Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2007-1-9 (İlk İnceleme)
Karar Sayısı : 08-67/1095-427
Karar Tarihi : 27.11.2008
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Tuncay SONGÖR, M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN,
Mehmet Akif ERSİN, Dr. Mustafa ATEŞ,
İsmail Hakkı KARAKELLE
B. RAPORTÖRLER: E. Cenk GÜLERGÜN, Hakan Deniz KARAKOÇ,
Çiğdem ÜNAL
C. ŞİKAYET EDENLER:
- Cahit Kılıç, Mithat Toker, Cemil ÇINI, Özge ÖZEN, 20
Suzan ÖZDEDE, Hülya GÜMRÜKÇÜOĞLU
Tıp Fakültesi Kavşağı No:45
Kurupelit/ SAMSUN
- Aydın GÜNGÖRÜN
Berk Eczanesi, İnönü Cd. No:135
Maltepe/İSTANBUL
- Dilek UYSAL ORTAKOL ve Gülsün EKİCİOĞLU
Temsilcileri: Av.Kemal EROL ve Av.H.Hüsnü BABALIK
Süleyman Seba Spor Apt. No:62/4
Valideçeşme Beşiktaş/İSTANBUL 30
- Av. Mehmet Bakır ASMA, Av. Murat GÜNGÖR ve
Av. Sekvan ARSLAN
M&M Hukuk Bürosu Yeşilırmak Cd. 3/8
Demirtepe/ANKARA
- H.Yusuf DEMİREL
Temsilcisi: Av. Ejder KARAN
Bulgurlu Mh. Alemdar Cd. Balıkçı Sitesi No:82/3
Üsküdar/İSTANBUL
- 27 eczacı adına Keziban GÖREN AVŞAR
- İsimlerinin gizli tutulmasını isteyen eczacılar 40
Temsilcileri: Dr. M.Fevzi TOKSOY ve Av. Orhan ÜNAL
Maya Akar Center No:100/10 34394
Esentepe /İSTANBUL
- Ayfer DAYAL, Muzaffer OFOĞLU,
Ahmet Serdar YILDIRIM ve Ece OLCAY
Temsilcisi: Av. Erguvan YÜCEL
1715 Sk. No:16 Kat 4 Daire 7 Nildim Apt.
Karşıyaka/İZMİR
- Fatma DEMİRKALE
08-67/1095-427
2
Yenice Mh. 129. Sk. No:16 AFYONKARAHİSAR 50
- Hasan KÜÇÜKSAĞRICIOĞLU
Örnekevler Mh. Fatih Gümüş Cd. Korgün Apt. No:6
Kat:3 AFYONKARAHİSAR
- Ali İhsan CİĞERCİ
Yakup Şevki Paşa Mh. No:33
Bolvadin/AFYONKARAHİSAR
- Kadriye BAYRAM
Örnekevler Yasemin Cd. Hakim Niyazi Bayram Apt.
Kat:2 B Blok AFYONKARAHİSAR
- Halil İbrahim YILDIRAR 60
Sadık Bey Köyü AFYONKARAHİSAR
- Zeki ÖZTÜRK
Sanayi Çarşısı 23.Blok No:17 AFYONKARAHİSAR
- Ertuğrul SİVRİKAYA
Örnekevler, Karanfil Sk. Şükür Apt. A Blok Daire 6
Kat 3 AFYONKARAHİSAR
- Selahattin BODUR
Mareşal Fevzi Çakmak Mh. Dicle Koop.Evleri 19
Blok B1 AFYONKARAHİSAR
- Gülşen ÇAPTUĞ 70
Cumhuriyet Mh. Hüseyin Övdüm Cd. No:26/1
AFYONKARAHİSAR
- Hasan İLÇİ
Mareşal Fevzi Çakmak Mh. 131.Sk. No:41 Kat:1
Daire:2 AFYONKARAHİSAR
- Nuray ÇIBIK
Cumhuriyet Mh. Ömer Fevzi Cd. Çalışır Apt. Kat:5
AFYONKARAHİSAR
- Serdar ÇELİKTAŞ
1.Galericiler Sitesi No:64 AFYONKARAHİSAR 80
- Şükrü GÜLBAHÇE
Veysel Karani Mh. 166.Sk. No:29 AFYONKARAHİSAR
- Emine ÇİDEM
Şirinevler Mh. Pleveler Sk. No:3
Sandıklı/AFYONKARAHİSAR
- Naciye KAYA
Cumhuriyet Mh. Hüseyin Bayık Cd.
Cumhurbey Apt. No:1 Daire 15 AFYONKARAHİSAR
- Afyonkarahisar Diyaliz Hastalarını Koruma Derneği
adına Ahmet AKDAĞ 90
Afyonkarahisar Diyaliz Hastalarını Koruma Derneği
Ordu Bulvarı Derviş Paşa Mh. Nezahat Ekşioğlu Apt.
Kat:1 No:27 AFYONKARAHİSAR
- Yüksel ÖZ
İstiklal Mh. Tuna Sitesi A1 Blok Daire 4
AFYONKARAHİSAR
- Fikret DOĞRU
Temsilcisi: Av. Ejder KARAN
Bulgurlu Mh. Alemdar Cd. Balıkçı Sitesi No:82/3
08-67/1095-427
3
Üsküdar/İSTANBUL 100
- Nurseven ALİOĞLU
Temsilcisi: Av. Ejder KARAN
Bulgurlu Mh. Alemdar Cd. Balıkçı Sitesi No:82/3
Üsküdar/İSTANBUL
- Kemal ÖZER
Tüketici Birliği Genel Başkan Vekili
Hastane Cad. Belediye İşhanı No:46
Kat:8 D:30 22060 Selçuklu/KONYA
- Hulusi AY
Kurtuluş Eczanesi Meşrutiyet Mh. Atatürk Bul. No:60 110
AYDIN
- Suavi Levent AKSULAR
Konutkent 1 Sitesi B-2 Blok Daire :1
Konutkent / ANKARA
- Keziban Gören AVŞAR ve İstanbul’da faaliyet
gösteren eczaneler
- H.Yusuf DEMİREL, Nurseven ALİOĞLU,
Yaşar DİNLER, Gürkan BOZKIR, Deniz DEMİR,
Ali Levent KAYIR, Şeyda Şirin PARLAK,
Keziban Gören AVŞAR ve Nevzat AMCAOĞLU 120
Temsilcileri: Av. Ejder KARAN
Bulgurlu Mh. Alemdar Cd. Balıkçı Sitesi No:82/3
Üsküdar/İSTANBUL
- Böbrek Hastalarını Koruma ve Sosyal Yardımlaşma
Derneği Başkanı A.Vahap ACAR
İstanbul Cad. Sakızağacı Mah. Şinasi Gürünlü Sok.
Başak Apt. No:2 Kat:5 Bakırköy/İSTANBUL
- Cavit ALP
Şeker Mah. Cihat Sok. No:8
Adapazarı /İSTANBUL 130
- İsminin gizli tutulmasını isteyen kişiler
- İhbarlar
D. HAKKINDA İLK İNCELEME
YAPILANLAR:
- Türk Eczacıları Birliği
Willy Brandt Sok. No:9 06690 Çankaya/Ankara
- Adana Eczacı Odası
Reşat Bey Mah. Adalet Cad. No:24 Sayhan/Adana 140
- Afyonkarahisar Eczacı Odası
PTT yanı Dişbudak İş Merkezi Kat:4 No:8
03200 Merkez/Afyonkarahisar
- Ankara Eczacı Odası
Olgunlar Sok. No:32 Kızılay/Ankara
- Aydın Eczacı Odası
08-67/1095-427
4
Efeler Mah. Fidan Sok. No:16 Aydın 150
- Balıkesir Eczacı Odası
Atalar Cad. Nazar İşhanı Kat:5 No:22 10100 Balıkesir
- Bursa Eczacı Odası
Altıparmak Cad. Karadağ Pasajı Kat:7 No:56
Osmangazi/Bursa
- Diyarbakır Eczacı Odası
7. Ali Emre Cad. Kaynak Apt. No:23/2 Diyarbakır 160
- İstanbul Eczacı Odası
Yeniyol Cad. GökFiliz İş Merkezi No:11 Kat:2 D:8
34387 Mecidiyeköy-Şişli/İstanbul
- İzmir Eczacı Odası
Şehit Fethi Bey Cad. No:53/4 Alsancak/İzmir
- Konya Eczacı Odası
Konaltaş İşhanı Kat:4 42000 Konya 170
- Samsun Eczacı Odası
Kale Mah. Afitap Sok. Samsun
E. DOSYA KONUSU: Bazı reçete gruplarının bölge eczacı odaları
tarafından eczaneler arasında belli bir sıra ve kota dahilinde
paylaştırılması uygulamasının 4054 sayılı Kanun’a aykırı olduğu iddiası.
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Kurum kayıtlarına intikal eden başvurularda özetle;
- bölge eczacı odalarının, bazı reçeteleri belirledikleri sıra ve kotalar 180
dahilinde eczaneler arasında paylaştırarak bir yandan hastaların
mağdur olmasına, diğer yandan da beşeri ilaç sektörünün perakende
satış seviyesinde rekabetin engellenmesine neden oldukları,
- dağıtım sırasına girmeyen eczanelerin temin ettiği reçetelerin, eczacı
odaları tarafından onaylanmadığı ve buna bağlı olarak da ilgili
kurumlarca geri ödenmediği,
- Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) ve Maliye Bakanlığı ile Türk Eczacıları
Birliği (TEB) arasında imzalanan Protokollerdeki düzenlemelerde ve
bölge eczacı odaları tarafından yürütülen uygulamalarda, SGK ve
Bakanlığın ilgili Tebliğlerinde reçete teminine ilişkin belirlenen sınırların 190
aşıldığı,
- ilgili Tebliğlerin ve Protokollerin reçete dağıtımına dair düzenlemeleri
ile bunlara dayandığı ileri sürülen uygulamaların 4054 sayılı Kanun’a
aykırı olduğu
belirtilmekte, bu Tebliğlerden ve Protokollerden reçete dağıtımına ilişkin
düzenlemelerin çıkarılması ve uygulamaya son verilmesi yönünde tedbir
alınması, ayrıca konu hakkında soruşturma açılması talep edilmektedir.
Başvurularda ayrıca Adana, Afyonkarahisar, Ankara, Aydın, Balıkesir, Bursa,
08-67/1095-427
5
Diyarbakır, İstanbul, İzmir, Konya ve Samsun Eczacı Odalarının reçete
dağıtımı uygulamalarıyla ilgili açıklamalarda bulunulmaktadır. 200
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 5.5.2006 – 13.11.2008 tarihleri
arasında intikal eden başvuruların değerlendirildiği 21.11.2008 tarih ve
2007-1-9/İİ-08-ECG sayılı İlk İnceleme Raporu, 21.11.2008 tarih ve
REK.0.05.00.00-110/209 sayılı Başkanlık Önergesi ile 08-67 sayılı Kurul
toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır. Dosya kapsamında ilk
başvurunun yapılmasından söz konusu kararın alınmasına kadar olan
aşamalara ilişkin açıklamalara aşağıda yer verilmektedir.
G.1. İlgili Kurul Kararları 210
G.1.1. 15.6.2006 Tarih ve 06-44/557-M Sayılı Kurul Kararı
Rekabet Kurumu kayıtlarına 5.5.2006 tarih, 2791 sayıyla giren ve Cahit Kılıç,
Mithat Toker, Cemil Çini, Özge Özen, Suzan Özdede ve Hülya Gümrükçüoğlu
tarafından yapılan şikayet başvurusu 30.5.2006 tarih ve 2006-1-69/BN-06-
HDK sayılı Bilgi Notu’nda değerlendirilmiş ve bu Notun görüşüldüğü
15.6.2006 tarih, 06-44 sayılı toplantıda başvurunun benzer konulu şikayetlerle
birlikte Kurul gündemine getirilmesine karar verilmiştir.
220
G.1.2. 5.4.2007 Tarih ve 07-30/291-M, 07-30/291-108 Sayılı Kurul Kararları
06-44/557-M sayılı kararın alınmasından sonra, 29.1.2007 ve 719, 28.2.2007
ve 1455 tarih ve sayılarla Kurum kayıtlarına giren ve aynı konuda iddialar
içeren başvurular yapılmıştır. Bu başvurular 06-44/557-M sayılı kararla tetkike
alınan şikayetle birlikte, Adana Eczacı Odasının reçete dağıtımı
uygulamalarını konu alan önaraştırmanın sonunda hazırlanan 21.3.2007 tarih
ve 2006-1-121/ÖA-07-ECG sayılı raporda ele alınmıştır. Önaraştırma
raporunun görüşüldüğü 5.4.2007 tarih ve 07-30 sayılı toplantıda, söz konusu
başvuruların benzer şikayetlerle birlikte Kurul gündemine getirilerek 230
değerlendirilmesine karar verilmiştir.
Yine 5.4.2007 tarihli Kurul toplantısında, aynı önaraştırmanın sonunda alınan
07-30/291-108 sayılı kararda; Başbakanlık, Maliye Bakanlığı, Sağlık
Bakanlığı, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’na ilgili Tebliğ ve
Protokollerin reçetelerin dönüşümlü karşılanmasına ilişkin hükümlerinin
rekabet hukuku çerçevesinde değerlendirilmesine ilişkin görüş bildirilmesi
öngörülmüştür. Bu karar gereğince hazırlanan görüş 30.10.2007 tarihli
yazılarla Başbakanlık ve anılan Bakanlıklara gönderilmiştir.
240
G.1.3. 6.12.2007 Tarih ve 07-89/1128-439 Sayılı Kurul Kararı
5.4.2007 tarih ve 07-30/291 sayılı Kurul kararıyla tetkike alınan şikayetlerle
birlikte, “Bölge eczacı odalarının, belirledikleri sıra ve kotalar dahilinde
eritropoietin, darbopoietin ilaçları ve periton diyaliz solüsyonu içeren diyaliz
reçeteleri ile kan ürünü, yatan hasta, işyeri hekimi ve huzurevi reçetelerini
eczaneler arasında paylaştırmaları uygulamasının 4054 sayılı Kanun’a aykırı
08-67/1095-427
6
olduğu iddiası”nı konu alan ve aşağıda sayılan başvurular, 30.11.2007 tarih
ve 2007-1-9/İİ-07-ECG sayılı İlk İnceleme Raporunda değerlendirilmiştir:
- Av. Mehmet Bakır Asma, Av. Murat Güngör ve Av. Sekvan Arslan 250
(3.7.2007 tarih ve 4492 sayı),
- İsimsiz (1.8.2007 tarih ve 5149 sayı),
- H. Yusuf Demirel vekili Av. Ejder Karan (8.8.2007 tarih ve 5359 sayı),
- Ayfer Dayal, Muzaffer Ofoğlu, Ahmet Serdar Yıldırım, Ece Olcay vekili
Av. Erguvan Yücel (14.8.2007 tarih ve 5470 sayı, 15.8.2007 tarih ve
5493 sayı),
- İstanbul’da faaliyet gösteren eczanelerin sahibi 27 eczacı adına
Keziban Gören Avşar (23.8.2007 tarih ve 5604 sayı),
- Nurseven Alioğlu vekili Av. Ejder Karan (4.9.2007 tarih ve 5825 sayı),
- İsminin gizli tutulmasını isteyen bir eczacı (7.9.2007 tarih ve 5933 260
sayı),
- Ahmet Akdağ (7.9.2007 tarih ve 5935 sayı),
- İsimlerinin gizli tutulmasını isteyen eczacıları temsilen Dr. M. Fevzi
Toksoy ve Av. Orhan Ünal (10.9.2007 tarih ve 5999 sayı),
- Fatma Demirkale (12.9.2007 tarih ve 6062 sayı),
- İsminin gizli tutulmasını isteyen bir şikayetçi (12.9.2007 tarih ve 6063
sayı, 15.11.2007 tarih ve 7571 sayı),
- Hasan Küçüksağrıcıoğlu (12.9.2007 tarih ve 6069 sayı),
- Ali İhsan Ciğerci (14.9.2007 tarih ve 6125 sayı),
- Kadriye Bayram (19.9.2007 tarih ve 6256 sayı), 270
- Halil İbrahim Yıldırar (20.9.2007 tarih ve 6278 sayı),
- Zeki Öztürk (20.9.2007 tarih ve 6285 sayı),
- Yüksel Öz (21.9.2007 tarih ve 6308 sayı),
- Ertuğrul Sivrikaya (24.9.2007 tarih ve 6342 sayı),
- Selahattin Bodur (24.9.2007 tarih ve 6343 sayı),
- Gülşen Çaptuğ (24.9.2007 tarih ve 6344 sayı),
- Hasan İlçi (24.9.2007 tarih ve 6345 sayı),
- Nuray Çıbık (24.9.2007 tarih ve 6346 sayı),
- Serdar Çeliktaş (24.9.2007 tarih ve 6348 sayı),
- Fikret Doğru’nun vekili Av. Ejder Karan (27.9.2007 tarih ve 6431 sayı), 280
- Şükrü Gülbahçe (3.10.2007 tarih ve 6542 sayı),
- Emine Çidem (3.10.2007 tarih ve 6543 sayı),
- Naciye Kaya (3.10.2007 tarih ve 6544 sayı).
30.11.2007 tarih ve 2007-1-9/İİ-07-ECG sayılı İlk İnceleme Raporunu
6.12.2007 tarihli toplantısında değerlendiren Kurul;
“…
- bölge eczacı odaları tarafından yürütülen ‘eritropoietin, darbopoietin
ilaçları ve periton diyaliz solüsyonu içeren diyaliz reçeteleri ile kan
ürünü, yatan hasta, işyeri hekimi ve huzurevi reçetelerinin eczaneler 290
arasında sıralı olarak karşılanması uygulaması’nın 4054 sayılı
Kanun’un 4. maddesi kapsamında bir ihlal niteliği taşıyabileceği, ancak
konu hakkında bu aşamada önaraştırma yapılmasına ya da
soruşturma açılmasına yer olmadığı ve konunun Kurul gündeminde
tetkike alınmasına,
- Türk Eczacıları Birliği’ne, bölge eczacı odalarına iletilmek üzere,
Kanun’un 9. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca ‘her türlü reçete
08-67/1095-427
7
dağıtımı uygulamasından dolayı bölge eczacı odaları hakkında
soruşturma açılabileceği’ yönünde görüş bildirilmesine,
…” 300
07-89/1128-439 sayıyla karar vermiştir.
Anılan karar gereğince TEB’e, 14.12.2007 tarih ve 4844 sayılı yazıyla, “Tebliğ
ve Protokollerde yer alan ilaç gruplarının da dahil olduğu her türlü reçete
dağıtımı sisteminin, 4054 sayılı Kanun kapsamında bir ihlal teşkil edeceği ve
Kanunun ilgili maddeleri uyarınca bir soruşturmaya konu olabileceği”
bildirilmiştir.
G.1.4. Diğer Kurul Kararları
310
Kurum kayıtlarına 1.11.2007 tarih ve 7151 sayıyla giren, “Türk Eczacıları
Birliği ve Maliye Bakanlığı arasında imzalanan Protokol ile Ankara Eczacı
Odası’nın üye eczacılara imzalattığı taahhütnamenin rekabeti kısıtladığı”
iddiasıyla yapılan ihbar başvurusuyla ilgili yürütülen önaraştırmada, Odanın
reçete dağıtımı uygulamalarında bulunduğu tespit edilmiştir. Önaraştırma
sonunda alınan 14.2.2008 tarih ve 08-15/144-48 sayılı Kurul kararı ile,
Odanın söz konusu uygulamalarının, 07-89/1128-439 sayılı kararla
incelemede bulunan 2007-1-9 sayılı dosya kapsamında değerlendirilmesine
hükmedilmiştir.
320
07-89/1128-439 ve 08-15/144-48 sayılı kararların alınmasından sonra da,
Kurumumuza reçetelerin eczanelerce dönüşümlü karşılanması uygulamasını
konu alan şikayet başvurularında bulunulmuştur. Bu başvurulardan:
- 7.2.2008 tarih ve 2008-1-5/İİ-08-ECG sayılı İlk İnceleme Raporuna
konu olan; gizlilik talepli başvuru (8.1.2008 tarih ve 152 sayı, 21.1.2008
tarih ve 462 sayı) ile Kemal Özer'e ait başvuru (28.1.2008 tarih ve 571
sayı) 14.2.2008 tarih ve 08-15/145-M sayılı Kurul kararında,
- 17.3.2008 tarih ve 2008-1-17/İİ-08-ÇÜ sayılı İlk İnceleme Raporuna
konu olan; Hulusi Ay'a ait başvuru (19.2.2008 tarih ve 1094 sayı)
27.3.2008 tarih ve 08-26/281-M sayılı Kurul kararında, 330
- 29.5.2008 tarih ve 2008-1-55/İİ-08-ÇÜ sayılı İlk İnceleme Raporuna
konu olan; Suavi Levent Aksular (15.5.2008 tarih ve 3042 sayı) ile
Cerrahpaşa Furkan Eczanesi ve İstanbul'da faaliyet gösteren diğer
bazı eczacılara ait (22.5.2008 tarih ve 3185 sayı) başvurular 5.6.2008
tarih ve 08-37/484-M sayılı Kurul kararında,
- 10.11.2008 tarih ve 2007-1-9/İİ-08-ECG sayılı İlk İnceleme Raporuna
konu olan; H. Yusuf Demirel, Nurseven Alioğlu, Yaşar Dinler, Gürkan
Bozkır, Deniz Demir, Ali Levent Kayır, Şeyda Şirin Parlak, Keziban
Gören Avşar ve Nevzat Amcaoğlu adına Av. Ejder Karan (16.9.2008
tarih ve 6163 sayı, 25.9.2008 tarih ve 6431 sayı, 25.9.2008 tarih ve 340
6432 sayı, 7.10.2008 tarih ve 6532 sayı) ile Böbrek Hastalıklarını
Koruma ve Sosyal Yardımlaşma Derneği Başkanı A. Vahap Acar'a ait
(22.9.2008 tarih ve 6346 sayılı) şikayetler, gizlilik talepli başvurular
(24.6.2008 tarih ve 3951 sayı, 27.6.2008 tarih ve 4079 sayı) ve 3 adet
ihbar başvurusu (21.10.2008 tarih ve 6825 sayı, 21.10.2008 tarih ve
08-67/1095-427
8
6827 sayı, 24.10.2008 tarih ve 6948 sayı) ise 12.11.2008 tarih ve 08-
63/1046-M sayılı Kurul kararında
değerlendirilmiştir. Söz konusu kararlarda da, başvuruların 2007-1-9 sayılı
dosya kapsamında tetkike alınması uygun bulunmuştur.
350
G.2. Maliye Bakanlığı ve SGK ile Yapılan Yazışma ve Görüşmeler
30.10.2007 tarihli yazılarla Başbakanlık, Maliye Bakanlığı, Sağlık Bakanlığı,
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına reçete dağıtımıyla ilgili Kurum
görüşünün gönderilmesinden sonra, Kurumumuz ile Maliye Bakanlığı ve SGK
arasında konuyla ilgili yazışmalar yapılmıştır. Bu yazışmaların ardından SGK,
Kurum kayıtlarına 10.11.2008 tarih ve 7369 sayıyla giren yazıyla, “bazı
reçetelerin eczanelerden dönüşümlü olarak karşılanmasını düzenleyen 3.7
numaralı maddenin söz konusu Protokolden çıkarıldığına dair Türk Eczacıları
Birliğine gönderilen 10/11/2008 tarih ve 11826 no’lu ihtarname” örneğini 360
göndermiş ve uygulamaya 15.11.2008 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere
son verildiğini bildirmiştir. Benzer şekilde, Maliye Bakanlığı tarafından
gönderilen ve 17.11.2008 tarihinde 7604 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal
eden yazıda, 23.10.2008 tarih ve 27033 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 6
sıra numaralı Tedavi Yardımına İlişkin Uygulama Tebliği'nin reçetelerin
dönüşümlü dağıtılmasını düzenleyen 7.ı. maddesi ile 27.7.2007 tarihinde
imzalanan Protokolün benzer içerikli 3.5. maddesinin yürürlükten kaldırıldığı
belirtilmiştir.
Kurum kayıtlarına 5.5.2006 – 13.11.2008 tarihleri arasında intikal eden ve 370
reçete dağıtımını konu alan başvurular yukarıda belirtilen gelişmeler de göz
önünde bulundurularak değerlendirilmiş ve 08-67/1095-427 sayılı işbu Kurul
kararı alınmıştır.
H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda,
- Maliye Bakanlığı ve SGK’nın ilgili Tebliğ ve Protokollerden reçete
dağıtımına ilişkin düzenlemeleri çıkarmasıyla, inceleme konusu
rekabet sorununun uygulamanın ardında kamu iradesinin bulunduğu
iddiası yönüyle ortadan kaldırıldığı ve şikayet başvurularındaki
rekabetin tesisine ilişkin taleplerin karşılandığı, 380
- ilgili Tebliğ ve Protokollerden reçete dağıtımına ilişkin düzenlemelerin
çıkarılmasına karşın reçete dağıtımına devam edilmesi halinde,
konunun son gelişmeler sonrasında ortaya çıkan yeni koşullar
çerçevesinde ele alınması gerektiği,
- 4054 sayılı Kanun’un 9. maddesinin üçüncü fıkrası gereğince TEB’e,
bölge eczacı odalarının her türlü reçete dağıtımına son vermesi ve
bunun da Kurulca belirlenecek süre içinde Kurumumuza tevsik
edilmesi gerektiği, uygulamaya devam edilmesi halinde konuyla ilgili
olarak soruşturma açılacağı yönünde görüş bildirilmesinin isabetli
olacağı 390
ifade edilmektedir.
08-67/1095-427
9
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. Reçete Dağıtımı Uygulaması ve İlgili Düzenlemeler
İnceleme konusu uygulamada, eczacı odaları belli reçeteleri oluşturdukları
sistem dahilinde üye eczacılar arasında paylaştırmaktadır. Uygulamanın
gerektirdiği işlemler, oda bünyesindeki bir birimce veya hastanede kurulan
irtibat bürosu eliyle gerçekleştirilmektedir. İlden ile değişmekle birlikte, hasta
veya hasta yakını ya sıradaki eczaneye yönlendirilmekte ya da reçetede yazılı 400
ilaçların bunlara ulaştırılması sağlanmaktadır. Karşılanan reçeteler eczacı
odaları tarafından onaylanmakta ve onaylanmayan reçetelerin kamu kurum
ve kuruluşlarınca geri ödemesi yapılmamaktadır. Bu durum, eczanelerin
uygulama doğrultusunda hareket etmesini zorunlu kılmakta ve sisteme dahil
olmayan eczanelerin ilgili reçete grupları bakımından piyasa dışında kalması
sonucunu doğurmaktadır. Reçete sahipleri ise, ilgili ilaçlar ve hatta bazen bu
ilaçları içeren reçetelerde yazılı olan diğer ilaçlar bakımından, eczane
tercihinde bulunamamaktadır. Böylece sağlık hizmeti satın alacağı kuruluşu
seçme özgürlüğü hastanın elinden alınmış olmaktadır.
410
İlaçların reçetelenmesi ve geri ödenmesine ilişkin kurallar, Maliye Bakanlığı
ve 2006 yılına kadar Sosyal Sigortalar Kurumu ile Bağ-Kur Genel Müdürlüğü,
2007 yılından itibaren ise SGK düzenlemeleriyle belirlenmektedir. Söz konusu
düzenlemeler, Maliye Bakanlığı ve SGK’nın Tebliğleri ile bunlarla TEB
arasında yapılan Protokollerdir. Bu noktada, anılan Tebliğ ve Protokollerin
ilgili düzenlemelerinin açıklanmasında fayda bulunmaktadır.
Maliye Bakanlığı ve SGK’nın çıkardığı ve 25.5.2007 tarih, 26532 mükerrer
sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 2007 yılı Tebliğlerinde, yalnızca iki reçete
grubu için, reçetelerin dönüşümlü karşılanmasına dayanak oluşturduğu ileri 420
sürülen düzenlemeler yapılmıştır. Bu gruplardan ilki hastane eczanelerinde
karşılanamayan ‘yatan hasta ilaçları’ olup bunların dönüşümlü karşılanması
15.10.2007 tarihinde sonlanacak şekilde 120 günlük bir geçiş sürecine tabi
kılınmıştır (SGK Genel Sağlık Sigortası Genel Müdürlüğü’nün 10.10.2007
tarih, 5498 sayılı Genelgesi ve Maliye Bakanlığı’nın 11 Sıra Nolu Tedavi
Yardımına İlişkin Uygulama Tebliği ile söz konusu geçiş süresi 2008 yılı
başına kadar uzatılmıştır.). İkinci grup, faktör ve diğer kan ürünleri
reçeteleridir. Bakanlık ve SGK’nın TEB ile imzaladığı 2007 yılı Protokollerinde
ise, ilgili Tebliğlerde belirlenen sınırlar aşılmış ve bu Tebliğlerde dağıtımlarına
dair düzenlenmeye yer verilmemiş başka reçete gruplarının da bölge eczacı 430
odalarının koordinasyonluğunda karşılanması öngörülmüştür. Bu gruplar;
“Mor ve turuncu reçeteye yazılması zorunlu olan ilaçların yer aldığı
reçeteler,
İşyeri hekimi tarafından yazılan reçeteler,
Eritropoietin ve darbopoietin preparatlarını ihtiva eden reçeteler,
Diyaliz solüsyonlarını ihtiva eden reçeteler,
Eczacı odalarınca dağıtım protokolü yapılan ünitelerdeki yatan hasta
reçeteleri”dir.
08-67/1095-427
10
Eczacı meslek örgütleri, reçete dağıtımı uygulamasının yukarıda özetle 440
açıklanan Tebliğlere ve Protokollere dayandığını, dolayısıyla uygulamanın
arkasında kamu iradesinin bulunduğunu ileri sürmektedir. Reçete dağıtımı
uygulamasının hukuki dayanağıyla ilgili bu savunma bakımından, 2008
yılında ciddi gelişmeler olmuştur.
SGK, 2008 yılı Tebliğini çıkarmadan önce 9.7.2008 tarihinde, TEB ile 2008
yılı Protokolünü imzalamıştır. 2008 yılı Protokolünün 3.7. maddesinde, 2007
yılı Protokolünde belirtilen reçete gruplarının yanında,
- “24/5/1983 tarihli ve 2828 sayılı Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme
Kurumu Kanunu hükümlerine göre korunma, bakım ve rehabilitasyon 450
hizmetlerinden ücretsiz faydalanan kişilere ait reçeteler,
- Eczane olmayan yerleşim bölgelerinde, sigortalı ve hak sahiplerine ait
reçeteler”
dönüşümlü temin uygulamasına dahil edilmiştir. Ancak SGK’nın çıkardığı ve
29.9.2008 tarih, 27012 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 2008 yılı
Tebliğinde, reçete dağıtımına ilişkin herhangi bir düzenlemeye yer
verilmemiştir.
2008 yılı SGK Protokolünde reçete dağıtımına ilişkin düzenlemeler, 2007 yılı
Protokolünde olana göre kapsamı genişletilerek korunurken, daha sonraki bir 460
tarihte çıkarılan ve Protokolün üst metni niteliğindeki Tebliğde bu konuda
herhangi bir düzenleme yapılmamış olması, uygulamaya dair hukuki
belirsizliği peşinden getirmiştir. Nitekim SGK, Kurum kayıtlarına 10.11.2008
tarihinde giren yazısı ile, reçete dağıtımını düzenleyen 3.7. maddenin 2008
yılı SGK Protokolünden çıkarıldığını, uygulamaya 15.11.2008 tarihinden
itibaren geçerli olacak şekilde son verildiğini ve bunların TEB’e bir
ihtarnameyle bildirildiğini Kurumumuza iletmiştir.
Maliye Bakanlığı ise, 2008 yılında, TEB ile protokol imzalamamış olup yeni
Tebliğini çıkarmıştır (23.10.2008 tarih ve 27033 sayılı Resmi Gazete). 470
Tebliğde yalnızca, kan ve diğer faktör ürünlerinin bölge eczacı odalarının
belirleyeceği sıraya göre dönüşümlü temini öngörülmüştür (madde 7.ı.).
Ancak Bakanlık, Kurum kayıtlarına 17.11.2008 tarihinde giren yazısında,
14.11.2008 tarih ve 18312 sayılı Genelgeyle, 2008 yılı Tebliğinden ve 2008
yılı Protokolü henüz imzalanmamış olduğundan geçerli sayılan 2007 yılı
Protokolünden reçete dağıtımını düzenleyen maddelerin çıkarıldığına ve
uygulamaya 1.12.2008 tarihinden itibaren geçerli olacak şekilde son
verildiğine ilişkin bilgiyi Kurumumuza sunmuştur.
Maliye Bakanlığı ve SGK’nın Tebliğ ve Protokollerinde yapılan bu 480
değişiklikleri özetleyen tabloya aşağıda yer verilmektedir:
08-67/1095-427
11
Tablo- 2007 ve 2008 Tebliğ ve Protokollerinde Reçete Dağıtımı Düzenlemeleri 490
İlgili Düzenleme
Tarihi
Dağıtımı Öngörülen Reçete Grupları
2007 Maliye ve SGK Tebliğleri 25.5.2007 Yatan hasta ilaçları Faktör ve kan ürünleri
2007 Maliye ve SGK Protokolleri 27.7.2007
Yatan hasta ilaçları
Eritropoietin ve darbopoietin
Mor ve turuncu reçeteler
İşyeri hekimi reçeteleri
Diyaliz solüsyonları
2008 SGK Protokolü 9.7.2008
Yatan hasta ilaçları
Eritropoietin ve darbopoietin
Mor ve turuncu reçeteler
İşyeri hekimi reçeteleri
Diyaliz solüsyonları
SHÇEK reçeteleri
Eczane olmayan yerleşim bölgeleri
2008 SGK Tebliği
29.9.2008
---
2008 Maliye Tebliği
23.10.2008
Faktör ve kan ürünleri
2008 SGK Protokolü (değiştirilmiş)
10.11.2008 ---
2008 Maliye Tebliği (değiştirilmiş) 14.11.2008 ---
2007 Maliye Protokolü (değiştirilmiş) 14.11.2008 ---
I.2. Değerlendirme
Kurum kayıtlarına 5.5.2006 -13.11.2008 tarihleri arasında giren başvurularda,
ilgili Tebliğ ve Protokollerin reçete dağıtımına ilişkin düzenlemeleri ile bölge
eczacı odalarının bu düzenlemeleri gerekçe göstererek yürüttüğü
uygulamaların 4054 sayılı Kanun’a aykırı olduğu ve aynı zamanda reçete
sahiplerinin mağdur olmasına yol açtığı ileri sürülmektedir.
07-30/291-108 sayılı Kurul kararı gereğince hazırlanarak 30.10.2007 tarihli 500
yazılarla Başbakanlık, Maliye Bakanlığı, Sağlık Bakanlığı, Çalışma ve Sosyal
Güvenlik Bakanlığına gönderilen görüşte de belirtildiği üzere, 4054 sayılı
Kanun’la korunması öngörülen rekabet süreci, piyasa oyuncularının fiyat,
kalite ve ürün çeşitliliği gibi alanlarda birbirleriyle yarışmasıdır. Beşeri ilaç
piyasasının sağlayıcı ve toptancı seviyelerinde yaşanan rekabet, pazarın
perakende satış seviyesinde faaliyet gösteren eczaneler bakımından avantajlı
alım koşullarının ortaya çıkmasını sağlamaktadır. Ancak mevcut durumda
Maliye Bakanlığı ve SGK tarafından temsil edilen kamu kesiminin TEB ile
yıllık anlaşmalar yapması ve bu anlaşmalarda sabit indirim oranlarının
belirlenmesi, pazarın bu seviyesinde fiyat rekabetini kısıtlamakta ve buna 510
bağlı olarak devletin karşıladığı ilaç harcamalarında tasarruf olanağını
ortadan kaldırmaktadır. Bu durumda, perakende satış seviyesinde rekabet
önemli ölçüde hizmet sunumu alanına kaymaktadır.
08-67/1095-427
12
Reçete dağıtımı uygulamasında hangi reçetelerin hangi eczaneler tarafından
karşılanacağının belli olması nedeniyle, eczanelerin bu reçeteleri karşılamak
amacıyla hizmet rekabetine girmesi için ortada herhangi bir neden
kalmamaktadır. Sıralı dağıtımın söz konusu olduğu ilaçlar bakımından
eczanenin müşteri kaybetme endişesi ortadan kalktığından, hizmet
kalitesinde hastaların zararına olacak şekilde ciddi düşüşler meydana 520
gelmektedir. Bu çerçevede, reçete dağıtımı uygulamasının, 4054 sayılı Kanun
anlamında teşebbüs sayılan eczaneler bakımından rekabeti engelleyici
nitelikte olduğu açıktır.
4054 sayılı Kanun’un 4(b) maddesinde, “Mal veya hizmet piyasalarının
bölüşülmesi ile her türlü piyasa kaynaklarının ve unsurlarının paylaşılması ya
da kontrolü” rekabeti sınırlayıcı anlaşma, uyumlu eylem ve karar örnekleri
arasında sayılmıştır. Reçetelerinin eczacı odalarının belirlediği sıra ve kotaya
göre eczaneler arasında eşit olarak paylaştırılması da bu örnek kapsamında
yer bulmaktadır. 530
İnceleme konusu uygulama, reçete sahiplerinin sağlık hizmeti satın alacağı
kurumu seçme özgürlüğünü de ortadan kaldırmaktadır. Oysa Anayasa’nın
167. maddesi ve 4054 sayılı Kanun’la korunması öngörülen rekabet
sürecinden beklenen en önemli faydalardan biri tüketicinin mal veya hizmet
alımlarında farklı kaynaklara erişebilmesi ve bağımsız değerlendirmesini
yaparak bunlar arasında tercihte bulunabilmesidir. Bu temel hakkın eczacı
meslek örgütlerince hastaların elinden alınması, rekabet hukukunun temel
felsefesiyle çatışmaktadır.
540
Şikayet başvurularında, bölge eczacı odalarının reçete dağıtımı
uygulamalarının esas kaynağı olarak Maliye Bakanlığı ve SGK’nın çıkardığı
ve taraf olduğu Tebliğ ve Protokoller gösterilmiş ve bu düzenlemelere son
verilmesi talep edilmiştir. SGK ve Maliye Bakanlığı ile yapılan görüşmelerin ve
yazışmaların ardından, belirli reçete gruplarının dönüşümlü karşılanması
uygulaması sırasıyla 15.11.2008 ve 1.12.2008 tarihlerinden itibaren geçerli
olacak şekilde sona erdirilmiştir. Böylece ilgili düzenlemelerden sıralı dağıtıma
ilişkin hükümlerin kaldırılmasıyla başvuru sahiplerinin söz konusu talepleri
karşılanmış bulunmaktadır. Dosya bakımından ise, reçete dağıtımı
uygulamasının arkasında kamu iradesinin bulunmadığı noktasında hiçbir 550
tereddüt kalmamış ve inceleme konusu rekabet sorunu bu yönüyle ortadan
kalkmıştır.
Diğer yandan, uygulamaların dayandırıldığı düzenlemelerin ortadan
kaldırılmasına karşın reçete dağıtımına devam edilmesi halinde, konunun son
gelişmeler sonrasında ortaya çıkan yeni koşullar çerçevesinde ele alınması
gerekecektir. Arkasında kamu iradesinin bulunmadığına dair hiçbir
tereddüdün söz konusu olmadığı reçete dağıtımının sürdürülmesi halinde,
eczacı meslek örgütlerinin rekabeti engelleyici uygulamalarından dolayı 4054
sayılı Kanun karşısında sorumlu sayılacağı kuşkusuzdur. Bu nedenle son 560
gelişmeler dikkate alınarak, aynı Kanun’un 9. maddesinin üçüncü fıkrası
gereğince TEB’e, her türlü reçete dağıtımına son verilmesi yönünde görüş
bildirilmesinin isabetli olacağı değerlendirilmiştir.
08-67/1095-427
13
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
- Maliye Bakanlığı ve Sosyal Güvenlik Kurumunun ilgili Tebliğ ve
Protokollerinden reçete dağıtımına ilişkin düzenlemeleri çıkarmasıyla, 570
inceleme konusu rekabet sorununun uygulamanın ardında kamu
iradesinin bulunduğu iddiası yönüyle ortadan kaldırıldığına ve şikayet
başvurularındaki rekabetin tesisine ilişkin taleplerin karşılandığına,
- 4054 sayılı Kanun’un 9. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca; Türk
Eczacıları Birliği’ne her türlü reçete dağıtımına son verilmesi, aksi
halde 4054 sayılı Kanun çerçevesinde işlem başlatılacağı hususunda
görüş yazısı gönderilmek üzere Başkanlığa yetki verilmesine,
- konuyla ilgili gelişmeler hakkında şikayetçilere bilgi verilmesine 580
OYÇOKLUĞU ile karar verilmiştir.
590
600
08-67/1095-427
14
Rekabet Kurulu’nun 27.11.2008 günlü ve 08-67/1095-427 Sayılı Kararına;
KARŞI OY GEREKÇESİ
Bölge ecza odalarının bazı reçeteleri, belirledikleri sıra ve kotalar dahilinde
eczaneler arasında paylaştırılması uygulamasının, 4054 sayılı Kanuna aykırı olduğu
yolundaki şikayet başvuruları üzerine yapılan ilk inceleme sonucu alınan karara
karşıyım. Şöyle ki :
Düzenlenen raporda, söz konusu uygulamanın önceki yıllarda da şikayete
konu edildiğinin Rekabet Kurulu’nun muhtelif kararlarıyla tespitli olduğu ancak SGK
ve Maliye Bakanlığı ile yapılan görüşme ve yazışmaların ardından, belirli reçete
gruplarının dönüşümlü karşılanması uygulamasının sırasıyla 15.11.2008 ve
01.12.2008 tarihlerinden itibaren geçerli olacak şekilde sona erdirildiği, ilgili
düzenlemelerden sıralı dağıtıma ilişkin hükümlerin kaldırılmasıyla da sorunun
ortadan kalktığından söz edilerek, Yasanın 9/3 üncü maddesi uyarınca TEB’ ne görüş
yazısı gönderilmesi önerilmiş, Kurulca da bu öneri benimsenmiştir.
Bununla birlikte yapılan ilk inceleme sonucu toplanan delillerle, rapor
içeriğine nazaran reçete dağıtımının, ecza odalarının iradesinde ortaya çıktığı ve
yürüdüğü açık olup, uygulandığı saptanmış, 2001 yılından bu yana da Kuruma aynı
nedenlerle gelen pek çok şikayet başvurusu dolayısıyla rekabet ihlali tespit edilmiştir.
4054 sayılı yasanın 4 üncü maddesinin açık hükmü karşısında dosyada ön araştırma
veya soruşturma açılması gerekirken görüşmeler ve yazışmalar yoluyla rekabet
ihlalini ortadan kaldırmaya yönelik bir yaklaşım izlenmesi hukuka uygun değildir.
Açıkladığım nedenlerle şikayetlerle ilgili teşebbüsler hakkında ön araştırma ya da
soruşturma yapılması gerekirken aksi yönde alınan karara katılmamaktayım.
Sıraç ASLAN
Kurul Üyesi
08-67/1095-427
15
Rekabet Kurulu’nun 27.11.2008 günlü ve 08-67/1095-427 Sayılı Kararına;
KARŞI OY
Bölge ecza odalarının bazı reçeteleri belirledikleri sıra ve kotalar dahilinde
eczaneler arasında paylaştırılması uygulamasının 4054 sayılı Kanuna aykırı olduğu
yolundaki şikayet başvuruları üzerine yapılan ilk inceleme sonucu düzenlenen
raporda; söz konusu uygulamanın önceki yıllarda da şikayete konu edildiğinin
Rekabet Kurulu’nun muhtelif Kararlarıyla tespitli olduğu ancak SGK ve Maliye
Bakanlığı ile yapılan görüşme ve yazışmaların ardından, belirli reçete gruplarının
dönüşümlü karşılanması uygulamasının sırasıyla 15.11.2008 ve 01.12.2008
tarihlerinden itibaren geçerli olacak şekilde sona erdirildiği, ilgili düzenlemelerden
sıralı dağıtıma ilişkin hükümlerin kaldırılmasıyla da sorunun ortadan kalktığından söz
edilerek, Yasanın 9/3 üncü maddesi uyarınca TEB’ ne görüş yazısı gönderilmesi
önerilmiş, Kurulca da bu öneri benimsenmiştir.
Oysa 2001 yılından bu yana Kuruma aynı nedenlerle gelen pek çok şikayet
başvurusu dolayısıyla rekabet ihlali tespitlidir. 4054 sayılı Yasanın 4 üncü
maddesinin açık hükmü karşısında dosyada ön araştırma veya soruşturma açılması
gerekliyken görüşmeler ve yazışmalar yoluyla rekabet ihlalini ortadan kaldırmaya
yönelik bir yaklaşım izlenmesinin hukuka uygun bulunmadığı ön araştırma veya
soruşturma açılması gerektiği görüşüyle karara karşıyım.
Süreyya ÇAKIN
Kurul Üyesi
Full & Egal Universal Law Academy