Bebek maması üretici ve satıcılarının fiyatları birlikte belirleyerek 4054 sayılı Kanun’u ihlal ettikleri iddiası - Karar Sayı 18-40/643-313

Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2018-3-29 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 18-40/643-313
Karar Tarihi : 25.10.2018
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Ömer TORLAK
Üyeler : Arslan NARİN, Adem BİRCAN, Mehmet AYAN,
Hasan Hüseyin ÜNLÜ, Şükran KODALAK
B. RAPORTÖRLER: Evrim Özgül KAZAK, Ebrar KOCAMAN, Berkay KURDOĞLU,
İbrahim ŞAHİN
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : - Bayram KÖSE
Pınarbaşı Mah. Şehit İlbey Cad. Kalkan Apt. B Blok Daire:12
Dulkadiroğlu/Kahramanmaraş
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILANLAR : - Numil Gıda Ürünleri San. ve Tic. A.Ş.
Levent Mah. Cömert Sokak Yapı Kredi Blokları B Blok No:1B
Kat:8-9 Beşiktaş/İstanbul
- Nestle Türkiye Gıda Sanayi A.Ş.
Nurol Plaza A Blok Kat:6 Büyükdere Cad. No:255 34398
Maslak, Şişli/İstanbul
- Montero Gıda San. ve Tic. A.Ş.
İstinye Mah. Balabandere Cad. No: 14 34460 Sarıyer/İstanbul
- KOPAŞ Kozmetik Pazarlama ve San. A.Ş.
Maslak Mah. Sümer Sokağı Maslak Office Building No:4 34398
Şişli, Sarıyer/İstanbul
- HİPP Dış Tic. Ltd. Şti.
Koşuyolu Mah. İsmailpaşa Sok. No:54 34718 Kadıköy/İstanbul
- Hero Gıda San. ve Tic. A.Ş.
Merdivenköy Mah. Bora Sok. No:1 Kat:14 Nidakule
Göztepe/İstanbul
- Abbott Laboratuarları İth. İhr. ve Tic. Ltd. Şti.
Saray Mah. Dr. Adnan Büyükdeniz Cad. No:2 Akkom Ofis Park
Kelif Plaza 3. Blok Kat:12-14 34768 Ümraniye/İstanbul
(1) E. DOSYA KONUSU: Bebek maması üretici ve satıcılarının fiyatları birlikte
belirleyerek 4054 sayılı Kanun’u ihlal ettikleri iddiası.
(2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuruda özetle, Türkiye’de faaliyet göstermekte olan
bebek devam sütü ya da biberon maması olarak bilinen ürünleri ithal eden
teşebbüslerin aralarında anlaşarak fiyatları birlikte belirledikleri, kısa zaman
aralıklarıyla ve birden çok olmak üzere fiyatların arttırıldığı, fiyat artışlarının bütün
markalar için geçerli olduğu, bu sebeple tüketicinin başka bir ürüne yönelemediği,
rekabetin ortadan kalktığı ve bu durumun basın yayın organları aracılığıyla da dile
getirildiği hususları ifade edilerek 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun
(4054 sayılı Kanun) uyarınca gereğinin yapılması talep edilmiştir.
(3) G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 23.03.2018 tarih, 2422 sayı ile intikal eden
başvuru konusu iddialar, 18.04.2018 tarihli Kurul toplantısında görüşülmüş ve 18-
18-40/643-313
2/11

11/210-M(2) sayı ile iddialar hakkında önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. İlgili
karar uyarınca düzenlenen 12.10.2018 tarih ve 2018-3-29/ÖA sayılı Önaraştırma
Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.
(4) H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; önaraştırma konusu iddialar ile ilgili olarak,
4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi gereğince soruşturma açılmasına gerek olmadığı
belirtilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. Hakkında Önaraştırma Yapılanlar
I.1.1. KOPAŞ Kozmetik Pazarlama ve San. A.Ş. (KOPAŞ) / Humana
(5) KOPAŞ, Alman menşeili olan Humana marka bebek beslenme ürünlerinin yanı sıra
Montibello marka saç boyası, Goo.n marka çocuk bezi ürünlerini ithal etmekte, ayrıca
Dalin marka bebek bakım ürünleri, Sesu markalı ürünler, Alix Avien marka renkli
kozmetik ürünleri, XO marka parfüm ve deodorant, Alix ve Voila markalı saç boyaları
ve Foot Doctor markalı ayak bakım ürünlerininin üretimini yapmaktadır. Teşebbüsün
bebek maması ürünleri arasında biberon maması olarak Humana Bebek Sütü 1,
Humana Devam Sütü 2 ve Humana Devam Sütü 3 yer almaktadır.
I.1.2. Hero Gıda San. ve Tic. A.Ş. (HERO) / Hero Baby
(6) İsviçre’de mukim Hero Beteiligungen AG’nin %100 pay sahibi olduğu HERO,
Türkiye’de kavanoz maması, kaşık maması ve pirinç unu üretmektedir. Biberon
maması ise Hollanda’dan ithal edilmektedir. HERO Türkiye’de Hero Baby ve Gogly
(pirinç unu) markaları ile faaliyet göstermektedir. Türkiye’de ürünlerini ulusal
distribütör sistemi ile satmakta olan teşebbüs; Yıldız Holding’e bağlı (…..) ve (…..) ile
market kanalına, (…..) ile ev dışı tüketim kanalına satış gerçekleştirmektedir.
(7) HERO’nun toz biberon maması ürünleri arasında Hero Baby Nutradefense Bebek
Sütü 1, Hero Baby Nutradefense Devam Sütü 2 ve Hero Baby Nutradefense Devam
Sütü 3 yer alırken; sıvı biberon mamaları kategorisinden Temmuz 2018 itibarıyla
çıkmıştır. HERO’nun ayrıca; tahıllı kaşık mamaları kategorisinde 20 ürünü, kavanoz
mamaları kategorisinde 12 ürünü, organik kavanoz mamaları kategorisinde altı ürünü,
pirinç unu kategorisinde dört ürünü bulunmaktadır.
I.1.3. Montero Gıda San. ve Tic. A.Ş. (MONTERO) / Evolvia
(8) Toksöz Grup bünyesinde olan MONTERO, Evolvia markası ile bebek beslenme
ürünleri, Evomere markası ile anne ve bebek cilt bakımı ürünleri, Brodil markası ile
bitkisel ekstreler içeren propolisli sıvı takviye edici gıda ürünleri, Envia markası ile
tatlandırıcı ürünlerde faaliyet göstermektedir. MONTERO’nun, bebek beslenme
alanındaki biberon maması ürünleri Evolvia NutriPRO 1, Evolvia NutriPRO 2 ve
Evolvia NutriPRO 3’tür. Evolvia AR, Evolvia AC, Evolvia Prematüre, Evolvia RP 1 ve
Evolvia RP 2 ise, yine biberon maması olarak kullanılan ancak özel tıbbi amaçlı diyet
statüsünde bulunan ve Sağlık Bakanlığı tarafından ruhsatlanan ürünlerdir. Evolvia
bebek beslenme ürünleri eczaneler ve marketlerde satılmaktadır.
(9) MONTERO, (…..) depo ve (…..) distribütör ile çalışmakta olup teşebbüsün Türkiye’de
üretim tesisi bulunmamaktadır. Evolvia NutriPRO ürünleri Danimarka’da; Evolvia AR,
Evolvia AC, Evolvia Prematüre ve Evolvia RP adlı ürünler ise İspanya’da üretilmekte
ve MONTERO tarafından ithal edilmektedir.


18-40/643-313
3/11

I.1.4. HİPP Dış Tic. Ltd. Şti. (HİPP)
(10) Alman menşeili teşebbüsün İstanbul’da kurulan merkezinde ithalat, satış ve
pazarlama yapılmaktadır. Satışı yapılan ürünler arasında organik bebek sütleri,
organik kaşık mamaları, organik meyve ve sebze püreleri, organik bisküviler, organik
atıştırmalıklar, organik menüler, organik çaylar, anne sütü artırıcı çaylar, anne ve
bebek kozmetik ürünleri yer almaktadır.
(11) 0-3 yaş aralığında yer alan bebeklere yönelik satış yapan HİPP’nin gıda ürünleri
arasında bebek ve devam sütleri, kaşık mamaları, meyve püreleri, sebze püreleri,
bebek ve çocuk bisküvileri, bebek gofretleri, çocuk meyve barları, doğal kaynak ve
meyve suları yer almaktadır. HİPP markası altındaki biberon maması ürünleri
arasında Hipp 1 Organik Bebek Sütü, Hipp 2 Organik Devam Sütü, Hipp 3 Organik
Devam Sütü, Hipp 1 Organik Combiotic Bebek Sütü, Hipp 2 Organik Combiotic
Devam Sütü ve Hipp 3 Organik Combiotic Devam Sütü yer almaktadır. Bebivita
markalı biberon maması ürünleri ise Bebivita 1 Bebek Sütü, Bebivita 2 Devam Sütü
ve Bebivita 3 Devam Sütü’dür. HİPP tıbbi alanda (…..) müşteri, perakende satışda
direkt olarak (…..) müşteri ve bölge bayi olarak (…..) müşteri ile çalışmaktadır.
I.1.5. Numil Gıda Ürünleri San. ve Tic. A.Ş. (NUMİL) / Aptamil, Bebelac
(12) NUMİL’in %100 pay sahibi Hollanda menşeili Nutricia International BV’dir. NUMİL’in
Türkiye’de üretim tesisi bulunmamaktadır. İthalatçı olarak faaliyetlerini sürdüren
NUMİL, ürünlerini perakendeciler, distribütörler ve ecza depolarına satmaktadır.
NUMİL, (…..) farklı adreste bulunan (…..) distribütör ile çalışmaktadır.
(13) NUMİL’in satışını gerçekleştirdiği toz biberon mamaları; Aptamil 1 Bebek Sütü,
Aptamil 2-3-4-5 Bebek Sütü, Bebelac 1 Bebek Sütü, Bebelac 2-3-4 Devam Sütü,
Bebelac Gold 1 Bebek Sütü, Bebelac Gold 2-3 Devam Sütü’nden oluşurken, sıvı
biberon mamaları ise; Aptamil 1 Bebek Sütü, Aptamil 2 Devam Sütü, Aptamil Çocuk
Devam Sütü, Milupa Çocuk Devam Sütü’nden oluşmaktadır.
I.1.6. Nestle Türkiye Gıda Sanayi A.Ş. (NESTLE Türkiye) / SMA
(14) Merkezi İsviçre’de bulunan Nestle S.A. (NESTLE), Türkiye pazarında iştiraki NESTLE
Türkiye aracılığıyla faaliyet göstermektedir. 2009 yılı öncesinde NAN, Guigoz ve
Nestum markalarıyla bebek beslenmesi pazarında faaliyet gösteren NESTLE Türkiye,
2009 yılında pazardan çıkmıştır. 2012 yılında NESTLE, Pfizer Inc.’den bebek
beslenme iş birimini devralarak yeniden bebek beslenme pazarına girmiştir. NESTLE,
halen Türkiye’de bebek beslenmesi pazarında SMA markası ile faaliyet
göstermektedir.
(15) NESTLE Türkiye, bebek beslenmesi ürünlerini, “süpermarket kanalı” ve “özel/uzman
kanallar“ olmak üzere iki kanal üzerinden satmaktadır. Süpermarket kanalında,
ürünlerin dağıtımı, ulusal marketlere Gebze’de bulunan ana depodan yapılırken; yerel
zincir marketlere (…..) adet distribütör ile yapılmaktadır. SMA ürünleri özel/uzman
kanalında bebek mağazalarına doğrudan NESTLE Türkiye ve distribütörler, eczane
ve hastanelere ecza deposu, online satış yapan müşterilere ise distribütör (…..)
aracılığıyla satılmaktadır. NESTLE Türkiye’nin, SMA markası altında yer alan toz
biberon maması ürünleri, SMA 1 Bebek Sütü, SMA 2-3 Devam Sütü’nden
oluşmaktadır.
I.1.7. Abbott Laboratuarları İth. İhr. ve Tic. Ltd. Şti. (ABBOTT) / Similac
(16) Amerika Birleşik Devletleri merkezli Abbott Laboratories’ın alt kuruluşu olan
ABBOTT’un Türkiye’de herhangi bir üretim tesisi, satış mağazası veya kendisine ait
18-40/643-313
4/11

bir deposu bulunmamaktadır. ABBOTT %(…..) oranında St. Jude Medical
International Holding S.a.r.l. tarafından kontrol edilmektedir.
(17) ABBOTT, Türkiye’de bebek beslenme ürünlerinin eczanelere satışını ecza depoları
üzerinden yapmaktadır. ABBOTT satışlarının daha küçük bir kısmı ise, perakende
satış mağazalarına yaptığı doğrudan satışlar ile (…..) unvanlı bir toptancı aracılığıyla
yaptığı dolaylı satışlardan oluşmaktadır. ABBOTT’un biberon mamalarında yer alan
ürünleri; Similac 1 Bebek Sütü, Similac 2-3 Bebek Sütü, Similac Total Comfort 1
Bebek Sütü ve Similac Total Comfort 2 Devam Sütü’dür. Abbott tarafından satışı
yapılan Similac Neosure, Similac Alimentum ve Similac High Enerji ürünleri Sağlık
Bakanlığı tarafından ruhsatlandırılmaktadır.
I.2. İlgili Pazar
I.2.1. İlgili Ürün Pazarı
(18) Bebek mamaları, anne sütünün yeteri kadar alınamadığı durumlarda 0-36 ay
arasındaki bebek ve çocukların beslenmesi amacıyla toz ya da sıvı olarak üretilen
ürünlerdir. 14.08.2003 tarih ve 03-56/651-299 sayılı Kurul kararında da belirtildiği
üzere; kullanım amaçları bakımından değerlendirildiğinde bebeklerin besinsel
ihtiyaçlarının karşılanmasına yönelik olan bu ürünlerin yerine inek sütü, pirinç unu,
muhallebi, bisküvi gibi çeşitli gıda maddelerinin kullanımının yaygın olduğu
görülmekle birlikte, bebek mamaları gerek bebeklerin organizma ve sindirim
sistemlerinin yetişkinlerinkinden farklı olması, gerekse bebeğin ihtiyacı olabilecek her
türlü vitamin, protein, karbonhidrat, yağ ve mineralleri en uygun bileşimle içermesi ve
bu yönüyle bebeğin gereksinimlerinin en iyi şekilde tek seferde karşılanabilmesine
olanak tanıması nedeniyle diğer gıda maddelerinden ayrılmaktadır.
(19) Bebek mamaları üç ana kategoride değerlendirilmektedir. Bunlar; biberon mamaları,
kaşık mamaları ve kavanoz mamalarıdır. Biberon mamaları kullanıldığı aylardaki
bebeklere göre başlangıç sütü, devam sütü ve büyüme sütü olarak üçe ayrılmaktadır.
(20) Başlangıç sütleri anne sütünün yokluğu veya eksikliğinde 0-6 ay arasındaki
bebeklerin özel beslenmelerinde kullanılmaktadır. Ülkemizde 0-6 ay arası bebekler
için hazırlanan ürünlerin içeriklerine ve piyasaya arzına ilişkin şartlar Tarım ve Orman
Bakanlığı tarafından çıkarılan Türk Gıda Kodeksi Bebek Formülleri Tebliği (2014/31
sayılı Tebliğ) ile belirlenmektedir. 2014/31 sayılı Tebliğ’in 12/g maddesinde, ürünlerde
“anne sütüyle beslemenin üstün olduğu, bebek formülünün sadece anne sütü ile
beslemenin mümkün olmadığı durumlarda ve yetkili sağlık çalışanının önerisi üzerine
kullanılması gereken bir ürün olduğu” ifadesinin bulunması gerektiği belirtilmiştir. Aynı
tebliğde ayrıca, ürünlerin etiketlerinde; “ürünün doğum sonrasında anne sütüyle
beslenemeyen bebeklerin özel beslenmesi için uygun olduğuna” dair ifadenin
bulunması gerektiği belirtilerek, başlangıç sütlerinin reklamı yasaklanmıştır.
(21) Devam sütleri, anne sütünün yokluğu veya eksikliğinde 6-12 ay arasındaki bebek ve
küçük çocukların özel beslenmesinde kullanılmaktadır. Devam sütü ürünlerin içerikleri
ve piyasaya arzına ilişkin şartlar Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından çıkarılan Türk
Gıda Kodeksi Devam Formülleri Tebliği (2014/32 sayılı Tebliğ) ile belirlenmektedir.
2014/32 sayılı Tebliğ’de ürünlerin etiketlerinde, ürünün, “sadece altı ayın üzerindeki
bebeklerin özel beslenmesi amacıyla ve diyetinin bir parçası olarak kullanıma uygun
olduğuna, yaşamının ilk altı ayı boyunca anne sütü yerine kullanılmaması gerektiğine
ve altı aydan farklı bir ayda tamamlayıcı beslenmeye başlama kararının sadece anne
ve çocuk beslenmesi üzerinde uzmanlaşmış tarafsız bir sağlık çalışanı tarafından
bebeğin büyüme ve gelişim ihtiyaçlarına dayanılarak yapılabileceğine” dair ifadenin
bulunması gerektiği belirtilmiştir.
18-40/643-313
5/11

(22) Biberon mamaları altındaki son kategori ise büyüme sütleridir. Bu sütler, anne
sütünün yokluğu veya eksikliğinde 12-36 ay arasındaki bebek ve küçük çocukların
özel beslenmesinde kullanılan ürünleri ifade etmektedir.
(23) Kaşık ve kavanoz mamaları ise, biberon mamalarının yetersiz kaldığı durumlarda
tamamlayıcı olarak kullanılmaktadır. Kaşık mamaları bebeklerin öğünlük yemek
ihtiyaçlarını karşılarken, kavanoz mamaları bebeklerin özellikle meyve ihtiyaçlarını
gidermeye yönelik tamamlayıcı besinlerdir. Dolayısıyla kaşık ve kavanoz mamaları
kullanım amaçları bakımından biberon mamalarından ayrışmaktadır.
(24) Sağlık sıkıntısı olmayan bebek ve çocukların kullanımına uygun olan mamalar Tarım
ve Orman Bakanlığı’nın izniyle satılmaktadır. Bu mamaların dışında özel sağlık
sorunları olan bebekler için üretilen mamalar da bulunmakta olup, bu mamaların
ruhsatlandırılması Sağlık Bakanlığı tarafından yapılmaktadır.
(25) Özel sağlık sorunları olan bebekler için üretilen tedavi edici mamalar, reçeteli veya
reçetesiz olarak kullanılabilmektedir. Doktor önerisiyle kullanılmaları gereken bu
mamalar sadece eczane kanalında satılabilmektedir. Bu mamaların bir kısmı, uzman
hekim raporuyla SGK tarafından geri ödeme kapsamında yer almakta iken, bir kısmı
geri ödeme kapsamında bulunmamaktadır. Avrupa Komisyonu DANONE/NUMICO
kararında1, tedavi edici sütlerin (prematüre bebekler için sütler, kusmaya karşı sütler,
laktozsuz sütler, ishale karşı sütler, alerji tedavi edici sütler), sağlık problemleri olan
bebeklere yönelik olduğunu, bu sütlerin sadece eczane kanalında satıldığını, standart
sütlerden daha pahalı ve geri ödeme kapsamında olduğunu belirterek standart ve
tedavi edici ürünler arasında ilgili ürün bakımından bir ayrıma gidilebileceğini
belirtmiştir.
(26) Yukarıdaki açıklamalar ışığında, tedavi edici ürünlerin standart bebek mamalarının
yerine kullanılamayacağı ve bu nedenle ayrı bir ürün pazarı olarak değerlendirilmesi
gerektiği kanaatine ulaşılmıştır. Önaraştırmanın konusu şikâyet biberon mamalarına
ilişkin olup, yukarıda yer verilen bilgilerden görüldüğü üzere, biberon mamaları
içerikleri ve kullanılmaları gereken dönemler bakımından birbirlerinden farklılık
göstermektedir. Bu itibarla, ilgili ürün pazarı biberon maması pazarının alt kırılımları
olan “başlangıç sütü”, “devam sütü” ve “büyüme sütü” olarak belirlenmiştir.
I.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
(27) İnceleme konusu ilgili ürün pazarında yer alan ürünler bakımından pazara giriş, arz
kaynaklarına ulaşma, üretim, dağıtım, pazarlama ve satış şartlarının bölgesel bir
farklılık göstermediği ve şikâyete konu teşebbüslerin Türkiye genelinde faaliyet
gösterdikleri göz önüne alınarak ilgili coğrafi pazar “Türkiye” olarak belirlenmiştir.
I.3. Yerinde İncelemede Elde Edilen Belgeler
(28) Önaraştırma kapsamında 19.09.2018 tarihinde NUMİL, KOPAŞ, NESTLE, HİPP,
HERO, MONTERO ve ABBOTT’ta yerinde incelemeler yapılmıştır. Yerinde
incelemede elde edilen belgelerden teşebbüslerin birbirlerinin pazarlama stratejilerini
ve fiyatlarını takip ettikleri, fiyat artışlarında rakip ürünlerin artan fiyat seviyesinden
dolayı orta sınıf ürün algısında kalmama çabalarının da etkili olduğu anlaşılmış olup,
fiyatların birlikte belirlendiğine dair herhangi bir belge veya bilgiye rastlanmamıştır.
İlgili belgelerden bazılarına aşağıda örnek olarak yer verilmektedir.



1 Avrupa Komisyonu’nun 31.10.2007 tarih ve COMP/M.4842 sayılı kararı.
18-40/643-313
6/11

I.3.1. KOPAŞ’tan Elde Edilen Belgeler
(29) KOPAŞ Medikal Kanal Satış Müdürü (…..) tarafından Genel Müdür (…..) ve Genel
Müd. Yrd. (…..) gönderilen, 09.07.2018 tarih ve “Humana Yeni Fiyat Geçişi Hk”
başlıklı e-posta silsilesinde aşağıdaki ifadelere yer verilmiştir:
“1 Ağustos 18 için (…..) fiyat geçişini yapmamız gayet normal gözüküyor (…..)
üzerinden yapacağımız fiyat geçişlerinde gramaj hesabında Aptamil’den yüksek
kalacağız.
SMA ve Smilac şu an Aptamil-Evolvia ve HİPP’e nazaran düşükler. Tüm rakiplerin
son fiyat geçiş tarihlerini de dosya da belirttim”
I.3.2. MONTERO’dan Elde Edilen Belgeler
(30) MONTERO Jr. Ürün Yöneticisi (…..) tarafından Grup Ürün Müdürü (…..) gönderilen,
09.08.2018 tarih ve “Sosyal Medya Rekabet” başlıklı e-posta silsilesinde aşağıdaki
ifadelere yer verilmiştir:
“Evolvia ve Evomere rakipler sosyal medya ile ilgili iletmiş olduğunuz bilgileri ekte
derledim…”
Taner Gülfırat: “Babe, Bella b, Similac, SMA bu rakiplerin sosyal medya hesapları yok
mu ?...”
I.3.3. HERO’dan Elde Edilen Belgeler
(31) HERO Ülke Müdürü (…..) tarafından TR-ORG-TURKEY isimli mail gurubuna
gönderilen, 18.08.2018 tarih ve “Temmuz Performans-KUR DALGASI SONRASI
ÖNCELİKLER!” başlıklı e-posta silsilesinde aşağıdaki ifadelere yer verilmiştir:
“…BİM’deki rakip ataktan kurtulmak için de güçlü bir savunma planı hazırladık
Hedefimiz bu krizden güçlenerek çıkmak!
Yerli üretici olarak şüphesiz biz kurdan rakiplerimizden daha az etkileniyoruz (devam
sütü hariç)
Bunu avantaja çevirip pazardan daha fazla pay aldığımız, satışlarımızı artırdığımız bir
dönem olmalı…”
I.3.4. SİMİLAC’tan Elde Edilen Belgeler
(32) SİMİLAC Bölümü Finans Direktörü (…..) tarafından Pazarlama Çalışanı (…..)’ye
gönderilen, 27.07.2018 tarih ve “RE:Similac Price İncrease Update” başlıklı e-posta
silsilesinde aşağıdaki ifadelere yer verilmiştir:
“Ece tekrar gözden geçirebilir misin şu anda Q3 deyiz ve SMA’nın Q2 de fiyat artışı
yapacağı beklentisi var2”
(…..): Haklısınız, ekte bulabilirsiniz. EK: “…(…..) ”3
Pazarlama Çalışanı (…..) tarafından Finans Direktörü (…..)’a gönderilen, 06 Eylül
2018 tarih ve “RE: Similac 1-2-3 zam” başlıklı e-posta iletisinde aşağıdaki ifadeler yer
almıştır.
“Bazı markalar yine fiyatlarına zam yapmışlar; ekte Similac’ın şu anki fiyatına göre
güncel fiyat indekslerini bulabilirsiniz.”

2 Orijinal metin İngilizce olup, burada çevirisine yer verilmiştir.
3 Orijinal metin ingilizce olup, burada çevirisine yer verilmiştir.
18-40/643-313
7/11

I.4. Değerlendirme
(33) 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinde “Belirli bir mal veya hizmet piyasasında
doğrudan veya dolaylı olarak rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama amacını
taşıyan veya bu etkiyi doğuran yahut doğurabilecek nitelikte olan teşebbüsler arası
anlaşmalar, uyumlu eylemler ve teşebbüs birliklerinin bu tür karar ve eylemleri hukuka
aykırı ve yasaktır.” denilmek suretiyle teşebbüsler arasındaki rekabeti sınırlayıcı
anlaşma, uyumlu eylem ve kararlar yasaklanmıştır. Madde metninde yasak
kapsamında tahdidi olmamakla birlikte sayılan hallerden biri “mal ve hizmetlerin alım
ya da satım fiyatının, fiyatı oluşturan maliyet, kar gibi unsurlar ile her türlü alım yahut
satım şartlarının tespit edilmesi” dir.
(34) Önaraştırma sürecinde biberon maması sektöründe Hipp, Hero Baby, Aptamil,
Bebelac, SMA, Evolvia, Similac, Humana markalarıyla faaliyet gösteren
teşebbüslerde yerinde incelemelerde bulunulmuştur. Gerçekleştirilen yerinde
incelemelerde şikâyet konusu fiyat artışlarının, teşebbüsler arası anlaşma ya da
uyumlu eylem şekilindeki bir danışıklı ilişkiyle, birlikte yapıldığına işaret edebilecek
herhangi bir belge veya bulguya rastlanılmamıştır.
(35) Diğer yandan biberon maması pazarının genel görünümünün ve teşebbüs
davranışlarının ortaya konulabilmesi bakımından, ilgili pazardaki teşebbüslerin pazar
payları ile 2015 Ağustos-2018 Ağustos tarihleri arasındaki fiyatları değerlendirilmiştir.
(36) Söz konusu analizler inceleme konusu teşebbüslerin ilgili pazarlardaki ürünleri dikkate
alınmak suretiyle her bir ürün pazarı özelinde yapılmıştır. Bu ürünler aşağıdaki
tabloda sunulmaktadır.
Tablo 1- Teşebbüslerin Satış Yaptığı Biberon Maması Ürünleri4
Başlangıç Sütü Devam Sütü Büyüme Sütü
KOPAŞ Humana Bebek Sütü 1 Humana Devam Sütü 2 Humana Devam Sütü 3
HERO
Hero Baby Nutradefense
Bebek Sütü 1
Hero Baby Nutradefense
Devam Sütü 2
Hero Baby Nutradefense
Devam Sütü 3
MONTERO Evolvia NutriPRO 1 Evolvia NutriPRO 2 Evolvia NutriPRO 3
HİPP
Hipp 1 Organik Bebek Sütü
Hipp 1 Organik Combiotic
Bebek Sütü
Bebivita Bebek Sütü 1
Hipp 2 Organik Devam Sütü
Hipp 2 Organik Combiotic
Devam Sütü
Bebivita Devam Sütü 2
Hipp 3 Organik Devam Sütü
Hipp 3 Organik Combiotic
Devam Sütü
Bebivita Devam Sütü 3
NUMİL
Bebelac 1 Bebek Sütü
Bebelac Gold 1 Bebek Sütü
Aptamil 1 Bebek Sütü
Aptamil Bebek Sütü (Sıvı)
Bebelac 2 Devam Sütü
Bebelac Gold 2 Devam Sütü
Aptamil 2-3 Devam Sütü
Aptamil Devam Sütü (Sıvı)
Bebelac 3 Devam Sütü
Bebelac Gold 3 Devam Sütü
Aptamil 4-5 Devam Sütü
-
NESTLE Türkiye SMA 1 Bebek Sütü SMA 2 Devam Sütü SMA 3 Devam Sütü
ABBOTT
Similac 1 Bebek Sütü
Similac Total Comfort 1 Bebek
Sütü
Similac 2 Devam Sütü
Similac Total Comfort 2
Bebek Sütü
Similac Devam Sütü
-
Kaynak: Teşebbüslerden Gelen Bilgiler










4 Türkiye’de biberon mamaları numaralandırma yöntemiyle sınıflandırılarak satılmaktadır. Biberon
mamaları genel olarak; başlangıç sütü için 1 numara, devam sütü için 2 numara, büyüme sütü için 3
numara olarak satışa sunulmaktadır.
18-40/643-313
8/11

Tablo 2- 2015-20185 Yılları Arasında Biberon Maması Pazarındaki Teşebbüslerin Pazar Payları (%)6
Yıl /Ürün Kategorisi
MİKTAR BAZLI DEĞER BAZLI
2015 2016 2017
2018
(Ağustos)
2015 2016 2017
2018
(Ağustos)
1-) BAŞLANGIÇ SÜTÜ
APTAMİL+BEBELAC
(NUMİL)
(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
EVOLVİA (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
HİPP (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
SİMİLAC (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
SMA (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
HERO BABY (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
HUMANA (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
2-) DEVAM SÜTÜ
NUMİL (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
EVOLVİA (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
HİPP (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
SİMİLAC (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
SMA (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
HERO BABY (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
HUMANA (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
3-) BÜYÜME SÜTÜ
NUMİL (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
EVOLVİA (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
HİPP (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
SİMİLAC (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
SMA (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
HERO BABY (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
HUMANA (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Kaynak: Teşebbüslerden Gelen Bilgiler ( Nielsen & IMS)
(37) Tablo 2’de yer alan veriler değerlendirildiğinde, biberon maması için her bir ilgili ürün
pazarında NUMİL markalarının öne çıktığı görülmektedir. 2017 yılı itibarıyla gerek
başlangıç gerekse devam sütü alanlarında yaklaşık %(…..) pazar payına sahip olan
NUMİL’in büyüme sütü alanındaki pazar payı ise ortalama %(…..) olarak
gerçekleşmiştir. İlgili üç ürün pazarında da yakın bir rakibi bulunmayan NUMİL’in
rakipleri %1 ila %10 arasında değişen pazar paylarına sahiptir. Öte yandan NUMİL’in
pazar payı giderek azalan bir eğilim sergilemekteyken, piyasadaki diğer oyuncuların
pazar payları yıllar itibarıyla artış göstermektedir.
(38) Aşağıdaki grafiklerde ise inceleme konusu teşebbüslerin 2015 (Ağustos)-2018
(Ağustos) dönemine ait fiyatları7 her bir ürün pazarı için ayrı ayrı sunulmaktadır.








5 2018 yılının Ağustos ayına kadar olan veriler.
6 Yuvarlamadan kaynaklı olarak bazı ürün pazarlarında ve bazı yıllarda teşebbüslerin pazar payları
toplamı %100’ü vermeyebilmektedir.
7 Ürünlerin fiyatları teşebbüslerden gelen aylık miktar (kg) ve ciro (TL) verilerinin birbirleriyle
oranlanmasıyla kilogram başına fiyat olarak hesaplanmıştır.
18-40/643-313
9/11


Grafik 1- 2015 Ağustos-2018 Ağustos Dönemi Aylık Ortalama Başlangıç Sütü Fiyatları (TL)


(…..TİCARİ SIR…..)


Grafik 2- 2015 Ağustos-2018 Ağustos Dönemi Aylık Ortalama Devam Sütü Fiyatları (TL)


(…..TİCARİ SIR…..)


Grafik 3- 2015 Ağustos-2018 Ağustos Dönemi Aylık Ortalama Büyüme Sütü Fiyatları (TL)


(…..TİCARİ SIR…..)

(39) Yukarıdaki grafikler analiz edildiğinde, sektördeki teşebbüslerin ortalama fiyat
eğilimlerinin 2017 yılının başına kadar birbirine daha yakın olduğu ancak, şikâyetin
ana konusunu oluşturan zaman aralığı olan 2017 yılından günümüze kadar olan fiyat
temayüllerinin birbirinden ayrıştığı, fiyatların genel olarak bir artış gösterdiği ancak,
ilgili piyasalarda teşebbüsler arasında danışıklı ilişkiyi işaret edecek bir örtüşme
yaşanmadığı görülmektedir.
(40) Söz konusu fiyat artışlarının nedenlerine ilişkin olarak teşebbüslerden talep edilen
açıklamalara cevaben gönderilen yazılarda özetle; fiyatların döviz kurunda yaşanan
dalgalanmalardan doğrudan etkilendiği ve depolama/lojistik giderlerinin de bu artışlar
üzerinde etkili olduğu ifade edilmiştir. Bu kapsamda,
- HERO tarafından gönderilen cevabı yazıda, maliyetlerde döviz artışı gibi
olağanüstü artış olması durumunda fiyatların güncellendiği,
- MONTERO tarafından gönderilen cevabı yazıda, ürünlerin İspanya'dan ithal
edilmesi sebebiyle Euro kuruna bağlı olarak fiyat değişikliği yapıldığı,
- HİPP tarafından yapılan açıklamalarda bünyelerinde yer alan tüm ürünlerin ithal
olarak geldiği, tümüyle ithal edilen ürünlerin döviz kurundaki değişimlerden
doğrudan etkilendiği,
- KOPAŞ tarafından gönderilen cevabı yazıda, kurdaki yükselişlerin fiyatı
etkilemesine ek olarak elektrik, doğalgaz fiyatlarındaki artışların, havalandırma,
ısıtma ve iklimlendirme şeklindeki depolama ve lojistik maliyetlerindeki (yakıt
pompa fiyatları) artışların ürün fiyat artışlarına sebep olduğu,
- NESTLE Türkiye tarafından yapılan açıklamalarda ise, ürünlerinin tamamının
ithal edilmesi dolayısıyla ürün maliyetlerinin özellikle ülkede yaşanan döviz kuru
değişiklikleri sebebiyle arttığı; ayrıca ürün fiyatlarının döviz kuru artışının yanı
sıra nakliye ve depolama maliyetleri, IT harcamaları, çalışan maaşları ve
pazarlama harcamalarındaki artışlarından etkilendiği,
- NUMİL tarafından gönderilen cevabı yazıda ise, satışının gerçekleştirildiği (lokal
sıvı sütler hariç) tüm başlangıç sütü, devam sütü, büyüme sütü ürünlerinin
yurtdışından Euro cinsinden ödeme yapılarak ithal edildiği, dolayısıyla Euro
kurunda gerçekleşen değişimlerin fiyatları doğrudan etkilediği; kurdaki
18-40/643-313
10/11

değişimden dolayı meydana gelen artışa ek olarak, hammadde ve yakıt
maliyetlerdeki artışın da yeni fiyat listelerine yansıdığı,
- ABOTT tarafından yapılan açıklamalarda ise, ürün fiyatlarının
ürün/hammadde/işletme maliyeti, iş hacmi, alım satım şartı koşulları, müşteri ile
yapılan pazarlıklar, mikro ve makroekonomik faktörler, pazardaki rekabet
koşulları gibi birçok faktörden etkilendiği, fiyat artışlarında pazarın dönemsel
koşulları ve ilgili dönemdeki fiyatların genel seyrinin dikkate alındığı
ifade edilmiştir.
(41) Bu çerçevede inceleme konusu teşebbüslerin açıklamaları, ürünlerin ithal edilmesi
dolayısıyla son zamanlarda yaşanan kur değişimlerinin fiyatlara yansıdığı yönünde
olmuştur. Bu bağlamda kurdaki değişimler ile ilgili pazardaki fiyat değişimleri
arasındaki ilişkisinin incelenmesi amacıyla, ilgili ürün pazarlarındaki aylık endüstri
fiyatı8 ile aylık ortalama Euro/Türk Lirası kuru arasındaki ilişki incelenmiştir.
Grafik 4- 2015 Ağustos - 2018 Ağustos Dönemi Aylık Ortalama Başlangıç Sütü Endüstri Fiyatı (E.F) ve
Euro/TL Kuru (€/TL)

Grafik 5- 2015 Ağustos - 2018 Ağustos Dönemi Aylık Ortalama Devam Sütü Endüstri Fiyatı (E.F) ve
Euro/TL Kuru (€/TL)








8 Aylık ortalama endüstri fiyatı, ay bazında, ilgili pazarlardaki tüm teşebbüslerin cirolarının toplamının
teşebbüslerin sattığı ürün miktarlarının toplamına oranlanmasıyla hesaplanmıştır.
18-40/643-313
11/11


Grafik 6- 2015 Ağustos - 2018 Ağustos Dönemi Aylık Ortalama Büyüme Sütü Endüstri Fiyatı (E.F) ve
Euro/TL Kuru (€/TL)

(42) Yukarıdaki grafikler incelendiğinde, ilgili ürün pazarlarının tamamında fiyat artışları ile
kurda yaşanan artışların önemli bir paralellik gösterdiği görülmektedir. Fiyat ve döviz
kuru değişkeni arasındaki ilişkinin yönü ile derecesini belirten ve istatistiki bir sayı olan
kolerasyon katsayısı, ilgili ürün pazarları için 0,90 civarındadır. Bebek maması
fiyatındaki toplam değişmenin yüzde kaçının döviz kurundaki değişim tarafından
açıklanabildiğini gösteren ve istatistiksel bir sayı olan determinasyon sayısı ise
0,82’dir. Bu veriler istatistiki olarak döviz kuru ve biberon maması fiyatları arasında
anlamlı ve doğrusal bir ilişki olduğunu göstermektedir. Bu itibarla, sektörde yaşanan
fiyat artışlarını açıklamada kur değişkeninin anlamlı olduğu değerlendirilmektedir.
(43) Tüm bu bilgiler ışığında, biberon maması pazarında faaliyet gösteren teşebbüslerde
gerçekleştirilen yerinde incelemelerde, teşebbüslerin rekabet karşıtı bir danışıklı ilişki
içinde olduklarını gösteren herhangi bir bilgi veya belgeye ulaşılamaması, diğer
yandan yapılan analizlerin ilgili piyasalarda danışıklı ilişkiyi işaret edecek sonuçlar
ortaya çıkarmaması hususları dikkate alındığında, inceleme konusu teşebbüsler
hakkında soruşturma açılmasına gerek olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
J. SONUÇ
(44) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, 4054 sayılı Kanun’un 41.
maddesi uyarınca şikayetin reddi ile soruşturma açılmamasına, gerekçeli kararın
tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açık olmak
üzere, OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.



Full & Egal Universal Law Academy