T.C. BAKIRKÖY 8. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2025/80 Esas
KARAR NO: 2025/450 Karar
DAVA: Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız))
DAVA TARİHİ: 27/01/2025
KARAR TARİHİ: 22/05/2025
G. K. YAZILDIĞI TARİH : 22/05/2025
Davacı tarafından mahkememizde açılan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasının yapılan açık yargılaması sonunda;
TALEP: Davacı taraf sunduğu dava dilekçesinde özetle; Müvekkili ... Bankası A.Ş. ... Şubesi'ne ait ... seri numaralı 30.01.2025 düenleme tarihli 1.100.000,00 TL bedelli ... Mamulleri Gıda Tic. Org. Ltd. Şti. tarafından düzenlenen çekin meşru hamili olduğunu, akabinde müvekkili çekin vadesinin yaklaşmasına istinaden yerinde olup olmadığını kontrol ettiğinde her yeri aramasına rağmen bulamadığını, çeki düşürdüğüne yahut çaldırdığına kanaat getirdiğini, mezkur çekin müvekkilinin yedinde bulunduğu sırada çalındığını veya kaybolduğunu, tahsilatı mümkün olmamakta bu durum müvekkilinin mağduriyetine sebep olduğunu, çek bedellerini düzenleyen veya başkaca ilgililerden talep edilebilmesi adına çekin iptaline karar verilmesi gerektiğini, ivedilikle ödeme yasağı konulmasını ve çekin iptaline karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE;
Dava; TTK'nın 818/1-s maddesi atfıyla aynı yasanın 757 ve takip eden maddelerine göre açılan zayi nedeniyle çek iptali istemine ilişkin çekişmesiz yargı işidir.
Dava tarihinde yürürlükte olan 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 757/1. maddesine göre;"İradesi dışında poliçe elinden çıkan kişi, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemekten menedilmesini isteyebilir." şeklindedir. Söz konusu maddede düzenlenen yetki kuralı kesin yetki kuralı olup mahkemece resen dikkate alınması gerekir. İlgili çek incelendiğinde çek hesabının bulunduğu .... Şubesinin Büyükçekmece-İstanbul adresinde bulunduğu anlaşılmakla davanın yetkili ve görevli mahkemede açıldığı anlaşılmıştır.
İptal davasında mahkeme, dilekçe sahibinin senet elinde iken zayi olduğuna ilişkin iddialarını, yaptığı araştırmalar neticesinde inandırıcı bulursa, senedi eline geçireni muayyen bir süre içerisinde mahkemeye getirmeye davet ve aksi takdirde senedin iptaline karar verileceğini ihtar eder. Bu ilânda senede ilişkin bilgilere de yer verilir. İlân, emre yazılı senetler bakımından TTK m. 760 vd.; hamile yazılı senetler bakımından ise TTK m. 663 vd. maddelerinde düzenlenmiştir. Hamile yazılı senetler yönünden senedi getirme süresinin en az 6 ay olarak belirlenmesi gerekir; bu süre ilk ilân gününden itibaren işlemeye başlar (TTK m. 663). Emre yazılı senetler yönünden ise senedi getirme süresi en az 3 ay, en çok bir yıldır (TTK m. 761/1). İlân, TTK'nun 818/1-son maddesi yollaması ile TTK’nın 762/1. maddesi hükmü uyarınca, TTK’nın 35. maddesinde bahsi geçen Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi’nde üç kere yapılması gerekmekte olup Ticaret Sicil Gazetesinde üç kez ilan yapılmış olup, ilk ilanın 31/01/2025 tarihinde yapıldığı anlaşılmıştır.
Yargılamaya konu çeke %15 teminatla ödeme yasağı konulmuştur.
Davaya konu çeklerin ibraz edilip edilmediği, ibraz edildi ise kim tarafından ibraz edildiği sorulmuş olup ... Bankası ve ... Bankasının müzekkere cevapları dosyamız içerisine alınmıştır.
Poliçenin iptalinin TTK’nın 757- 765 maddeleri arasında özel olarak düzenlenmiş olması ve bu hükümlerde poliçenin emre veya nama yazılı olmasına göre bir ayrım yapılmamış olması ile TTK’nın 778/1-(ı) ve 818/1-(s) maddelerinde bono ve çekin iptallerinin poliçe hükümlerine tâbi kılınmış olması sebebiyle, nama yazılı poliçe, bono ve çekin iptalinde hamile yazılı senetlerin iptaline ilişkin TTK’nın 661 vd. hükümleri değil, poliçenin iptalini düzenleyen TTK’nın 757 vd. hükümleri uygulama alanı bulacaktır
Poliçeye ilişkin düzenlemeye göre poliçenin kimin elinde olduğu biliniyorsa istirdat davası, poliçenin kimin elinde olduğu bilinmiyorsa iptal davası açılır (TTK m. 758 – 759). İptal davası sırasında poliçenin kimin elinde olduğu tespit edilir veya poliçe elinde bulunduran kişi, mahkemeye sunarsa bu durumda iptal davasına bakan mahkeme davaya bakmaya devam edemez. Mahkemenin davacıya poliçeyi elinde bulunduran kişiye karşı iade davası açmak için süre vermesi gerekir (TTK m. 758).
Poliçeyi eline geçiren kişinin bilinmesi madde 758 de düzenlenmiş olup madde hükmü; "(1) Poliçeyi eline geçiren kişi bilindiği takdirde, mahkeme, dilekçe sahibine iade davası açması için uygun bir süre verir. (2) Dilekçe sahibi verilen süre içinde davayı açmazsa, mahkeme, muhatap hakkındaki ödeme yasağını kaldırır. " şeklindedir.
"...TTK 764/1 maddesi ''Elden çıkan poliçe, verilen süre içinde mahkemeye sunulmazsa, iptaline karar verilir'' hükmü düzenlenmiştir. Çek iptali davaları, özelliği itibari ile hasımsız açılan davalardan olup, yargılama sırasında çek hamilinin ortaya çıkması durumunda, çek iptali davasını açan davacıya, mevcut çek hamiline karşı çek istirdadı davası açması konusunda süre verilmeli, istirdat davasının açılması halinde, davanın konusuz kaldığından karar verilmesine yer olmadığına, açılmaması halinde ise çek iptali davasının reddi yönünde hüküm verilmelidir..." Yargıtay .... H.D nin 17/06/2019 Tarih ve ..... Esas, ... Karar.
Dosya tüm deliller ile birlikte somut olay bakımından değerlendirildiğinde; mahkememizce TTK'nın 762. maddesi gereğince Ticaret Sicil Gazetesi'nde ilan yaptırılmış olup, .... Bankası A.Ş. .... Şubesi'ne ait .... seri numaralı 30.01.2025 düzenleme tarihli 1.100.000,00 TL bedelli çekin bankaya ibraz edilip edilmediği sorulmuş, ... Bankası 06/02/2025 tarihli ve 16/04/2025 tarihli yazıları ile ilgili çekin ... Bankası takas sisteminden sorulduğunun bildirildiği,....Bankasına ibraz edenin kimlik bilgilerinin sorulduğu, çekin ... TC Kimlik numaralı ... tarafından ibraz edildiği bildirilmiş olup; talep eden vekiline çekin bankaya ibraz eden hakkında istirdat davası açmak üzere TTK 764/1 maddesi uyarınca 7 günlük kesin süre verilmiş olup, verilen kesin süreye ilişkin meşruhatlı davetiyenin talep eden vekiline usulüne uygun tebliğ edilmiş olmasına rağmen talep eden vekili tarafından verilen kesin sürede istirdat davası açılmamıştır.
Neticeten, 6102 sayılı TTK’nın 818/1. maddesi yollamasıyla uyuşmazlığa uygulanması gereken aynı Kanun’un 758. maddesi ile Yargıtay .... H.D nin 17/06/2019 Tarih ve .... Esas, .... Karar Sayılı ilamı da dikkate alınarak yargılama sırasında davaya konu çekin yetkili hamilinin ortaya çıktığı halde, mevcut çekin hamiline karşı çek istirdadı davası açması konusunda ilgili talep edene süre verilmemesine rağmen süresinde istirdat davası açılmaması nedeniyle çek iptali davasının reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurmak gerekmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
AÇILAN DAVANIN REDDİNE,
1-Ödeme yasağı kararının kaldırılmasına, uygulanmış olması halinde bu konuda ilgili banka müdürlüğüne müzekkere yazılmasına,
2-İlgili tarafından yatırılan teminatın 6100 sayılı HMK'nın 392/2'nci maddesi uyarınca asıl davaya ilişkin hükmün kesinleşmesinden veya ihtiyati tedbir kararının kalkmasından itibaren bir ay içinde tazminat davasının açılmaması hâlinde yatırana iadesine,
3-Davacı tarafından yatırılan 615,40-TL peşin harcın karar ve ilam harcına mahsubuna, başkaca harç alınmasına YER OLMADIĞINA,
4-İlgili tarafça yatırılan harç ve yapılan yargılama giderinin kendi üzerinde BIRAKILMASINA,
5-Kararın kesinleşmesine kadar yapılan yargılama giderlerinin ilgili tarafça peşin olarak yatırılan yargılama gider avansından mahsubu ile bakiye kısmın karar kesinleştiğinde ve talep halinde HMK 333.maddesi gereğince İADESİNE,
6-HMK'nin uygulanmasına dair yönetmeliğin 58/1 maddesi gereğince ilgilinin talebi halinde gerekçeli kararın TEBLİĞİNE,
Dair, 6100 sayılı Hukuk Mahkemeleri Kanunu'nun 341 ila 360. md hükümleri gereğince mahkememize veya aynı sıfatta başka bir mahkemeye verilecek dilekçe ile kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde veya istinaf dilekçesi kendisine tebliğ edilen taraf, başvuru hakkı bulunmasa veya başvuru süresini geçirmiş olsa bile, mahkememize veya aynı sıfattaki başka bir mahkemeye vereceği cevap dilekçesi ile iki hafta içerisinde istinaf yolu açık olmak üzere tarafın yokluğunda karar verildi. 22/05/2025
Katip ...
¸e-imzalı
Hakim ...
¸e-imzalı