T.C. BAKIRKÖY 8. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/194 Esas
KARAR NO : 2025/492 Karar
DAVA : İtirazın İptali
DAVA TARİHİ : 26/03/2024
KARAR TARİHİ : 12/06/2025
KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 01/07/2025
Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
TALEP: Davacı taraf sunduğu dava dilekçesinde özetle; Müvekkili .... Sigorta AŞ,'nin sigortacılık işi ile iştigal eden Türkiye’nin önde gelen şirketlerinden biri olduğunu, dava dışı müvekkili sigortalısı .... A.Ş.'ye ait "maket" emtiası, taşıma sırasında oluşabilecek rizikolara karşı Nakliyat Emtia Sigorta Poliçesi ile müvekkili tarafından teminat altına alındığını, Emtiaların, .... numaralı hava yolu taşıma senedi tahtında hava yolu taşıması ile Türkiye'den Katar'a taşınmak üzere yola çıktığını, söz konusu emtia alıcıya teslim edildiğinde yapılan kontrollerde emtianın hasarlı olduğu tespit edildiğini, ekspertiz raporu kapsamında hasarın yükün taşınması sırasında hasara uğraması neticesinde meydana geldiğinin tespit edildiğini, davalının hava yolu taşıma senedini düzenlemek ve taşıma işini fiilen gerçekleştirmek suretiyle Yargıtay İçtihatları gereğince somut olaya konu taşımada "fiili taşıyan" olarak hareket etmiş olduğundan sorumluluğunun söz konusu olduğunu, dava dışı sigortalının uğradığı zarar müvekkilince tazmin edildiğini, 6102 Sayılı TTK 1472. maddesine göre hukuken sigortalının haklarına halef olduğunu ve "kanuni halef" sıfatını kazandığını, aynı zamanda TBK m. 183 gereğince de sigortalının haklarına halef olunarak "akdi halef" sıfatı haiz olunduğunu, görüleceği üzere, belirtilen tüm bu nedenlerle borçlu aleyhine İstanbul .... İcra Müdürlüğü ... E. sayılı dosyası ile başlattığımız takibe Davalı/Borçlu tarafından yapılmış olan itiraz haksız olup, tamamen kötü niyetli olarak alacaklarını sürüncemede bırakmak amacıyla yapıldığını, bu sebeple mahkemece işbu haksız, mesnetsiz ve kötüniyetli olarak yapılan itirazın iptali ile takibin devamına, takibin haksız şekilde durmasına neden olan davalı/borçlu aleyhine icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Davalı taraf sunduğu dava cevap dilekçesinde özetle; Davacı .... Sigorta tarafından, sigortalı ... Endüstri Anonim Şirketi'ne ait maket emtiasının taşıma sırasında hasarlandığı ve sigortalıya ödeme yapıldığı belirtilerek hasara ilişkin ödemenin rücuen tahsili amacıyla müvekkili Ortaklık aleyhine İstanbul .... İcra Müdürlüğü'nün .... E. Sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığını, söz konusu takibin haksız ve dayanaksız olması nedeniyle tarafımızca yapılan itiraz üzerine davacı huzurdaki itirazın iptali davasını ikame ettiğini, huzurdaki dava haksız ve dayanaksız olduğundan reddinin gerektiğini, şöyle ki; yetki itirazlarının olduğunu, müvekkili ortaklık aleyhine ikame edilen huzurdaki dava HMK md.6 genel yetki kurallarına tabi olduğunu, müvekkili ortaklığın yerleşim yeri ... Mah. ... Cad. No:3/1 Bakırköy olduğundan yetkili mahkeme Bakırköy Mahkemeleri olduğunu, bu itibarla, öncelikle yetki itirazlarının kabulüne karar verilmesini, davacı tarafından halefiyet şartlarının yerine getirilip getirilmediğinin araştırılmasını, getirilmediğinin tespiti halinde davanın aktif husumet ehliyeti yokluğundan reddine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE;
İstanbul ... Asliye Ticaret Mahkemesinin 13/06/2024 Tarih, ... Esas ve ... Karar sayılı ilamı ile yetkisizlik kararı verilerek dosyasının mahkememize gönderildiği görüldü.
Taraflara usulüne uygun tebligat yapılmıştır.
Dava, hukuki niteliği itibariyle, dava dışı sigortalı .... Anonim Şirketi'ne ait maket emtiasının hava yoluyla taşınması sırasında emtianın hasara uğraması nedeniyle davacı sigorta şirketince ödenen bedelin rücu istemiyle davacı tarafça başlatılan icra takibine davalı tarafça yapılan itirazın İİK 67 uyarınca iptali istemine ilişkin olduğu anlaşıldı.
İstanbul Arabuluculuk Dairesinin ... Numaralı dosyasında; 12.03.2024 tarihinde 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu m. 17, m. 18/A ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m. 5/A uyarınca arabuluculuk son tutanağının düzenlendiği anlaşıldı.
Dosya kapsamında bulunan İstanbul .... İcra Dairesinin ... Esas sayılı icra dosyasının incelenmesinde; davacı takip alacaklısı tarafından davalı takip borçlusu aleyhine 26.446,16-TL asıl alacak yönünden 30/01/2023 tarihinde icra takibi başlatıldığı, takip dayanağı olarak olarak gösterildiği, davalı tarafından 11.04.2023 tarihinde borcun tamamına, ferilerine ve itiraz üzerine takibin durduğu ve davanın bir yıllık yasal hak düşürücü sürede açıldığı görülmüştür.
Uyuşmazlık, dava dışı sigortalı ... Anonim Şirketi'ne ait maket emtiasının hava yoluyla taşınması sırasında emtianın hasara uğraması nedeniyle davacı sigorta şirketince ödenen bedelin rücu isteminin yerinde olup olmadığı, ihbar yükümlülüğünün yerine getirilip getirmediği, davacı alacaklı ise miktarının ne olduğu, davacının icra inkar davalının kötü niyet tazminat taleplerinin yerinde olup olmadığı hususlarında toplandığı anlaşıldı.
Mahkememizce dava konusu taşınmada zararın oluşup oluşmadığı, zarar var ise davalının sorumluluğunun bulunup bulunmadığı hususlarında bilirkişi incelemesi yapılmasına karar verilmiştir.
Dosyanın bilirkişi heyetine verildiği, bilirkişi heyeti tarafından hazırlanan 03/01/2025 tarihli bilirkişi raporunun sonuç kısmında özetle; "Taraflar arasındaki ihtilaf noktalarının; davacı sigorta şirketinin, sigortalısının emtiasının Ankara/Türkiye&Doha/Katar taşıması sürecinde hasar gördüğü iddiasıyla ödediği tazminatı, davalı şirketten rücuen tazmin etmesinin mümkün olup olmadığı, hasarın ambalaj veya sabitleme hatası gibi bir nedenle sigortalının kusuruna dayanıp dayanmadığı ve davacının talep edebileceği tazminat miktarının ne olduğu hususlarında toplandığı; 2) Taraflar arasındaki ihtilafın havayoluyla uluslararası eşya taşımasından doğmasına göre davanın esasının 1999 tarihli Montreal Konvansiyonuna tabi olduğu; 3) Davacı şirketin halefiyet koşulları yönünden; hasarın yürürlükte ve geçerli bir poliçe kapsamında olduğu ve hasar medeniyle sigortalı ... şirketinin ekonomik alanında zararın oluştuğu, ancak davacı Sigorta şirketinin tazminatı, sigortalı ... şirketinin iradesiyle sigorta ettiren .... Uluslararası taşımacılık şirketine ödediğine ilişkin bir onay belgesi veya temlikname gibi bir belge sunması koşuluyla somut olayda halefiyetin şartlarından biri olan ödeme koşulunu yerine getirilmiş kabul edilebileceği, aksi durumda ise yanlış kişiye ödeme yapıldığından dolayı TTK m.1472 kapsamında kanuni halefiyetten söz edilemeyeceğinin değerlendirildiği; 4) Davalı .... şirketi, hava yük senedi düzenlemesi ve taşımak üzere emtiayı teslim almasından dolayı emtianın varma yerinde teslimine kadar ortaya çıkan zıya ve hasardan sorumlu olduğundan huzurdaki davanın davalı .... şirketine yöneltilebileceği; 5) Dava konusu hasarın bir kısmının emtianın teslim alındığı anda fark edilebilecek nitelikte olması, varış havaalanı gümrüğünde bir tutanak tutulmaması ve emtianın alıcısının fuar sahasındaki yerinde teslimi esnasında da bir tutanak tutulmaması, ayrıca 14 günlük süre içinde herhangi bir ihbarda bulunulmaması (MonK m.31/2) ve emtianın tüm taşıma sürecinin sigorta ettiren .... Uluslararası Taşımacılık şirketi tarafından organize edilmesi, emtianın varış havaalanı (gümrükten sonraki) karayolu taşıma süreci veya karayolu taşıtına yüklenmesi sürecinde hasar görme ihtimalinin de bulunması karşısında dava konusu hasarın davalı ... şirketinin havayolu taşıma sürecinde meydana geldiği hususunun ispata muhtaç olduğunun değerlendirildiği; 6) MonK m.22 gereğince davalı şirketin sorumluluk sınırının 41.404-SDR olmasına göre SDR ile TL arasındaki pariteden dolayı davalı şirket aleyhine sorumluluğun takdir edilmesi halinde, dava değerinin 26.446,16 TL olmasına göre, davalı şirketin gerçek zarar ilkesine göre sorumlu olacağı (MonK m.23); eksper raporunda tamirat ve parça bedellerine ilişkin faturaların kendisine ibraz edildiği ifade edilmesine rağmen söz konusu faturaların dava dosyasında ve eksper raporu eklerinde bulunmadığı, Sayın Mahkemenin bu hususa dikkati çekildikten sonra eksperin hasarlı emtiayı incelediğini ve hasar ile fatura içeriklerinin uyumlu olduğunu belirtmesine göre 26.446,16 TL hasar bedelinin kadri maruf olduğunun değerlendirildiği;" sonuç ve kanaatine varıldığı belirtilmiştir.
Bilirkişi raporu HMK 280. Maddesi uyarınca taraflara tebliğ edilmiştir. İtirazlar doğrultusunda ek rapor aldırılmasına karar verilmiştir.
Dosyanın bilirkişi heyetine verildiği, bilirkişi heyeti tarafından hazırlanan 10/03/2025 tarihli ek bilirkişi raporunun sonuç kısmında özetle; "Taraf vekillerinin itiraz ve değerlendirmeleri kapsamında kök rapordaki değerlendirme sonuçlarında değişiklik yapılmasının yerinde olmadığı" sonuç ve kanaatine varıldığı belirtilmiştir.
Ek bilirkişi raporu HMK 280. Maddesi uyarınca taraflara tebliğ edilmiştir.
Dava konusu taşıma uluslararası hava yolu ile gerçekleştirilen taşımadır, söz konusu taşıma sonucu oluşan uyuşmazlıklarda, 5866 sayılı Havayoluyla Uluslarası Taşımacılığa ilişkin belirli kuralların birleştirilmesine dair sözleşmenin onaylanmasının uygun bulunduğuna dair kanun hükümleri uygulanacaktır.
Uluslararası hava yolu ile kargo taşıması somut olayda gerçekleşmiştir. Türkiye Cumhuriyeti 2011 yılında Montreal Konvansiyonu'na taraf olarak Konvansiyon madde 1/1 uyarınca uluslararası kargo taşımalarında konvansiyonun uygulama alanı bulacağını kabul etmiştir. Montreal Konvansiyonu 04.11.1999 tarihinde yürürlüğe girmiş, Türkiye 26.03. 2011 tarihi itibariyle Konvansiyon'a taraf olduğundan Montreal Konvansiyonu hükümlerinin uygulanması gerekmektedir.
Konvansiyon'un 31. maddesindeki düzenleme uyarınca, hasarın, teslimden itibaren 14 günlük sürede taşıyıcıya ihbarı gerekmektedir. Aksi hâlde gönderilene, taşınan emtianın eksiksiz ve hasarsız teslim edildiği karine olarak kabul edilir. Bu düzenleme karşısında, ihbar sürelerine uyulmaması hâlinde, yalnızca taşıyıcı leyhine bir karine söz konusu olmayıp, taşıyıcının sorumluluğuda sona ermektedir. (Hüseyin Ülgen, Havva Taşıma Sözleşmesi, İstanbul 1987, s. 211; Tuba Birinci Uzun, Uluslararası Hava Taşımalarında Taşıyıcının Sorumluluğu, 2012, s.134-135).
Dosya tüm deliller ile birlikte somut olay bakımından değerlendirildiğinde; hava taşıma senedi incelendiğinde gönderenin dava dışı sigortalı ... A.Ş. firması, gönderilenin Katar Askeri Güçleri, taşıyıcının ...., Kalkış havaalanı ... /Ankara, Varış havaalanı Doha/Katar, .... tarihli ... Sayılı Sefer ile İstanbul'a ardından 27.02.2022 ... Sayılı ....'ya sevk edildiği, emtianın brüt 739,00 kg ve ücretlendirilebilir ağırlığının 1.882,00; ve Emtianın fuara katılım için geri ihraç edilmek üzere taşındığı anlaşılmaktadır. Taşımanın, Türkiye-Katar arası havayoluyla eşya taşımasına ilişkin olmasından dolayı davanın esasına 1999 Montreal Konvansiyonu hükümlerinin uygulanması gerekmektedir. Yargıtay ....Hukuk Dairesinin,...Esas, ... Karar sayılı ilamı dikkate alındığında sigortacı, menfaat sahibi sigortalının gösterdiği kişiye ödeme yapması durumunda sigortacının kanunen halefiyet hakkını haiz olacağı kabul edildiğinde somut olayda da menfaat sahibi sigortalının talebi doğrultusunda yapılan ödeme her ne kadar bir alacak hakkının devri olarak kabul edilebilecekse de kararda bu ödemenin sigortalının iradesi doğrultusunda ödenmiş olması kanuni halefiyet hakkı için yeterlidir.
Öncelikle olarak incelenmesi gereken, Montreal Konvansiyonu madde 31/2 de açıkça “Hasar halinde, teslim almaya yetkili kişi hasarın öğrenilmesinden sonra derhal ve en geç,...yük için tesellüm tarihinden itibaren on dört gün içinde, taşıyıcıya şikâyette bulunmalıdır” şeklinde düzenlenmiştir. Dosya içerisinde bulunan Eksper raporu ve bilirkişi raporunda açıkça davacının ileri sürdüğü hasarlardan bir kısmı emtiayı taşıyan sandıkların teslim alındığı anda fark edilebilecek nitelikte olduğu tespit edilmiştir. Bu durumda tutanak tutularak ihbarda bulunulması gerekir iken ne teslimat esnasında tutanak tutulmuş ne de 14 gün içerisinde ihbarda bulunulduğuna dair bir belge sunulmadığı anlaşılmakla açılan davanın reddine karar vermek gerekmiştir.
Davalının cevap dilekçesi ile davanın reddi ile davacının kötü niyet tazminatına mahkumiyetine karar verilmesini talep etmiş ise de, davacının takipte kötü niyetli olduğu kanıtlanamadığından kötü niyet tazminatı şartları oluşmamış olup bu talebin reddine karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM:Yukarıda açıklandığı üzere;
Açılan davanın REDDİNE,
1-Davalının kötü niyet tazminatı taleplerinin şartları oluşmadığından REDDİNE,
2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi gereğince alınması gereken -615,40-TL ilam harcın davacı tarafından yatırılan 427,60-TL peşin harçtan mahsubu ile bakiye 187,80-TL harcın davacıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,
3-Davacı tarafça yapılan yargılama giderleri ile yatırılan harçların davacı üzerinde bırakılmasına,
4-Davacı tarafça yatırılan gider avansından arta kalan miktarın karar kesinleştiğinde ve talep halinde yatıran davacı tarafa iadesine, (Gerekçeli kararın tebliğe çıkarılma masraflarının kalan gider avansından karşılanmasına)
5-Davalı tarafından yatırılan 100,00-TL gider avansının karar kesinleştiğinde ve talep halinde davalı tarafa iadesine,
6-6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu 18/A-11-13.maddesi uyarınca ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği Tarife hükümleri uyarınca Bakırköy Arabuluculuk bürosunun arabuluculuk dosyasında Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 3.800,00-TL arabuluculuk ücretinin davacıdan tahsili hazineye irat kaydına,
7-Davalının kendisini bir vekil ile temsil ettirdiği anlaşıldığından karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT'ne göre reddedilen miktar üzerinden hesap edilen olunan 26.446,16-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
8-HMK'nın uygulanmasına dair yönetmeliğin 58/1 maddesi gereğince tarafların talebi halinde gerekçeli kararın taraflara tebliğine,
Dair; miktar itibariyle KESİN olmak üzere taraf vekillerinin yüzüne karşı verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 12/06/2025
Katip ...
¸e-imzalı
Hakim ...
¸e-imzalı