doğrultusunda ve alınan YMM raporu da dikkate alınmak suretiyle fiziki defter olan 2015 yılından 2023 yılına kadar olan envanter defterlerinin, şirkete ait Karar defterinin, Yönetim Kurulu Karar Defteri, Ortaklar Pay Defterinin, e-fatura veya e-arşiv fatura olmayan alış ve satış faturaları ile SGK Hizmet Listeleri için zayi belgesi verilebileceğini, elektronik defter olan yevmiye ve defteri kebir ile, elektronik fatura ve irsaliyeler için zayi belgesi verilemeyeceğini yine dava dilekçesinde belirtilen diğer belgeler için saklama zorunluğu olmaması ve ilgili muhatap kurumlarda bu belgelerin bulunması nedeniyle, bu belgeler için de zayi belgesi verilemeyeceğini bildirmiştir.
İncelenen tüm dosya kapsamı, tarafların iddia ve savunmaları, bilirkişi raporu içeriğine göre; TTK.82/7 maddesi kapsamında davacı tarafça 30 günlük hak düşürücü süre geçmeden davanın açıldığı, davacı şirkette 10/06/2023-26/06/2023 tarihinde meydana gelen yangın sonucunda dava konusu ticari defterlerin zayi olduğu anlaşılmış olup, zayi belgesi talep edilen fiziki olarak tutulan 2015-2023 yıllarına ait envarter defterlerinin, davacı şirkete ait karar defterinin, yönetim kurulu karar defterinin, ortaklar pay defterinin, e-fatura veya e-arşiv fatura olmayan alış ve satış faturaları ile SGK hizmet listelerinin saklanması zorunlu belgelerden olduğu bu belgeler yönünden talebin kabulü ile davacı tarafa zayi belgesi verilmesine, dava dilekçesinde yer alan elektronik defter olarak tutulan yevmiye ve defteri kebir ile, elektronik fatura ve irsaliyeler için zayi belgesi verilemeyeceğini yine diğer belgeler için saklama zorunluğu olmaması ve ilgili muhatap kurumlarda bu belgelerin bulunması nedeniyle bu belgeler için de zayi belgesi verilemeyeceği anlaşıldığından davanın kısmen kabulü ile aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
Davanın kısmen kabulü ile; fiziki olarak tutulan 2015-2023 yıllarına ait envarter defterlerinin, davacı şirkete ait karar defterinin, yönetim kurulu karar defterinin, ortaklar pay defterinin, e-fatura veya e-arşiv fatura olmayan alış ve satış faturaları ile SGK hizmet listelerinin ZAYİ OLDUĞUNUN TESPİTİ İLE ZAYİ BELGESİ VERİLMESİNE,
Fazlaya ilişkin istemin reddine,
Alınması gerekli 615,40 TL harçtan davacı tarafından yatırılan 269,85 TL peşin harcın mahsubuyla bakiye 345,55 TL harcın davacıdan alınarak hazineye irat kaydına,
Davacının yaptığı yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,
Kararın kesinleşmesine kadar yapılan yargılama giderlerinin davacı tarafça peşin olarak yatırılan yargılama gider avansından mahsubu ile bakiye kısmın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,
Dair, kararın tebliğden itibaren 2 haftalık süre içerisinde mahkememize verilecek dilekçe ile ilgili istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar davacı vekilinin yüzüne karşı açıkça okunup, usulen anlatıldı.07/05/2025
Katip ...
e-imzalıdır
Hakim ...
e-imzalıdır