T.C. BAKIRKÖY 8. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/402 Esas
KARAR NO : 2025/463 Karar
DAVA : İtirazın İptali
DAVA TARİHİ : 12/08/2024
KARAR TARİHİ : 29/05/2025
KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 27/06/2025
Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
TALEP: Davacı taraf sunduğu dava dilekçesinde özetle; Müvekkili şirket tarafından sigortalanan dava dışı ....'nun maliki ve ....'nun sürücüsü olduğu ... plaka sayılı araç ile davalı şirketin maliki olduğu ... plakalı aracın 13.09.2023 tarihinde kaza yaptıklarını, kaza neticesinde oluşturulan kaza tespit tutanağında davalının kusurlu olduğunun tespit edildiğini, müvekkili şirket tarafından davaya konu hasar sebebiyle araç malikine 16.697,56-TL ödeme yapıldığını, davalıya 23/10/2023 tarihinde ödenen bedelin rücusu kapsamında ihtarname gönderildiğini ancak davalı tarafın herhangi bir ödemede bulunmadığını, akabinde Küçükçekmece İcra Müdürlüğü'nün .... esas sayılı dosyası ile takip başlatıldığını, davalının itirazı üzerine takibin durduğunu, bu sebeplerle, itirazın iptali ile davalı aleyhine %20 icra inkar tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP:Davalı taraf sunduğu dava cevap dilekçesinde özetle; Müvekkili şirket adına kayıtlı bulunan ve kazaya karışan .... plaka sayılı aracın .... San.Tic.Ltd. Şti'ye uzun süre kiraya verildiğini, davaya konu aracın işleteninin bu firma olduğunu, buna ilişkin sözleşme ve faturayı dosyaya sunduklarını, müvekkili şirket açısından davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle reddini, mahkeme aksi kanaatte ise davanın ... san.tic Ltd Şti'ye ihbarını, kaza nedeniyle müvekkili şirketin sorumlu tutulabilmesi için kazanın oluşumunda kusurunun bulunması gerektiğini, müvekkili şirkete izafe edilebilecek hiçbir sorumluluk bulunmadığını, müvekkili şirketin husumeti bulunmadığını, davanın müvekkili yönünden pasif husumet yokluğu nedeniyle , davanın dava şartı yokluğundan usulden reddini, mahkeme aksi kanaatte ise davanın reddini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE; Küçükçekmece .... Asliye Hukuk Mahkemesinin ... Esas, .... Karar sayılı, 12/08/2024 tarihli görevsizlik kararı ile dosya mahkememize gönderilmiştir.
Dava, hukuki niteliği itibariyle, haksız eylemden kaynaklanan zarar nedeni ile düzenlenen başlatılmış olan ilamsız icra takibine vaki itirazın İİK'nın 67. maddesi uyarınca iptali istemine ilişkindir.
Küçükçekmece Arabuluculuk Dairesinin.... Numaralı dosyasında; 17.05.2024 tarihinde 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu m. 17, m. 18/A ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m. 5/A uyarınca arabuluculuk son tutanağının düzenlendiği anlaşıldı.
Dosya kapsamında bulunan Küçükçekmece İcra Müdürlüğünün .... Esas sayılı icra dosyasının incelenmesinde; davacı takip alacaklısı tarafından davalı takip borçlusu aleyhine 16.697,56-TL asıl alacak, 1.668,73-TL faiz alacağı yönünden 24.01.2024 tarihinde icra takibi başlatıldığı, takip dayanağı olarak 13/09/2023 tarihinde meydana gelen hasar sebebiyle ödenen tazminatın rücu edilmesinin istenildiği, davalı tarafından 03/02/2024 tarihinde borcun tamamına, ferilerine itiraz edildiği, itiraz üzerine takibin durduğu ve davanın asıl alacak bakımından bir yıllık yasal hak düşürücü sürede açıldığı görülmüştür.
Bilirkişiler ..., .... ve .... tarafından mahkememize sunulan 04/03/2025 tarihli bilirkişi heyet raporunda özetle; Davalı ... Sanayi Ve Ticaret Anonim Şirketi adına tescil kaydına sahip ...plaka sayılı otomobilin kimlik bilgileri tespit edilmeyen olay sonrası kaza mahallinden kaçan sürücüsünün araçlar üzerinde hasar oluşmasıyla sonuçlanan bu maddi hasarlı trafik kazasının hazırlanması ve oluşumunda % 100 (yüzde yüz) oranında tam kusurlu olduğu; Davacı .... Sigorta Anonim Şirketi tarafından kasko sigortası ile sigortalanmış olan ... plaka sayılı kamyonet sürücüsü ...'nun araçlar üzerinde hasar oluşmasıyla sonuçlanan bu maddi hasarlı trafik kazasının hazırlanması ve oluşumunda atfa kabil bir kusurunun bulunmadığı; Dava dışı ...."nun mülkiyetinde bulunan .... plaka sayılı araçta gerçekleşen hasarın KDV dâhil 24.003,88-TL fiyata kaporta ve boya işçilikleri ile parça değişimi ile hasarlı aksamların onarımının yapılabileceğinin tespit edildiği; Davacı ... Sigorta A.Ş. tarafından sigortacı sıfatı ile dava dışı ....'nun mülkiyetinde bulunan ... plaka sayılı aracının kasko muhataraları neticesinde gerçekleşecek rizikoları temin etmek maksadıyla 18.08.2023 başlangıç 18.08.2024 bitiş tarihlerini kapsayacak şekilde .... numaralı ... Kasko Sigorta Poliçesinin tanzim edildiği; Dava dışı ....nun mülkiyetinde bulunan .... plaka sayılı araçta 13.09.2023 tarihinde meydana gelen hasarın, Kara Araçları Kasko Sigortası Genel Şartlarının Madde A1/a fıkrasında açıklanan şartlar kapsamında araca, diğer bir aracın çarpması sonucunda gerçekleştiği, davacı ... Sigorta A.Ş.'nin sigortacı sıfatı ile Kara Araçları Kasko Sigortası Genel Şartları kapsamında düzenlediği .... numaralı ... Kasko Sigorta Poliçesi hükümleri gereği poliçe teminat limitleri(Rayiç Değer) ile sınırlı olmak kaydıyla teminat kapsamında olduğu; 13.09.2023 tarihinde meydana gelen kaza sonucunda oluşan zararın, poliçenin başlangıç ve bitiş tarihleri arasındaki vadesi içerisinde gerçekleştiği, mülkiyeti dava dışı ....'na ait ... plaka sayılı araçta gerçekleşen zararın, davacı ... Sigorta A.Ş.'nin sigortacı sıfatı ile düzenlediği .... numaralı ... Kasko Sigorta Poliçesi hükümleri gereği poliçe teminatı kapsamında sigortalısı dava dışı ...'na ve/veya aracın onarımını gerçekleştiren anlaşmalı servise ve parça tedariki yapan firmalara, poliçe primlerinin ödenmiş ve poliçenin hasar tarihinden önce herhangi bir sebeple iptal edilmemiş olması kaydıyla ödenmesine engel teşkil edecek bir hususun bulunmadığı;Davacı ... Sigorta A.Ş. tarafından dava dilekçesinde 16.697,56-TL maddi hasar tazminat tutarının ... plaka sayılı aracın onarımı için ödendiğinin beyan (dosya kapsamında ödemenin yapıldığına ilişkin ödeme dekontu ve/veya ödeme ekstresi mevcut değildir); Meydana gelen hasar sonucunda sigortacı sıfatı ile davacı ... Sigorta A.Ş. Tarafından sigortalısı dava dışı ...'nun mülkiyetinde bulunan ... plaka sayılı aracın onarılmasını sağlayan anlaşmalı servise ve parça tedariki sağlayan firmalara maddi hasar tazminat ödemesini gerçekleştirmek(davacının beyanına göre) sigortalısı dava dışı ...'na karşı, tazminat yükümlülüğünün yerine getirildiği, ... plaka sayılı aracın maliki davalı .... Sanayi ve Ticaret A.Ş. ile dava dışı .... San. Tic. Ltd. Şti. arasında 12 aylık Araç Kiralama Sözleşmesinin imzalandığı; Uzun süreli kiralama sözleşmelerinin noter aracılığıyla resmi senet şeklinde düzenlenmesinin esas olduğu, Yargıtay'ın çeşitli içtihatlarında adi yazılı kira sözleşmesine göre araç maliki ile aracı kiralayan arasında imza altına alınan sözleşmenin uzun süreli ve 3. kişileri bağlayacak güçte bir kira sözleşmesi olup olmadığının tespiti için, aracın teslim edilip edilmediği, araç üzerinde fiili hakimiyet ve ekonomik yararlanma olup olmadığı, kira sözleşmesinin ve kira bedelinin maliye ve vergi dairelerine bildirilip bildirilmediğinin tespit edilerek kiralayanın işletenlik sıfatının devam edip etmediğinin değerlendirilmesinin gerektiği, taraflar adına imza altına alınan dosyada mübrez kiralama sözleşmesi örneğinde, kiralanan araçların plaka listesinin mevcut olmadığı, sözleşmeyi imza altına alan kişilerin sözleşme imza yetkisinin bulunup bulunmadığının belli olmadığı, fatura, ruhsat ve cari hesap hareketleri gibi yan delillerin mevcut olmadığı, sözleşme üzerinde herhangi bir noter tasdikinin bulunmadığı görülmektedir. Dosya kapsamına sunulan kira sözleşmesinin uzun süreli olarak değerlendirilmesi heyetimizin uzmanlık alanı dışında olduğundan, işleten sıfatının hangi tarafta olduğunun değerlendirilmesi ve takdirinin mahkemeye ait olduğu, .... plaka sayılı aracın firari sürücüsünün kazanın oluşumunda heyetinde görevli trafik kazaları analiz uzmanı bilirkişi tarafından tespit edilen %100 oranında asli ve tam kusurlu olması sebebiyle, mahkeme tarafından tespit edilecek araç işleteninin 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu ve bağlı yönetmelikler gereği dava dışı ...'nun mülkiyetinde bulunan ... plaka kaza sonucunda meydana gelen maddi zarardan sürücünün kusuru nispetinde %100 oranındaki kısmından müştereken ve müteselsilen sorumlu olacağı; .... plaka sayılı araç maliki davalı .... Sanayi ve Ticaret A.Ş.'nin motorlu araç işletenlerine yüklenen hukuki sorumlulukların teminat altına alınması maksadıyla, ilgili kanun maddeleri gereği dava dışı .... Sigorta A.Ş. tarafından, 06.07.2023 başlangıç 06.07.2024 bitiş tarihlerini kapsayacak şekilde .... numaralı Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigorta poliçesinin tanzim edildiği;(Maddi Hasarlı Trafik Kaza Tespit Tutanağından alınan bilgi) Dava konusu kaza tarihinde Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası poliçesinin Maddi Tazminat Teminat limitinin araç başına 120.000,00-TL olduğu, dava dışı .... Sigorta A.Ş.'nin, poliçe teminat limiti 120.000,00-TL tutarına kadar gerçekleşen toplam tazminat tutarından sorumlu olduğu; 13.09.2023 tarihinde gerçekleşen kaza neticesinde meydana gelen zararın, .... numaralı Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigorta Poliçesi hükümlerine göre ... plaka sayılı aracın firari sürücüsünün %100 oranındaki kusuru nispetinde teminat kapsamında olduğu; Davacı ... Sigorta A.Ş.'nin halefiyet hakkına dayanarak kasko sigortası kapsamında ... plaka sayılı araçta meydana gelen zarar sebebiyle ödediği tazminata ilişkin talebini rücuen davalı ... Sanayi ve Ticaret A.Ş.'ne yöneltmeden önce, hukuki sorumluluklarını Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigorta Poliçesi ile teminat altına alan dava dışı .... Sigorta A.Ş.'ne yöneltmesinin gerektiği; Bu hususun; 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu Madde 97/1 bendinde; “Doğrudan doğruya talep ve dava hakkı: Madde 97 — Zarar görenin, zorunlu mali sorumluluk sigortasında öngörülen sınırlar içinde dava yoluna gitmeden önce ilgili sigorta kuruluşuna yazılı başvuruda bulunması gerekir. Sigorta kuruluşunun başvuru tarihinden itibaren en geç 15 gün içinde başvuruyu yazılı olarak cevaplamaması veya verilen cevabın talebi karşılamadığına ilişkin uyuşmazlık olması hâlinde, zarar gören dava açabilir veya 5684 sayılı Kanun çerçevesinde tahkime başvurabilir.” şeklinde açıklandığı; Dosya münderecatında ... Sigorta A.Ş'nin rücuen tazminat alacağını dava dışı .... Sigorta A.Ş.'ne yönelttiğinin ve yapılan başvurunun 15 gün içerisinde cevaplanmadığı veya il edilmesi durumunda, (dosya kapsamına tazminat ödeme makbuzu. örneklerinin sunulması kaydıyla) ... plaka sayılı aracın sürücüsünün kusuru nispetindeki %100 oranındaki kısmının mahkeme tarafından tespit edilecek aracın işletenine karşı rücuen tazminat talep şartlarının gerçekleşeceği; Davacı ... Sigorta A.Ş.'nin ödediğini beyan ettiği ve icra takibine konu edilen 16.697,56-TL tutarındaki rücuen tazminat alacağını, dava dışı ... Sigorta A.Ş.'ne yöneltmediğinin tespit edilmesi durumunda, 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanununun 97/1 Maddesi gereğince,(dosya kapsamına ödeme makbuzu örneklerinin sunulması kaydıyla) ... plaka sayılı aracın sürücüsünün kusuru nispetindeki %100 oranındaki kısmını, araç malikinin Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigorta Poliçesi ile hukuki sorumluluklarını teminat altına alan dava dışı .... Sigorta A.Ş.'ne yöneltmesi gerekeceği, görüş ve kanaatine varıldığı, nihai değerlendirme ve takdirin münhasıran mahkemeye ait olduğu, zaman aşımı, ihbar yükümlülüğü vb. şartların değerlendirilmesi ile davacının masraf, vekâlet ücreti, faiz ve benzeri diğer istemleri ile ilgili taleplerinin değerlendirilmesine ilişkin takdirin mahkemeye ait olduğu kanaati ile bilirkişi heyet raporu sunulmuştur.
6102 sayılı TTK'nun 1472 maddesinde halefiyet düzenlenmiştir. Maddede, sigortacının sigorta tazminatını ödediğinde, hukuken sigortalının yerine geçeceği, sigortalının gerçekleşen zarardan dolayı sorumlulara karşı dava hakkı varsa bu hakkın tazmin ettiği bedel kadar sigortacıya intikal edeceği ifade edilmiştir. Sigortalının tazminat alacağının hukuki temelinin haksız eylemden, kanundan veya sözleşmeden kaynaklanmış olması arasında hiçbir fark yoktur. TTK'nun 1472. maddesinden kaynaklanan halefiyet hakkı sigortacıya, zarar sorumlusundan, sigortalısına ödediği sigorta bedeli kadar talep hakkı ve bunun doğal sonucu olarak da zarar sorumlusuna karşı dava hakkını sağlamaktadır. Bu dava türüne doktrin ve uygulamada sigortacının rücu davası adı verilmektedir.
Halefiyete dayalı olan rücu davasında, esas itibariyle sigortalının kendisine zarar verene karşı açacağı tazminat davasının, onun halefi sıfatıyla sigortacı tarafından açılmasıdır. Her tazminat davasında olduğu gibi, sigortacının açtığı rücu davasında da davalının kusurunu ve zararı ispat etmek davacı sigortacıya düşer. Halefiyete dayalı sigorta rücu davasında sigortacı halefiyet hukuki ilişkisi sebebiyle ancak selefinin sahip olduğu haklara sahip olur. Sigortacı halefiyete dayanarak rücu davasını zarar sorumlusu aleyhine yönelttiğine göre, sigortalının zarar sorumlusuna karşı açacağı tazminat davasında sigortalı neyi ispat etmesi gerekiyorsa, sigortacıda bu davada onu ispat etmekle yükümlüdür.
Dosya tüm deliller ile birlikte somut olay bakımından değerlendirildiğinde; Davacı oluşan kaza nedeni ile ödemiş olduğu hasar bedeli TTK madde 1472 uyarınca davalının kusurlu olduğundan bahisle rücu talebinde bulunmuş olup dava niteliği itibari ile rücu davasıdır. Her ne kadar davalı sorumluluğunun olmadığını beyan etmiş ise de aracı sigorta ettirenin kendileri olduğu poliçeden anlaşılmış olup sunulan uzun süreli kira sözleşmesinde iş bu araç plaka numarası da yer almadığından bu yöndeki itirazı dikkate alınmamıştır
Rücu davalarında sigortacının ispat etmesi gereken iki husus bulunmakta olup ilki davalının kusuru diğeri ise sigortalısına ödediği zararın gerçek zararı karşılar nitelikte olduğudur. Bu kapsamda Trafik bilirkişisi mahallinde inceleme yapmış olup ... plaka sayılı aracın firari sürücüsünün kazanın oluşumunda asli ve tam kusurlu olduğu, araç işleteninin 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu ve bağlı yönetmelikler gereği dava dışı ...'nun mülkiyetinde bulunan ... plaka sayılı araçta kaza sonucunda meydana gelen maddi zarardan sürücünün kusuru nispetinde %100 kusurun bulunduğu tespit edilmiştir.
Davalının oluşan kaza nedeni ile kusuru belirlenmekle, davacının ödenen bedelin gerçek zarar miktarının olup olmadığını ispatı bakımından Makina Mühendisi bilirkişisi vasıtası ile inceleme yapılmış ; 13.09.2023 tarihinde gerçekleşen kaza sonucunda dava dışı ...'nun maliki olduğu dava konusu ... plaka sayılı araçta meydana gelen maddi zararın makine mühendisi bilirkişi tarafından 24.003,88-TL(KDV dâhil) olarak tespit edilmekle, aracın Rayiç Değerine kadar olan poliçe teminat limitini aşmadığı, davacının ödediği bedelin bu miktarın altında olduğu ve kadri masruf olduğu anlaşılmıştır.
Neticeten, davacının TTK madde 1472 uyarınca sigortalısına yapmış olduğu ödeme nedeni ile rücu hakkının doğduğu, davalının kusurunu ve ödenen bedelin gerçek zarar olduğu hususunu ispatladığı, ancak faiz hesabı bakımından ödeme tarihinden dava tarihine kadar süre dikkate alındığında faiz miktarının 531,19 olduğu takip talebine konu miktarın rücu edebileceği alacak miktarı ile uyumlu olduğu, faiz bakımından fazla olduğu anlaşılmakla İİK 67 uyarınca davanın kısmen kabulü ile asıl alacak miktarı bakımından devamında ancak faiz alacağı miktarı bakımımdan mahkememizce belirlenen miktar üzerinden devamına, asıl alacak bakımından talep edilen avans faizi üzerinden takibin devamına karar vermek gerekmiştir.
İİK'nın 67/2. maddesine göre itirazın iptali davasında, alacaklı yararına icra inkar tazminatına hükmedilebilmesi için hükmün usulüne uygun yapılmış bir icra takibinin bulunması, borçlunun süresi içerisinde ödeme emrine itiraz etmesi, alacaklının bir yıl içerisinde itirazın iptali davasını açması ve davasında haklı çıkarak inkar tazminatı talep etmiş olması gerekir. Burada borçlu itirazının kötü niyetle yapılmış olması veya alacağın bir belgeye bağlanması koşulu aranmaz. Bu yasal koşullar yanı sıra takibe konu alacağın likit olması da gerekir. Bir alacağın likit olup olmadığı her olay özelliklerine göre değişmekle birlikte alacak ve onun borçlusu birlikte değerlendirilerek sonuca ulaşılmalıdır. Buna göre, likit bir alacaklıdan söz edilebilmesi için ya alacağın gerçek miktarının belli ve sabit olması yada borçlu tarafından belirlenebilmesi için bütün unsurlarının bilinmesi ya da bilinmesinin gerekmesi gerekir. Davalı taraf talebine karşı koymasının haklı nedenlere dayanıp dayanmadığının belirlenmesi, kusur oranının belirlenmesi yargılama yapılmasını gerektirdiğinden alacağın likit (muayyen, belirli) olduğundan söz edilemez. Bu durumda mahkemece davacı tarafın icra inkar tazminatı talebinin reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurmak gerekmiştir.
HÜKÜM:Yukarıda açıklandığı üzere;
Davanın İİK'nın 67/1.maddesi uyarınca KISMEN KABULÜ İLE KISMEN REDDİNE,
1-Küçükçekmece İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı ilamsız icra takibine davalı tarafından yöneltilmiş olan itirazın 16.697,56-TL asıl alacak, 531,12-TL faiz alacağı üzerinden iptaline, asıl alacak tutarına icra takip tarihinden itibaren takip tarihinden itibaren asıl alacağa davacının talebi aşılmamak üzere 3095 sayılı Kanunun 2/2.maddesi uyarıca değişen oranlarda avans faizi uygulanmak suretiyle takibin devamına,
2-İcra inkar tazmimat talebinin İİK'nın 67/2. maddesi şartları oluşmadığından reddine,
3-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi gereğince alınması gereken 1.176,89-TL ilam harcın davacı tarafından yatırılan 427,60TL peşin harçtan mahsubu ile bakiye 749,29-TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,
4-Davacı tarafından yatırılan 427,60 TL başvuru harcı, 427,60-TL peşin nispi harç, 60,80TL vekalet harcı, olmak üzere toplam 976,80-TL harcın davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
5-Davacı tarafından yatırılan tebligat, müzekkere gideri, bilirkişi ücreti toplamı 20.154,50-TL yargılama giderinin davanın kabul ve red oranına göre hesaplanan 19.531,72-TL'sinin davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE, geri kalan 622,78-TL'nin davacı üzerinde bırakılmasına,
6-Arabuluculuk sonuç tutanağı tarihi itibariyle yürürlükte bulunan tarifeye göre tahakkuk eden 3.600,00-TL arabuluculuk ücretinin davanın kabul ve red oranı dikkate alındığında %96,91'si olan 3.488,76-TL'sinin davalıdan tahsili ile hazineye irat KAYDINA, bakiye 155,52-TL'sinin davacıdan alınarak hazineye irat KAYDINA,
7-Davanın kabul miktarı dikkate alınarak karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca tayin ve takdir olunan 16.181,60-TL ücreti vekaletin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
8-Davanın red miktarı dikkate alınarak karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca tayin ve takdir olunan 515,96-TL ücreti vekaletin davacıdan tahsili ile davalı .... Sigorta A.Ş vekiline verilmesine,
9-Kullanılmayan gider avansının HMK 333. maddesi gereğince kararın kesinleşmesinden sonra taraflara iadesine,
10-HMK'nın uygulanmasına dair yönetmeliğin 58/1 maddesi gereğince taraflardan birinin talebi halinde gerekçeli kararın taraflara tebliğine,
Dair; Miktar itibariyle kesin olmak üzere davacı vekilinin yüzüne karşı verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.
29/05/2025
Katip ...
¸e-imzalı
Hakim ....
¸e-imzalı