T.C. BAKIRKÖY 8. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2025/481 Esas
KARAR NO: 2025/486 Karar
İŞ: Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız))
TALEP TARİHİ: 05/06/2025
KARAR TARİHİ: 10/06/2025
G. K. YAZILDIĞI TARİH : 10/06/2025
İlgili tarafından mahkememizde açılan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) çekişmesiz yargı işinin yapılan açık yargılaması sonunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
İlgili vekili talep dilekçesinde; Müvekkilinin .... adresinde toptan gıda hırdavat temizlik işi ile iştigal etmekte olduğunu, işin karşılığı olarak; "...bankası ... Şubesi muhataplı 06.06.2025 keşide tarihli; ... LTD.ŞTİ tarafından keşide edilen 500.000,00 TL miktarlı ve ... seri nolu çek,", "...bankası ... Şubesi muhataplı 14.06.2025 keşide tarihli; ... LTD.ŞTİ tarafından keşide edilen 500.000,00 TL miktarlı ve ... seri nolu çek" ve "...bankası ... Şubesi muhataplı 21.06.2025 keşide tarihli; ... LTD.ŞTİ tarafından keşide edilen 500.000,00 TL miktarlı ve .... seri nolu çek" çekleri ciro yoluyla ... LTD.ŞTİ 'den satmış olduğu ürünler karşılığında devir ve temlik aldığını, çekleri bankaya ibraz etmek için kontrol ettiğinde tüm aramalara rağmen çeki bulamadığını, müvekkilinin iş karşılığı almış olduğu çeki kaybetmesi veya çalınmış olma ihtimalinin çok yüksek olduğunu, çekin 3. şahısların eline geçip tahsil edilmesi mümkün olduğunu, iş bu sebeple önçelikle çekin 3. şahıslar tarafından tahsil edilmesinin önlenmesi için ihtiyati tedbir kararı verilmesini, yargılama sonunda çeklerin iptallerine karar verilmesini talep etmiştir.
Talep dilekçesi ve tüm dosya kapsamı bir bütün olarak değerlendirildiğinde;
İstem; 6102 Sayılı TTK'nın 818/1-s maddesinin atfı ile aynı kanunun 757/1 ve 759/1 maddeleri kapsamında düzenlenen zayi nedeniyle çek iptaline ilişkin çekişmesiz yargı işidir.
6100 sayılı HMK'nun 320. maddesinde mahkemenin mümkün olan hallerde tarafları duruşmaya davet etmeden dosya üzerinden karar vereceği düzenlemesi de nazara alındığında, somut olayın belirginliğine bağlı ve çekişmesiz yargı işi de olması sebebiyle duruşma açılmadan, Anayasa'nın 141/4 maddesindeki dava ve usul ekonomisi kurallarına uygun olarak yargılama sonlandırılmıştır.
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun dava şartlarını düzenleyen 114/1. Maddesinin ç bendinde "Yetkinin kesin olduğu hallerde, mahkemenin yetkili olması", dava şartlarının incelenmesini düzenleyen 115/1. maddesinde "Mahkeme, dava şartlarının mevcut olup olmadığını, davanın her aşamasında kendiliğinden araştırır." ile 115/2 maddesindeki ""Mahkeme dava şartı noksanlığını tespit ederse davanın usulden reddine karar verir." hükümleri bir arada değerlendirildiğinde, işbu çekişmesiz yargı işinde HMK'nın 114/ç maddesinde belirtilen dava şartı noksanlığının bulunduğu ve bu noksanlığın giderilmesinin mümkün olmadığı anlaşılmıştır.
Talep tarihinde yürürlükte olan 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 757/1. Maddesi; "İradesi dışında poliçe elinden çıkan kişi, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemekten menedilmesini isteyebilir." şeklindedir.
Söz konusu maddede düzenlenen yetki kuralı kesin yetki kuralı olup, mahkemece resen dikkate alınması gerekir.
Her ne kadar ilgili vekili, çek iptali istemli işbu talebi mahkememizde ikame ederek talep konusu çekler bedeli üzerine ödeme yasağı konularak iptalini istemiş ise de; TTK'nın ilgili düzenlemeleri gereği çek iptali taleplerinde çekin ödeme yeri veya hamilin yerleşim yerindeki Asliye Ticaret Mahkemelerinin kesin yetkili olması, kamu düzenine ilişkin bu yetki kuralının mahkemece re'sen nazara alınmasını gerektirmektedir.
Somut uyuşmazlıkta, UYAP sisteminden ve ticaret sicilinden yapılan sorgulamada; ilgili şirketin yerleşim yeri/mersis adresi "... Mah. .... Sk. No: 124A Konak/İZMİR"dir.
Talep dilekçesinde ilgili şirketin yerleşim yeri adresi olarak "... Mah. ... Sk. .... 19 Ada No: 26 Bağcılar/İSTANBUL" gösterilmiştir. Ancak, bu adresin ilgili şirketin adresi olduğuna ilişkin herhangi bir yazılı kayıt dosya kapsamında ve sicil kayıtlarında bulunmamaktadır.
İlgili şirketin yerleşim yeri adresinin, mersis adresi olarak beyan ettiği "Konak/İZMİR" adresinin kabulü gerekmekte olup, bu adres yargı sınırlarımız dışında kalmaktadır.
Türk Ticaret Kanunu'nun 757/1. maddesine göre çek iptali davalarında diğer bir yetkili mahkeme; talep konusu çek hesabının bağlı olduğu (ödeme yeri) yer Asliye Ticaret Mahkemesi olup, dava konu çek incelendiğinde, şubenin "Kemalpaşa/İZMİR" adresinde olduğu, bu adresin de yargı sınırlarımızın dışında kalmaktadır.
Neticede; ilgili şirketin yerleşim yeri/mersis adresinin "Konak/İZMİR" olduğu ve mahkememiz yargı alanı dışında kaldığı; yine talep konusu çek hesabının bağlı olduğu (ödeme yeri) "Kemalpaşa/İZMİR" adresinin mahkememiz yargı alanı dışında kaldığı, usul ekonomisi açısından yetkili mahkemenin hamilin yerleşim yerinin bağlı olduğu İzmir Asliye Ticaret Mahkemeleri olduğu, 6102 sayılı TTK'nun 757. maddesi uyarınca mahkememizin yetkisi dahilinde bulunmayan talebin, 6100 sayılı HMK' nın 114/1-ç ve 115/2. maddeleri uyarınca usulden reddine ve mahkememizin yetkisizliğine dair karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Talebin 6100 sayılı HMK'nın 114/1-ç ve 115/2. maddeleri uyarınca USULDEN REDDİ ile mahkememizin YETKİSİZLİĞİNE,
2-6100 Sayılı HMK'nun 20. maddesi gereğince taraflardan birinin yetkisizlik kararı süresi içinde kanun yoluna başvurulmayarak kesinleşmiş ise kararın kesinleştiği tarihten, kanun yoluna başvurulmuşsa bu başvurunun reddi kararının tebliğ tarihinden itibaren 2 hafta içerisinde mahkememize başvurarak yargılama dosyasının yetkili mahkemeye gönderilmesini talep etmelerinin gerektiğinin, aksi taktirde mahkememizce talebin açılmamış sayılmasına karar verileceğinin İHTARATINA,
3-HMK'nun 20. maddesi uyarınca kararın kesinleşmesini müteakip yasal iki haftalık sürede talepte bulunulduğunda dosyanın yetkili ve görevli İZMİR NÖBETÇİ ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ'ne tevzi edilmek üzere İZMİR HUKUK MAHKEMELERİ TEVZİ MÜDÜRLÜĞÜ’ne GÖNDERİLMESİNE,
4-Mahkememizce verilen yetkisizlik kararının kesinleşmesinden sonra dava yetkili ve görevli mahkemede devam edilmemesi ve talep halinde yargılama giderlerinin değerlendirilerek HMK' nun 331/2. maddesi gereğince bir karar verileceğinin İHTARATINA,
5-Harç ve masrafların görevli ve yetkili mahkemede nazara ALINMASINA,
6-Yargılama dosyasının kesinleşmesi üzerine, iki (2) haftalık yasal süre içerisinde, taraflardan herhangi birinin, ilgili mahkemeye yargılama dosyasının gönderilmesini talep etmemesi halinde, ilgili yargılama dosyasının mahkeme Yazı İşleri Müdürü tarafından mahkeme hakiminin önüne getirilmesine,
Dair; 6100 sayılı HMK.'nun 341. ve devamı maddeleri gereğince gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde İSTİNAF kanun yolu açık olmak üzere dosya üzerinden tarafların yokluğunda oy birliği ile karar verildi. 10/06/2025
Başkan ...
¸e-imzalı
Üye ...
¸e-imzalı
Üye ...
¸e-imzalı
Katip ...
¸e-imzalı