Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2010-3-145 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 10-57/1154-438
Karar Tarihi : 2.9.2010
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI 10
Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, Mehmet Akif ERSİN, İsmail Hakkı
KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat
ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR
B. RAPORTÖRLER: Çağlar Deniz ATA, Erdem AKTEKİN
C. ŞİKAYET
EDEN : Arzu ATABAY
Animalspetmarket Tepe Mah. Yeniyol Cad. 28-3
Marmaris/Muğla 20
D. HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA YAPILANLAR:
Batıpet İthalat ve İhracat Pazarlama Ltd. Şti
Mevlana Bulvarı 58 A-B Yenimahalle/Ankara
E. DOSYA KONUSU: Batıpet İthalat ve İhracat Pazarlama Ltd. Şti.’nin Arzu
ATABAY tarafından işletilen satış noktalarına mal vermeyi reddettiği iddiası.
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Animalspetmarket sahibi Arzu Atabay tarafından yapılan
başvuruda özetle; 30
Royal Canin köpek ve kedi mamalarının Türkiye ithalatçısı Anadolu Akvaryum
ve Pet Ürünleri San. Tic. A.Ş. (Royal Canin)’nin distribütörü Batıpet İthalat ve İhracat
Pazarlama Ltd. Şti. (Batıpet)’nin, satışlarında işyerleri arasında ayrım yaptığı,
Başvuru sahibinin Marmaris’te bulunan satış noktasına Batıpet tarafından ürün
verilmekte iken Bodrum’da açtığı ikinci şubesine, bu şubeye yakın bir zincir markette
Royal Canin ürünlerinin satıldığı gerekçesiyle ürün tedarik edilmediği,
Bu olaydan sonra aralarında herhangi sorunlu bir borç ilişkisi olmamasına
rağmen Batıpet tarafından başvuru sahibinin Marmaris şubesine de mal temininin
kesildiği
ifade edilerek, konu hakkında gerekli işlemlerin yapılması talep edilmiştir. 40
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 25.6.2010 tarih ve 4998 sayı ile giren
başvuru üzerine hazırlanan 15.7.2010 tarih, 2010-3-145/İİ-10-393.EA sayılı İlk
İnceleme Raporu, Rekabet Kurulu’nun 5.8.2010 tarih ve 10-52/957-M sayılı
toplantısında görüşülmüş ve 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun
çerçevesinde soruşturma açılmasına gerek olup olmadığının belirlenmesi amacıyla,
Kanun’un 40/1. maddesi uyarınca önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. İlgili
karar uyarınca yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 25.8.2010 tarih ve 2010-3-
145/ÖA-10-370.ÇDA sayılı Önaraştırma Raporu 1.9.2010 tarih ve REK.0.07.00.00-
10-57/1154-438
2
110/375 sayılı Başkanlık önergesi ile 10-57 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek 50
karara bağlanmıştır.
H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Raporda; Batıpet’in mal vermeyi reddetme
şeklindeki tek taraflı eyleminin 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesini ihlal etmediği,
anılan teşebbüs hakkında soruşturma açılmasına gerek olmadığı, şikayetin reddinin
gerektiği sonuç ve kanaatine ulaşıldığı ifade edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. İlgili Pazar 60
I.1.1. İlgili Ürün Pazarı
Batıpet, ev hayvanları için üretilmiş hazır gıdaların dağıtımında faaliyet
göstermektedir. Başvurunun konusunu ise Batıpet’in Royal Canin markalı köpek
mamalarını başvuru sahibine vermeyi reddettiği iddiası oluşturmaktadır. Bu
çerçevede dosya kapsamında ilgili ürün pazarı, 18.2.2010 tarih ve 10-18/198-74
sayılı Kurul kararına paralel olarak “köpek mamaları pazarı” şeklinde tespit edilmiştir.
I.1.2. İlgili Coğrafi Pazar 70
Coğrafi pazar değerlendirmesi yapılırken, özellikle ilgili mal ve hizmetlerin nitelikleri
ile tüketici tercihleri bakımından giriş engellerinin, ilgili bölge ile komşu bölgeler
arasında teşebbüslerin pazar payları veya mal ve hizmetlerin fiyatları bakımından
hissedilir bir farklılığın varlığı gibi unsurlar dikkate alınmaktadır.
Batıpet, tedarikçiden sağladığı ürünlerin tüm Türkiye’ye dağıtımını
gerçekleştirmektedir. Bu noktadan hareketle ilgili coğrafi pazar “Türkiye” olarak
belirlenmiştir.
80
I.2. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
Rekabet Kurumu’nun görev alanı 4054 sayılı Kanun’un Kapsam başlıklı 2.
maddesinde, “Türkiye Cumhuriyeti sınırları içinde mal ve hizmet piyasalarında
faaliyet gösteren ya da bu piyasaları etkileyen her türlü teşebbüsün aralarında yaptığı
rekabeti engelleyici, bozucu ve kısıtlayıcı anlaşma, uygulama ve kararlar ile piyasaya
hâkim olan teşebbüslerin bu hâkimiyetlerini kötüye kullanmaları ve rekabeti önemli
ölçüde azaltacak birleşme ve devralma niteliğindeki her türlü hukukî işlem ve
davranışlar, rekabetin korunmasına yönelik tedbir, tespit, düzenleme ve denetlemeye
ilişkin işlemler” olarak belirlenmiştir. 90
Bu madde paralelinde 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesi “ …bir veya birden fazla
teşebbüsün ülkenin bütününde ya da bir bölümünde bir mal veya hizmet
piyasasındaki hâkim durumunu tek başına yahut başkaları ile yapacağı anlaşmalar
ya da birlikte davranışlar ile kötüye kullanması” yasaklanmakta; bu maddenin (b)
bendinde yer verilen
“Eşit durumdaki alıcılara aynı ve eşit hak, yükümlülük ve edimler için farklı şartlar ileri
sürerek, doğrudan veya dolaylı olarak ayırımcılık yapılması” davranışı ise hâkim
durumun kötüye kullanılması hallerinden biri olarak sayılmaktadır.
10-57/1154-438
3
100
Dolayısıyla başvuruda yer alan iddialar, 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesinin (b)
bendi çerçevesinde değerlendirilmesi gereken hususları içermektedir.
4054 sayılı Kanun’un 6. maddesi çerçevesinde herhangi bir teşebbüsün alıcıya mal
vermeyi reddetmek suretiyle müşterileri arasında ayrımcılık yapmasının hâkim
durumun kötüye kullanımı olarak değerlendirilebilmesi için ise söz konusu
teşebbüsün ilgili pazarda hâkim durumda olması gerektiği açıktır. Bu bağlamda
herhangi bir pazarda hâkim durumda bulunmayan bir teşebbüsün bir kısım alıcıya
mal vermekten kaçınması, 4054 sayılı Kanun kapsamında rekabeti engelleyen,
bozan veya kısıtlayan bir eylem olarak değerlendirilmemektedir. 110
Hâkim durum, 4054 sayılı Kanun’un 3. maddesinde “Belirli bir piyasadaki bir veya
birden fazla teşebbüsün, rakipleri ve müşterilerinden bağımsız hareket ederek fiyatı
arz, üretim ve dağıtım miktarı gibi ekonomik parametreleri belirleyebilme gücü” olarak
tanımlanmaktadır. Hâkim durumun belirlenmesinde ilgili teşebbüsün pazar payı,
pazarda faaliyet gösteren diğer firmaların sayısı ve pazar payları gibi nicel ölçütlerin
yanında, piyasaya giriş engelleri, fikri ve sınaî mülkiyetin varlığı, teknolojik üstünlük
gibi nitel ölçütler de kullanılmaktadır. Pazar payı hâkim durumun belirlenmesinde tek
başına yeterli bir ölçüt olmasa da teşebbüsün pazar payının düşük olması, piyasanın
çok sayıda oyuncunun yer aldığı rekabetçi bir piyasa olması, ürünün homojen 120
nitelikte olması ve giriş engellerinin bulunmaması gibi durumlarda hâkim durumdan
bahsetmek zorlaşmaktadır.
Diğer yandan hâkim durumda olan bir teşebbüsün satış yapmayı reddetmesi ya da
satıştan kaçınması, pazarda rekabeti azaltmak ya da tümüyle ortadan kaldırmak
amacına yönelik olduğu veya bu etkiyi taşıdığı durumlarda yasaklanmaktadır.
Teşebbüslerin mal vermeyi reddetme eylemlerinin 4054 sayılı Kanun kapsamında
ihlal olarak değerlendirilebilmesi için belirli ekonomik ve hukuki koşulların varlığı
aranmaktadır. Bu koşullar; 130
Mal vermeyi reddeden teşebbüsün ilgili ürün pazarında hâkim durumda
bulunması,
Sözleşme konusu mal veya hakkın vazgeçilmez nitelikte olması,
Ret eyleminin alt pazarda rekabeti önemli ölçüde olumsuz etkilemesi,
Hakim durumdaki firma tarafından gerçekleştirilen eylem için objektif bir
gerekçesinin olmamasıdır.
Bu bağlamda mal vermenin reddi iddiasının 4054 sayılı Kanunun 6. maddesi
kapsamında ihlal olabilmesi için hem ilgili teşebbüsün hakim durumda bulunması
hem de şikayete konu eylemin kötüye kullanma eylemi olması gerekmektedir. Bu iki 140
unsuru bir arada sağlamayan bir durum ihlal olarak kabul edilemeyecektir.
Yakın bir zamanda alınan 14.10.2009 tarih 09-47/1165-297 sayılı Kurul kararında
köpek maması pazarında 20 firmanın 50 farklı marka ile yer aldığı ve hızlı büyüme
trendiyle birlikte pazarın üretici ve ithalatçılar arasında yoğun bir rekabetin yaşandığı
bir pazar haline geldiği tespiti yapılmıştır. Bu çerçevede, Batıpet’in, 20 firmanın
faaliyet gösterdiği rekabetçi bir pazarda, rakiplerinden ve müşterilerinden bağımsız
hareket etmesini sağlayacak bir pazar gücüne sahip olmadığı kanaatine varılmıştır.
10-57/1154-438
4
Diğer yandan, Batıpet’in pazarda hakim durumda olup olmamasından bağımsız 150
olarak, eylemin, kötüye kullanma olarak nitelendirilebilmesi için yukarıda yer verilen
şartlardan ikincisinin somut olayda gerçekleşmediği kanaati oluşmuştur. Eylemin
kötüye kullanma olarak değerlendirilebilmesi için aranan kümülatif unsurlardan biri,
sözleşme konusu mal veya hakkın vazgeçilmez nitelikte olması, alıcı teşebbüsün
iktisadi faaliyetine bu mal veya haktan yoksun olarak devam edemeyecek olmasıdır.
Dosya mevcudu bilgi ve belgelerden; Animalspetmarket’de değişik birçok markaya ait
köpek mamalarının satıldığı, Batıpet tarafından satılan ürünün alıcı
Animalspetmarket için vazgeçilmez bir niteliğe haiz olmadığı anlaşılmıştır.
J. SONUÇ 160
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
Dosya konusu iddialara yönelik olarak 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca
soruşturma açılmasına gerek olmadığına, şikayetin reddine OYBİRLİĞİ ile karar
verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy