T.C. BAKIRKÖY 8. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/689 Esas
KARAR NO : 2025/793 Karar
DAVA : Kıymetli Evrak İptali
DAVA TARİHİ : 03/10/2024
KARAR TARİHİ : 30/09/2025
KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 01/10/2025
Davacı tarafından mahkememizde açılan Kıymetli Evrak İptali davasının dosya üzerinden yapılan incelemesi sonunda;
TALEP: Talep eden davacı taraf sunduğu dava dilekçesinde özetle; Müvekkil şirketin, halen etkin bir şekilde ticari faaliyet gösterdiğini, ... bank ... Şubesinin, keşidecisi ... Gıda Otomotiv San. Ve Tic. Ltd. Şti. Olan, 12/10/2024 keşide tarihli, 75.000,00 TL bedelli, ... seri numaralı; 19/10/2024 keşide tarihli, 75.000,00 TL bedelli, ... seri numaralı; 02/11/2024 keşide tarihli, 100.000,00 TL bedelli, .... seri numaralı çeklerin ticari faaliyeti sonucu müvekkilinin alacaklarına karşılık almış olduğu çekler olduğunu, çeklerin müvekkilinin namına keşide edildiği, müvekkili şirketin yetkili hamil konumunda olduğunun açıkça ortada olduğunu, söz konusu çeklerin ... Kargo ... Şubesi'nden ... Gıda Otomotiv San. Ve Tic. Ltd. Şti. tarafından, 21/08/2024 tarihinde, ... takip numarası ile müvekkili şirkete kargolandığını, çeklerin kargodayken çalındığını, bunun üzerine ... Gıda Otomotiv San. Ve Tic. Ltd. Şti. tarafından Sakarya Cumhuriyet Başsavcılığı'na suç duyurusunda bulunulduğunu, söz konusu soruşturma dosyası kapsamında müvekkili şirket yetkilisinin de tanık olarak bildirildiğini, ilgili çeklerden; ... bank ..... Şubesine ait keşide yeri Adapazarı, keşide tarihi 19/10/2024, seri numarası ... olan 75.000,00 TL bedelli; ... bank ... Şubesine ait keşide yeri Adapazarı, keşide tarihi 02/11/2024, seri numarası ... olan 100.000,00 TL bedelli çekler ile ilgili olarak farklı firmalar tarafından ... Gıda Otomotiv San. Ve Tic. Ltd. Şti. ile iletişime geçilmiş, çeklerin kendilerinde olduğu ve güvenilirliğini teyit etmek istediklerinin ifade edildiğini, .... Gıda Otomotiv San. Ve Tic. Ltd. Şti. yetkilisi de çeklerin çalındığını belirttiğini, çeklerin müvekkili namına keşide edildiği ve müvekkili şirkete ulaşmadığı hususu dikkate alındığında; şüpheli kimselerce müvekkili şirket kaşesinin sahte olarak imal edildiği ve başkaca şirketlere sahte imza ile ciro edildiğinin görüldüğünü, ayrıca .... bank .... Şubesine ait keşide yeri Adapazarı, keşide tarihi 19/10/2024, seri numarası .... olan 75.000,00 TL bedelli çekte tahrifat yapılarak bedel 175.000,00 TL olarak değiştirildiğini, sayı ile belirtilen kısmın başına "1" rakamı yazılmış olup yazı ile belirtilen kısımda da bedelin solunda yer alan çizgi "z" harfinin altına getirilerek "yüz" ifadesi eklendiğini, bu hususlar .... Gıda Otomotiv San. Ve Tic. Ltd. Şti. Tarafından yapılan suç duyurusunda Savcılık makamına bildirilmiş olup soruşturmanın halen devam ettiğini, müvekkili şirket ilgili çeklerin bulunabilmesi adına tüm gayreti göstermiş ise de iptali talep edilen çeklerin bulunamadığını, söz konusu çeklerin çalınması sebebiyle müvekkilinin rıza hilafına elden çıktığını beyan ederek, ... bank ... Şubesinin, keşidecisi ... Gıda Otomotiv San. Ve Tic. Ltd. Şti. Olan, 12/10/2024 keşide tarihli, 75.000,00 TL bedelli, ... seri numaralı çek, ... bank ... Şubesinin, keşidecisi ... Gıda Otomotiv San. Ve Tic. Ltd. Şti. Olan 19/10/2024 keşide tarihli, 75.000,00 TL bedelli, ... seri numaralı çek, ... bank ... Şubesinin, keşidecisi ... Gıda Otomotiv San. Ve Tic. Ltd. Şti. Olan 02/11/2024 keşide tarihli, 100.000,00 TL bedelli, ... seri numaralı çeke öncelikle teminatsız ödeme yasağı konulmasını, mahkemenizde aksi kanaat hasıl olması halinde uygun bir teminat karşılığında ödeme yasağı konulmasını ve işbu çeklerin iptaline karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE;
Dava; TTK'nın 818/1-s maddesi atfıyla aynı yasanın 757 ve takip eden maddelerine göre açılan zayi nedeniyle çek iptali istemine ilişkin çekişmesiz yargı işidir.
Dava tarihinde yürürlükte olan 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 757/1. maddesine göre;"İradesi dışında poliçe elinden çıkan kişi, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemekten menedilmesini isteyebilir." şeklindedir. Söz konusu maddede düzenlenen yetki kuralı kesin yetki kuralı olup mahkemece resen dikkate alınması gerekir. Davacının şirketin Ticaret Sicilde kayıtlı adresinin Avcılar-İstanbul olduğu anlaşılmakla davanın yetkili ve görevli mahkemede açıldığı anlaşılmıştır.
İptal davasında mahkeme, dilekçe sahibinin senet elinde iken zayi olduğuna ilişkin iddialarını, yaptığı araştırmalar neticesinde inandırıcı bulursa, senedi eline geçireni muayyen bir süre içerisinde mahkemeye getirmeye davet ve aksi takdirde senedin iptaline karar verileceğini ihtar eder. Bu ilânda senede ilişkin bilgilere de yer verilir. İlân, emre yazılı senetler bakımından TTK m. 760 vd.; hamile yazılı senetler bakımından ise TTK m. 663 vd. maddelerinde düzenlenmiştir. Hamile yazılı senetler yönünden senedi getirme süresinin en az 6 ay olarak belirlenmesi gerekir; bu süre ilk ilân gününden itibaren işlemeye başlar (TTK m. 663). Emre yazılı senetler yönünden ise senedi getirme süresi en az 3 ay, en çok bir yıldır (TTK m. 761/1). İlân, TTK'nun 818/1-son maddesi yollaması ile TTK’nın 762/1. maddesi hükmü uyarınca, TTK’nın 35. maddesinde bahsi geçen Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi’nde üç kere yapılması gerekmekte olup Ticaret Sicil Gazetesinde üç kez ilan yapılmış olup, ilk ilanın 14/10/2024 tarihinde yapıldığı anlaşılmıştır.
Yargılamaya konu çeklere %15 teminatla ödeme yasağı konulmuştur.
Davaya konu çeklerin ibraz edilip edilmediği, ibraz edildi ise kim tarafından ibraz edildiği sorulmuş olup ... bank 12/02/2025 tarihli müzekkere cevabı dosyamız içerisine alınmıştır.
Poliçenin iptalinin TTK’nın 757- 765 maddeleri arasında özel olarak düzenlenmiş olması ve bu hükümlerde poliçenin emre veya nama yazılı olmasına göre bir ayrım yapılmamış olması ile TTK’nın 778/1-(ı) ve 818/1-(s) maddelerinde bono ve çekin iptallerinin poliçe hükümlerine tâbi kılınmış olması sebebiyle, nama yazılı poliçe, bono ve çekin iptalinde hamile yazılı senetlerin iptaline ilişkin TTK’nın 661 vd. hükümleri değil, poliçenin iptalini düzenleyen TTK’nın 757 vd. hükümleri uygulama alanı bulacaktır.
Poliçeye ilişkin düzenlemeye göre poliçenin kimin elinde olduğu biliniyorsa istirdat davası, poliçenin kimin elinde olduğu bilinmiyorsa iptal davası açılır (TTK m. 758 – 759). İptal davası sırasında poliçenin kimin elinde olduğu tespit edilir veya poliçe elinde bulunduran kişi, mahkemeye sunarsa bu durumda iptal davasına bakan mahkeme davaya bakmaya devam edemez. Mahkemenin davacıya poliçeyi elinde bulunduran kişiye karşı iade davası açmak için süre vermesi gerekir (TTK m. 758).
Poliçeyi eline geçiren kişinin bilinmesi madde 758 de düzenlenmiş olup madde hükmü; "(1) Poliçeyi eline geçiren kişi bilindiği takdirde, mahkeme, dilekçe sahibine iade davası açması için uygun bir süre verir. (2) Dilekçe sahibi verilen süre içinde davayı açmazsa, mahkeme, muhatap hakkındaki ödeme yasağını kaldırır. " şeklindedir.
"...TTK 764/1 maddesi ''Elden çıkan poliçe, verilen süre içinde mahkemeye sunulmazsa, iptaline karar verilir'' hükmü düzenlenmiştir. Çek iptali davaları, özelliği itibari ile hasımsız açılan davalardan olup, yargılama sırasında çek hamilinin ortaya çıkması durumunda, çek iptali davasını açan davacıya, mevcut çek hamiline karşı çek istirdadı davası açması konusunda süre verilmeli, istirdat davasının açılması halinde, davanın konusuz kaldığından karar verilmesine yer olmadığına, açılmaması halinde ise çek iptali davasının reddi yönünde hüküm verilmelidir..." Yargıtay ... H.D nin 17/06/2019 Tarih ve ... Esas, ... Karar.
Dosya tüm deliller ile birlikte somut olay bakımından değerlendirildiğinde; mahkememizce TTK'nın 762. maddesi gereğince Ticaret Sicil Gazetesi'nde ilan yaptırılmış olup, ... bank .... Şubesinin, keşidecisi .... Gıda Otomotiv San. Ve Tic. Ltd. Şti. Olan, 12/10/2024 keşide tarihli, 75.000,00 TL bedelli, ... seri numaralı çek, .... bank ... Şubesinin, keşidecisi ... Gıda Otomotiv San. Ve Tic. Ltd. Şti. Olan 19/10/2024 keşide tarihli, 75.000,00 TL bedelli, ... seri numaralı çek, ... bank ... Şubesinin, keşidecisi ... Gıda Otomotiv San. Ve Tic. Ltd. Şti. Olan 02/11/2024 keşide tarihli, 100.000,00 TL bedelli, ... seri numaralı çeklerin bankaya ibraz edilip edilmediği sorulmuş, ... bank 12/02/2025 tarihli yazısı ile ilgili çeklerin keşidecisi .... Gıda Otomotiv San. Ve Tic. Ltd. Şti. Olan çeklere ilişkin, ... seri numaralı çekin 14/10/2024 tarihinde ... Bankası tarafından takas aracılığıyla sorgulanmış olup, çek üzerinde ödemeden men kararı bulunduğundan takasta işlem görmediği, ... seri numaralı çekin 21/10/2024 tarihinde ... Bankası tarafından takas aracılığı ile sorulandığı, çek üzerinde ödemeden men kararı bulunduğundan takasta işlem görmediği, .... Bankası ve ... Bankasına ibraz anındaki çek görüntüsünü bildirmeleri amacıyla müzekkereler yazılmış, ... Bankası'nın 03/03/2025 tarihli yazı cevabı, ... Bankası'nın 21/03/2025 tarihli yazı cevabı ile ibraz eden bilgileri mahkememize bildirilmiştir. Talep eden vekiline çekleri bankaya ibraz eden hakkında istirdat davası açmak üzere TTK 764/1 maddesi uyarınca 7 günlük kesin süre verilmiş olup, verilen kesin süreye ilişkin meşruhatlı davetiyenin talep eden vekiline usulüne uygun tebliğ edilmiş, davacı talep eden vekili tarafından 02/04/2025 tarihli dilekçeye ekli olarak arabuluculuk tutanağı sunulmuş, mahkememizin 15/08/2025 tarihli ara kararı davacı vekiline, çek istirdatı davasının açılıp açılmadığı hakkında beyanda bulunmak üzere 1 hafta kesin süre verilmesine, aksi takdirde mevcut delil durumu itibariyle karar verileceğinin ihtarına karar verilmiş, kesin süre ihtaratını taşıyan ara karar evrakı talep eden vekiline 20/08/2025 tarihinde tebliğ edilmiş olmasına rağmen talep eden vekili tarafından verilen kesin sürede istirdat davası açılmasına dair beyan dilekçesinin dosyaya sunulmadığı, her ne kadar arabuluculuk tutanağı sunulmuş ise de ticari davalarda arabuluculuk sürecinin 6 hafta içerisinde sonuçlandırılması gerekmekte olup bu süre beklenmesine rağmen talep eden tarafından mahkemeye arabuluculuk başvuru sonucuna ve istirdat davası açıldığına dair belge sunulmadığı anlaşılmıştır.
Neticeten, 6102 sayılı TTK’nın 818/1. maddesi yollamasıyla uyuşmazlığa uygulanması gereken aynı Kanun’un 758. maddesi ile Yargıtay ... H.D nin 17/06/2019 Tarih ve .... Esas, .... Karar Sayılı ilamı da dikkate alınarak yargılama sırasında davaya konu çeklerden ikisinin yetkili hamilinin ortaya çıktığı halde, mevcut çekin hamiline karşı çek istirdadı davası açması konusunda ilgili talep edene süre verilmesine rağmen süresinde istirdat davası açılmaması nedeniyle ... bank ... Şubesinin, keşidecisi ... Gıda Otomotiv San. Ve Tic. Ltd. Şti. Olan, 12/10/2024 keşide tarihli, 75.000,00 TL bedelli, ... seri numaralı; 19/10/2024 keşide tarihli, 75.000,00 TL bedelli, ... seri numaralı çekler yönünden çek iptali davasının reddine, 02/11/2024 keşide tarihli, 100.000,00 TL bedelli, .... seri numaralı çek yönünden kabulüne karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurmak gerekmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Talep edenin talebinin .... bank .... Şubesinin, keşidecisi ... Gıda Otomotiv San. Ve Tic. Ltd. Şti. Olan, 12/10/2024 keşide tarihli, 75.000,00 TL bedelli, ... seri numaralı; 19/10/2024 keşide tarihli, 75.000,00 TL bedelli, .... seri numaralı çekler yönünden REDDİNE,
2-Talep edenin talebinin 02/11/2024 keşide tarihli, 100.000,00 TL bedelli, ... seri numaralı çek yönünden KABULÜ İLE,
- ... bank ... Şubesinin, keşidecisi ... Gıda Otomotiv San. Ve Tic. Ltd. Şti. Olan, 02/11/2024 keşide tarihli, 100.000,00 TL bedelli, ... seri numaralı ÇEKİN ZAYİ NEDENİYLE İPTALİNE,
3-İlgili tarafından yatırılan teminatın 6100 sayılı HMK'nın 392/2'nci maddesi uyarınca asıl davaya ilişkin hükmün kesinleşmesinden veya ihtiyati tedbir kararının kalkmasından itibaren bir ay içinde tazminat davasının açılmaması hâlinde yatırana iadesine,
4-Karar tarihinde yürürlükte bulunan harçlar tarifesi gereğince alınması gereken 615,40-TL harcın, talep eden tarafça başlangıçta yatırılan 427,60-TL harcın mahsubu ile bakiye 187,80-TL harcın talep edenden alınarak hazineye İRAT KAYDINA,
5-İlgili tarafça yatırılan harç ve yapılan yargılama giderinin kendi üzerinde BIRAKILMASINA,
6-Kararın kesinleşmesine kadar yapılan yargılama giderlerinin ilgili tarafça peşin olarak yatırılan yargılama gider avansından mahsubu ile bakiye kısmın karar kesinleştiğinde ve talep halinde HMK 333.maddesi gereğince İADESİNE,
7-HMK'nin uygulanmasına dair yönetmeliğin 58/1 maddesi gereğince ilgilinin talebi halinde gerekçeli kararın TEBLİĞİNE,
Dair, 6100 sayılı Hukuk Mahkemeleri Kanunu'nun 341 ila 360. md hükümleri gereğince mahkememize veya aynı sıfatta başka bir mahkemeye verilecek dilekçe ile kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde veya istinaf dilekçesi kendisine tebliğ edilen taraf, başvuru hakkı bulunmasa veya başvuru süresini geçirmiş olsa bile, mahkememize veya aynı sıfattaki başka bir mahkemeye vereceği cevap dilekçesi ile iki hafta içerisinde istinaf yolu açık olmak üzere tarafın yokluğunda karar verildi. 30/09/2025
Katip ...
¸e-imzalı
Hakim ...
¸e-imzalı