T.C. BAKIRKÖY 8. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/133 Esas
KARAR NO : 2025/502 Karar
DAVA : İtirazın İptali
DAVA TARİHİ : 10/09/2024
KARAR TARİHİ : 12/06/2025
KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 02/07/2025
Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
TALEP: Davacı taraf sunduğu dava dilekçesinde özetle; Müvekkili şirket tarafından ... no'lu Trafik Poliçesi ile sigorta edilen davalının maliki olduğu ... plakalı aracın, 10.05.2023 tarihinde Ehliyetsiz (Yetersiz Ehliyet) sürücü ... sevk ve idaresinde iken ... plakalı araca çarpması sebebiyle araçta ağır hasar meydana geldiğini, hadise mahallinde tutulan Anlaşmalı Maddi Hasarlı Trafik Kazası Tespit Tutanağına göre; ... plakalı araç meydana gelen kazada 8/8 kusurlu olduğu ve sürücüsünün yetersiz ehliyetsiz olduğu sabittir.”denildiğini bildirerek, davalının haksız ve kötü niyetli itirazının iptali ile takibin devamına, davalı aleyhine %20 den az olmamak kaydıyla icra inkar tazminatına hükmedilmesine, yargılama gideri ile vekalet ücretinin davalı tarafa yüklenmesine karar verilmesini talep etmiştir.
CEVAP:Davalı taraf sunduğu dava cevap dilekçesinde özetle; kabul anlamına gelmemek kaydıyla, meydana gelen kazada tarafların kusur oranlarının ve rücuya konu tazminat bedellerinin belirlenmesinin gerektiğini, meydana gelen kazada müvekkili şirkete ait araç sürücüsüne atfedilecek bir kusur bulunmadığını, bu sebeple kaza tespit tutanağında yer alan kusur incelemesinin hatalı yapılmış olduğundan kusur oranlarının ve tazminat bedellerinin bilirkişi incelemesi yapılarak tespit edilmesi gerektiğini bildirerek, davanın öncelikle davanın usulden reddine, aksi halde esastan reddi ile davacı hakkında kötü niyet tazminatı hükmedilmesini ve yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE; Taraflara usulüne uygun tebligat yapılmıştır.
Dava, hukuki niteliği itibariyle, İtirazın İptali ile başlatılmış olan ilamsız icra takibine vaki itirazın İİK'nın 67. maddesi uyarınca iptali istemine ilişkindir.
İstanbul Arabuluculuk Dairesinin .... Numaralı dosyasında; 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu m. 17, m. 18/A ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m. 5/A uyarınca arabuluculuk son tutanağının 06/08/2024 tarihinde düzenlendiği anlaşıldı.
Dosya kapsamında bulunan Bakırköy ... İcra Dairesinin ... Esas sayılı icra dosyasının incelenmesinde; davacı takip alacaklısı tarafından davalı takip borçlusu aleyhine 28.127,75-TL asıl alacak, 2.475,55-TL faiz alacağı olmak üzere toplam 30.603,30-TL alacak yönünden 19/03/2024 tarihinde icra takibi başlatıldığı, takibe dayanak olarak ehliyetsiz sürücünün aracı kullanmasından kaynaklı hasar bedelinin rücu talebine ilişkin olduğu, davalı tarafından 06/01/2023 tarihinde borca, faize ve ferilerine itiraz üzerine takibin durduğu ve davanın asıl alacak bakımından bir yıllık yasal hak düşürücü sürede açıldığı görülmüştür.
Uyuşmazlık, Davacı sigorta şirketinin kaza nedeni ile hasar bedelini davalıdan talep hakkının olup olmadığı, araç sürücüsünün yetersiz ehliyetsiz araç kullanıp kullanmadığı, bu nedenle rücu hakkının olup olmadığı, davacının talep edebileceği miktarın ne olduğu, borçlunun temerrüte düşüp düşmediği temerrüt tarihinin, uygulanması gereken faiz tür ve oranının, buna göre tahakkuk eden faiz miktarının ve toplam alacağın ne olduğu noktalarındadır.
Dosyanın bilirkişi heyetine verildiği, bilirkişiler tarafından hazırlanan 25/01/2025 tarihli bilirkişi raporunun sonuç kısmında özetle; ... Plakalı araç sürcüsü ...'ın "Asli Kusurlu" kusur oranının ise %100, ... Plakalı araç maliki/sürücüsü ...'ın, Kusursuz” olduğu, hasar miktarının “ 18.867,47 TL“ olduğu, aracın kaza öncesinde fiyatının 356.728,00TL olup, aracın tamiri sonrası fiyatı : 321.055,00TL olduğu, işbu aracın değer kaybının 35.673.00TL olduğu, dava konusu kaza da ... plaka sayılı araç sürücüsünün yeterli ehliyetnameye sahip olmaması sebebiyle rücu şartının oluştuğu fakat aracın uzun süreli kiralama sözleşmesi ile kiralandığı için işleten sıfatının yer değiştirdiği ve davalının sorumluluğunun bulunmadığı görüş ve kanaatini bildirir raporunu ibraz etmiştir.
Bilirkişi raporu HMK 280. Maddesi uyarınca taraflara tebliğ edilmiştir.
Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası'nda sigortacının rücu hakkı, KTK'nın 95/2.maddesi ile ZMSS poliçesi genel şartlarında düzenlemeye tabi tutulmuştur.
2918 sayılı KTK'nın 95/2.maddesi uyarınca sigortacı; tazminat yükümlülüğünün azaltılması ve kaldırılmasına ilişkin halleri 3. kişilere karşı ileri süremeyeceğinden zarar görene ödeme yaptıktan sonra sigorta sözleşmesine ve bu sözleşmeye ilişkin kanun hükümlerine göre, tazminatın kaldırılmasını ve indirilmesini sağlayabileceği oranda kendi sigorta ettirenine rücu edebilecektir. Sözleşme ve yasa gereği sigorta ettirenine karşı defi hakkı bulunan sigortacı bu hakka dayanarak kendi sigortalısına dönebilmektedir.
Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortasında sigortacının rücu hakkı, 2918 sayılı KTK'nın 95/2 maddesi ile Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarında düzenlemeye tabi tutulmuştur. ZMSS Poliçe Genel Şartları'nın 4. maddesinde düzenlenen ağır kusur veya kasıt hali, oto yarışına katılma, ehliyetnamesiz motorlu araç kullanmak, uyuşturucu veya alkollü olarak araç kullanmak, istiap haddinin aşılması, aracın çalınması veya gasp edilmesinde işleteninin kusuru gibi haller sigortacının sigortalısına rücu sebeplerindendir.
Poliçenin tanzim tarihinde ve olayın meydana geldiği günde yürürlükte bulunan 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun (TTK) 1409'uncu maddesi uyarınca sigortacı geçerli bir sigorta ilişkisi kurulduktan sonra oluşan rizikonun gerçekleşmesinden doğan zarardan veya bedelden sorumlu olduğu gibi aynı maddenin 2'nci fıkrası hükmüne göre, kural olarak rizikonun teminat dışında kaldığına ilişkin iddianın sigortacı tarafından kanıtlanmalıdır. Olayın sigortalının ihbar ettiği şekilde değil de sigortacının iddia ettiği şekilde gerçekleşmesi halinde ise, bu oluş şeklinin Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarının (KMAZMSSGŞ), A.6'ncı maddesinde sayılan teminat dışında kalan haller ile B.4'üncü maddesinde sayılan zarar görenlerin haklarının saklı tutulması ve sigortacının sigortalıya rücu hakkı kapsamında olması gerekmektedir. İlkeler yukarıda anlatılan şekilde olmakla birlikte sigortalı, KMAZMSSGŞ'nin, A.6'ncı ve B.4'üncü maddeleri ve TTK'nin 1446'ncı maddesinin 2'nci fıkrası uyarınca rizikonun gerçekleştiğine dair doğru ihbar yükümlülüğünü kasten yerine getirmez veya iyiniyet kurallarına açıkça aykırı şekilde sigorta teminatı dışında kalan bir hususu sanki bu oluşan riziko teminat içindeymiş gibi ihbar ederse ispat yükü yer değiştirir. Bu durumda oluşan rizikonun teminat içinde kaldığını ispat yükü sigortalıya geçer.
ZMSS'de sigortacının rücu hakkı KTK'nin 95'inci maddesinin 2'nci fıkrası ile KMAZMSSGŞ'de düzenlemeye tabi tutulmuştur. Bu tür davalarda KTK'nin 95'inci maddesinin 2'nci fıkrası gereğince tazminat yükümlülüğünün azaltılması veya kaldırılmasına ilişkin halleri üçüncü kişilere karşı ileri sürme olanağı bulunmayan sigortacı zarar görene ödeme yaptıktan sonra sigorta sözleşmesine ve bu sözleşmeye ilişkin kanun hükümlerine göre sigorta ettirene rücu edebilir.
Anılan bu düzenlemeler gereği; davacı trafik sigortacısı, açıkça ve sınırlı sayıda belirlenen sebeplerle sigortalısı olan davalıya rücu edebilecek olup, ehliyetsizlik nedenine dayanan rücuda ise, ancak davalı sigortalıya ait aracın ehliyetsiz sürücüsünün kazadaki kusuru oranında rücu hakkını kullanabilecektir. Yargıtay .. HD 02/12/2019 tarih ... Esas, ... Karar.
"...Davaya konu kazanın meydana geldiği tarih itibariyle yürürlükte olan Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarının B.4.d maddesinde, tazminatı gerektiren olay, işletenin veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin veya motorlu aracın hatır için karşılıksız olarak verildiği kişilerin ehliyetsiz olmaları, uyuşturucu veya keyif verici maddeler almış olarak aracı sevk ve idare etmeleri esnasında meydana gelmiş veya olay yukarıda sayılan kişilerin ehliyetsiz olmaları, alkollü içki almış olmaları nedeniyle aracı güvenli sürme yeteneklerini kaybetmiş bulunmalarından ileri geliyorsa, sigortacının sigorta ettirene rücu hakkı olduğu açıklanmıştır. Somut olayda dava dışı sigortalı araç sürücü, aksi ispat edilinceye kadar geçerli olan, resmi mercilerce düzenlenmiş kaza tespit tutanağına göre sürücünün ehliyetsiz olduğu tespit edildiğinden davacının rücu hakkı doğmaktadır. Davalının aracın maliki ve zmms poliçesinin tarafı olması sebebiyle işleten sıfatıyla, kaza tespit tutanağına göre meydana gelen olayda sigortalı araç sürücünün ehliyetsiz olması nedeniyle 3. kişilerin gördüğü zararı karşılayan davacının rücu davasının muhatabı olduğu ve davacı sigorta şirketi tarafından karşılanan zararı tazmin etme yükümlülüğü bulunduğundan bu yöne ilişkin istinaf talepleri yerinde değildir..." İstanbul BAM ... HD 30/04/2024 Tarih ... Esas ... Karar.
Dosya tüm deliller ile birlikte somut olay bakımından değerlendirildiğinde; dava dışı sigortalı araç sürücü ... un, aksi ispat edilinceye kadar geçerli olan, resmi mercilerce düzenlenmiş kaza tespit tutanağına göre sürücünün ehliyetsiz olduğu tespit edildiği, Nüfus Müdürlüğü yazı cevabından da C sınıfı ehliyetini 11/12/2024 tarihinde 10/05/2023 tarihinden sonra aldığı, kaza anında ehliyetsiz olduğu tespit edilmiş olup davacının rücu hakkı doğmaktadır. Davalının aracın maliki ve zmms poliçesinin tarafı olması sebebiyle işleten sıfatıyla, kaza tespit tutanağına göre meydana gelen olayda sigortalı araç sürücünün ehliyetsiz olması nedeniyle 3. kişilerin gördüğü zararı karşılayan davacının rücu davasının muhatabı olduğu ve davacı sigorta şirketi tarafından karşılanan zararı tazmin etme yükümlülüğü bulunduğundan davacının rücu alacağı ve kusur bakımından dosya incelenmekle; Rücu edilebilecek tazminat tutarı bakımından; sigorta şirketinin rücu edebileceği tazminat tutarı, sigortalı araç sürücüsünün kusur oranına ve zarar görenlerin gerçek zararına göre belirlenir. ( Yargıtay 17.HD'nin 2014/15731 Esas, 2017/587 Karar sayılı ilamı) Mahkememizce alınan bilirkişi raporunda, kazada zarar gören 3. kişilere ödenmesi gereken maddi tazminatın miktarı ile davacı Sigorta Anonim Şirketi tarafından dosyada mübrez; bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre bahsi geçen uyuşmazlık konusunda denetime elverişli olarak izah edilmiş ve ... Plakalı araç sürcüsü ...'ın "Asli Kusurlu" kusur oranının ise %100, ... Plakalı araç maliki/sürücüsü ... 'ın, Kusursuz” olduğu, hasar miktarının “ 18.867,47 TL“ olduğu, aracın kaza öncesinde fiyatının 356.728,00TL olup, aracın tamiri sonrası fiyatı : 321.055,00TL olduğu, işbu aracın değer kaybının 35.673.00TL olduğu, dava konusu kaza da ... plaka sayılı araç sürücüsünün yeterli ehliyetnameye sahip olmaması sebebiyle rücu şartının olduğuna ilişkin tespiti de dikkate alınarak davanın kabulüne karar vermek gerekmiştir.
İİK'nın 67/2. maddesine göre itirazın iptali davasında, alacaklı yararına icra inkar tazminatına hükmedilebilmesi için hükmün usulüne uygun yapılmış bir icra takibinin bulunması, borçlunun süresi içerisinde ödeme emrine itiraz etmesi, alacaklının bir yıl içerisinde itirazın iptali davasını açması ve davasında haklı çıkarak inkar tazminatı talep etmiş olması gerekir. Burada borçlu itirazının kötü niyetle yapılmış olması veya alacağın bir belgeye bağlanması koşulu aranmaz. Bu yasal koşullar yanı sıra takibe konu alacağın likit olması da gerekir. Bir alacağın likit olup olmadığı her olay özelliklerine göre değişmekle birlikte alacak ve onun borçlusu birlikte değerlendirilerek sonuca ulaşılmalıdır. Buna göre, likit bir alacaklıdan söz edilebilmesi için ya alacağın gerçek miktarının belli ve sabit olması yada borçlu tarafından belirlenebilmesi için bütün unsurlarının bilinmesi ya da bilinmesinin gerekmesi gerekir. Davalı taraf talebine karşı koymasının haklı nedenlere dayanıp dayanmadığının belirlenmesi, rücu şartlarının belirlenmesi yargılama yapılmasını gerektirdiğinden alacağın likit (muayyen, belirli) olduğundan söz edilemez. Bu durumda mahkemece davacı tarafın icra inkar tazminatı talebinin reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurmak gerekmiştir.
HÜKÜM:Yukarıda açıklandığı üzere;
Davanın İİK'nın 67/1.maddesi uyarınca KABULÜNE,
1-Bakırköy .... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı ilamsız icra takibine davalı tarafından yöneltilmiş olan 28.127,45-TL asıl alacak, 2475,55-TL faiz alacağı bakımından itirazın iptali ile asıl alacak tutarına icra takip tarihinden itibaren takip tarihinden itibaren asıl alacağa davacının talebi aşılmamak üzere 3095 sayılı Kanunun 2/2.maddesi uyarıca değişen oranlarda avans faizi uygulanmak suretiyle takibin devamına,
2- İİK'nın 67/2. maddesi şartları oluşmadığından davacının icra inkar tazminat talebinin reddine,
3-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi gereğince alınması gereken 2.090,49-TL ilam harcın davacı tarafından yatırılan 427,60-TL peşin harçtan mahsubu ile bakiye 1.662,89-TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,
4-Davacı tarafından yatırılan 427,60-TL başvuru harcı, 427,60-TL peşin harç, 60,80-TL vekalet harcı, olmak üzere toplam 916,00-TL harcın davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
5-Davacı tarafından yapılan 13.555,00-TL toplam yargılama giderlerinin davalıdan tahsili ile davacı tarafa verilmesine,
6-Davacı tarafça yatırılan gider avansından arta kalan miktarın karar kesinleştiğinde ve talep halinde yatıran davacı tarafa iadesine, (Gerekçeli kararın tebliğe çıkarılma masraflarının kalan gider avansından karşılanmasına)
7-6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu 18/A-11-13.maddesi uyarınca ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği Tarife hükümleri uyarınca Bakırköy Arabuluculuk bürosunun arabuluculuk dosyasında Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 3.600,00-TL arabuluculuk ücretinin davalıdan tahsili hazineye irat kaydına,
8-Davacının kendisini bir vekil ile temsil ettirdiği anlaşıldığından karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT'ne göre kabul edilen miktar üzerinden hesap edilen olunan 30.00,00-TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
9-Mahkemece verilen kararın niteliği nazara alınarak davalı tarafın yapmış olduğu masrafın yine davalı üzerine bırakılmasına,
10-HMK'nın uygulanmasına dair yönetmeliğin 58/1 maddesi gereğince tarafların talebi halinde gerekçeli kararın taraflara tebliğine,
Dair; miktar itibariyle kesin olmak üzere taraf vekillerinin yüzüne karşı verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 12/06/2025
Katip ...
¸e-imzalı
Hakim ...
¸e-imzalı