T.C. BAKIRKÖY 8. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/407 Esas
KARAR NO : 2025/834 Karar
DAVA : İstirdat
DAVA TARİHİ : 05/01/2024
KARAR TARİHİ : 09/10/2025
KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 23/10/2025
Mahkememizde görülmekte olan İstirdat davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
DAVA: Davacı vekilinin dava dilekçesinden özetle; Müvekkilİ şirketin lehtar olarak hamili olduğu müvekkilinin, elinden rızası dışında çıkan ...Bankası ... Şubesi, 30/09/2023 tarihli, 30.000,00-TL bedelli, Keşidecisi ... olan, .... seri nolu çek müvekkili şirket tarafından, ... Kargo'nun ... Şubesinden ... kargo takip no.lu ve ... seri no.suna kayıtlı olarak ... Mh. .... Sk. Kapı No:9 Fatih/İSTANBUL adresinde kain .... isimli firmaya kargolandığını ve çeklerin kargoda iken çalındığını, mezkur çekler ve diğer çekler için için Kayseri ... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... esas nolu dosyası kapsamında çek iptali davası açıldığını ve çeklerin üzerine ödeme yasağı konulduğunu, ... Kargo firmasına ait gönderi takip tutanağı ekte sunulduğu teslim alanın .... Teks isimli bir firma yahut şahıs olduğunu, müvekkili böyle bir firmayı tanımadığını vakıa kargoyu da bu firmaya göndermediğini, müvekkilinin ... Bankası .... Şubesi, 30/09/2023 tarihli, 30.000,00-TL bedelli, Keşidecisi ... olan, .... seri nolu çekin son yetkili hamilinin müvekkili şirket olduğunun tespiti ile çek müvekkili şirkete ait olduğundan müvekkili şirkete iadesini, açıkça haksız ve kötü niyetli olan davalı aleyhine asıl alacak miktarının %20'den az olmamak üzere müvekkili lehine tazminata hükmedilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı taraf tahmiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Davalı vekilinin cevap dilekçesinden özetle; Müvekkili aleyhine açılan huzurdaki davayı kabul etmediklerini, davanın reddine karar verilmesini, yetki itirazları olduğunu, müvekkilinin adresi Başakşehir/İstanbul olduğunu, genel yetki kuralı gereği yetkili mahkeme Bakırköy Nöbetçi Asliye Ticaret Mahkemesi olduğunu, yetki itirazlarının kabulüyle dosyanın yetkili Bakırköy Nöbetçi Asliye Ticaret Mahkemesine tevdiini talep ettiklerini, kargoda çalındığı iddia edilen çeklerin, gerçek bir alacak borç ilişkisinin varlığı veya yokluğunu, yetkili hamilin iyiniyetli olup olmadığını, iktisapta ağır kusur bulunup bulunmadığı konusu uygulamada sıklıkla karşılaşılan ve birçok yargıtay ilamına konu olan bir hukuki ihtilaf olduğunu, yetki itirazlarının kabulüyle dosyanın yetkili Bakırköy Nöbetçi Asliye Ticaret Mahkemesine tevdiini, davanın reddini, dava konusu çekin miktarının %20’sinden az olmamak kaydıyla kötüniyet tazminatının davacıdan alınarak müvekkiline verilmesini, fazlaya ilişkin haklarının saklı tutulmasını, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı tarafa tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE;
Kayseri ... Asliye Ticaret Mahkemesi, 27/06/2024 tarihli, ... Esas, ... Karar numaralı ilamıyla verdiği yetkisizlik kararı ile dava mahkememizin yukarıda esas numarasına kaydedilmiştir.
Taraflara usulüne uygun tebligat yapılmıştır.
Dava, TTK'nın 792. maddesi gereğince çek istirdadı istemine ilişkindir.
Davacının yetkili hamil olduğunun tespiti bakımından DAVACININ Ticari Defter ve Belgelerinin incelenmesi için şirketin defterlerinin bulunduğu, ... Mah., .... Sok. No:47 Kocasinan/Kayseri" adresinde SMMM bilirkişisi vasıtası ile uyuşmazlık yönünden bilirkişi incelenmesi yapılmasına " karar verilmiş, karar gereği Kayseri .... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Talimat sayılı dosyası üzerinden mahkememize sunulan 18/09/2025 tarihli bilirkişi raporunun sonuç kısmında özetle; "Davacının 2022-2023 yılına ait yevmiye-kebir-envanter defterlerinin açılış ve kapanış tasdiklerinin süresinde olduğu, beratlarının olduğu, içerdiği kayıtların birbirini doğruladığı, defterlerin bu haliyle HMK 222/2 ye uygun olduğu tespit edildiği, davacı kayıtlarında; davaya konu çekin davacının ticari ilişki nedeniyle alacaklı olduğu ....' den ödeme aracı olarak giriş yaptığı (aldığı) ve yine ticari ilişki nedeniyle borçlu olduğu ....' a ödeme aracı olarak vermek üzere çıkış yaptığı, ancak çekin kaybolması neticesinde çıkış işleminin iptal edilerek, çekin alındığı ....'e iade kaydının yapıldığının tespit edildiği, Çek görüntüsünde yer alan cirantalar ile ilgili davacı kayıtlarında herhangi bir kaydın olmadığı tespit edildiği hususunda takdirin mahkemeye ait olduğu, " görüş ve kanaatini bildirir raporunu dosyaya ibraz etmiştir.
Bilirkişi raporu HMK 280. Maddesi uyarınca taraflara tebliğ edilmiştir.
Uyuşmazlık; 6102 sayılı TTK’nın 792. maddesi uyarınca açılmış bulunan çekin istirdadı istemine ilişkin olup; taraflar arasındaki uyuşmazlık noktaları, davacının dava konusu çekin yetkili hamili olup olmadığı, çekin rızası hilafına çıkıp çıkmadığı, davalının çekin iktisabında kötü niyetli veya ağır kusurlu olup olmadığı hususlarına ilişkindir.
TTK'nın 790. Maddesinde " cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişi, son ciro beyaz ciro olsa bile, kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılır". hükmü düzenlenmiştir.
6102 sayılı TTK’nın 792. maddesinde "Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.'' hükmü düzenlenmiştir.
6102 sayılı TTK' nın 792. maddesiyle, çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790. maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamilin ancak çeki kötü niyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlü olacağı hüküm altına alınmıştır. Belirtilen kanun hükmü uyarınca davacının, kendisinin yetkili hamili olduğunu ve yeni hamilin çeki kötü niyetle iktisap etmiş olduğunu veya iktisapta ağır kusurlu bulunduğunu kanıtlaması gerekmektedir.
"...Davacı vekili, 01/06/2015 tarihinde müvekkilinin işyerinde hırsızlık olayı yaşandığını, çok sayıda çeklerinin çalındığını, bunlara yönelik iptal davası açıldığını, 27/06/2015 keşide tarihli, ... seri numaralı ve 119.073,86 bedelli çekin davalıda olduğunu, ...bank ... Şubesi'ne ibraz edildiğini, anılan çekin üzerinde müvekkili şirketin cirosunun bulunmadığını, söz konusu çekin müvekkili firmaya ait kaşe ve imza taklit edilmek suretiyle işleme konulduğunu, daha sonra takibe konulduğunu, çekin keşidecisi dışındaki kişilerle müvekkilinin ticari ilişkisinin bulunmadığını iddia ederek icra dosyasına yatacak paranın alacaklıya ödenmemesi yönünde tedbir karar verilmesine, dava konusu çekin istirdadına karar verilmesini talep etmiştir. Davalı vekili, davacının aktif husumet ehliyetinin bulunmadığının, istirdat davası açma hakkının olmadığını, takip konusu borcun keşideciden tahsil edildiğini, takibe konu çekin 08/06/2015 tarihli protokol ile .... San. ve Tic. Ltd. Şti. firmasından alındığını, müvekkilinin çekin çalıntı olduğunu ibraz ettiğinde öğrendiğini, takip konusu çekteki ciro silsilesinde bir eksiklik bulunmadığını, müvekkilinin meşru hamil olduğunu savunarak davanın reddi ile davacının %20 kötü niyet tazminatına mahkum edilmesine karar verilmesini istemiştir. Mahkemece iddia, savunma, tanık beyanları ve tüm dosya kapsamına göre; davacı tanığı ...'in beyanında çalıntı çekler ile ilgili olarak ... tarafından arandığını, bu çalıntı çekler ile ilgili olarak davalı firma yetkilisinin de bilgisi olduğunu ifade ettiği, ancak söz konusu konuşmanın davacı tanığı ... tarafından yalanlandığı ve tanığın davacının çalışanı olması nedeniyle bu tanığın beyanına itibar edilmediği, çekte ciro silsilesinin görünüşte düzgün olmasının yeterli olduğu, ciro silsilesinde imzası bulunanların imzalarının gerçek cirantalara ait olup olmadığını tahkik zorunluluğu olmadığı, TTK’nın 792. maddesi gereğince davalının çeki iktisap ettiği anda kötü niyetli olduğu veya ağır kusurunun bulunduğunun davacı tarafından ispat edilemediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.Kararı davacı vekili temyiz etmiştir. Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, davacı vekilinin tüm temyiz itirazları yerinde değildir. SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerden dolayı, davacı vekilinin bütün temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun bulunan hükmün ONANMASINA..." T.C. Yargıtay .... Hukuk Dairesi, ... Esas, ... Karar.
Dosya tüm deliller ile birlikte somut olay bakımından değerlendirildiğinde; dava, çek istirdadı istemine ilişkin olup TTK 790-792. maddeleri kapsamında bu davada ispat yükü üzerinde olan davacı, öncelikle dava konusu çeki yedinde iken elinde olmayan sebeplerle yitirdiğini ve davalının çeki iktisabında haksız, ağır kusurlu veya kötüniyetli olduğunu ispatlamak zorundadır.
İstirdada konu çek incelendiğinde; Çekin Keşidecisinin .... ,Lehdarının Davacı .... Tekstil Ltd. Şti., Birinci Cirantanın : .... Ltd. Şti., İkinci Cirantanın: ... İnşaat, Üçüncü Cirantanın: ..., Dördüncü Cirantanın: ...., Beşinci Cirantanın: ...., Altıncı Cirantanın: ..., olduğu tespit edilmiştir.
dava TTK'nın 792. maddesi uyarınca çek istirdadı talebine ilişkin olup bu tür davalarda davalı sıfatı, sadece çekin son hamiline yani istirdat davasının açıldığı tarihte çeki elinde bulunduran kişiye aittir. Çekte cirosu bulunmakla birlikte çeki elinden çıkarmış olan diğer cirantalara husumet yöneltilemez (Yargıtay 11. HD'nin 2021/3506 E- 2022/6544 K sayılı, 03/10/2022 tarihli emsal kararı). Yine, Yargıtay 11. Hukuk Dairesi' nin 10/04/2017 tarih ve 2016/1327 E - 2017/2198 K sayılı kararı ile Yargıtay 19. Hukuk Dairesi' nin 30/06/2011 tarih ve 2011/8229 E - 2011/8844 K sayılı kararlarında da belirtildiği üzere; davacı yan, meşru hamil olduğunu ispat bakımından lehtarla arasındaki ticari ilişkiye dair ticari defterlerin incelenmesi gerekmiştir. Bu kapsamda tarafların ticari defterleri üzerinde inceleme günü verilmiş, mahkememizce alınan bilirkişi raporu ile davaya konu çekin davacının ticari ilişki nedeniyle alacaklı olduğu ...' den ödeme aracı olarak giriş yaptığı (aldığı) ve yine ticari ilişki nedeniyle borçlu olduğu ....' a ödeme aracı olarak vermek üzere çıkış yaptığı, ancak çekin kaybolması neticesinde çıkış işleminin iptal edilerek, çekin alındığı ....'e iade kaydının yapıldığının tespit edildiği, yetkili hamil olduğunu ispat etmiştir.
Davacının yetkili hamil olduğunun yanı sıra ayrıca davalının çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğunu veya iktisapta ağır kusurlu bulunduğunu ileri sürüp kanıtlaması gerekmektedir. Davacı taraf davalının kötüniyetli veya ağır kusur olduğunu iddia etmiş ise de, ciro silsilensinde kopukluk olmaması, İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığının ... Soruşturma sayılı dosyasında kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verildiği, ve bu kararın kesinleştiği, İstanbul Anadolu .... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Esas Sayılı dosyasında red kararı verildiği, Kayseri ...Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Esas sayılı dosyasında da red kararı verildiği, Kayseri ... Asliye Ticaret Mahkemesinin .... Esas sayılı dosyasında da red kararı verildiği ve bu kararın kesinleştiği, bu dosyalara konu çeklerdeki ciro silsilesinin mahkememiz dosyasındaki ciro silsilesi ile aynı olmadığı, davacının ağır kusurlu veya kötüniyetli olduğunu ispat edebilecek nitelikte dosyaya başkaca delil sunulmadığı ve bildirilmediği de gözönünde bulundurulduğunda açılan davanın reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurmak gerekmiştir.
Davalının kötü niyet tazminat talebi bakımından ise, kötüniyet tazminatının talep edilebilmesi için davanın reddi kararının yeterli olmadığını, kötü niyetinin ispat edilmesi gerektiği ancak iş bu dosyada ispat edilemediğinden tazminat talebinin reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurmak gerekmiştir.
HÜKÜM:Yukarıda açıklandığı üzere;
İSPATLANAMAYAN DAVANIN REDDİNE,
Davalının kötü niyet tazminatı talebinin reddine,
1-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi gereğince alınması gereken 615,40-TL ilam harcın davacı tarafından yatırılan 512,33-TL peşin harçtan mahsubu ile hazineye irat kaydına, bakiye 103,07-TL harcın davacıya iadesine,
2-Davacı tarafından yapılan yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
3-Davalı kendini bir vekil ile temsil ettirdiği anlaşıldığından karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT'ne göre hesap edilen 30.000,00-TL vekalet ücretinin davacı taraftan tahsili ile davalıya verilmesine,
4-Kullanılmayan gider avansının HMK 333. maddesi gereğince kararın kesinleşmesinden sonra davacıya iadesine,
5-HMK'nın uygulanmasına dair yönetmeliğin 58/1 maddesi gereğince taraflardan birinin talebi halinde gerekçeli kararın taraflara tebliğine,
Dair; 6100 sayılı HMK.'nun 341. ve devamı maddeleri gereğince gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde İSTİNAF kanun yolu açık olmak üzere taraf vekillerinin yüzüne karşı verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 09/10/2025
Katip ...
¸e-imzalı
Hakim ...
¸e-imzalı