AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KAYITTAN DÜŞÜRÜLME KARARI ve KABUL EDİLEBİLİRLİK HAKKINDA KARAR
Başvuru No. 15877/09
Birol BAŞARAN / Türkiye
(Ekte bulunan tabloya bakınız)
Başkan,
Branko Lubarda,
Hâkimler,
Carlo Ranzoni,
Pauliine Koskelo,
ve Bölüm Yazı İşleri Müdür Yardımcısı Vekili Liv Tigerstedt’in katılımıyla 17 Aralık 2020 tarihinde Komite olarak toplanan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (İkinci Bölüm), 18 Şubat 2009 tarihinde sunulan yukarıda belirtilen başvuruyu ve davalı Hükümet tarafından sunulan ve Mahkemeyi başvuruyu kayıttan düşürmeye davet eden deklarasyonu dikkate alarak gerçekleştirdiği kapalı oturumdaki müzakereler sonucunda aşağıdaki kararı vermiştir:
OLAY VE USUL
Başvuran hakkında ayrıntılı olarak belirtilen bilgiler, ekte bulunan tabloda yer almaktadır.
Başvuran, Mahkeme önünde, İstanbul Barosuna bağlı Avukat H. Ersöz tarafından temsil edilmiştir.
Başvuranların Sözleşme’nin 5. maddesinin 1, 3 ve 4. fıkraları ile Sözleşme’nin 11. maddesi bağlamında dile getirdikleri şikâyetler (tutukluluğun yasaya uygunluğu ve süresi, tutukluluğa itiraz etmek için etkin bir hukuk yolunun bulunmadığı iddiası ve dernek kurma özgürlüğü hakkı), Türk Hükümetine (“Hükümet”) bildirilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME
Dostane çözüme varmak amacıyla yapılan ve sonuçsuz kaldığı ortaya çıkan müzakerelerin ardından, Hükümet, Mahkemeye, bu şikâyetler bağlamında ileri sürülen sorunları çözmek amacıyla tek taraflı bir deklarasyon hazırlamayı önerdiğini bildirmiştir. Hükümet ayrıca, Mahkemeyi, Sözleşme’nin 37. maddesi uyarınca, başvuruyu kayıttan düşürmeye davet etmiştir.
Hükümet, Sözleşme’nin 5. maddesinin ihlal edildiğini kabul etmektedir. Hükümet, ekte yer alan tabloda yeniden belirtilen meblağı başvurana ödemeyi teklif etmekte ve Mahkemeyi Sözleşme’nin 37. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendi uyarınca başvuruyu kayıttan düşürmeye davet etmektedir. Bu meblağ, ödeme tarihinde geçerli olan döviz kuru üzerinden davalı Devletin para birimine çevrilecek ve Mahkeme kararının tebliğ edildiği tarihten itibaren üç aylık bir süre içinde ödenecektir. Bu meblağın belirtilen süre içinde ödenmediği takdirde, Hükümet, sürenin sona erdiği tarihten söz konusu miktarın ödenmesine kadar geçen süre zarfında, Avrupa Merkez Bankasının anılan dönem için geçerli olan marjinal kredi faiz oranına üç puanlık bir artış eklemek suretiyle belirlenecek basit faizi uygulayacağını taahhüt etmektedir.
Bu ödeme, davanın nihai çözümünü teşkil edecektir.
Tek taraflı deklarasyonda belirtilen şartlar, başvurana iletilmiştir. Başvuranın deklarasyonda yer alan şartları kabul etmediği yönündeki cevabı, Mahkemeye ulaşmıştır.
Mahkeme, Sözleşme’nin 37. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinin, davanın kayıttan düşürülmesine şu durumda imkân verdiğini hatırlatmaktadır:
“(...) Mahkemenin saptadığı herhangi bir başka nedenden ötürü, başvurunun incelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir neden görülmezse.”
Böylelikle bu hüküm uyarınca, Mahkeme, başvuranlar, davalarının incelenmesinin sürdürülmesini talep etseler bile, davalı Hükümetin tek taraflı deklarasyonuna dayanarak başvuruları kayıttan düşürebilmektedir (özellikle bk., Tahsin Acar/Türkiye kararı (öncelikli sorun) [BD], No. 26307/95, §§ 75-77, AİHM 2003-VI).
Mahkemenin bu konuya ilişkin içtihatları, açık ve çok sayıdadır (bk., örnek olarak, Yüksel ve diğerleri/Türkiye, No. 55835/09 ve diğer 2 başvuru, §§ 51-53, 31 Mayıs 2016, Altınok/Türkiye, No. 31610/08, §§ 34-61, 29 Kasım 2011, ve Cahit Demirel/Türkiye, No. 18623/03, §§ 21-34, 7 Temmuz 2009).
Mahkeme, Hükümetin deklarasyonunda yer alan imtiyazları ve teklif edilen tazminatların miktarını (bu meblağ, benzer davalarda ödenmesine karar verilen meblağlara uygundur) göz önünde bulundurarak, başvurunun incelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir nedenin bulunmadığı kanaatine varmaktadır (Sözleşme’nin 37. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendi)).
Ayrıca yukarıda belirtilen değerlendirmeler ışığında, Mahkeme, Sözleşme ve Protokolleri tarafından güvence altına alınan insan haklarına saygı ilkesinin öte yandan, başvuruyu incelemeye devam etmesini gerektirmediği kanısına varmaktadır (Sözleşme’nin 37. maddesinin 1. fıkrasının son cümlesi (in fine)).
Mahkeme son olarak, Hükümetin tek taraflı deklarasyonundaki taahhütleri yerine getirmemesi durumunda, Sözleşme’nin 37. maddesinin 2. fıkrası uyarınca başvurunun yeniden kayıt altına alınabileceğinin altını çizmektedir (Josipović/Sırbistan, (k.k.) No. 18369/07, 4 Mart 2008).
Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurulduğunda, bu başvurunun Sözleşme’nin 5. maddesi bağlamındaki şikâyetlerle ilgili kısmının kayıttan düşürülmesi uygundur.
Sözleşme’nin 11. maddesine ilişkin şikâyetle ilgili olarak, Mahkeme, başvuranın hakkında başlatılan ceza yargılaması nedeniyle dernek kurma özgürlüğü hakkının ihlal edilmesinden şikâyet ettiğini gözlemlemektedir. Mahkeme, dosyada yer alan belgeler ışığında, iç hukuktaki yargılamanın ulusal mahkemelerde halen derdest olduğunu gözlemlemektedir (2009/191 E. sayılı). Sonuç olarak, başvurunun bu kısmının süresinden önce sunulduğu anlaşılmaktadır ve söz konusu kısım, Sözleşme’nin 35. maddesinin 1 ve 4. fıkraları uyarınca reddedilmelidir.
Bu gerekçelerle, Mahkeme, oy birliğiyle,
Sözleşme’nin 5. maddesine ilişkin şikâyetlerle ilgili olarak davalı Hükümetin deklarasyonunda belirtilen şartları ve böylelikle, verilen taahhütlere riayet edilmesini sağlamak için öngörülen özel koşulları dikkate alarak;
Başvurunun bu kısmının Sözleşme’nin 37. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendi uyarınca kayıttan düşürülmesine;
Başvurunun geri kalan kısmının kabul edilemez olduğuna
karar vermiştir.
İşbu karar, Fransızca dilinde tanzim edilmiş olup, 21 Ocak 2021 tarihinde yazılı olarak bildirilmiştir.
Liv Tigerstedt Branko Lubarda Yazı İşleri Müdür Yardımcısı Vekili Başkan
EK
Sözleşme’nin 5. maddesinin 1, 3. ve 4. fıkraları bağlamındaki şikâyetlere ilişkin başvuru
(Özgürlük ve güvenlik hakkı ve ifade özgürlüğü hakkı)
Başvuru Numarası ve Başvurunun Yapıldığı Tarih
Başvuranın Adı ve
Doğum Yılı
Hükümetin Deklarasyonunun Alındığı Tarih
Başvuranın Yazısının Alındığı Tarih
Maddi ve manevi zarar ile masraf ve giderler bağlamında ödenmesine karar verilen meblağ
(avro cinsinden)[1]
15877/09
18/02/2009
Birol BAŞARAN
1956
15/09/2020
13/10/2020
4.500
Başvuran tarafça ödenmesi gereken her türlü vergi tutarı hariç olmak üzere.