T.C. BAKIRKÖY 7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2025/232
KARAR NO: 2025/245
DAVA: Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız))
DAVA TARİHİ: 10/03/2025
KARAR TARİHİ: 12/03/2025
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 12/03/2025
Yukarıda isim ve adresleri yazılı taraflar arasında mahkememizde görülen davanın HMK.320/1 maddesi uyarınca yapılan inceleme ve dosyanın tetkiki sonunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
TALEP: davacı vekili özetle; müvekkili şirket Karabük ilinde; unvanında gösterilen alanda faaliyet gösterdiğini, müvekkiline ticari alacağına karşılık olarak ... Cd. .... Sk. No. 18 .... Topkapı / İstanbul adresinde kurulu bulunan .... SANAYİ DIŞ TİCARET A.Ş. tarafından aşağıda keşidecisi, muhatap bankası, seri numarası, tutarı ve vade tarihi yazılı bulunan anılan firmaya ait toplamda 10(dokuz) adet çekin düzenlendiğinin bildirildiğini, 15.03.2025 vade tarihli, .... seri numaralı 300.000,00 TL tutarlı muhatabı ... BANKASI .... ŞB. olan keşidecisi .... SANAYİ DIŞ TİCARET A.Ş, 31.03.2025 vade tarihli, .... seri numaralı 300.000,00 TL tutarlı muhatabı .... BANKASI ....ŞB. olan keşidecisi .... SANAYİ DIŞ TİCARET A.Ş, 20.04.2025 vade tarihli, .... seri numaralı 300.000,00 TL tutarlı muhatabı ... BANKASI ... ŞB. olan keşidecisi .... SANAYİ DIŞ TİCARET A.Ş, 30.04.2025 vade tarihli, ... seri numaralı 300.000,00 TL tutarlı muhatabı .... BANKASI .... ŞB. olan keşidecisi ... SANAYİ DIŞ TİCARET A.Ş, 15.05.2025 vade tarihli, ... seri numaralı 300.000,00 TL tutarlı muhatabı ... BANKASI ... ŞB. olan keşidecisi ... SANAYİ DIŞ TİCARET A.Ş, 30.05.2025 vade tarihli, .... seri numaralı 300.000,00 TL tutarlı muhatabı ... BANKASI ... ŞB. olan keşidecisi ... SANAYİ DIŞ TİCARET A.Ş, 05.06.2025 vade tarihli, .... seri numaralı 300.000,00 TL tutarlı muhatabı ... BANKASI ... ŞB. olan keşidecisi ... SANAYİ DIŞ TİCARET A.Ş, 25.06.2025 vade tarihli, .... seri numaralı 300.000,00 TL tutarlı muhatabı ... BANKASI ... ŞB. olan keşidecisi ... SANAYİ DIŞ TİCARET A.Ş, 05.05.2025 vade tarihli, ... seri numaralı 250.000,00 TL tutarlı muhatabı ... BANKASI ... ŞB. olan keşidecisi ... SANAYİ DIŞ TİCARET A.Ş, 05.07.2025 vade tarihli, ... seri numaralı 250.000,00 TL tutarlı muhatabı ... BANKASI ... ŞB. olan keşidecisi ... SANAYİ DIŞ TİCARET A.Ş bilgilerine sahip çeklerin keşideci şirket tarafından 07.02.2025 tarihinde ... Takip No'lu kargo ile lehtar olan müvekkilinin ... Sanayi Ticaret A.Ş.'ye gönderilmek üzere .... Kargo ... Sitesi Şubesi’nden kargoya verildiği müvekkiline bildirildiğini, keşideci firma yetkililerinden öğrendikleri kadarıyla taşıma sürecinde kimliğinin belirsiz kişi veya kişiler tarafından, çeklerin bulunduğu kargo paketi ince bir kesik yapılmak ve suretiyle açıldığını, içindeki çeklerin çalındığını, ardından poşetin tekrar bantlanıp zımbalanarak kargo akışının sağlandığını, müvekkilinin bu süreçten kendilerine gelen kargo poşetinin neden boş olarak gönderildiğini firmaya sormaları üzerine haberdar olduklarını, keşideci firma yetkilileri kargo yetkilileri ile yaptıkları görüşmelerde çeklerin çalındığının doğrulandığını ifade ettiklerini, 12.02.2025 tarihinde ise ..., ..., ..., ... ve ... seri nolu çekler müvekkiline hiçbir suretle teslim olunmadığı halde müvekkili şirketin bilgileri kullanılmak suretiyle muhtemel sahta kaşe ve imza ile .... ŞİRKETİ .... ŞUBESİNE ibraz olunduğunun öğrenildiğini, keşideci firma bu hususlarda kargo görevlileri ve sorumlu şahıslar hakkında Büyükçekmece Cumhuriyet Başsavcılığı'nın ... Soruşturma sayılı dosyası kapsamında şikayetçi olduklarını beyan ettiklerini, dava esnasında çekin kötü niyetli kişilerin eline geçmesi ihtimaline göre ödeme yasağı talep etme zorunluluklarını doğduğunu, çeklerin tahsilatının mümkün olmamakta ve bu durumda müvekkilinin mağduriyetine neden olduğunu, çeklerin bedelinin talep edilebilmesi bakımından çeklerin iptaline karar verilmesini ve müvekkilinin zarara uğramaması için çek hakkında ödeme yasağı kararı verilmesini talep ettiklerini uygun bir teminat karşılığında ödeme yasağı konularak, dava konusu çeklerin iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava hukuki niteliği itibariyle TTK'nın 818/s madde hükmü delaletiyle, aynı kanunun 757.madde hükümlerinde belirtilen zayi nedeniyle çek iptali isteğine ilişkindir.
6102 Sayılı TKK'nin 818/1-s maddesinin atfı ile aynı kanunun 757/1 ve 759/1 maddeleri uyarınca; iradesi dışında çek elinde çıkan hamil, çekin kimde olduğunu bilinmiyorsa, çekin ödeme yeri veya hamilin yerleşim yerinden çekin iptaline karar verilmesini talep edebilir. Çekin zayii nedeniyle iptali davası açma hakkı hamile ait olup, zayi nedeniyle iptal talebinde bulunan kişi, çekin hamili olduğu ve çekin kaybolduğunun '' kuvvetle muhtemel'' olduğu ispata elverişli deliller sunmalıdır.
Hamil TTK 651. maddesi uyarınca hamil çekin zayi edilmesi halinde iptal davası açabilecek. TTK 652. maddesine göre iptal karar ile hamil hakkını çek olmadan ileri sürebilecek ya da borçludan yeni bir senet tanzim edilmesini isteyebilecektir.
Çek iptali davası sonucunda verilen karar borçluya ibraz ile borçludan çek bedelinin tahsili imkanını sağlamaktır. Bu davayı açma hakkı hamile aittir. Çek keşidecisinin TTK'nın 757 ve 818/s.maddesi gereğince iptal davası açma hakkı bulunmamaktadır.
TTK'nun 818 inci maddesi yollaması ile aynı yasanın 680 inci madde uyarınca bir çekin kısmen doldurulmuş veya sadece imzalanmış olması hâlinde tedavüle çıkarılması mümkün ve geçerli olup böyle bir çek için zayii nedeniyle çek iptali davasın açılabilecektir.
"...Talebe konu çek de lehdar olarak davacı yazılmış ise de çek henüz davacıya teslim edilmeden kaybolması ve teslim söz konusu olmamasına göre davacının yetkili hamil kabul edilmesi mümkün değildir. Bu durumda davacının hamil olmadığı çek yönünden iptal davası açmakta hukuki yararı bulunmadığından mahkemece davanın reddıne karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir..." (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesinin 2021/1479 Esas 2021/1125 Karar sayılı ilamı)
Somut olayda iptali talep edilen çeklerin davacının çeklerin lehtarı olması ve çeklerin henüz kendisine ulaşmadan (teslim edilmeden) kargoda kaybolduğunu iddia etmiş olduğu, olayların gerçekleşme biçimi ve işin niteliği gereği çekin keşideci tarafından talep eden şirkete kargo yoluyla gönderildiği fakat kargoda kaybolması nedeniyle talep eden şirkete tesliminin gerçekleşmediği ve böylece talep eden şirketin yetkili hamil sıfatı kazanmadığı aşikardır. Zira, 6102 sayılı TTK’nin 788/1 maddesine göre 'açıkça “emre yazılı” kaydıyla veya bu kayıt olmadan belirli bir kişi lehine ödenmesi şart kılınan bir çek, ciro ve zilyetliğin geçirilmesiyle devredilebilir. 6102 sayılı TTK'nin 818. maddesinin göndermesi ile aynı Kanun’un 684. maddesine göre ise ciro ve zilyetliğin geçirilmesi ile çekten doğan bütün haklar devrolunur. 6102 Sayılı TTK'nin 818/1-s maddesi yollaması ile aynı yasanın 680. maddesi uyarınca bir çekin kısmen doldurulmuş veya sadece imzalanmış olması halinde dahi tedavüle çıkarılması mümkün ve geçerli olup, böyle bir çekin TTK'nin 757, 763, ve 764 vd. maddeleri uyarınca iptalini istemek hakkı da sadece lehtar ve hamile aittir. Somut olayda olayların gerçekleşme biçiminden açıkça görüldüğü üzere çekin kargoda kaybolmak suretiyle zilyetliğinin henüz zayi nedeniyle çekin iptalini talep eden şirkete geçmediği ve böylece talep eden şirketin yetkili hamil sıfatı kazanmadığı anlaşıldığından işbu çeke ilişkin olarak zayi nedeniyle iptal davası açamayacağı gibi, ödemeden men yasağı kararı verilmesini istemesi de mümkün görülmemiştir. Binaenaleyh; gerçekleşen bu durumun 6100 sayılı HMK’nin 114/1-h maddesi gereğince dava şartı olduğu ve dava şartı eksikliğinin giderilmesinin de mümkün olmadığı ve davacı şirket lehtarın dava tarihi itibariyle hamil sıfatını kazanamaması nedeniyle çek iptal davası açma hakkı ve hukuki yararı bulunmadığı sonuç ve kanaatiyle davanın dava şartı yokluğundan usulden reddine karar verilerek, 6100 Sayılı HMK'nin 297/2 maddeleri gereğince aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Davanın HMK 114/1-h ve 115/2 maddesi uyarınca hukuki yarar yokluğundan USULDEN REDDİNE,
2-Alınması gerekli harç peşin yatırıldığından yeniden harç alınmasına yer olmadığına,
3-Davacının yaptığı yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,
4-Kararın kesinleşmesine kadar yapılan yargılama giderlerinin davacı tarafça peşin olarak yatırılan yargılama gider avansından mahsubu ile bakiye kısmın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,
Dair, 6100 sayılı HMK'nun 342 ve 345.maddeleri gereğince karşı tarafın sayısı kadar örnek eklenmek suretiyle tebliğden itibaren 2 haftalık süre içerisinde mahkememize verilecek dilekçe ile ilgili İstinaf Dairesi nezdinde istinaf yolu açık olmak üzere HMK.320/1 maddesi uyarınca dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu karar verildi. 12/03/2025
Başkan ...
¸e-imzalıdır
Üye ...
¸e-imzalıdır
Üye ...
¸e-imzalıdır
Katip ...
¸e-imzalıdır