Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2011-3-184 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 11-55/1434-509
Karar Tarihi : 02.11.2011
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE,
Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Dr. Murat ÇETİNKAYA,
Reşit GÜRPINAR
B. RAPORTÖRLER: Osman Tan ÇATALCALI, Aytül KÜÇÜK
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : - ……………
………………. 20
D. HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA YAPILAN:
- Boydak Holding A.Ş.
Organiza Sanayi Bölgesi 6. Cad. No: 35 Melikgazi/Kayseri
- Boytaş Mobilya Sanayi ve Ticaret A.Ş.
1. Organize Sanayi Bölgesi 7. Cad. No: 5 Melikgazi/Kayseri
- Yön Dayanıklı Tüketim Malz. Paz. San. ve Tic. A.Ş.
Bahçekapı Mah. 10. Cad. No: 8 Şaşmaz/Etimesgut/Ankara 30
E. DOSYA KONUSU: Bellona markalı ürünlerin tek bir fiyattan satılmak suretiyle
yeniden satış fiyatının tespit edilerek 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin ihlal
edildiği iddiası.
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Yapılan başvuruda özetle;
- A.A. Torun Pazarlama Ltd. Şti.’nden Bellona markalı oturma takımı aldığı,
- Bayi yetkilisince peşin veya başka türlü indirim yapıldığı takdirde Bellonanın bayiye
10.000 TL ceza kestiğinin ifade edildiği,
- Aksa Mobilya Tic.’in ve Koçlar Day. Tük. Mal. Paz. San. Tic. Ltd. Şti.’nin de benzer 40
şekilde indirim yapmalarının yasak olduğunu kendisine söylediği,
- Bu durumun Bellona firması ile Bellonanın Ankara bayileri arasında fiyat anlaşması
olduğunu gösterdiği
iddia edilmektedir.
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 22.7.2011 tarih ve 5357 sayı ile giren
başvuru üzerine düzenlenen 25.08.2011 tarih ve 2011-3-184/İİ-11-347.OTÇ sayılı İlk
İnceleme Raporu, 14.9.2011 tarihli Kurul toplantısında görüşülerek, 11-47/1182-M
sayı ile önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. İlgili karar uyarınca yapılan inceleme
sonucunda hazırlanan 26.10.2011 tarih ve 2011-3-184/ÖA-11-347.OTÇ sayılı 50
11-55/1434-509
2
Önaraştırma Raporu 31.10.2011 tarih ve REK.0.17.00.00-110.02.02/409 sayılı
Başkanlık önergesi ile 11-55 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara
bağlanmıştır.
H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda özetle;
- Bellona markalı ürünlerin tek bir fiyattan satılmak suretiyle yeniden satış fiyatının
tespit edilerek 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin ihlal edildiği yönündeki şikayete
ilişkin olarak soruşturma açılmasına gerek olmadığı;
- Bununla birlikte Bellona markalı ürünler için yayımlanan fiyat listelerinde yer alan
fiyatların ancak tavsiye niteliğinde olduğu dolayısıyla bayilerin satış fiyatlarına 60
müdahale edilmesinin rekabet ihlali teşkil ettiği ve bu tür eylemlerden kaçınılması
gerektiği yönünde, aynı Kanun’un 9. maddesinin 3. fıkrası uyarınca taraflara görüş
bildirilmesinin yerinde olacağı
kanaat ve sonucuna ulaşıldığı ifade edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. Taraflar
I.1.1. Boydak Holding A.Ş. (Boydak Holding) 70
1957 yılında kurulan Boydak Holding, 2011 yılı itibarıyla bünyesinde 8 ayrı sektörde
faaliyet gösteren 32 şirketi barındırmaktadır. Söz konusu şirketler mobilyacılık, tekstil,
kimya, demir çelik gibi pek çok farklı sektörde faaliyet göstermektedir.
Bellona markalı ürünler Boydak Holding A.Ş.’ye ait olan Boytaş Mobilya San. ve Tic.
A.Ş. tarafından üretilmekte, Boydak Holding A.Ş. bünyesindeki pazarlama ve satış
birimi tarafından pazarlanmaktadır. Dolayısıyla mevcut dosyada Bellona ile her iki
şirket de kast edilmektedir.
80
I.1.2. Boytaş Mobilya Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Boytaş)
Boydak Holding bünyesinde faaliyet gösteren bir şirket olan Boytaş, İstikbal, Bellona,
Mondi ve İstikbal Regina Mutfak markalarına yatak odası, yemek odası, genç odası,
bebek odası, kanepe, koltuk takımı, mutfak mobilyası, banyo mobilyası ve sandalye
üretimi yapmaktadır.
I.1.3. Yön Dayanıklı Tüketim Malları Paz. San. ve Tic. A.Ş. (Yön A.Ş.)
Yön A.Ş. Boydak Holding’in sahibi olduğu İstikbal ve Bellona gibi markaların 90
ürünlerinin Ankara bölgesindeki ana bayisi konumundadır. Bu markalara ait ürünler
Yön A.Ş.’nin depolarına gelmekte ve buradan da bayilere dağıtılmaktadır.
I.2. İlgili Pazar
Bellona ve bayileri esas olarak yatak odası, yemek odası, genç odası, bebek odası,
kanepe, koltuk takımı, mutfak mobilyası, banyo mobilyası, sandalye gibi mobilya
ürünlerinin üretimi ve satışı işiyle iştigal etmektedir. Söz konusu ürünlerin yanında bu
ürünleri tamamlayan yorgan, yastık gibi ürünlerin üretim ve satışı da
gerçekleştirilmektedir. 100
11-55/1434-509
3
İlgili Pazarın Tanımlanmasına İlişkin Kılavuz’un 20. maddesinde “…inceleme konusu
işlem, gerek ürün gerekse de coğrafi açıdan olası alternatif pazar tanımları
çerçevesinde rekabet açısından endişeler yaratmıyor ya da alternatif tüm tanımlar
açısından rekabeti bozucu bir etki söz konusu oluyorsa pazar tanımı yapılmayabilir.”
denilerek alternatif pazar tanımları açısından rekabetçi endişe yaratmayan işlemlerde
Kurulun ilgili pazar tanımlamayabileceği ifade edilmiştir. Bu çerçevede pazar
tanımının kesinliğinin değerlendirmeyi değiştirmeyecek oluşu nedeniyle mevcut
dosya kapsamında ilgili ürün pazarı ve ilgili coğrafi pazar tanımının detaylı olarak
yapılmasına gerek olmadığı sonucuna varılmıştır.
110
I.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
I.3.1. Yerinde İncelemede Elde Edilen Belgeler
Bellonanın merkezinde ve Yön A.Ş.’de raportörlerce yapılan yerinde incelemede elde
edilen belgelerin genelinde Bellonanın ana bayilerini fiyat istikrarına davet ettiğini,
indirimlere gidilmemesini telkin ettiğini ve nakit satışlarda ıskonto uygulanmamasını
istediğini gösteren hususlar bulunduğu dosya mevcudu bilgi ve belgelerden
anlaşılmıştır. Diğer yandan bazı belgelerde ise bayilerin bir araya getirilmek suretiyle
söz konusu birlikteliğin de sağlanmaya çalışıldığı ancak çoğu zaman bu girişimin 120
başarısız olduğu görülmektedir. Bir diğer husus ise “gölge müşteri” uygulaması ile
zaman zaman Ankara’daki Bellona bayilerinin denetlendiği tespit edilmiş olup,
yapılan denetimlerde Bellona bayilerinin müşterilerle olan ilişkilerinin nasıl olduğunun
yanı sıra fiyatlardaki istikrarının da kontrol edildiğini gösteren belgelere ulaşıldığı
dosya mevcudundan anlaşılmıştır.
Fiyat istikrarına uymayanların bayiliğinin ana bayi tarafından iptal edilebilmesi
koşulunun sözleşmelere getirilip getirilmediğinin tespiti için Bellona ana bayilik
sözleşmeleri incelenmiş ve ana bayilik sözleşmelerinde bu yönde bir hüküm
bulunmadığı görülmüştür. Dolayısıyla, İzpa1 Bölge Sorumlusu tarafından İzpa Genel 130
Müdürüne gönderilen “Bayilik Sözleşmesine Ek Madde Hk.” başlıklı e-postada;
“Madde 4 – Bayinin, bayilik sözleşmesinde belirtilen bayilik kurallarına, fiyat istikrar
politikalarına, kampanya uygulamalarına ve marka çalışma politikalarına uymayan
çalışmalarının ve uygulamalarının tespit edilmesi ve gerekli uyarıların yapılmasına
rağmen devamı halinde Anabayi bayinin statüsünü değiştirmeye, bayilik primlerini
sona erdirmeye, bayiliğini iptal ettirmeye hiçbir ihtara gerek duymadan tek taraflı
yetkilidir. …” şeklinde sözleşmelerde yer alması talep edilen hususun sadece bir
talep olarak kaldığı ve hayata geçirilmediği tespit edilmiştir.
Yön A.Ş.’de yapılan yerinde incelemede Yön A.Ş.’nin 2011 yılında çeşitli bayilerle 140
yapmayı planladığı görüşmelerde hangi konuları konuşmayı düşündüğünü gösterir
belge bulunmuştur. Belgede Yön A.Ş.’nin yapacağı görüşmelerde bütün bayilerden
fiyat istikrarına riayet etmelerini de isteyeceği ifade edilmektedir.
Bellonanın bağlı olduğu Boydak Grubunun bir diğer markası olan İstikbal hakkında
yakın zamanda yapılan ve 16.12.2010 tarih ve 10-78/1624-624 sayılı Kurul kararına
konu edilen incelemeye yer vermek gerekmektedir. İlgili kararda Boydak Holdingin
kontrolünde bulunan İstikbal Mobilya Sanayi ve Ticaret A.Ş. (İstikbal) hakkında açılan
ve bu inceleme ile benzer hususlar içeren önaraştırmada İstikbalin ana bayi ve
1 İzpa, Çukurova Bölgesi Bellona ana bayiidir.
11-55/1434-509
4
bayileriyle yaptıkları sözleşmelerin bayilerin satış fiyatlarına ilişkin kısmının 150
değiştirilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır2. Bu karar sonrası Boydak Holding aynı
pazarda faaliyet gösteren farklı markalar olması dolayısıyla Bellona için imzalanan
bayilik anlaşmalarında da benzer adımlar atmaya karar vermiş olup 2011 yılı
içerisinde, eskiden düzenlenmiş olan sözleşmelerin yerine bir örneği dosya
mevcudunda bulunan yeni sözleşmelerin akdedildiği anlaşılmıştır.
I.3.2. 4054 sayılı Kanun Kapsamında Değerlendirme
4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinde; “Belirli bir mal ve hizmet piyasasında doğrudan
veya dolaylı olarak rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama amacını taşıyan veya 160
bu etkiyi doğuran yahut doğurabilecek nitelikte olan teşebbüsler arası anlaşmalar,
uyumlu eylemler ve teşebbüs birliklerinin bu tür karar ve eylemleri hukuka aykırı ve
yasaktır.” hükmü yer almaktadır. Bu bakımdan üretim ve dağıtım zincirinin farklı
seviyelerinde faaliyet gösteren sağlayıcı ile bayileri arasında yeniden satış fiyatının
belirlenmesine yönelik yapılacak bir anlaşmanın ya da bu yöndeki eylemlerin 4054
sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında değerlendirilebileceği açıktır. Ancak rekabet
ortamı üzerinde oluşturduğu zararlı etkilere karşın ortaya çıkardığı etkinlikler
dolayısıyla dikey anlaşmalar 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesi çerçevesinde 4.
madde yasağından muaf tutulabilmektedir.
170
Bellonanın yeniden satış fiyatının tespitine konu eylemlerinin incelenmesinde
İstikbale yönelik inceleme sonrası sözleşmelerde yapılan değişiklik büyük önem arz
etmektedir. Nitekim Bellona ve bayileri arasındaki sözleşmeler 2011 yılı içerisinde
Kurulun İstikbal kararına uygun olarak değiştirilmiştir. Bu nedenle sağlayıcı
konumundaki Bellonanın yeniden satış fiyatının tespitine yönelik eylemlerinin 4054
sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamındaki değerlendirilmesinde ilk olarak değiştirilen
sözleşmeler ele alınacak olup, yerinde incelemede bulunan büyük bir kısmı bu
dönem öncesine ait belgeler bu değişiklik çerçevesinde değerlendirilecektir.
Bellona bayilik anlaşmaları 2002/2 sayılı (2002 sayılı Tebliğ) bakımından aşağıda ele 180
alınmaktadır.
I.3.2.1. Bellona Bayilik Sözleşmelerinin 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin
Grup Muafiyeti Tebliği Kapsamında Değerlendirilmesi
2002/2 sayılı Tebliğ’in Kapsam başlıklı ikinci maddesinin ilk fıkrasında, “Üretim veya
dağıtım zincirinin farklı seviyelerinde faaliyet gösteren iki ya da daha fazla teşebbüs
arasında belirli mal veya hizmetlerin alımı, satımı veya yeniden satımı amacıyla
yapılan anlaşmalar – dikey anlaşmalar – bu Tebliğde belirtilen koşulları taşıması
kaydıyla, Kanun’un 4. maddesindeki yasaklamadan Kanunun 5. maddesinin üçüncü 190
fıkrasına dayanılarak grup olarak muaf tutulmuştur” denilmektedir. Bu bağlamda
Bellona, ana bayileri ve bayileri arasında akdedilen sözleşmelerin konusunun ana
bayi ve bayilerin Bellona tarafından üretilen ürünleri satmak olması nedeniyle, bu
sözleşmelerin 2002/2 sayılı Tebliğ’e göre birer dikey anlaşma olduğu anlaşılmaktadır.
2 Bu kararda İstikbal hakkında 4054 sayılı Kanun'un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek olmadığına, bununla
birlikte istikbal tarafından yayımlanan fiyat listelerinin tavsiye niteliğinde olduğunun açıkça belirtilmesi ve rekabet etmeme
yükümlülüğü öngören "istikbal Bayilik Sözleşmesi"nin süresinin en fazla beş yıl olacak şekilde düzenlenmesi gerektiği, bu
durumda anılan sözleşmenin 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara ilişkin Grup Muafiyeti Tebliği ile uyumlu olacağı yönünde aynı
Kanun'un 9. maddesinin 3. fıkrası uyarınca ilgili teşebbüse görüş bildirilmesi konusunda Başkanlığın görevlendirilmesine
hükmedilmiştir.
11-55/1434-509
5
Sözleşmelerin 2002/2 sayılı Tebliğ kapsamına girmesi için aranılan bir diğer koşul ise
sağlayıcının ilgili ürün pazarındaki pazar payının %40’ı aşmamasıdır. Bu noktada
Boydak Grubunun İstikbal, Mondi ve Bellona markaları ile pazarda faaliyet gösterdiği,
Boydak Holdingin bu pazarlardaki pazar payının %40 altında olması dolayısıyla
2002/2 sayılı Tebliğ’de öngörülen pazar payı eşiğinin aşılmadığı sonucuna dosya
mevcudu bilgi ve belgelerden varılmaktadır. Dolayısıyla Bellona bayilik sözleşmeleri 200
2002/2 sayılı Tebliğ kapsamında yer almaktadır.
Sözleşmelerde yeniden satış fiyatına ilişkin olarak, Bellonanın yeniden satıcılara
tavsiye ya da azami fiyat olarak algılanması gereken fiyat listeleri gönderdiği
(sözleşmenin 4.9. maddesi) ve bu düzenlemenin de sözleşmeleri 2002/2 sayılı
Tebliğ’in dışına çıkartacak bir nitelik arz etmediği anlaşılmaktadır.
Dolayısıyla, 2002/2 sayılı Tebliğ’in 4.a. maddesinde yer alan “alıcının kendi satış
fiyatını belirleme serbestinin engellenmesi… sabit veya asgari fiyatına dönüşmemesi
koşuluyla, sağlayıcının azami satış fiyatını belirlemesi veya satış fiyatını tavsiye 210
etmesi mümkündür” koşulunu sağlamaktadır3.
Sözleşmelerin 4.5. maddesinde, bayilere Bellona haricinde hiçbir yabancı ürün
satmama şartı getirilmiştir. Söz konusu şart rekabet etmemeye ilişkin olup sözleşme
süresince geçerlidir. Sözleşmenin süresi ise 11. maddede düzenlenmiştir. Buna göre,
“ İşbu sözleşme imza tarihinden itibaren bir yıl için geçerlidir. Sözleşmenin sürenin
bitiminden bir ay önce sözleşme taraflarca feshi ihbarda bulunulmadığı… takdirde
sözleşme birer yıl otomatik süreyle uzar. Sözleşmenin uzaması… hükmü en fazla
birinci yılı takip eden dört yıl ile sınırlıdır“ denilerek sözleşme süresinin en fazla 5 yıl
olabileceği kararlaştırılmıştır. Bu kapsamda sözleşmede yer alan rekabet etmeme 220
yükümlülüğünün belirsiz süreli olmadığı ve 5 yılı aşmadığı bu nedenle sözleşmenin
içerdiği rekabet etmeme yükümlülüğü bakımından 2002/2 sayılı Tebliğ’in 5.a.
maddesinde öngörülen süre ile tutarlıdır4.
Dolayısıyla Bellonanın bayilik sözleşmelerinin 2002/2 sayılı Tebliğ kapsamında
olduğu kanaatine varılmıştır.
I.3.2.2. Yerinde İncelemede Bulunan Belgelerin Değerlendirilmesi
Yerinde incelemelerde elde edilen belgelerde Bellonanın fiyat istikrarı sağlamak 230
adına bazı eylemlerde bulunduğu bir başka ifadeyle yeniden satış için bayilerine
gönderdiği ürünlerinin fiyatlarının her satış noktasında aynı olmasını istediği
anlaşılmaktadır. Söz konusu hususlar Bellonanın yeniden satış fiyatının tespitini
amaçlayan eylemler içerisinde olduğunu gösterir niteliktedir.
Ancak söz konusu eylemlerin çoğu İstikbal hakkında alınan karardan önce
gerçekleştirilmiştir. 16.12.2010 tarih ve 10-78/1624-624 sayılı Kurul kararı sonrasına
ait sınırlı sayıda belge bulunmakta hatta bu belgeler ilgili Daire Başkanlığı’nın ihlalin
sonlandırılmasına yönelik yazısının tebellüğ edildiği 4.2.2011 tarihinden önceye ait
gözükmektedir. Kaldı ki İstikbal hakkında varılan karardan sonra Bellona bayilik 240
3 Eski sözleşmelerin yeniden satış fiyatına ilişkin 4.6. maddesi; “Bayi, Üretici'nin belirlemiş olduğu ve dönemsel olarak sirküle
edilen satış koşullarına uymayı kabul eder ve güncel perakende fiyat listelerini uygulamakla yükümlüdür” şeklindedir.
4 Eski sözleşmelerin süreye ilişkin 12. maddesi; “işbu sözleşme imza tarihinden itibaren 1 (bir) yıl için geçerlidir. Sözleşmenin
bitiminden 1 (bir) ay önce sözleşme taraflarca feshi ihbarda bulunulmadığı veya 12. maddedeki şartlar nedeniyle fesh edilmediği
takdirde sözleşme 1 (bir) yıl süreyle uzamış olur” şeklinde düzenlenmiştir.
11-55/1434-509
6
sözleşmeleri 2002/2 sayılı Tebliğ ile uyumlu hale getirilmiştir. Bu bakımdan
Bellonanın bu karardan sonra dikey yapılandırmasını yeniden gözden geçirerek 4054
sayılı Kanun’a uygun bir şekilde hareket etmeye başladığı kanaati oluşmuştur.
Diğer yandan Kurul 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiği düşünülen dikey
anlaşmalara ilişkin kararlarında, aynı sektörde faaliyet gösteren teşebbüslerin 4054
sayılı Kanun’un 4. maddesi çerçevesinde incelenebilecek anlaşmaları (yatay rekabet
ihlali) ile üretim ve dağıtım sisteminin farklı seviyelerindeki teşebbüslerin 4054 sayılı
Kanun’un 4. maddesi çerçevesinde incelenebilecek anlaşmalarının (dikey rekabet
ihlali) aynı şekilde değerlendirilmemiştir. Nitekim yatay anlaşmalarda daha katı bir 250
tutum sergilenirken dikey anlaşmalarda daha çok ihlallere son verilmesi
istenmektedir. Ancak dikey anlaşmalar diğer sağlayıcıları dışlayıcı, pazara giriş
engeli yaratıcı etkilerinin bulunması durumunda daha katı bir yaklaşımla
değerlendirilebilmektedir. Bu değerlendirme ise sağlayıcının ve rakiplerinin pazar
içindeki güç ve konumlarının incelenmesinden sonra ortaya koyulabilmektedir.
Bellona markalı ürünlerin satıldığı pazar oldukça rekabetçi bir pazardır. Belli bir
yatırımla markalarını oluşturmuş ve ürünleri tüm Türkiye’de satılan teşebbüslerin
yanında kendi atölyesinde ürettiği ürünleri herhangi bir markaya ihtiyaç duymadan
satan (örneğin Ankara’da Siteler, İzmir Karabağlar bölgesinde faaliyet gösteren 260
esnaf, İnegöl’deki mobilya üreticileri vs.) teşebbüsler de bu ürünleri üretmektedirler.
Nitekim Bellona tarafından Kurumumuza gönderilen yazıda, Bellonanın pazar payının
tahminen % …., Boydak Grubu’na dahil teşebbüslerin toplam pazar payının ise
tahminen % …. aralığında olduğu ve ülkemizde ağaç ürünleri ile iştigal eden yaklaşık
60.000 adet irili ufaklı işletme bulunduğu ifade edilmektedir. Bu durum pazarın
rekabetçi bir yapı sergilediğini gösterir niteliktedir.
Değinilmesi gereken bir diğer husus ise Bellonanın bayiler tarafından satılan
ürünlerin fiyatına neden müdahale etme isteği duyduğudur. Bellonanın yeniden satış
fiyatına müdahale etmek istemesinin en önemli nedeni olarak marka imajının 270
korunması isteği gösterilebilir. Boydak Holding yaklaşık 54 yıldır mobilya sektöründe
faaliyet göstermektedir. Bu süre zarfında markalaşmak için ciddi yatırımlar yaparak
tüketicilerin gözünde farklı bir yer edinmişlerdir. Bunun sonucunda ürünlerini
markasız ürünler üreten veya markasına yeteri kadar yatırım yapmamış teşebbüslere
oranla daha yüksek bir fiyattan satabilmektedirler. Bu bakımdan farklı Bellona
bayilerinde aynı ürün için farklı fiyatların olması Bellonanın imajını olumlu
etkilemeyeceği, tüketicilerin Bellonayı markasız üreticiler gibi değerlendirmesine yol
açabileceği Bellona yetkililerince dile getirilmiştir. Nitekim yerinde incelemede elde
edilen bir belgede bayilerin fiyat istikrarına uymalarının nedeni
280
“… Zira liste fiyatlarımızın uygulanması, tüketicilerimizin her mağazamızda aynı
fiyatla karşılaşması, ciddi ve kurumsal marka olmanın gerekliliğidir.”
şeklinde açıklanmaktadır.
Diğer yandan Bellonanın Ankara ana bayisi olan Yön A.Ş.’nin “Gölge Müşteri”
uygulamalarının da Bellonanın amacına benzer şekilde marka imajını
korumaya/geliştirmeye yönelik çalışmalar olduğu kanaatine varılmıştır. Bu durum
“Gölge Müşteri” çalışmaları sırasında müşteri kılığında mağazayı denetleyen kişilerin
tuttuğu ve standart olan “Mağaza Değerlendirme Formu” incelendiğinde de
görülmektedir. Söz konusu formda fiyata ilişkin herhangi bir madde yer almamakta, 290
11-55/1434-509
7
sadece satış arttırmak için müşterilere yeterli hizmet verilip verilmediği kontrol
edilmektedir. Bu noktadan hareketle 3.1.2011 tarihli belgede fiyatın da kontrol
edildiğinden bahsedilmesinin İstikbal kararından önceki döneme ait bir uygulama
olduğu anlaşılmaktadır. Nitekim yerinde incelemelerde, Yön A.Ş.’nin İstikbal
hakkındaki Kurul kararı sonrasında bu tür uygulamalarda bulunduğunu gösterir
nitelikte bir belgeye ulaşılamamış olması Yön A.Ş.’nin de Bellona gibi söz konusu
önaraştırmadan sonra bu tür uygulamalara son verdiğini göstermektedir.
Diğer yandan Bellona bayilerinin tamamının tavsiye edilen fiyatlara bire bir
uyduklarını gösteren bilgi ve belgelere de ulaşılamamıştır. Tablo 1’de Lifos koltuk 300
takımının şikayet edilen üç bayi tarafından 2011 yılı içerisinde hangi fiyattan
satıldığına ilişkin bilgilere yer verilmektedir. Tavsiye edilen fiyatlar hem peşin hem de
12-24 ay vadeli taksitler olarak sunulmuştur.
Tablo 1 : Lifos Koltuk Takımlarının Şikayet Edilen Bayilerde 2011 Yılı Satış Fiyatları
Lifos Koltuk Takımı Fiyatları (KDV Dahil)
Teşebbüs Koçlar Day. Tük. Mal. Paz. San. Tic. Ltd. Şti.
Tarih Aralıkları 1.1.2011 - 31.3.2011 1.4.2011 - 31.6.20115 1.7.2011 - 31.9.2011
Tavsiye Peşin Fiyat
Tavsiye 12 Ay Vadeli Fiyat(TL)
2.398
2.484
2.496
2.586
2.571
2.664
.
Gerçekleşen Satış Fiyatları(TL)
Teşebbüs Aksa Mobilya Tic.
Tarih Aralıkları 1.1.2011 - 31.3.2011 1.4.2011 - 31.6.2011 1.7.2011 - 31.9.2011
Tavsiye Peşin Fiyat
Tavsiye 12 Ay Vadeli Fiyat(TL)
2.398
2.484
2.496
2.586
2.571
2.664
Gerçekleşen Satış Fiyatları(TL)
Teşebbüs A.A. Torun Pazarlama Ltd. Şti.
Tarih Aralıkları 1.1.2011 - 31.3.2011 1.4.2011 - 31.6.2011 1.7.2011 - 31.9.2011
Tavsiye Peşin Fiyat
Tavsiye 12 Ay Vadeli Fiyat(TL)
2.398
2.484
2.496
2.586
2.571
2.664
Gerçekleşen Satış Fiyatları(TL)
Kaynak: Teşebbüsler tarafından gönderilen bilgiler
Tablo 1’den de görülebileceği üzere, Lifos markalı koltuk takımları hem peşin hem
taksitli satışlarda Aksa Mobilya ve Koçlar Ltd. Şti. tarafından tavsiye edilen fiyatların
5 Koçlar Ltd. Şti.’nin bu döneme ait 24 ay vadeli ….. TL’lik bir satışı bulunmakta olup tavsiye edilen 24 ay vadeli fiyat 2.684
TL’dir.
11-55/1434-509
8
altında müşteriye satılmıştır. A.A. Torun Pazarlama Ltd. Şti. ise çoğunlukla tavsiye 310
edilen fiyatlar üzerinden satış yapmakta bununla birlikte bazı satışlarında ise tavsiye
edilen fiyatların altında kalmaktadır. Nitekim AA Torun Pazarlama Ltd. Şti.’de yapılan
yerinde incelemede “Lavin” koltuk takımın tavsiye edilen fiyat olan 3.795,60 TL yerine
….. TL’ye satıldığı da görülmektedir. Bunun yanı sıra bayilerin her birinin Lifos koltuk
takımlarının çok fazla talep edilen bir ürün olduğunu dile getirmiş olmaları da önem
arz etmektedir. Zira talebin yüksek olduğu ürünlerde bayiler tavsiye edilen satış
fiyatının altına çok inmemektedir.
Yukarıda yapılan değerlendirmeler neticesinde, Boydak Grubunun ve Yön A.Ş.’nin
Bellona markalı ürünlerde yeniden satış fiyatının tespitine yönelik eylemlerde 320
bulunduğu ancak aynı gruba ait İstikbal markası için başlatılan rekabet incelemesi
sonrası alınan Kurul kararına uygun davranmak için Boydak Grubuna 4054 sayılı
Kanun’un 9. maddesi uyarınca yapılan bildirim sonrasında tarafların Bellona
markasına yönelik faaliyetlerinde de 4054 sayılı Kanun’u gözetmeye başladığı
anlaşılmıştır. Nitekim yerinde incelemede elde edilen 16.7.2011 tarihli İstikbal-
Bellona bayilik sözleşmelerinin yenilenmesi hakkında ana bayilere gönderilen bir e-
postada fiyatların tavsiye niteliğinde olduğu ve sözleşmelerin toplam süresi örnek
verilerek Rekabet Kurumunun belirlemiş olduğu hukuki standartların göz önünde
bulundurulduğu ifade edilmektedir. Kaldı ki yerinde incelemelerde İstikbal için yapılan
bildirimin sonrasına ait ihlal niteliği taşıyan bulgular elde edilememiş ve bayilik 330
sözleşmelerinin 4054 sayılı Kanun’a uygun olarak değiştirildiği tespit edilmiştir.
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
1- Dosya konusu iddialara ilişkin olarak 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca
soruşturma açılmasına gerek olmadığına,
2- Bununla birlikte, Bellona markalı ürünler için bayilerin satış fiyatlarına müdahale 340
edilmesinin rekabet ihlali teşkil ettiği ve bu tür eylemlerden kaçınılması gerektiği
yönünde aynı Kanun’un 9. maddesinin 3. fıkrası uyarınca taraflara görüş
bildirilmesini teminen Başkanlığın görevlendirilmesine
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy