Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2010-3-30 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 10-27/396-149
Karar Tarihi : 31.3.2010
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Mehmet Akif ERSİN, İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr.
Cevdet İlhan GÜNAY, Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR
B. RAPORTÖRLER: Tarkan ERDOĞAN, Didem ULUÇ
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : Yetkili servis hizmeti sunan 48 teşebbüs
Temsilcileri: Av. Selçuk TANRIVERDİ ve Av. Ahmet BEKAR
Cumhuriyet cad. 42/10 Dörtler apt. Elmadağ Şişli/İstanbul 20
D. HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA YAPILANLAR:
Beko-Grundig Elektronik A.Ş.
Arçelik A.Ş.
Sütlüce Karaağaç Caddesi No:2/6 Beyoğlu/İstanbul
E. DOSYA KONUSU: Beko-Grundig Elektronik A.Ş.’nin satış sonrası servis
teşkilatını yasalara aykırı olarak Arçelik A.Ş.’ye devretmek suretiyle hâkim
durumunu kötüye kullandığı iddiası. 30
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Satış sonrası servis hizmetleri alanında faaliyet gösteren 48
yetkili servis adına Av. Selçuk Tanrıverdi ve Av. Ahmet Bekar tarafından yapılan
başvuruda özetle; Beko-Grundig Elektronik A.Ş.’ye bağlı olarak hizmet sunan yetkili
servislerin hukuka aykırı olarak Arçelik A.Ş.’ye devredildiği ve bu durumun 4054
sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 6. maddesi kapsamında hakim
durumun kötüye kullanılmasına yol açtığı iddia edilerek, gereğinin yapılması talep
edilmektedir.
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 8.2.2010 tarih ve 1072 sayı ile giren 40
başvuru üzerine hazırlanan 18.2.2010 tarih ve 2010-3-30/İİ-10-TE sayılı İlk İnceleme
Raporu Rekabet Kurulu’nun 25.2.2010 tarih ve 10-19/242-M sayılı toplantısında
görüşülmüş ve 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun çerçevesinde
soruşturma açılmasına gerek olup olmadığının belirlenmesi amacıyla, Kanun’un 40/1.
maddesi uyarınca önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. İlgili karar uyarınca
yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 24.3.2010 tarih ve 2010-3-30/ÖA-10-TE
sayılı Önaraştırma Raporu 26.3.2010 tarih ve REK.0.07.00.00-110/120 sayılı
Başkanlık önergesi ile 10-27 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara
bağlanmıştır.
50
10-27/396-149
2
H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Raporda; Beko-Grundig Elektronik A.Ş.’nin
satış sonrası servis teşkilatını yasalara aykırı olarak Arçelik A.Ş.’ye devretmek
suretiyle hâkim durumunu kötüye kullandığı iddiasına yönelik önaraştırma döneminde
yapılan inceleme ve değerlendirmeler ışığında; Arçelik A.Ş.’nin 4054 sayılı Kanun’un
6. maddesini ihlal etmediği, dolayısıyla başvuruya yönelik olarak Kanunun 41.
maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek olmadığı ve şikayetin reddedilmesi
gerektiği sonuç ve kanaatine ulaşıldığı ifade edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
60
I.1. Şikayete Konu Eylem
Söz konusu başvuruda;
- Beko-Grundig Elektronik A.Ş.’ye bağlı olarak çalışan yetkili servis teşkilatının
…………………… bedelle Arçelik A.Ş.’ye devredildiği,
- Arçelik A.Ş.’nin söz konusu yetkili servisleri yüksek bedelli yatırımlar talep etmek ve
çalışma koşullarını ağırlaştırmak suretiyle sözleşmelerini feshe zorladığı, bazı yetkili
servislerin sözleşmelerini haksız olarak feshettiği,
- Söz konusu eylemlerin 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesi bağlamında hâkim
durumun kötüye kullanılması niteliği taşıdığı, 70
ifade edilerek, gereğinin yapılması talep edilmiştir.
I.2. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
Başvuruya konu teşebbüs olan Beko Ticaret A.Ş. 1954 yılında kurulmuş olup, Koç
Holding bünyesinde yer alan bir şirkettir. Türkiye’nin en büyük elektronik
üreticilerinden biri olan Beko (şimdiki unvanıyla Grundig Elektronik A.Ş.), yurtiçi ve
yurtdışı pazarlar için çeşitli tip ve modellerde beyaz eşya, ankastre, ısıtma/soğutma
sistemleri ve küçük ev aletleri üretmektedir.
80
2001 yılına kadar Beko Ticaret A.Ş. tarafından yürütülen Beko markalı ürünlerin yurt
içinde pazarlama ve satış faaliyetleri, Koç Holding bünyesinde bulunan Arçelik A.Ş.
tarafından yürütülmeye başlanmıştır. Beko Ticaret A.Ş. ve Arçelik A.Ş. arasında
yapılan 22.12.2000 tarihli Marka Lisans Sözleşmesi ile “BEKO” markasının tüm
kullanım hakları, inhisari olarak 20 yıllık bir süre için Arçelik A.Ş.’ye bırakılmıştır.
Böylelikle “BEKO” markası, Beko Ticaret A.Ş. bünyesinden çıkarak, Arçelik markasıyla
birlikte Arçelik A.Ş. çatısı altına girmiştir. Günümüzde “BEKO”, Koç Holding Dayanıklı
Tüketim Grubunun ihracat markası olarak kullanılmaktadır.
Öte yandan, Grundig Multimedia BV (Grundig)’nin Alba Eurpoe Limited bünyesinde 90
bulunan %50 hissesinin Beko Elektronik A.Ş. tarafından devralınmasıyla birlikte
Grundig’in tüm kontrolü Beko Elektronik A.Ş.’ye geçmiştir. Söz konusu kararı takiben,
3.4.2008 tarihinde alınan Genel Kurul kararıyla Beko Elektronik A.Ş.’nin ticaret unvanı
Grundig Elektronik A.Ş. olarak değiştirilmiştir.
Grundig hisselerinin %83,03’üne sahip olan Arçelik A.Ş., Grundig Elektronik A.Ş.’yi
devralmak suretiyle birleşme kararı almış, söz konusu birleşme Arçelik A.Ş.’nin
28.9.2009 tarihinde yayımladığı birleşme duyurusunda yer almıştır. Mevcut durumda,
Koç Holding’e bağlı olan her iki şirket aynı ekonomik bütünlük içerisinde yer
almaktadır. 100
10-27/396-149
3
Arçelik A.Ş.’nin 28.9.2009 tarihinde yayımlamış olduğu birleşme duyurusunda da
belirtildiği üzere, “GRUNDİG” markasının kullanımı için 30.11.2004 tarihli sözleşme ile
Grundig Elektronik A.Ş.’ye (o tarihteki Beko Elektronik A.Ş.) lisans verilmiş olup,
1.4.2008 tarihinde yapılan ilave ile Arçelik A.Ş. de bu markayı kullanabilmektedir.
Şikayete konu eylemlerin temelini, Beko Elektronik A.Ş.’ye bağlı olarak hizmet veren
satış sonrası yetkili servis teşkilatının ……………………. bedelle Arçelik A.Ş.’ye
satılmasına karar verilmesi ve bu kararı takiben Arçelik A.Ş. tarafından eski Beko-
Grundig yetkili servislerine bazı yükümlülükler getirilmesi oluşturmaktadır. 110
Başvuruda yetkili servisler tarafından belirtilen bu davranışlar özetle, söz konusu devir
işleminden sonra Arçelik A.Ş.’nin, yetkili servis teşkilatlarının farklı mahallelerde
çalışmalarını istediği, yüksek bedelli yatırımlar talep etmek suretiyle yetkili servisleri
ekonomik açıdan zor durumda bıraktığıdır. Belirtilen nedenlerden dolayı, Arçelik
A.Ş.’nin, Koç Holding’in sahip olduğu ekonomik gücü kullanarak yetkili servislerin
faaliyetlerini engellediği, bu durumun 4054 sayılı Kanun’un. 6 maddesinde belirtilen
hakim durumun kötüye kullanılması kapsamında ihlal niteliği taşıdığı iddia
edilmektedir.
120
4054 sayılı Kanun’un 6. maddesi, bir veya birden fazla teşebbüsün ülkenin
bütününde ya da bir bölümünde bir mal veya hizmet piyasasındaki hakim durumunu
tek başına yahut başkaları ile yapacağı anlaşmalar ya da birlikte davranışlar ile
kötüye kullanmasını yasaklamaktadır. Kanun’un ilgili hükmünden de açıkça
anlaşıldığı gibi, 6. madde kapsamında bir ihlalin ortaya çıkabilmesi için “hakim
durum”un ve “kötüye kullanma” eyleminin birlikte bulunması şarttır. Dolayısıyla
başvuruya konu teşebbüs davranışının bir kötüye kullanma hali olup olmadığı
incelenecektir.
Üretici firmanın ürünlerinin onarımını yaptırmak amacıyla yetkili servis teşkilatı 130
kurmaktaki temel hedefi, müşterilerin hızlı ve kaliteli servis hizmeti almaları ile cihaz
onarımlarının minimum süreler içerisinde gerçekleştirilmesidir. Satış sonrası servis
hizmeti sunumunda meydana gelebilecek aksaklıkları önlemek açısından, servis
ağının sağlayıcı tarafından aranan nitelikleri taşıyan yetkili servislerden oluşması ve
yetkili servislerin, sağlayıcının tüketici nezdindeki imajını olumsuz etkilemeyecek
şekilde konumlandırılması gerekmektedir. Etkili bir satış sonrası servis teşkilatı, ilgili
teşebbüsün markalar arası rekabette güçlenmesine de katkı sağlamaktadır.
Söz konusu amacın yerine getirilmesinde aksaklıklar yaşanmaması için üretici
firmalar, satış sonrası servis hizmetini yürütecek teşebbüslere birtakım yükümlülükler 140
getirmektedirler. Arçelik A.Ş.’nin de eski Beko-Grundig yetkili servislerinden belirli
miktarda yatırım yapmasını talep etmesinin ve çalışma şartlarını düzenlemesinin bu
çerçevede değerlendirilmesi gerekmektedir.
Öte yandan, Arçelik A.Ş.’nin sözleşme şartlarına uymayan bayilerle olan
sözleşmelerini feshetmesi, özel hukuk hükümleri kapsamında tarafların aralarında
yapmış oldukları sözleşme ile ilişkili bir durumdur. Özel hukuk hükümleri
çerçevesinde değerlendirilmesi gereken bu husus ise 4054 sayılı Kanun kapsamında
değildir. Bu noktada söz konusu başvurunun özel hukuk hükümleri çerçevesinde
görevli ve yetkili mahkemelerce çözüme kavuşturulması gerekmektedir. 150
10-27/396-149
4
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
Dosya konusu iddialara ilişkin olarak 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca
soruşturma açılmasına gerek olmadığına, şikayetin reddine OYBİRLİĞİ ile karar
verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy