Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2011-4-135 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 11-45/1064-366
Karar Tarihi : 17.08.2011
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, Dr. Murat ÇETİNKAYA
Reşit GÜRPINAR, Prof. Dr. Metin TOPRAK
B. RAPORTÖRLER : Mustafa Mehmet ÖZKARABÜBER, Mustafa Okan ALPAY 10
C. BAŞVURAN : Sadık KOCABAŞ
Adresi tespit edilememiştir.
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILAN : - Yeni Özemniyet VİB Öz Bartın Turizm Seyahat ve Motorlu Araç
Tic. Ltd. Şti.
Atılım Küçük Sanayi Sitesi K-1 Blok No:6 Bartın
- Cide Aslan Metro Turizm Seyahat ve Tic. Ltd. Şti.
Otobüs Terminali/Bartın
- Mesut Güler Şahıs İşletmesi
Kırtepe Mah. 162. Sok. No:29 Bartın 20
E. DOSYA KONUSU: Bartın kalkışlı ve varışlı hatlarda rekabetin kısıtlandığı iddiası.
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Şikâyet dilekçesinde özetle; Bartın kalkışlı ve varışlı hatlarda
rekabetin kısıtlandığı, firmaların diğer firmaların bilgisayar sistemlerine girerek satışı
yapılan biletlerin fiyatlarını kontrol edebildiği, ayrıca pazarda 30 TL’nin altında bilet satışı
yapılmadığı iddia edilmiştir.
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 27.04.2011 tarih ve 3197 sayı ile giren başvuru
üzerine hazırlanan 26.05.2011 tarih ve 2011-4-135/İİ-11-174.MA sayılı İlk İnceleme
Raporu, 02.06.2011 tarih ve 11-33 sayılı Kurul toplantısında görüşülmüş ve soruşturma
açılmasına gerek olup olmadığının belirlenmesi amacıyla, 4054 sayılı Rekabetin
Korunması Hakkında Kanun'un 40/1. maddesi uyarınca önaraştırma yapılmasına karar 30
verilmiştir.
İlgili karar uyarınca düzenlenen 02.08.2011 tarih ve 2011-4-135/ÖA-11-192.MMÖ sayılı
Önaraştırma Raporu, 05.08.2011 tarih ve REK.0.18.00.00-110.02.02/362 sayılı Başkanlık
Önergesi ile 11-45 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor’da; hakkında inceleme yapılan teşebbüsler
hakkında dosya konusu iddialara yönelik olarak soruşturma açılmasına gerek olmadığı
görüşüne yer verilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. İlgili Pazar
I.1.1. İlgili Ürün Pazarı 40
Dosya mevcudu bilgiler dikkate alınarak, ilgili ürün pazarı “otobüs ile şehirlerarası yolcu
taşıma hizmetleri pazarı”; ilgili coğrafi pazar ise “Bartın kalkışlı ve varışlı yolcu taşıma
hatları” olarak tespit edilmiştir.
11-45/1064-366
2
I.2. Yapılan Tespitler
I.2.1. Yeni Özemniyet VİB Öz Bartın Turizm Seyahat ve Motorlu Araç Tic. Ltd. Şti. (Öz
Emniyet)’nde Yapılan İncelemeler
Raportörlerin görüştüğü şirket yetkilisi; Özemniyet ve Özbartın-As 74’ün Sedat MENTEŞ’e
ait olduğunu; Ulaştırma Bakanlığının verdiği D1 belgesine sahip bu firmaların, Sedat
MENTEŞ’in akrabası Akın AYTAÇ’a ait F1 belgesi sahibi firmadan bilet satış ve bir kısım
otobüslerin kiralanması hizmetlerini aldığını ifade etmiştir. Yetkili ayrıca, normal, özürlü ve 50
çocuk olmak üzere üç tip bilet bulunduğunu; görüşme tarihinde normal biletin 30 TL.
olduğunu, kış mevsiminde ise fiyatın 25 TL. olarak uygulandığını belirtmiştir.
Özbartın, As 74 ve Yeni Özemniyet’in bilet satış kısmında bilgisayar sistemi incelenerek en
düşük 25 TL.’ye Bartın merkez-Ankara arası bilet satışı yapılabildiği, 25 TL.’nin altında bir
değer girildiği takdirde sistemin bilet satışına izin vermediği görülmüştür.
Konuyla ilgili olarak, söz konusu teşebbüsten raportörlerce alınan çeşitli bilet örneklerinde,
07.12.2010, 20.12.2010, 15.01.2011, 30.01.2011 ve 17.02.2011 tarihlerinde sırasıyla 25
TL, 25 TL, 30 TL, 30TL ve 30TL yolcu bedelinin alındığı görülmüştür. Ayrıca, Ulaştırma
Bakanlığı’ndan onaylı fiyat listesinde, adı geçen teşebbüsün Bartın-Ankara hattı için fiyatı
30 TL olarak onaylattığı anlaşılmıştır. 60
I.2.2. Cide Aslan Metro Tur. Sey. San. ve Tic. Ltd. Şti. (Cide Aslan)’nde Yapılan
İncelemeler
Şirket yetkilisi konuya ilişkin olarak; Cide ASLAN’ın, Ulaştırma Bakanlığının verdiği F1
yetki belgesine sahip olduğunu; Metro Turizm adına Bartın Şehirlerarası Otobüs
Terminali’nde bilet satışı yaparak, komisyon aldığını; halen rakiplerinin bilet fiyatının 2-3 TL
altına bilet satmaya çalıştıklarını ifade etmiştir.
Raportörlerce yapılan incelemede, inceleme günü sabahı satışı yapılan biletler için 25 TL.,
28 TL. ve 30 TL. ücret alındığı görülmüştür. Ayrıca yeni bir bilet satışı yapma denemesi
yapılmış ve hem … TL hem de … TL fiyat ile tam/normal Bartın Merkez-Ankara arası satış
yapılabildiği görülmüştür. 70
Ayrıca, Ulaştırma Bakanlığından onaylı fiyat listesinde, adı geçen teşebbüsün Bartın-
Ankara hattı için fiyatı 30 TL. olarak onaylattığı anlaşılmıştır.
I.2.3. Mesut Güler Şahıs İşletmesi’nden Yapılan İncelemeler
Şirket yetkilisi konuya ilişkin olarak, Kamil Koç otobüs firmasının Bartın ili acenteliğini
yaptıklarını; F1 belgesi sahibi olduklarını; Bartın merkez-Ankara normal yolcu fiyatının
acenteden satışta 30 TL., internetten satış halinde 29 TL. ve özürlü-çocuk için 24 TL.
olduğunu; fiyatların Bursa’daki Genel Müdürlük tarafından belirlendiğini; 2011 kış aylarında
25 TL. olan Bartın merkez-Ankara arası normal yolcu fiyatının, 30 TL.’ye yükselmesinin
mazot fiyatlarındaki artıştan kaynaklandığını; önceki yaz, bilet fiyatının yine 25 TL
olduğunu; genellikle yılda bir kez fiyat düzenlemesi yapıldığını belirtmiştir. 80
Söz konusu teşebbüsten alınan 21.07.2011 tarihli yolcu listesinde, Bartın Merkez-Ankara
hattı için yolcu bedelinin 29 ve 30 TL olduğu görülmüştür.
I.3. Değerlendirme
İnceleme konusu başvuruda, Bartın ilinde faaliyet gösteren Kamil Koç, Metro, Öz Bartın-As
74 ve Öz Emniyet firmalarının aralarında anlaşarak, 2011 yılı Mart ayı içerisinde, Bartın-
Ankara güzergâhında 15 TL. olan yolcu bedelini 30 TL.’ye yükselttikleri iddia edilmektedir.
11-45/1064-366
3
Hakkında şikâyette bulunulan firmalardan, Öz Bartın-As 74 ve Öz Emniyet aynı şahsa ait
şirketlerin markalarıdır ve bilet satışı için aynı yazıhaneyi kullanmaktadırlar. Bu nedenle
bunlar arasında, 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinde yasaklanan türden bir anlaşma söz
konusu değildir. 90
Öte yandan, yapılan yerinde incelemelerde, bilet satıcılarından alınan eski tarihli bilet
örneklerinde, Bartın-Ankara için yolcu bedelinin Öz Bartın-As74 - Öz Emniyet grubu
tarafından, 2010 yılı içerisinde 25 TL ve yılbaşından sonra da 30 TL olarak uygulandığı
görülmüştür. Dolayısıyla, fiyatın 15 TL’den 30 TL.’ye yükseltildiği iddiasının doğruyu
yansıtmadığı anlaşılmaktadır. Benzer şekilde, hakkında inceleme yapılan firmaların,
yolculara indirim yaptığı ve bu indirimlerin değişik seviyelerde gerçekleştiği
gözlemlenmektedir.
Firmalar arasında anlaşma olduğu ve birbirlerinin sistemlerine girip anlaşmalarına aykırı
(düşük) fiyatlardan bilet satışı yapan firmanın diğer firmalar tarafından tespit edilebildiği
şeklindeki şikâyete ilişkin olarak da birtakım tespitler yapılmıştır. Öncelikle, Bartın merkez-100
Ankara hattında çalışan Metro ve Kamil Koç’un Türkiye çapında işletmecilik yaptıkları, bilet
fiyatlarını da genel merkezlerinin izinleri olmadan değiştiremedikleri anlaşılmaktadır. Ayrıca
bu firmalar ve yerel firma olan Öz Bartın-As74 - Öz Emniyet yazıhanelerinde kullanılmakta
olan bilet satış programlarının birbirinden farklı olduğu raportörlerce belirlenmiş olup,
yapılan yerinde incelemede, firmaların sistemlerinin ve yaptıkları satışların diğer firmalar
tarafından görüldüğüne ilişkin herhangi bir bulguya rastlanmamıştır.
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, dosya konusu iddialara yönelik
olarak 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek
olmadığına, şikâyetin reddine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir. 110
Full & Egal Universal Law Academy