AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KABUL EDİLEBİLİRLİK HAKKINDA KARAR
Ahmet Mithat BAYKAL / Türkiye
ve diğer 5 başvuru
(Başvuru no. 9540/05)
(bakınız ekli liste)
Başkan
Ksenija Turkovic,
Yargıçlar
Robert Spano
Jon FridrikKjølbro,
ve Bölüm Yazı İşleri Müdür Yardımcısı Abel Campos’un katılımıyla 13 Ekim 2015 tarihinde Komite halinde toplanan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (İkinci Bölüm), sırasıyla yukarıdaki başvuruları göz önünde bulundurarak yapılan müzakerelerin ardından aşağıdaki şekilde karar vermiştir.
OLAYLAR
1. Başvuranların yer aldığı liste ekte sunulmuştur. Türkiye Hükümeti (“Hükümet”) kendi görevlisi tarafından temsil edilmiştir.
A. Davaya Özgü Koşullar
2. Tarafların ibraz ettiği şekliyle dava konusu olaylar aşağıdaki gibi özetlenebilir:
3. Çeşitli tarihlerde başvuranlar hukuk mahkemeleri nezdinde dava açmış veya ceza mahkemeleri nezdinde başvuranlar aleyhine dava açılmıştır. Bu davalardan birkaçı yedi yıl içinde sona ermiş; birkaçı ise yerel mahkemeler önünde halen derdesttir. Başvurulara ilişkin detaylar ekli tabloda sunulmuştur.
B. İlgili iç hukuk ve uygulama
4. İlgili iç hukuka ilişkin hükümler, Turgut ve Diğerleri / Türkiye (kk.), no. 4860/09, 26 Mart 2013; Demiroğlu / Türkiye (kk.), no. 56125/10, 4 Haziran 2013; ve Yıldız ve Yanak / Türkiye (kk.), no. 44013/07, 27 Mayıs 4 kararlarında bulunabilir.
ŞİKÂYETLER
5. Başvuranlar, Sözleşme’nin 6 § 1 maddesi uyarınca, ulusal mahkemeler nezdinde görülen yargılama işlemlerinin makul süre içerisinde sonuçlandırılmamasından şikâyetçi olmuşlardır.
6. Başvuranlar ayrıca Sözleşme’nin 2, 5, 6, 8, 14 maddeleri ve Ek 1 No’lu Protokol’ün 1. maddesi uyarınca şikâyetlerde bulunmuşlardır.
HUKUK
7. Mahkeme, başvuruların benzer mahiyette olduğunu dikkate alarak, tüm başvuruları tek bir karar altında birleştirmeye karar vermiştir.
A. Sözleşme’nin 6 § 1. maddesinin ihlal edildiği iddiası hakkında
8. Başvuranlar, yargılama işlemlerinin uzunluğunun, Sözleşme’nin 6 § 1. maddesinde düzenlenen “makul süre” gerekliliğine uygun olmamasından şikâyetçi olmuşlardır.
9. Hükümet, 6384 sayılı Kanun uyarınca, yargılamaların uzunluğuna ve kararların icra edilmemesine ilişkin başvuruların ele alınması amacıyla yeni bir Tazminat Komisyonunun kurulduğunu belirtmiştir. Tazminat Komisyonu yetkilerinin 16 Mart 2014 tarihinde genişletildiğini ve bu bağlamda, diğerlerinin yanı sıra, uzun yargılama ve enflasyonun etkisiyle kamulaştırma veya irtifak hakkı bedelindeki değer kaybının telafi edilmediğine yönelik şikâyetleri inceleme yetkisi verilmiştir. Hükümet, bu doğrultuda, Tazminat Komisyonuna herhangi bir başvuruda bulunulmadığı için başvuranların iç hukuk yollarını tüketmediklerini ileri sürmüştür.
10. Mahkeme, Hükümet tarafından belirtildiği üzere, Ümmühan Kaplan/Türkiye (no. 24240/07, 20 Mart 2012) davasında pilot karar usulünün uygulanmasının ardından Türkiye’de yeni bir iç hukuk yolunun uygulanmakta olduğunu dikkate alır. Ardından, Mahkeme yukarıda anılan Yıldız ve Yanak / Türkiye ((k.k.), no. 44013/07, 27 May 2014) davasına ilişkin verdiği kararında, başvuranların iç hukuk yollarını, yani yeni hukuk yolunu tüketmedikleri gerekçesiyle başvuruyu kabul edilemez bulmuştur. Bu kararı verirken Mahkeme özellikle, bu yeni hukuk yolunun önceden (a priori) erişilebilir olduğunu ve kamulaştırma bedellerinde değer kaybı yaşanmasına ilişkin şikâyetler için makul bir tazminat yolu sunabildiğini değerlendirmiştir.
11. Mahkeme, Ümmühan Kaplan (yukarıda anılan, § 77) davasındaki kararında, yeni hukuk yolunun uygulanmasından önce Hükümete tebliğ edilmiş olan bu tür başvuruları, normal usul uyarınca inceleyebileceğini vurguladığını belirtmiştir.
12. Ancak, Hükümet’in başvuranın 6384 sayılı Kanunla getirilen yeni iç hukuk yoluna başvurmadığına ilişkin ilk itirazını göz önünde bulundurarak Mahkeme, Turgut ve Diğerleri ((k.k), no. 4860/09, 26 Mart 2013) davasında vardığı sonucu yinelemektedir.
13. Dolayısıyla Mahkeme, Sözleşme’nin 35 §§ 1 ve 4 madde hükümleri kapsamında başvuruların bu bölümünün iç hukuk yollarının tüketilmediği gerekçesiyle reddedilmesi gerektiğine karar vermiştir
B. Sözleşme’nin diğer maddelerinin ihlal edildiği iddiası hakkında
14. Başvuranlar, Sözleşme’nin çeşitli maddeleri kapsamında başka şikâyetler ileri sürmüşlerdir. Ancak, Mahkeme, elinde bulunan belgeler ışığında ve şikâyette bulunulan hususlar yetkisi kapsamına girdiği ölçüde, bu şikâyetlerin, Sözleşme veya Protokollerinde güvence altına alınan hak ve özgürlükleri ihlal eder nitelikte olmadığı kanaatindedir.
Bu nedenle başvuruların bu bölümünün açıkta dayanaktan yoksun olduğunu ve Sözleşme’nin 35 §§ 3 ve 4 hükümleri uyarınca reddedilmesi gerektiğine karar verir.
Bu gerekçelerle, Mahkeme oybirliğiyle,
Başvuruların birleştirilmesine;
Başvuruların kabul edilemez olduğuna karar vermiştir.
İşbu karar İngilizce olarak tanzim edilmiş ve 5 Kasım 2015 tarihinde yazılı olarak tebliğ edilmiştir.
Abel CamposKsenija Turkovic
Yazı İşleri Müdür YardımcısıBaşkan
EK
No
Başvuru No
Başvuru Tarihi
Başvuran
Doğum tarihi
İkamet Yeri
Temsil Eden
Yerel Mahkemeler Tarafından Verilen Kararların Tarihi ve Sayısı
1.
9540/05
24/02/2005
Ahmet Mithat BAYKAL
01/01/1957
Ankara
Şahin AZAP
İstanbul İdare Mahkemesi
2005/1760 E. 2005/1557 K.
13 Kasım 2007 tarihinde kesinleşmiştir
Bu dava, 1997 yılından beri derdestti.
2.
19396/05
25/05/2005
Hüseyin SÖZEN
03/10/1973
İzmir
Serkan CENGİZ
Sivas Ağır Ceza Mahkemesi
2002/135 E.
2003/28 K.
7 Şubat 2005 tarihinde kesinleşmiştir.
Bu dava, 3 Mart 2000 tarihinden beri derdestti.
3.
33134/08
01/07/2008
İlker KÜPE
16/02/1983
İstanbul
Yaşar Kaya YILMAZ
Büyükçekmece Asliye Hukuk Mahkemesi
2006/543 E.
2006/1072 K.
12 Mayıs 2008 tarihinde kesinleşmiştir.
Bu dava, 18 Kasım 2002 tarihinden beri derdestti.
4.
35293/08
07/07/2008
Cemal AKBAŞ 23/10/1954
Mersin
Tahir Yahya İLHAN
Erdemli Asliye Hukuk Mahkemesi
2003/425 E.
2006/350 K.
31 Mart 2008 tarihinde kesinleşmiştir.
Bu dava, 20 Ağustos 1996 tarihinden beri derdestti.
5.
34131/09
08/06/2009
Erol KOHEN 26/10/1953
İstanbul
Duygu DEMİRCİ
İstanbul Ticaret Mahkemesi
1999/1098 E.
2007/396 K.
22 Aralık 2008 tarihinde kesinleşmiştir.
Bu dava, 27 Eylül 1999 tarihinden beri derdestti.
6.
38040/09
02/07/2009
Ayla Celile BAŞÇI 05/09/1940 Gaziantep
Gaziantep Sulh Ceza Mahkemesi
2005/57 E.
2007/2563 K.
27 Nisan 2009 tarihinde kesinleşmiştir.
Bu dava, 2000 yılından beri derdestti.
Full & Egal Universal Law Academy