Bellona markalı ürünlerin yeniden satış fiyatının belirlenmesi suretiyle 4054 sayılı Kanun'un 4. maddesinin ihlal edilip edilmediğinin tespiti - Karar Sayı 20-16/231-112

Rekabet Kurumu Başkanlığından,
(Yargı Kararı Üzerine)
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2011-3-184 (Soruşturma)
Karar Sayısı : 20-16/231-112
Karar Tarihi : 26.03.2020
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Birol KÜLE
Üyeler : Arslan NARİN (İkinci Başkan), Ahmet ALGAN,
Hasan Hüseyin ÜNLÜ, Ayşe ERGEZEN
B. RAPORTÖRLER: Bülent GÖKDEMİR, Kemal KÜÇÜKKAVRUK,
Yunus Salih YİĞİT
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : - Mehmet YURT
Türk Konut Çayırhan Nergiz Sitesi 125 Ada, No 12/A
Çayyolu, Yenimahalle, Ankara
D. HAKKINDA SORUŞTURMA
YAPILANLAR :
- Bellona Mobilya San. ve Tic. A.Ş. (Eski Unvanı: Boytaş
Mobilya San. ve Tic. A.Ş.)
- Erciyes Anadolu Holding A.Ş. (Eski Unvanı: Boydak Holding
A.Ş.)
Temsilcileri: Av. İlknur ÖZAL
Organize Sanayi Bölgesi, 6. Cd No:35, 38070 Melikgazi,
Kayseri
- Yön Dayanıklı Tüketim Malları Pazarlama San. ve Tic. A.Ş.
Temsilcisi: Av. Nuran ASLAN
Susuz Mah. FSM Bulvarı Serpmeleri, No:262 Yenimahalle,
Ankara
E. DOSYA KONUSU: Bellona markalı ürünlerin yeniden satış fiyatının
belirlenmesi suretiyle 4054 sayılı Kanun'un 4. maddesinin ihlal edilip
edilmediğinin tespiti.
(1) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Rekabet Kurumu (Kurum) kayıtlarına 22.07.2011 tarih, 5357
sayı ile intikal eden başvuruda özetle, Ankara’da faaliyette bulunan Bellona markalı
ürünlerin bayilerinin, mağazalarında satışa sundukları ürünlerde liste fiyatından farklı
fiyat uygulamamak üzere aralarında anlaşmak suretiyle 4054 sayılı Rekabetin
Korunması Hakkında Kanun’un (4054 sayılı Kanun) 4. maddesini ihlal ettikleri iddia
edilerek, bu konuda gereğinin yapılması talep edilmiştir.
(2) G. DOSYA EVRELERİ: Anılan başvuruya istinaden düzenlenen 25.08.2011 tarihli
ve 2011-3-184/İİ-11-347.OTÇ sayılı İlk İnceleme Raporu Rekabet Kurulunun (Kurul)
14.09.2011 tarihli toplantısında görüşülmüş ve 11-47/1182-M sayı ile başvuru konusu
iddialara yönelik olarak önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. Yapılan önaraştırma
sonucunda hazırlanan 26.10.2011 tarih ve 2011-3-184/ÖA-11-347.OTÇ sayılı
Önaraştırma Raporu, Kurulun 02.11.2011 tarihli toplantısında görüşülmüş ve
16.12.2010 tarih ve 10-78/1624-624 sayılı kararı uyarınca ERCİYES'in bir diğer
20-16/231-112
2/20

markası olan İstikbal hakkında yapılan önaraştırma sonrasında1 Boydak Holding
A.Ş.’nin Bellona markasına ilişkin bayilik sözleşmelerinde değişiklik yaparak 4054
sayılı Kanun ve ilgili mevzuata uyumlaştırma konusunda adımlar atması gerekçe
gösterilerek teşebbüs hakkında soruşturma açılmamış bununla birlikte, Bellona
markalı ürünler için bayilerin satış fiyatlarına müdahale edilmesinin rekabet ihlali teşkil
ettiği ve bu tür eylemlerden kaçınılması gerektiği yönünde aynı Kanun’un 9.
maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca ilgili taraflara görüş bildirilmesini teminen
Başkanlığın görevlendirilmesine 11-55/1434-509 sayı ile karar verilmiştir.
(3) Anılan Kurul kararı üzerine, başvuru sahibi Mehmet YURT tarafından açılan dava
üzerine, Danıştay 13. Dairesinin 31.10.2018 tarih ve E: 2012/428, K: 2018/3022 sayılı
kararı ile dava konusu işlemin iptaline hükmedilmiştir. Bahsi geçen iptal kararında
özetle;
- Şikâyetin Bellona markalı ürünlerin satışı hususunda Ankara’da faaliyet gösteren
bayiler arasında fiyat anlaşması olduğu ve sağlayıcı firmaların yeniden satış
fiyatına müdahale ettiği iddialarına dayandığı,
- Şikâyet konusu iddiaların 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi çerçevesinde
değerlendirilmesi gerektiği,
- Bellona’nın2 bağlı olduğu Boydak holding A.Ş.’nin bir diğer markası olan İstikbal
hakkında yapılan 16.12.2010 tarih ve 10-78/1624-624 sayılı Kurul kararına konu
incelemenin ardından ERCİYES Grubu’nun rekabete uygun davranmaya
başladığının dava konusu Kurul kararında ifade edilerek bu hususun soruşturma
açılmamasına gerekçe gösterildiği ancak teşebbüsün ihlale son vermesinin
soruşturma açılmaması için bir gerekçe olamayacağı,
- Önaraştırma sonucunda rekabet kurallarını ihlal eden eylem, karar ve
anlaşmaların söz konusu olmadığının hiçbir kuşkuya yer bırakmayacak şekilde
ortaya çıkması halinde Kurul tarafından soruşturma açılmamasına karar
verilebileceği, ancak önaraştırma sonucu elde edilen bilgi ve delillerin bu sonuca
ulaşmaya elverişli olmaması veya yetersizliği halinde ise soruşturma açılmasına
karar verilmesi gerektiği,
- Yukarıdaki hususlar birlikte değerlendirildiğinde, Kurul tarafından yapılacak
incelemelerde tatminkâr bilgi ve belgelere ulaşılarak bir değerlendirme yapılması
gerekirken, soruşturma açılmasına gerek olmadığına ve şikâyetin reddine ilişkin
Kurul kararında hukuka uygunluk görülmediği ve soruşturma açılması gerektiği
ifade edilmektedir.
(4) Danıştay kararı üzerine hazırlanan, 29.03.2019 tarih ve 2011-3-184/BN sayılı Bilgi
Notu, 04.04.2019 tarih ve 19-14/199-M sayılı Kurul toplantısında görüşülmüş, Danıştay
13. Dairesinin kararının gereğinin yerine getirilmesini teminen Kurul, yeniden satış
fiyatını belirlemek suretiyle 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal edip etmediklerinin
tespiti için Boydak Holding A.Ş. (yeni unvanıyla Erciyes Anadolu Holding A.Ş.
(ERCİYES)), Boytaş Mobilya Sanayi ve Ticaret A.Ş. (yeni unvanıyla Bellona Mobilya
San. ve Tic. A.Ş. (BELLONA)) ve Yön Dayanıklı Tüketim Mal. Paz. San. ve Tic. A.Ş.
(YÖN A.Ş.) hakkında soruşturma açılmasına karar vermiştir.
(5) 4054 sayılı Kanun’un 43. madesinin ikinci fıkrası uyarınca ERCİYES, BELLONA ve
YÖN A.Ş.’ye haklarında soruşturma başlatıldığına ve 30 gün içerisinde birinci yazılı

1 16.12.2010 tarih ve 10-78/1624-624 sayılı Kurul kararı (İstikbal kararı).
2 Bellona Mobilya San. ve Tic. A.Ş.’nin markası.
20-16/231-112
3/20

savunmanın gönderilmesi gerektiğine dair bildirim 17.04.2019 tarih ve 4734 sayılı yazı
ile yapılmış, ERCİYES’in ilk yazılı savunması 07.05.2019 tarih ve 3081 sayı,
BELLONA’nın ilk yazılı savunması 07.05.2019 tarih ve 3084 sayı ve YÖN A.Ş.’nin ilk
yazılı savunması 08.05.2019 tarih ve 3106 sayı ile süresi içerisinde Kurum kayıtlarına
girmiştir. Daha sonra 03.09.2019 tarihinde YÖN A.Ş.’de, 05.09.2019 tarihinde
BELLONA ve ERCİYES’de yerinde inceleme yapılmıştır.
(6) Ayrıca soruşturma sürecinde YÖN A.Ş.’den talep edilen bilgi ve belgeler 11.09.2019
tarih ve 6035 sayı ERCİYES ve BELLONA’dan talep edilen bilgi ve belgeler 19.09.2019
tarih ve 6283 sayı ile Kurum kayıtlarına girmiştir.
(7) Yürütülen soruşturma sonunda hazırlanan 04.10.2019 tarihli ve 2011-3-184/SR sayılı
Soruşturma Raporu, 4054 sayılı Kanun’un 45. maddesi gereğince Kurul ile soruşturma
tarafına tebliğ edilmiş ve soruşturma tarafının ikinci yazılı savunması talep edilmiştir.
(8) ERCİYES tarafından gönderilen ikinci yazılı savunma 05.11.2019 tarih ve 7653 sayı,
BELLONA tarafından gönderilen ikinci yazılı savunma 05.11.2019 tarih ve 7654 sayı
ve YÖN A.Ş. tarafından gönderilen ikinci yazılı savunma 05.11.2019 tarih 7676 sayı ile
süresi içerisinde Kurum kayıtlarına intikal etmiştir.
(9) 01.11.2019 tarih ve 7562 sayılı yazı ile dosyaya giriş talebini ileten ERCİYES’in talebi
üzerine 22.11.2019 tarih 19-41/695-297 sayılı karar alınmıştır. ERCİYES 05.11.2019
tarih ve 7668 sayılı yazı ile, ikinci yazılı savunma sunma süresinin, 4054 sayılı
Kanun’un 45. maddesinin ikinci fıkrasında öngörülen 30 günlük savunma sunma
süresine ek olarak 30 gün uzatılmasını talep etmiş, Kurul 07.11.2019 tarih ve 19-
38/598-M sayılı kararı ile ERCİYES’in ikinci yazılı savunma süresinin 4054 sayılı
Kanun’un 45. maddesi uyarınca bitiminden itibaren 30 gün uzatılmasına karar
vermiştir. 4054 sayılı Kanun’un 45. maddesi gereğince hazırlanan Ek Görüş
20.11.2019 tarih ve 13425 sayı ile YÖN A.Ş.’ye, 20.11.2019 tarih ve 1342 sayı ile
BELLONA’ya, 17.12.2019 tarih ve 14834 sayı ile ERCİYES’e tebliğ edilmiştir.
(10) Ek yazılı görüş üzerine sunulan YÖN A.Ş.’nin üçüncü yazılı savunması 12.12.2019
tarih ve 8650 sayı, BELLONA’nın üçüncü yazılı savunması 18.12.2019 tarih ve 8821
sayı ve ERCİYES’in üçüncü yazılı savunması 17.01.2020 tarih ve 518 sayı ile Kurum
kayıtlarına süresi içinde intikal etmiştir. ERCİYES yazılı savunmasında, sözlü savunma
toplantısı yapılması talebini iletmiştir.
(11) Sözlü savunma tarihinin belirlenmesine ilişkin 22.01.2020 tarih; 2011-3-184/BN-7
sayılı Bilgi Notu 06.02.2020 tarihli Kurul toplantısında görüşülerek 20-08/87-M sayı ile
12.03.2020 tarihinde sözlü savunma toplantısı yapılmasına karar verilmiştir.
(12) 12.03.2020 tarihinde yapılan sözlü savunmanın ardından Kurul; yürütülen soruşturma
ile ilgili olarak düzenlenen Rapor’a, Ek Görüş’e, toplanan delillere, yazılı/sözlü
savunmalara ve incelenen dosya kapsamına göre 26.03.2020 tarih ve 20-16/231-112
sayı ile işbu nihai kararı tesis etmiştir.
(13) H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor ve Ek Görüş sonucunda; ERCİYES ve
BELLONA’nın 2008 yılından Kurulun İstikbal kararı3 ve bu karara istinaden söz konusu
teşebbüse ihlale son vermek üzere gönderilen 16.10.2011 tarihli Kurum görüşüne
kadar geçen süre içinde Ankara’da faaliyet gösteren Bellona bayilerinin yeniden satış
fiyatını tespit etmeyi amaçlayan eylemler içinde bulunduğu, Kurulun söz konusu kararı
sonrasında anılan eylemlerini sürdürdüğüne dair herhangi bir bulguya rastlanılmadığı,
fiyat tespitinin gölge müşteri gibi bir denetim mekanizmasının varlığına rağmen,

3 16.12.2010 tarih ve 10-78/1624-624 sayılı Kurul kararı.
20-16/231-112
4/20

uygulamaya geçirilemediği ancak önaraştırma safhasında elde edilen belgelerin
rekabeti kısıtlama amacının varlığını açık bir biçimde ortaya koyduğu, bu itibarla
ERCİYES ve BELLONA tarafından bayilerin yeniden satış fiyatını tespit amacını
taşıyan eylemler vasıtasıyla 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi hükmünün ihlal edildiği
belirtilmiştir.
I. İnceleme ve Değerlendirme
I.1. Hakkında Soruşturma Yürütülen Taraflar
I.1.1. Erciyes Anadolu Holding A.Ş. (Eski Unvanı: Boydak Holding A.Ş.)
(ERCİYES)
(14) 1957 yılında Kayseri’de kurulan ERCİYES; mobilya, kablo, demir, çelik, tekstil, kimya,
pazarlama, lojistik, teknik, havacılık, servis, finans ve yurtdışı faaliyetler hizmetleri
alanlarında faaliyet göstermekte, İstikbal, Bellona, Mondi, İstikbal Mutfak, HES Kablo,
Boyteks, Form Sünger gibi markaları bünyesinde bulundurmaktadır.
(15) ERCİYES’e 18.8.2016 tarihinde FETÖ/PDY soruşturması kapsamında kayyum heyeti
atanmış, Şirket 05.09.2016 tarihinde TMSF’ye devredilmiştir. Daha sonra Kurum
kayıtlarına 05.11.2019 tarih ve 7653 sayı ile intikal eden yazıda unvan değişikliğini
bildirilmiştir.
I.1.2. Bellona Mobilya San. ve Tic. A.Ş. (Eski Unvanı: Boytaş Mobilya San. ve Tic.
A.Ş.) (BELLONA)
(16) ERCİYES bünyesinde faaliyet gösteren bir şirket olan BELLONA, İstikbal, Bellona,
Mondi ve İstikbal Regina Mutfak markalarına yatak odası, yemek odası, genç odası,
bebek odası, kanepe, koltuk takımı, mutfak mobilyası, banyo mobilyası ve sandalye
üretimi yapmaktadır.
I.1.3. Yön Dayanıklı Tüketim Malları Paz. San. ve Tic. A.Ş. (YÖN A.Ş.)
(17) YÖN A.Ş., ERCİYES’in sahibi olduğu İstikbal ve Bellona gibi markaların ürünlerinin
Ankara bölgesindeki ana bayisi konumundadır. Bu markalara ait ürünler YÖN A.Ş.'nin
depolarına gelmekte ve buradan bayilere dağıtılmaktadır.
I.2. İlgili Pazar
(18) İlgili ürün pazarının tespitinde, tüketicinin gözünde fiyatı, kullanım amaçları ve nitelikleri
bakımından aynı sayılan mal veya hizmetlerden oluşan pazar dikkate alınırken, tespit
edilen pazarı etkileyebilecek diğer unsurlar da değerlendirilmektedir.
(19) Bellona bayileri esas olarak Bellona markalı mobilya gurupları ile bu ürünleri
tamamlayan yorgan, yastık gibi ürünlerin pazarlama ve satışını gerçekleştirmektedir.
(20) İlgili Pazarın Tanımlanmasına İlişkin Kılavuz'un 20. maddesi de dikkate alınarak pazar
tanımının kesinliğinin değerlendirmeyi değiştirmeyecek oluşu nedeniyle dosya
kapsamında ilgili pazar tanımının detaylı olarak yapılmasına gerek olmadığı sonucuna
varılmıştır.
I.3. Tespitler
I.3.1. Yerinde İncelemelerde Elde Edilen Bilgi ve Belgeler
I.3.1.1. BELLONA’da Elde Edilen Bilgi ve Belgeler
(21) Soruşturma döneminde BELLONA binasında Genel Müdür Yardımcısı (…..) ve
Pazarlama Müdürü (…..) ile görüşülmüş, ilgili kişilerin şirketin fiyat politikasına ilişkin
değerlendirmeleri alınmış ve kendilerinden daha sonra Kurum adresine gönderilmek
20-16/231-112
5/20

üzere evrak talep edilmiştir. Bu çerçevede anılan yetkililer tarafından yapılan
değerlendirmeler şöyle özetlenebilecektir:
- Bayilerin istedikleri fiyattan ürün satışını gerçekleştirebildiği, yapılan satışlardaki
fiyat bilgisinin kendilerinde mevcut olmadığı,
- Bayilerin tavsiye fiyat üzerinden peşin satış ve vadeli satış olmak üzere kendi
fiyatlarını belirleyebildiği,
- Bayilerin ana bayilerden farklı fiyatlardan ürün tedarik edebildiği,
- Marka imajını korumak amacıyla, bayilerin satışlarının tavsiye edilen fiyatlara
yakın gerçekleşmesi amacıyla bayilere baskı yapılmadığı, tavsiye fiyat listelerinin
ürün fiyatlarının çok farklılaşıp marka değerini zedelememesi amacıyla
yayımlandığı ve tavsiye niteliği taşıdığı,
- Geçmiş dönemde “Gölge Müşteri” uygulamasının bayilerin müşteri ile olan
ilişkileri ve marka değerinin korunması adına yapıldığı, fiyatları kontrol etmek
amacıyla yapılmadığı, ayrıca bu uygulamaya verimli olmadığı düşünülerek uzun
bir süre önce son verildiği,
ifade edilmiştir.
(22) BELLONA’da gerçekleştirilen yerinde incelemede, Bellona bayilerinin yeniden satış
fiyatlarının tespitine müdahale anlamına gelebilecek herhangi bir bilgi veya belgeye
rastlanılmamıştır.
I.3.1.2. Yön A.Ş.’de Elde Edilen Bilgi ve Belgeler
(23) YÖN A.Ş. yetkililerinden Bölge Sorumlusu (…..) ve Ürün Yöneticisi (…..) ofis ve
bilgisayarlarında yapılan incelemede bayilerin yeniden satış fiyatlarının tespitine
müdahale anlamına gelebilecek herhangi bir bilgi veya belgeye rastlanılmamıştır.
I.3.1.3. Önaraştırma Kapsamında Elde Edilen Belgeler
(24) 02.11.2011 tarihli, 11-55/1434-509 sayılı Kurul kararına konu önaraştırmada elde
edilen belgelere aşağıda yer verilmektedir.
(25) Belge 1: 07.03.2008 tarihinde (…..)'dan (BELLONA Pazarlama Müdürü) BELLONA
pazarlamaya gönderildiği anlaşılan ve Yön A.Ş'de yapılan yerinde incelemede de bir
örneği alınan "Yeni Dönem Kampanya Uygulamalarımız ve Hedeflerimiz Hakkında"
başlıklı e-postada bayilere hitaben aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:
" ... Bayi karlılıklarının arttırılması adına alınan bu kararın avantaja
dönüştürijlmesi ve bayilerimizin fiyat istikrarına dikkat etmeleri sistemimizin
menfaatine olacaktır. Zira liste fiyatlarımızın uygulanması, tüketicilerimizin her
mağazamızda aynı fiyatla karşılaşması, ciddi ve kurumsal marka olmanın
gerekliliğidir Mevcut satış sisteminde, markamızın söylem birliği açısından nakit
satın almak isteyen tüketicilerimize, perakende liste ilk sütunundaki (peşin
fiyatına 1+5) fiyatlardan %5 ıskonto uygulanmalıdır.”
(26) Belge 2: 01.05.2008 tarihinde (…..)'dan (BELLONA) ana bayilere gönderilen ve YÖN
A.Ş.'de yapılan yerinde incelemede de bir örneği bulunan "Kampanya Bayi Bilgi Föyü"
başlıklı e-postanın ekinde yer alan "2008 Yaz Kampanyası" başlıklı belgenin 5.a.3.
bölümünde,
" ... Bu durumun fiyat istikrarsızlığına neden olmaması için tek tek satılması
durumunda normal fiyatlardan %20'lik indirimin tüketiciye sunulması yerinde
olacaktır"
20-16/231-112
6/20

ifadeleri yer almaktadır.
(27) Belge 3: (…..) (ERCİYES Bayi Yapılandırma ve iş Geliştirme Müdürü) tarafından
(…..)'ya (BELLONA) 02.06.2008 tarihinde gönderilen "Fw: Özdoğanlar Mobilya
Kampanya Değerlendirmesi" başlıklı e-postada Antalya BELLONA bayilerinden
(…..)'ın kampanya hakkındaki aşağıda yer verilen görüşleri bulunmaktadır:
" ... Bayiler arasında daha önce yapılması düşünülen fiyat istikrarı bu
kampanyadaki % 20 indirimli alışlardan dolayı uygulanamamaktadır ... fabrikanın
bize vermiş olduğu kar marjını ve alışlarımızdaki farklılığı müşteriye anlatmak
zorunda kalıyoruz veya satışı gerçekleştirmek için diğer bayiden daha aşağı fiyat
vermek zorunda kalıyoruz. Bu da haksız rekabete yol açıyor ve bayi olarak
müşterinin bize olan güveni sarsılıyor."
(28) Belge 4: (…..) (BELLONA) tarafından (…..) (Bepaş Dayanıklı Tüketim Malları
Pazarlama A.Ş.4 (BEPAŞ) Genel Müdürü), (…..) (BEPAŞ Genel Müdürü), (…..)
(BEPAŞ Pazarlama Müdürü), (…..) (ERCİYES Yön. Kur. Üyesi), (…..) (ERCİYES
Pazarlama Koordinatörü), (…..) (BELLONA Pazarlama Müdür Yardımcısı) ve (…..)'a
(BELLONA Ürün Müdürü) 24.02.2009 tarihinde gönderilen "Fiyat İstikrarı" isimli
epostada;
" ... Yapılan toplantılara mağaza sahiplerinden de katılanlar vardı. Her toplantıda
üzerinde en çok durulan konuların başında, bayilerin fiyat istikrarına uymaması,
yüksek ıskontolar uygulaması olarak dikkat çekmiştir. Anadolu'da fiyat
istikrarsızlığı ile ilgili konular zaman zaman ulaşmaktadır ama İstanbul bayilerinin
bu konuda çok dolu olduğunu hissettik. Bayilerin lokal olarak bir araya getirilerek
(ilçe ilçe) fiyat istikrarının öneminin anlatılması, kazançların bu şekilde eriyip
gittiği, marka olmanın esasında taahhüt olduğu vs. vs. anlatılmasının tam olarak
olmasa da bir miktar etkili olacağı düşüncesindeyiz. ..."
denilmektedir. (…..)'ın yukarıda yer alan e-postaya 24.02.2009 tarihinde verdiği
cevapta ise;
"Sn. (…..). Maalesef bahsettiğiniz konu bölgemizin kanayan yarasıdır. Yıllardır bu
konuda her toplantıda bayilerimizi uyardık. Ceza vereceğimizi söyledik ama hiçbir
yol alamadık. ... Bence bunun en önemli nedeni dar alanda çok bayi olmasıdır ...
Aslında bu indirimler nakit alışverişlerde öne çıkıyor Bugünlerde yoğun olmasının
ana nedeni bayilerin finansal sıkışıklıkları. ... Özetle üzerinde çalışıp da çözüm
üretemediğimiz bir konudur Bu konuda her türlü çözüm önerisine açığız. Yakın
arada bayiler toplantısı da olacaktır Bu konunun orada da gündeme geleceğini
tahmin ediyorum...."
ifadeleri yer almaktadır.
(29) Belge 5: 23.04.2009 tarihinde (…..)'dan (BELLONA) ERCİYES’in yönetim kurulu dahil
ilgili kişileri ile BELLONA ana bayilerine gönderildiği anlaşılan ve YÖN A.Ş.'de yapılan
yerinde incelemede de bir örneğine rastlanılan "Yeni Dönem Kampanya Programı
Hakkında" başlıklı e-postada bayilere hitaben,
" ... fiyat istikrarına dikkat edilmesi ve mümkün olduğunca indirimlere gidilmemesi,
nakit satışlarda uygulanan ıskontoların kontrollü uygulanması... yerinde olacaktır"
denilmektedir. Yukarıdaki ifadenin birebir aynı şekilde yer aldığı diğer epostalar ise
24.04.2009 tarihinde pazarlama@ e-posta adresinden yine aynı e-posta

4 ERCİYES’in kontrolünde olan.Bepaş, BELLONA’nın İstanbul ana bayisidir
20-16/231-112
7/20

adresine gönderilen ve bir örneği YÖN A.Ş.'de yapılan yerinde incelemede de bulunan
e-posta ile 26.6.2009 tarihinde (…..)'dan (BELLONA) ana bayilere gönderilen ve YÖN
A.Ş.'de yapılan yerinde incelemede de bir örneğine rastlanılan "Yeni Kampanya
Programı Hakkında" başlıklı e-postadır.
(30) Belge 6: 04.05.2009 tarihinde pazarlama@ adresinden yine aynı
adrese gönderilen 02.05.2009 tarihinde ise (…..) tarafından bayilere gönderilen BU/09-
23 referans sayılı yazıda,
" ... Bu nedenle genel bir prensip olmakla beraber özellikle bu süreçte fiyat
istikrarına azami önem gösterip, afakî ıskontolar yapmayıp, karlılıklarımızı
rahatlatmamız gerekmektedir. "
ifadesi yer almaktadır.
(31) Belge 7: (…..) (İzpa A.Ş.5 (İZPA) Bölge Sorumlusu) tarafından (…..) (ERCİYES Bayi
Yapılandırma ve İş Geliştirme Şefi), (…..) (BELLONA) ve (…..)'a (İZPA Genel Müdürü)
01.02.2010 tarihinde gönderilen "Bayilik Sözleşmesine Ek Madde Hk." başlıklı e-
postada,
" ... Bu vesile ile 2009 yılında en son imzalattığımız sözleşmeye ek madde olarak
belirttiğimiz ve İzpa A.Ş. olarak da önemli gördüğümüz, ayrıca tarafınıza da örnek
olarak sunduğumuz sözleşme maddelerinin tarafınızca da uygun görülmesi
durumunda sözleşmelerimize eklenmesinin uygun olacağı kanısındayım...
Madde 4 - Beyinin, bayilik sözleşmesinde belirtilen bayilik kurallarına, fiyat istikrar
politikalarına, kampanya uygulamalarına ve marka çalışma politikalarına
uymayan çalışmalarının ve uygulamalarının tespit edilmesi ve gerekli uyarıların
yapılmasına rağmen devamı halinde Ana bayi bayinin statüsünü değiştirmeye,
bayilik primlerini sona erdirmeye, bayiliğini iptal ettirmeye hiçbir ihtara gerek
duymadan tek taraflı yetkilidir ..."
ifadeleri yer almaktadır.
(32) Belge 8: 16.02.2010 tarihinde (…..) (Ispaş Pazarlama A.Ş.6 (ISPAŞ) BELLONA Bölge
Sorumlusu) tarafından (…..)'na (ERCİYES Bellona Marka Temsilcisi) gönderilen "Satış
Sorunu Hakkında" başlıklı e-postada aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:
" Sn. (…..) Bey, Daha önce de tarafınıza bu konuda bilgi vermemize ve gerekli
yazışmaları yapmış olmanıza rağmen Diyarbakır/Merkez/de bulunan Bellona
mağazalarımızda fiyat konusunda yapılan rekabet devam etmekte olup bu
rekabet Bingöl/Merkez'de bulunan bayimizi de olumsuz etkilemeye devam
etmektedir. ..."
(33) Yukarıda yer alan e-posta (…..) tarafından 18.02.2010 tarihinde (…..)'ya (BELLONA)
da gönderilmiş ve içinde "Bingöl Bayisinin Diyarbakır Merkezdeki mağazalarca yapılan
aşırı fiyat ıskontoları ile ilgili yaşamış olduğu sıkıntı aşağıda belirtilmiştir" denilmiştir.
Söz konusu e-postalara cevaben (…..) tarafından (…..)'ya 22.02.2010 tarihinde
gönderilen e-postada sorunun Diyarbakır bayilerinin zararına mal satmasından değil
Bingöl'deki bayinin satış arttırıcı faaliyetlerde bulunmamasından kaynaklandığının
düşünüldüğü ifade edilmektedir. Bülent ALICI'nın aynı tarihte verdiği yanıtta ise söz
konusu bayinin genel merkez tarafından da önemli görülen ve asla fiyat istikrarını
bozmayacağına inanılan bir bayi olduğu ifade edilmektedir.

5 İzpa Çukurova bölgesi BELLONA ana bayiidir.
6 ISPAŞ, BELLONA'nın Kayseri, Kırşehir, Nevşehir, Yozgat, Sivas, Tokat, Malatya, Elazığ, Bingöl,
Tunceli ve Muş bölgesi ana bayiidir.
20-16/231-112
8/20

(34) Belge 9: (…..)'ten (Antalya Bölgesi BELLONA Eski Müşteri Temsilcisi) (…..)'a
01.07.2010 tarihinde gönderilen "Yeni Kampanya Değerlendirilmesi Hk." başlıklı e-
postada aşağıdaki ifadler yer almaktadır:
“... Bildiğiniz üzere bölgemizde aylık olarak gerçekleştirdiğimiz "Bölge Bayileri
İstişare Toplantıları" adı altında, bayilerimizin kaynaşmalarını sağladığımız, fiyat
istikrarını konuştukları, fikir alışverişlerinde bulundukları bir ortam
hazırlamaktayız. Üç ayrı bölgede icra ettiğimiz bu toplantılarda istişarelerin yanı
sıra yeni kampanyalarımızın da dekorasyonunu genel merkezden gelen bilgilere
dayanarak tüm bayilerimize izah etmekteyiz."
(35) Belge 10: 22.04.2010 tarihinde Kayseri'de gerçekleştirilen ana bayiler toplantısında
konuşulan konulara ilişkin hazırlanan sonuç raporunun "Anabayilerin Görüş ve
Değerlendirmeleri" başlıklı beşinci bölümünde (…..)'in (YÖN A.Ş. Yönetim Kurulu
Üyesi) "Fiyat istikrarsızlıklarına yönelik merkez olarak önleyici tedbir alınmalı", (…..)'ın
(ERCİYES Yönetim Kurulu Üyesi) "Bayilerimiz tarafından yapılan gereksiz ıskontolar
ortak problemimiz. Müşterek çözüm yolları aramalıyız" ve (…..)'in (BELLONA bayi)
"Nakit ıskontolarında en azından eski oranlara dönülmelidir” şeklinde beyanlarına yer
verilmiştir. Söz konusu belgenin bir örneği YÖN A.Ş.'de yapılan yerinde incelemede de
elde edilmiştir.
(36) Belge 11: 13.07.2010 tarihinde (…..)'dan (BELLONA) (…..) (Anadolu Dörtler Mobilya
Mağ. San. ve Tic. A.Ş. Genel Müdürü), (…..) (ERCİYES İstikbal Pazarlama Müdürü),
(…..) (ISPAŞ Genel Müdürü), (…..) (Mondi Genel Müdürü), (…..) ve (…..)'a gönderildiği
anlaşılan "epostadaki ifadelere aşağıda yer verilmektedir:
"... Diğer taraftan bayiliği bırakmasına rağmen hala ürün verilmeye devam edilen
Sn. (…..) de artık ürün verilmemesi, illaki ürün vermek zorundaysak en azından
güncel ve son çıkan (real, suena, moon, monza vs. ) ürünlerin verilmemesi
markamızın Kayseri'deki selameti ve grubumuzun yaptığı yatırımların karşılığını
alması açısından önem arz etmektedir. Eğer bu yapılmazsa şu anda hat safhaya
ulaşan marka güvensizliği, fiyat istikrarının bozulması, havada uçuşan %15 - 20
hatta %25 indirimler onarılması zor sonuçlar doğuracaktır."
(37) Belge 12: 18.10.2010 tarihinde (…..)'den (Optimal AVM Şube Müdürü) (…..)'a
gönderilen "Re: Pazar günü mağaza ciroları" başlıklı e-postada,
“... Mağazamızın genel sıkıntısı ise şöyledir: Diğer Bellona bayilerinin yapmış
oldukları yüksek Iskontolardan dolayı mağazamızda toplu satışlar
yapılmamaktadır Bu durum hem mağazamıza hem de markamıza zarar
vermektedir Mağazamızda satış kayıplarına sebebiyet verdiği gibi markamıza
olan güven de zarar görmektedir Genel merkezin bize yapacağı en iyilik bizleri
bir araya getirerek Iskontoları sabitlememiz ve hatta tek fiyat uygulamasına
geçirmeniz olacaktır."
(38) Yukarıda yer verilen e-posta aynı tarihte (…..) (ERCİYES Yönetim Kurulu Üyesi),
(…..)'a (ERCİYES Yönetim Kurulu Üyesi) iletilerek aşağıdaki ifadeler eklenmiştir:
"... Optimal mağazalarımızda Ali Bey'in bahsettiği konulara katılmakla birlikte
aşağıda belirtilen tabloyu incelediğimizde Ev Tekstil grubu haricinde diğer ürün
gruplarının tamamında esasen ciddi anlamda Bellona markamızın oranlarının
düşük olduğunu görmekteyiz. ...Bu oranın normalin altında kalmasının ana
sebepleri arasında Döşemeli ürünler, Panel Mobilya, Yatak ve Baza'da fiyatsal
ve çeşit eksikliğinin yanı sıra Ali Bey'in bahsettiği gibi Kayseri'de yaşanan fiyat
istikrarsızlığı olduğunu belirtmek istiyoruz. ..."
20-16/231-112
9/20

(39) Yukarıda yer verilen iki e-postaya cevaben (…..) (BELLONA) tarafından 19.10.2010
tarihinde aynı kişilere gönderilen e-postada ise şu ifadeler yer almaktadır:
" (…..) Bey, Fiyat istikrarının sağlanması noktasında Ispaş'ın aktif rol almasını ve
diğer bayilerimizle belirli prensip kararlarının alınmasını beklemekteyiz. Eğer
bizim dışımızdaki Ankara bölgesinde fiyat istikrarı sağlanıyor ise burada da
rahatlıkla sağlanabilir."
(40) Belge 13: 27.12.2010 tarihinde Adana'da gerçekleştirilen ana bayiler toplantısında
konuşulan konulara ilişkin hazırlanan sonuç raporunun "Ana bayilerin Görüş ve
Değerlendirmeleri" başlıklı altıncı bölümünde (…..) tarafından "Fiyat istikrarının
sağlanması noktasında uzun yıllardır bir yaptırım uygulanmadığını ve bu konuya bir
çözüm bulunulması gerektiği" ifade edilmiştir.
(41) Belge 14: BELLONA'nın Ankara bayisi olan A.A. Torun Pazarlama Ltd. Şti.'de ve
Koçlar Day. Tük. Mal. Paz. San. Tic. Ltd. Şti.'de yapılan yerinde incelemelerde ise
BELLONA Ankara ana bayisi olan YÖN A.Ş.'den bayilere 03.01.2011 tarihinde
gönderilen bir yazı bulunmuştur. Söz konusu yazıda " ... Yaptığımız gölge müşteri
çalışmasıyla hem mağazalarımız ile çalışanlarımızın hem de fiyat istikrarı konusundaki
bölgemizin durumunu gördük. Ve bunları sizinle paylaştık." denilmektedir.
(42) Belge 15: 15.01.2011 tarihinde (…..)'tan (…..) (ISPAŞ Genel Müdürü (…..) e-posta
adresi) ve (…..)'na gönderilen "Ynt: Re: Haksız Rekabet Hk." başlıklı e-postada;
"Sn. (…..) Bey,
Optimal mağazasının stratejik konumu; maliyetlerinin çok yüksek oluşu gereği bu
tip aksiyonların yapılması elzemdir. Sizin de belirttiğiniz konulara katılmakla
birlikte esasen haksız rekabette yapılan % 20-25 ıskontolarda merkez ve ana bayi
kontrolünde çözüm getirilmelidir. Zira bizim gerek maliyetlerimizin yüksek oluşu
gerekse kurumsal kültürümüz gereği bu tip ıskontolar yapmaktayız. Oysa bahsi
geçen bayilerde toptan fiyat listesi satış danışmanlarında ve onun üzerine bir
miktar kar konularak satış yapılmaktadır. Bizim satışı gerçekleştirdiğimiz
müşterilerin satışlarını zaman zaman bizler iptal etmek zorunda kalıyoruz. Sizden
bu konuda da aynı duyarlılığı göstermenizi bekliyoruz."
(43) Yukarıda yer verilen e-postaya cevaben aynı tarihte aynı kişilere (…..) (BELLONA)
tarafından gönderilen e-postada özetle şu ifadeler yer almaktadır;
" ... Ayrıca fiyat istikrarsızlığı ile somut delilleri de aynı şekilde ana bayimizle
paylaşılması halinde gerekli adımları atmalarını kendilerinden bekleyelim. Ancak
bu sıkıntı Türkiye'nin genelinde en çok konuşulan ve dile getirilen konulardan
birisi olmakla birlikte Kayseri'de konunun fazlaca konuşulması, sizlerin alt
kadrolarının herhangi bir ciro düşüklüğünü direkt fiyat istikrarsızlığına
bağlamalarına neden olabiliyor. Kayseri'de istikrarı bozan bayi yoktur demiyorum
ancak büyük kısmının psikolojik olduğunu düşünüyorum. Ancak yine de somut
delillerin ortaya konması durumunda, ana bayimizle müştereken bir çözüm yolu
bulabileceğimizi düşünüyorum."
I.4. Değerlendirme
(44) Başvuru konusu şikâyet; Ankara’da faaliyette bulunan BELLONA bayilerinin,
mağazalarında satışa sundukları ürünleri liste fiyatından farklı fiyattan satmamak üzere
aralarında anlaşarak 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettikleri iddiasına
dayanmaktadır.
20-16/231-112
10/20

(45) 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi uyarınca, rekabeti kısıtlama amacı taşıyan veya bu
etkiyi doğuran yahut doğurabilecek olan anlaşma, eylem ve kararlar hukuka aykırılık
teşkil etmektedir. Bu itibarla BELLONA’nın Ankara’da faaliyet gösteren bayilerinin
yeniden satış fiyatlarını tespit edip etmediği incelenmelidir.
(46) Tespitler kısmında yer verilen belgelerden anlaşılacağı üzere BELLONA yetkilileri söz
konusu dönemde bayilerin yeniden satış fiyatlarında birlik sağlamak ve fazladan
indirimleri engellemek üzere birçok eylemde bulunmuştur. Yazışmaların bazılarında
fiyat birliğini sağlamanın gerekçesi olarak istikrar ve marka imajı unsurları gerekçe
gösterilmiştir. Belgeler çerçevesinde 2008-2011 yılları arasında BELLONA’nın; Ankara
bayileri tarafından tek tip fiyat uygulanmasını istediği, bu amaçla bayileri
yönlendirmeye çalıştığı, bayileri bir araya getirerek fiyat birlikteliğini sağlamak üzere
girişimlerde bulunduğu ve gölge müşteri uygulaması ile bir denetim mekanizması
kurarak bayiler üzerinde baskı yarattığı anlaşılmaktadır. Dolayısıyla anılan döneme
ilişkin olarak BELLONA’nın tek tip fiyat uygulamasını sağlamak için bayilerinin yeniden
satış fiyatlarına müdahale ettiği, bu suretle 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi hükmü
hilafına eylemler içinde bulunduğu değerlendirilmektedir.
(47) Soruşturma süreci içinde yapılan yerinde incelemelerde ise, gerek 2008-2011 dönemi,
gerekse 2011 yılından günümüze, BELLONA’nın, Ankara Bellona bayilerinin yeniden
satış fiyatını tespit etmeye yönelik eylemlerini sürdürdüğüne ilişkin herhangi bir bilgi
veya belge elde edilememiştir.
(48) BELLONA’nın bayilerin yeniden satış fiyatına müdahale ettiğine yönelik belgelerin
tamamına yakını, Kurulun 16.12.2010 tarihli İstikbal kararı öncesine aittir. Nitekim
anılan kararın ardından BELLONA’nın bayilik sözleşmeleri 2002/2 sayılı Dikey
Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği (2002/2 sayılı Tebliğ) ile uyumlu hale
getirdiği görülmektedir. Diğer yandan, gerek önceki önaraştırma, gerekse soruşturma
sürecinde, İstikbal kararının, ERCİYES/BELLONA tarafından tebellüğ edildiği
04.02.2011 tarihi sonrasına ilişkin olarak Grub’un bayilerinin tek tip fiyat uygulamasına
yönelik eylemlerini sürdürdüğüne ilişkin herhangi bir bilgi veya belgenin varlığına
rastlanılmamıştır.
(49) Diğer yandan iptal kararına konu Kurul kararında 2011 yılı itibarıyla aynı ürün
grubunun, yakın tarihlerde Ankara’da faaliyet gösteren farklı bayiler tarafından farklı
fiyatlardan satıldığı ortaya konmuştur. Bununla birlikte mevcut soruşturma sürecinde
elde edilen fatura örneklerinden, aşağıdaki tablodan da görülebileceği gibi, 2011 yılı
sonrasında da aynı ürünlerin farklı fiyatlardan satılabildiği anlaşılmıştır7.


7 Gerek BELLONA gerekse YÖN A.Ş. yetkilileri 2011 yılı öncesine ait faturalara erişmelerinin mümkün
olmadığını ifade etmişlerdir.
20-16/231-112
11/20

Tablo-1: Tavsiye Edilen Satış Fiyatları ve Bayi Satış Fiyatları (TL)
Bayi Ürün
Gerçekleşen
Fiyat Fatura Tarihi Ocak Nisan Temmuz Ekim
(…..) Bolivya Koltuk Takımı (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
(…..) Bolivya Koltuk Takımı (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
(…..) Bolivya Koltuk Takımı (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
(…..) Bolivya Koltuk Takımı (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
(…..) Bolivya Koltuk Takımı (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
(…..) Bolivya Koltuk Takımı (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
(…..) Bolivya Koltuk Takımı (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
(…..) Bolivya Koltuk Takımı (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
(…..) Bolivya Koltuk Takımı (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
(…..) Bolivya Koltuk Takımı (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
(…..) Bolivya Koltuk Takımı (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
(…..) Twinjoy Baza160*200 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
(…..) (1) Twinjoy Baza160*200 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
(…..) (2) Twinjoy Baza160*200 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
(…..) (3) Twinjoy Baza160*200 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
(…..) (4) Twinjoy Baza160*200 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
(…..) (5) Twinjoy Baza160*200 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
(…..) (6) Twinjoy Baza160*200 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
(…..) Vivaldi Koltuk Takımı (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
(…..) Vivaldi Koltuk Takımı (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
(…..) Vivaldi Koltuk Takımı (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
(…..) Vivaldi Koltuk Takımı (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
(…..) Vivaldi Koltuk Takımı (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
(…..) Caprice Yatak 90*190 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
(…..) Caprice Yatak 90*190 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
(…..) Caprice Yatak 90*190 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
(…..) Caprice Yatak 90*190 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
(…..) Hera Kanepe (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
(…..) Hera Kanepe (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
(…..) Hera Kanepe (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
(…..) Venturo (3+2+B+B) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
(…..) Venturo (3+2+B+B) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
(…..) Belissa Koltuk Takımı (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
(…..) Belissa Koltuk Takımı (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
(…..) Belissa Koltuk Takımı (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
(…..) Belissa Koltuk Takımı (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
20-16/231-112
12/20

Tablo-1’in devamı:
Bayi Ürün
Gerçekleşen
Fiyat Fatura Tarihi Ocak Nisan Temmuz Ekim
(…..) Belissa Koltuk Takımı (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
(…..) Belissa Koltuk Takımı (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
(…..) Belissa Koltuk Takımı (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
(…..) Belissa Koltuk Takımı (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
(…..) (7) Valdes Koltuk Takımı (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
(…..) Valdes Koltuk Takımı (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
(…..) (8) Valdes Koltuk Takımı (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
(…..) Valdes Koltuk Takımı (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
(…..) (9) Valdes Koltuk Takımı (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
(…..) Valdes Koltuk Takımı (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
(…..) (10) Valdes Koltuk Takımı (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
(…..) Mavenna Koltuk Takımı (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
(…..) Mavenna Koltuk Takımı (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
(…..) Mavenna Koltuk Takımı (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
(…..) Mavenna Koltuk Takımı (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
(…..) Mavenna Koltuk Takımı (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
(…..) Mavenna Koltuk Takımı (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
(…..) Mavenna Koltuk Takımı (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Kaynak: Teşebbüsten gelen bilgiler.
(50) Tespitler kısmında yer verilen belgelerden anlaşılacağı üzere BELLONA yetkilileri söz
konusu dönemde bayilerin yeniden satış fiyatlarında birlik sağlamak ve fazladan
indirimleri engellemek üzere birçok eylemde bulunmuştur. Yazışmaların bazılarında
fiyat birliğini sağlamanın gerekçesi olarak istikrar ve marka imajı unsurları gerekçe
olarak gösterilmiştir. Elde edilen belgelerden BELLONA’nın bayilerinin yeniden satış
fiyatlarını belirlemeye yönelik eylemler içinde olduğu görülmektedir. Yeniden satış
fiyatının tespiti çoğunlukla amaç bakımından rekabet ihlali olarak kabul edilmektedir.
Öte yandan ihlalin varlığı bakımından, amaç bakımından rekabeti kısıtlayıcı
anlaşmaların ayrıca rekabeti kısıtlayıcı etkilerinin gösterilmesine gerek
bulunmamaktadır. Bu çerçevede dikey fiyat tespitinin ne ölçüde uygulandığından,
başarılı olduğundan ya da rekabeti ne ölçüde kısıtladığından bağımsız olarak 4054
sayılı Kanun’a aykırılık teşkil ettiği kabul edilmektedir.
(51) 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında yer alan bazı anlaşmalar, belirli koşulları
taşımaları halinde söz konusu maddenin uygulamasından muaf tutulabilmektedir.
2002/2 sayılı Tebliğ’in 2. maddesinde “Üretim ve dağıtım zincirinin farklı seviyelerinde
faaliyet gösteren iki ya da daha fazla teşebbüs arasında belirli mal veya hizmetlerin
alımı, satımı veya yeniden satımı amacıyla yapılan anlaşmalar”ın yine bu Tebliğ’de
sayılan koşulları taşıması koşuluyla 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinden muaf
tutulacağı hükme bağlanmıştır.
(52) 2002/2 sayılı Tebliğ’in 4. maddesinde, anlaşmaları ilgili Tebliğ ile sağlanan muafiyetin
kapsamı dışına çıkaran sınırlamalara yer verilmektedir. Bu sınırlamalar arasında
20-16/231-112
13/20

“Alıcının kendi satış fiyatını belirleme serbestisinin engellenmesi” hali sayılmakta ve
“Tarafların herhangi birisinin baskısı veya teşvik etmesi sonucu sabit veya asgari satış
fiyatına dönüşmemesi koşuluyla, sağlayıcının azami satış fiyatını belirlemesi veya
tavsiye etmesi mümkündür” düzenlemesi yer almaktadır. Dolayısıyla BELLONA’nın
bayilerinin yeniden satış fiyatını belirlemesi ilgili dikey anlaşmaların 2002/2 sayılı Tebliğ
kapsamında grup muafiyetinden yararlanmasına engel niteliktedir.
(53) Yeniden satış fiyatının tespitinin 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesi kapsamında bireysel
muafiyet alması da çoğunlukla mümkün görünmemektedir. Zira söz konusu
uygulamanın, bazı istisnai haller dışında, 4054 sayılı Kanun’un 5. maddenin birinci
fıkrasının (a) ve (b) bentlerinde sayılan “malların üretim veya dağıtımı ile hizmetlerin
sunulmasında yeni gelişme ve iyileşmelerin ya da ekonomik veya teknik gelişmenin
sağlanması” ve “tüketicilerin bundan yarar sağlaması” koşullarını karşılaması
beklenmemektedir.
(54) Yeniden satış fiyatının belirlenmesinin, BELLONA’nın ürünlerinin dağıtım ağında ve
bayilerin sunduğu ürün ve hizmetlerde gelişme ve iyileşme oluşturmayacağı
belirtilmelidir. Yeniden satış fiyatının belirlenmesi neticesinde BELLONA’nın ürünlerini
almak isteyen tüketiciler markaiçi rekabetin sınırlanması nedeniyle daha yüksek
fiyatlarla karşılaşacaktır. Fiyat rekabetinin piyasalarda etkinliği ve dolayısıyla iktisadi
refahın artırılmasını sağlayan temel unsur olduğu göz önüne alındığında, marka içi
fiyat rekabetinin ortadan kalkması tüketici refahını önemli ölçüde olumsuz
etkileyebilecektir. Bu nedenlerle BELLONA’nın bayilerinin yeniden satış fiyatını
belirlemesi 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bendindeki
koşulları sağlamamakta, dolayısıyla bu uygulamaya bireysel muafiyet tanınması
mümkün görünmemektedir.
(55) Yukarıda yapılan açıklamalar çerçevesinde, BELLONA’nın, Kurulun İstikbal kararı ve
bu karara istinaden söz konusu teşebbüse ihlale son vermek üzere gönderilen Kurum
görüşüne kadar geçen süre içinde Ankara’da faaliyet gösteren BELLONA bayilerinin
yeniden satış fiyatını tespit etmeye yönelik eylemler içinde bulunduğu, Kurulun söz
konusu kararı sonrasında anılan eylemlerini sürdürdüğüne dair herhangi bir bulguya
rastlanılmadığı, fiyat tespitinin gölge müşteri gibi bir denetim mekanizmasının varlığına
rağmen başarılı bir şekilde uygulanamadığı anlaşılmış, sonuç olarak BELLONA’nın
bayilerinin yeniden satış fiyatını tespit etmek suretiyle 4054 sayılı Kanun’un 4.
maddesini ihlal ettiği kanaatine ulaşılmıştır.
I.5. Savunmalar
I.5.1. BELLONA ve ERCİYES’in Savunmaları
(56) BELLONA ve ERCİYES’in savunmalarında yer alan ortak hususlara aşağıda yer
verilmektedir.
- Danıştay 13. Dairesinin kararına uyulmak suretiyle soruşturma başlatılmasının
idarenin takdir yetkisine müdahale sayılacağı ve idarenin bu karara uymasının
çelişkiye yol açacağı, ayrıca ilgili Danıştay kararına yönelik İdari Davalar Kurulu
nezdinde yapılan itiraz dikkate alınarak, itiraza ilişkin kararın sonuçlanmasının
beklenmesi gerektiği savunması.
(57) Söz konusu savunmaya yönelik değerlendirme öncesinde soruşturma sürecinin
safahatının hatırlanması yerinde olacaktır. Kurum kayıtlarına 22.07.2011 tarih, 5357
sayı ile intikal eden başvuruda Ankara’da faaliyette bulunan BELLONA bayilerinin,
mağazalarında satışa sundukları ürünlerde liste fiyatından farklı fiyat uygulamamak
20-16/231-112
14/20

üzere aralarında anlaşmak suretiyle 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettikleri
iddia edilerek, bu konuda gereğinin yapılması talep edilmiştir.
(58) Başvuru üzerine hazırlanan 25.08.2011 tarih, 2011-3-184/İİ-11-347.0TÇ sayılı İlk
İnceleme Raporu, Kurulun 14.09.2011 tarihli toplantısında görüşülmüş ve 4054 sayılı
Kanun'un 40. maddesi uyarınca önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir
(59) Yapılan önaraştırma kapsamında BELLONA’nın ana bayilerini fiyat istikrarına davet
ettiğini, indirimlere gidilmemesini telkin ettiğini ve nakit satışlarda ıskonto
uygulanmamasını istediğini gösteren belgeler bulunmuştur. Diğer yandan bazı
belgelerde ise bayilerin bir araya getirilmek suretiyle söz konusu birlikteliğin de
sağlanmaya çalışıldığı ancak çoğu zaman bu girişimin başarısız olduğu görülmüştür.
Yine önaraştırma sürecinde elde edilen belgelerden, "gölge müşteri” uygulaması ile
zaman zaman Ankara'daki BELLONA bayilerinin fiyat istikrarına uyumları konusunda
denetlendiği tespit edilmiştir.
(60) Bununla birlikte Kurulun 16.12.2010 tarih ve 10-78/1624-624 sayılı kararına konu
ERCİYES Grubu’nun bir diğer markası olan İstikbal hakkında yapılan önaraştırma
sonrasında Bellona markasına ilişkin bayilik sözleşmelerinde değişiklik yapılarak 4054
sayılı Kanun ve ilgili mevzuata uyumlu hale getirmek konusunda adımlar atılması
gerekçe gösterilerek BELLONA hakkında soruşturma açılmamış, bununla birlikte,
Bellona markalı ürünler için bayilerin satış fiyatlarına müdahale edilmesinin rekabet
ihlali teşkil ettiği ve bu tür eylemlerden kaçınılması gerektiği yönünde aynı Kanun’un 9.
maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca ilgili taraflara görüş bildirilmesine, 02.11.2011 tarih
ve 11-55/1434-509 sayı ile karar vermiştir.
(61) Daha sonra başvuru sahibi tarafından açılan dava üzerine, Danıştay 13. Dairesinin
31.10.2018 tarih ve E: 2012/428, K: 2018/3022 sayılı kararı ile dava konusu işlemin
iptaline hükmedilmiştir. Danıştay kararı üzerine hazırlanan, 29.03.2019 tarih ve 2011-
3-184/BN sayılı Bilgi Notu, 04.04.2019 tarih ve 19-14/199-M sayılı Kurul toplantısında
görüşülmüş, Kurul, Danıştay 13. Dairesinin kararının gereğinin yerine getirilmesini
teminen yeniden satış fiyatını belirlemek suretiyle 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini
ihlal edip etmediklerinin tespiti için ERCİYES, BELLONA ve YÖN A.Ş. hakkında
soruşturma açılmasına karar vermiştir.
(62) İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 28. maddesinde idarelerin yargı kararları karşısında
sorumlulukları net bir biçimde ortaya konmaktadır. Bu çerçevede 28. maddenin birinci
fıkrasında yer verilen; “Danıştay, bölge idare mahkemeleri, idare ve vergi
mahkemelerinin esasa ve yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararlarının icaplarına
göre idare, gecikmeksizin işlem tesis etmeye veya eylemde bulunmaya mecburdur. Bu
süre hiçbir şekilde kararın idareye tebliğinden başlayarak otuz günü geçemez.” amir
hükmü uyarınca, Kurul, yukarıda anılan Danıştay kararına müteakip kanuni
sorumluluğunu yerine getirmiş ve soruşturma başlatılmasına hükmetmiştir.
- BELLONA’nın ihlalden sorumlu tutulabilmesi için ihlale yönelik fatura, belge
gibi delillerin ortaya konması gerektiği ancak söz konusu delillere raporda yer
verilmediği savunması.
(63) BELLONA’nın bayilerinin yeniden satış fiyatını tespit etmek suretiyle 4054 sayılı
Kanun’un 4. maddesi hükmünü ihlal ettiği tespiti, esas olarak önaraştırma safhasında
soruşturma konusu teşebbüslerden elde edilen ve kararda detaylı olarak sunulan
belgelere dayanmaktadır. Söz konusu belgelere Soruşturma Raporunun ekinde yer
verilmiştir. Dolayısıyla hakkında soruşturma yürütülen teşebbüslerin 2010/3 sayılı
Dosyaya Giriş Hakkının Düzenlenmesine ve Ticari Sırların Korunmasına İlişkin Tebliğ
20-16/231-112
15/20

hükümleri dairesinde, zaten soruşturma konusu teşebbüslerden elde edilen tüm bu
belgelere erişme hakkı mahfuzdur. Bu itibarla iddiaya ilişkin delillere yer verilmediği
savı mesnetsizdir.
(64) Savunmalarda yer verilen bir diğer husus, soruşturma neticesinde 2008-2011 yılları
arasında rekabetin ihlal edildiğinin ileri sürüldüğü, ancak bu yıllara ilişkin etkinin ortaya
çıkıp çıkmadığını tespit edebilecek fiyatlara ulaşılamadığının belirtildiği, bu itibarla
iddianın geçerlilik taşımadığına ilişkindir.
(65) Yukarıda ifade edildiği üzere önaraştırma safhasında 2008-2011 döneminde rekabeti
sınırlama amacı taşıyan anlaşma ortaya konmuş ancak 2011 yılına ait temsili ürün
fiyatlarından hareketle anlaşmanın etki göstermediği sonucuna ulaşılmıştır.
Soruşturma aşamasında ise rekabeti sınırlama etkisinin ortaya çıkıp çıkmadığını tespit
etmek üzere 2008 yılından günümüze tüm fiyat hareketleri faturalar üzerinden
incelenmek istenmiş, ancak soruşturma konusu teşebbüslerin 2008-2011 yıllarına ait
faturaları sunamamasından dolayı, teşebbüsler tarafından sağlanabilen 2012-2019
dönemine ilişkin faturalar incelenmiş ve fiyat birlikteliği etkisinin ortaya çıkmadığı tespit
edilmiştir.
(66) Bir diğer ifadeyle ilgili faturaların sunulamadığı 2008-2011 yıllarına ilişkin olarak, elde
edilemeyen faturalar üzerinden ihlalin etkisinin ortaya çıktığı yönünde teşebbüs
aleyhine bir değerlendirme yapılmamıştır. Tekrarlamak gerekirse ihlal iddiası,
önaraştırma safhasında elde edilen ve yukarıda özetlenen somut belgelere
dayanmaktadır.
- Fiyat tespiti iddiasına ilişkin olarak per se yaklaşımının benimsendiği, hâlbuki
ihlalin etkilerinin dikkate alınarak rule of reason kurallarının uygulanması
gerektiği; BELLONA’nın marka imajını korumaya yönelik davranışlarının fiyat
tespiti yoluyla rekabeti engelleme amacı taşımadığı, böyle bir amaç taşıdığı
kabul edilse dahi uygulamaya geçirilmediği, nitekim bayilerin farklı fiyatlardan
ürün satabildiği, bu itibarla 4054 sayılı Kanun’un 9. maddesinin üçüncü fıkrası
hükmü dairesinde uyarı ile yetinilmesi gerektiği savunması.
(67) 4054 sayılı Kanun’un “Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar”
başlıklı 4. maddesinin birinci fıkrası; “Belirli bir mal veya hizmet piyasasında doğrudan
veya dolaylı olarak rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama amacını taşıyan veya
bu etkiyi doğuran yahut doğurabilecek nitelikte olan teşebbüsler arası anlaşmalar,
uyumlu eylemler ve teşebbüs birliklerinin bu tür karar ve eylemleri hukuka aykırı ve
yasaktır” hükmünü amirdir. Söz konusu maddenin ikinci fıkrasında özellikle hangi
hallerin bu kapsamda yer aldığı düzenlenmekte ve “Mal veya hizmetlerin alım ya da
satım fiyatının, fiyatı oluşturan maliyet, kâr gibi unsurlar ile her türlü alım yahut satım
şartlarının tespit edilmesi” bu hallerden biri olarak sayılmaktadır.
(68) Yeniden satış fiyatının tespiti, teşebbüsler arasındaki ilişkinin dikey nitelik arz etmesine
karşın, çoğunlukla amaç yönünden ihlal olarak kabul edilmekte ve yukarıda da
aktarıldığı üzere, 2002/2 sayılı Tebliğ kapsamında grup muafiyetinden
yararlanamadığı gibi, 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesi çerçevesinde bireysel muafiyet
almasının da çoğunlukla mümkün olmadığı kabul edilmektedir. Bu itibarla rekabet
mevzuatı fiyat birlikteliğini sağlamaya dönük eylemleri prensip olarak doktrinde haklı
sebep kuralı olarak adlandırılan yaklaşımla yorumlamamaktadır.
(69) Kurulun bu konudaki içtihadını net bir biçimde ortaya koyan yakın tarihli üç kararı
dikkate alındığında yeniden satış fiyatının tespitinin açık/amacı bakımından ihlal olarak
20-16/231-112
16/20

kabul edildiği görülmektedir. Aşağıda, söz konusu kararlar kapsamında Kurulun
değerlendirmeleri özetlenmektedir.
(70) Maysan Mando Otomotiv Parçaları San. ve Tic. A.Ş.’nin (MAYSAN MANDO)8 yeniden
satış fiyatını belirlemek yoluyla 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal edip
etmediğinin tespitine ilişkin olarak yürütülen soruşturma kapsamında teşebbüsün
amortisör ürünlerinin yeniden satış fiyatını belirlemek suretiyle 4054 sayılı Kanun’un 4.
maddesini ihlal ettiğine hükmedilmiştir. Kararda; “Yeniden satış fiyatının belirlenmesi
doğası gereği rekabeti kısıtlamaktadır. Dolayısıyla Maysan Mando’nun bayilerin
yeniden satış fiyatını belirlemesi, bayiler arasında rekabeti kısıtlama amacı taşıyan
4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin (a) bendi kapsamında bir ihlaldir. Söz konusu
maddede yatay yahut dikey rekabet ihlalleri şeklinde bir ayrım bulunmamaktadır.”
denilmektedir.
(71) Nitekim Kurulun Aral Oyun kararında; markalar arası rekabetin sınırlandığı durumlarda
daha büyük bir tüketici kitlesinin etkilenmesi beklenmekle birlikte, aynı markayı satan
perakendeciler arasındaki rekabetin kısıtlanmasının da rekabet sürecini ve tüketicileri
olumsuz etkileyeceğinin aşikâr olduğu, Kurulun sağlayıcının pazar gücü, pazardaki
markalar arası rekabetin seviyesi ve uygulamanın pazardaki etkisinin sınırlı olması gibi
hususları değerlendirerek önaraştırma sonunda soruşturma açmadığı ve 4054 sayılı
Kanun’un 9. maddesi üçüncü fıkrası uyarınca görüş gönderilmesine karar verdiği
dosyaların da bulunduğu ancak bu hususun yeniden satış fiyatının belirlenmesinin
amaç yönüyle rekabeti kısıtlayıcı anlaşmalardan sayılmadığı anlamına gelmediği ifade
edilerek ihlal tespiti yapılmıştır.
(72) Türk Henkel Kimya Sanayi ve Ticaret A.Ş.'nin9 (HENKEL) ürünlerinin yeniden satış
fiyatını tespit etmek suretiyle 4054 sayılı Kanun'un 4. maddesini ihlal ettiği iddiasına
yönelik yapılan soruşturma neticesinde teşebbüsün ürünlerinin yeniden satış fiyatını
tespit etmek suretiyle 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiğine hükmedilmiştir.
Kararda yer alan; “Rekabetin en önemli unsurlarından fiyatın, yeniden satış fiyatının
tespiti yoluyla belirlenmesinin çoğunlukla amaç bakımından bir rekabet kısıtı teşkil
ettiği kabul edilmekte ve 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesi kapsamında muafiyet alması
mümkün görünmemektedir.” değerlendirmesiyle yeniden satış fiyatının tespitinin amaç
bakımından bir açık ihlal olarak görüldüğü ortaya konmuştur.
(73) Ayrıca “… Bununla birlikte yerinde incelemede elde edilen belgeler incelendiğinde
HENKEL’in, ürünlerinin piyasadaki fiyatının takip edilmesinin ve yeniden satış fiyatının
tavsiye edilmesinin ötesinde, alıcıların bağımsız ticari kararları neticesinde
belirlemeleri gereken perakende satış fiyatına doğrudan müdahale ettiği ve yeniden
satış fiyatının serbest rekabet koşulları çerçevesinde belirlenmesini engellemeye
yönelik uygulamalarda bulunduğu tespit edilmiştir.” ifadeleri ile alıcıların fiyatlarını
serbestçe belirlemesine engel olacak türden davranışların ihlal olarak değerlendirildiği
ortaya konmuştur.
(74) Sony Eurasia Pazarlama A.Ş.’nin10, (SONY) bayilerinin sattığı ürünlerin yeniden satış
fiyatını belirleyerek 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiği iddiasına ilişkin
yapılan soruşturmada, teşebbüsün online satışlar bakımından bayilerinin yeniden satış
fiyatını belirlemek suretiyle 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiğine
hükmedilmiştir.

8 20.06.2019 tarih ve 19-22/353-159 sayılı karar.
9 19.09.2018 tarih ve 18-33/556-274 sayılı karar.
10 22.11.2018 tarih ve 18-44/703-345 sayılı Karar.

20-16/231-112
17/20

(75) Kararda televizyon ürünleri ağırlıklı olmak üzere, bayilerin online kanalda ve özellikle
üçüncü taraf internet platformlarında uyguladıkları fiyatların SONY tarafından takip
edildiğine, yeniden satış fiyatına uyumun beklendiğine ve uymama halinde uygulama
desteği/uygulama bedeli alacaklarının ödenmemesi tehdidi bulunduğuna işaret eden
belgeler ortaya konmuş ancak, ilgili belgelerdeki bayi fiyat listelerinden, bayilerin
birbirinden farklı ve düşük fiyat politikalarının devam ettiği tespiti yapılmıştır.
(76) Öte yandan kararda yer verilen şu ifadeler, Kurulun, piyasanın rekabetçi olması ve
Sony’nin göreli pazar payının düşük olduğunu tespit etmesine rağmen ihlale karar
verdiğini ortaya koyması bakımından önemlidir: “Yukarıda yer verildiği üzere SONY,
belgelerin çoğunlukta olduğu akıllı TV pazarında %(…..); cep telefonu pazarında
%(…..) gibi düşük paylara sahiptir. SONY’nin TV pazarında Samsung, Vestel ve LG;
cep telefonu pazarında Samsung ve Apple gibi çok güçlü rakiplerinin olduğu, oyun ve
oyun konsolunda ise Microsoftun yanısıra paralel ithalatın güçlü varlığı dikkate
alındığında, söz konusu ürünlerin her birinde markalar arası rekabetin oldukça yoğun
olduğu ve bu pazarların kendi içerisinde dinamik özellikler taşıdığı anlaşılmaktadır.
SONY’nin söz konusu pazarlar bakımından düşük paya sahip olması, incelemeye konu
uygulamanın etkisini azaltan bir unsurdur.” Sonuç olarak piyasanın rekabetçi olması,
Sony’nin ilgili pazarlardaki payının düşük olması ve bayilerin uygulamada farklı
fiyatlardan satış yapması olgularına karşın Kurul, Sony’nin fiyat tespitine yönelik
eylemlerinin ihlal teşkil ettiğine hükmetmiştir.
(77) Kurulun yukarıda bahsi geçen yakın tarihli kararları çerçevesinde, yeniden satış
fiyatının tespiti, piyasada etki gösterip göstermediğinden bağımsız olarak amaç
yönünden rekabet ihlali olarak değerlendirilmiştir.
(78) BELLONA ve ERCİYES’in savunmalarında ayrıca;
- BELLONA’nın hâlihazırda ERCİYES bünyesinde faaliyet gösteren ve Bellona
markalı ürünlerin üretimini yapan bir işletme olduğu, söz konusu ürünlerin satış
ve pazarlamasını yurt geneline yayılmış ve ayrı (bağımsız) tüzel kişiliğe sahip
bayiler aracılığıyla yapmakta olduğu,
- Üretim ve dağıtım zincirinin farklı seviyelerinde faaliyet gösteren sağlayıcı ile
bayileri arasında yeniden satış fiyatının belirlenmesine yönelik yapılacak bir
anlaşmanın ya da bu yöndeki eylemlerin 4054 sayılı Kanun'un 5. maddesi
çerçevesinde 4. maddede yer alan yasaklamadan muaf tutulabileceği,
- Söz konusu olay ve tüzel kişilikler arası organik bağ düşünüldüğünde bahsedilen
muafiyetten BELLONA’nın yasal olarak faydalanma imkanı olduğu,
- Kurulun ön araştırmalarında ERCİYES’in İstikbal, Bellona ve Mondi markalarının
faaliyet gösterdiği pazardaki payının %40’ın altında olması sebebiyle 2002/2
sayılı Tebliğ'de öngörülen pazar payı eşiğinin aşılmadığı sonucuna varılmış
olduğu, bu kapsamda Bellona bayilik sözleşmelerinin 2002/2 sayılı Tebliğ
kapsamında yer aldığı,
- 2002/2 sayılı Tebliğ’in 4. maddesi çerçevesinde; rekabeti doğrudan veya dolaylı
olarak engelleme amacı taşıyan sınırlamaları içeren dikey anlaşmaların bu Tebliğ
kapsamında muafiyetten yararlanamayacağının belirtildiği ve madde devamında
alıcıların kendi satış fiyatını belirleme serbestliğinin engellenmesinin muafiyet
dışında tutulduğu, bayilik sözleşmesinde, “fiyat istikrarına uymayan bayiliklerin
ana bayi tarafından sözleşmelerinin feshedileceği veya cezai yaptırıma tabi
tutulacağı” yönünde herhangi bir düzenlemenin yer almadığı, sözleşmenin 5.7 ve
5.9. maddelerinde “Ana bayi, tavsiye edilen perakende satış fiyat listelerini
20-16/231-112
18/20

Bayi’ye iletir. Bayi ürünlerin tüketiciye satış fiyatlarını kendisi her şekilde belirleme
hakkına sahiptir.” ifadeleriyle üretici ve/veya ana bayinin vermiş olduğu fiyatların
tamamen tavsiye niteliğinde olduğunun belirtildiği,
- 02.11.2011 tarih ve 11-55/1434-509 sayılı Kurul kararında bu tür fiyat istikrarı
uygulamalarına yönelik davranışların hayata geçirilemediği, sadece bir talep
olarak kaldığının belirtildiği,
- Sözleşmelerde yer alan rekabet etmeme yükümlülüğünün belirsiz süreli olmadığı
ve beş yılı aşmadığı bu nedenle sözleşmenin içeriğinin rekabet etmeme
yükümlülüğü bakımından 2002/2 sayılı Tebliğ’in 5. maddesinde öngörülen süre
ile de uyuştuğu,
- Yerinde incelemelerde elde edilen belgelerde fiyat istikrarını sağlamak adına
bayilere gönderilen maillerin çoğunun İstikbal hakkında alınan 16.12.2010 tarih
ve 10-78/1624-624 sayılı Kurul kararından önce olduğu, ilgili karar sonrasında
tüm bayilik sözleşmelerinde değişikliğe gidilerek 2002/2 sayılı Tebliğ’e uygun
hale getirildiği
ifade edilmektedir.
(79) Daha önce yer verildiği üzere, bayilik sözleşmelerinin İstikbal kararı sonrasında
değiştirildiği ve 2002/2 sayılı Tebliğ ile uyumlu hale getirildiği ifade edilmiştir. Bununla
beraber elde edilen belgeler BELLONA’nın 2008-2011 yılları arasında, bayilerin
yeniden satış fiyatını belirlediğini göstermekte olup, yeniden satış fiyatının tespiti amaç
yönünden 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi hükmüne aykırılık teşkil etmektedir.
I.5.2. YÖN A.Ş.’nin Savunması
(80) YÖN A.Ş.’nin savunmasında
- Dosya kapsamında 26.10.2011 tarih ve 2011-3-184/ÖA-11-347-OTÇ sayılı
Önaraştırma Raporuna göre 2008-2011 yılları arası ERCİYES’in tek tip fiyat
uygulamasını amaçlamak sureti ile 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal
ettiğinin değerlendirildiği ancak soruşturma süreci içinde yapılan yerinde
incelemelerde gerek ilgili dönem gerek günümüze kadar herhangi bir belge
bulunamadığı,
- BELLONA bayilik sözleşmelerinin 2002/2 sayılı Tebliğ ile uyumlu hale getirildiği,
2011 yılı itibarıyla aynı ürün grubunun Ankara’da faaliyet gösteren farklı bayiler
tarafından farklı fiyatlardan satıldığı, bu sebeple herhangi bir idari para cezası
verilmesine yer olmadığı yönünde karar verilmesinin talep edildiği,
ifade olunmuştur.
(81) Önaraştırma sürecinde elde edilen bilgi ve belgelerden BELLONA’nın Ankara bayileri
tarafından tek tip fiyat uygulanmasının istendiği, bu amaçla bayileri yönlendirmeye
çalıştığı, bayileri bir araya getirerek fiyat birlikteliğini sağlamak üzere girişimlerde
bulunduğu ve gölge müşteri uygulaması ile bir denetim mekanizması kurarak bayiler
üzerinde baskı yarattığı tespit edilmiştir. Bununla beraber yeniden satış fiyatının
tespitinin başarılı bir şekilde uygulanamadığı, aynı ürünün yakın tarihlerde farklı bayiler
tarafından satışları kıyaslanarak değerlendirilmiştir. Buna karşın BELLONA’nın
bayilerin yeniden satış fiyatını tespit etmek suretiyle amaç bakımından Kanun’un 4.
maddesini ihlal ettiği sonucuna ulaşılmıştır.
20-16/231-112
19/20

I.6. Ceza Yönetmeliği Çerçevesinde Değerlendirme
(82) Dosya kapsamında BELLONA’nın 2008-2011 yılları arasında bayilerin yeniden satış
fiyatını tespit etmek suretiyle 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiği, bu nedenle
adı geçen teşebbüse idari para cezası uygulanması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
(83) 4054 sayılı Kanun’un 16. maddesinin üçüncü fıkrasında “Bu Kanun’un 4, 6 ve 7 nci
maddelerinde yasaklanmış davranışlarda bulunanlara, ceza verilecek teşebbüs ile
teşebbüs birlikleri veya bu birliklerin üyelerinin nihai karardan bir önceki mali yıl
sonunda oluşan veya bunun hesaplanması mümkün olmazsa nihai karar tarihine en
yakın mali yıl sonunda oluşan ve Kurul tarafından saptanacak olan yıllık gayri safi
gelirlerinin yüzde onuna kadar idarî para cezası verilir” hükmüne yer verilmiştir. Bu
nedenle BELLONA’nın 2019 mali yılı sonunda oluşan ve Kurul tarafından belirlenen
yıllık gayri safi gelirleri üzerinden idari para cezası uygulanmıştır.
(84) Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar ile Hakim Durumun Kötüye
Kullanılmasi Halinde Verilecek Para Cezalarına İlişkin Yönetmelik’in (Ceza
Yönetmeliği) 5. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi, saptanan yıllık gayri safi gelirin
kartel dışındaki ihlaller için %0,5’i ile %3’ü arasında bir oranın esas alınacağını
belirtmektedir. Dosya konusu ihlal diğer ihlaller kategorisinde değerlendirilmiştir. Aynı
maddenin ikinci fıkrasında belirtilen oranın belirlenmesinde ilgili teşebbüs veya
teşebbüs birliklerinin piyasadaki gücü, ihlal neticesinde gerçekleşen veya
gerçekleşmesi muhtemel zararın ağırlığı gibi hususların dikkate alınacağı ifade
olunmaktadır. Dosya kapsamında fiyat tespitine yönelik eylemlerin ilgili dönemde
başarılı bir şekilde uygulanamadığı değerlendirilmiştir. Bu çerçevede temel para
cezasına esas oran %(…..) olarak belirlenmiştir.
(85) İhlalin 2008-2011 yılları arasında gerçekleştiği dikkate alınarak %(…..) oranı Ceza
Yönetmeliği’nin 5. maddesinin üçüncü fıkrasının (a) bendi çerçevesinde yarısı
oranında artırılmış, böylelikle temel para cezası oranı %(…..) olarak belirlenmiştir.
(86) 2011 yılı sonrasında BELLONA’nın fiyat tespitine yönelik davranışlarına devam ettiğine
işaret eden herhangi bir belgeye rastlanılmamış, bayilerin farklı fiyatlardan satış
yapabildiği ortaya konulmuştur. Bu durum, Ceza Yönetmeliği’nin hafifletici unsurlara
ilişkin 7. maddesinin birinci fıkrası çerçevesinde ele alınmış, ihlale son verilmiş olduğu
da dikkate alınarak temel para cezası oranında %60 indirime gidilmiş böylelikle %(…..)
idari para cezası oranına ulaşılmıştır.
J. SONUÇ
(87) 04.04.2019 tarihli ve 19-14/199-M sayılı Kurul kararı uyarınca yürütülen soruşturma ile
ilgili olarak düzenlenen Rapor’a ve Ek Görüş’e, toplanan delillere, yazılı savunmalara,
sözlü savunma toplantısında yapılan açıklamalara ve incelenen dosya kapsamına
göre,
1)
- Bellona Mobilya San. ve Tic. A.Ş.’nin (Eski Unvanı: Boytaş Mobilya San. ve Tic.
A.Ş.)
bayilerin yeniden satış fiyatını belirlemek suretiyle 4054 sayılı Kanun’un 4.
maddesini ihlal ettiğine OYBİRLİĞİ ile
2) Bu nedenle, 4054 sayılı Kanun’un 16. maddesinin üçüncü fıkrası ve “Rekabeti
Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar ile Hakim Durumun Kötüye
Kullanılması Halinde Verilecek Para Cezalarına İlişkin Yönetmelik”in 5.
20-16/231-112
20/20

maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi ve ikinci fıkrası, üçüncü fıkrasının (a) bendi
ve 7. maddesinin birinci fıkrası uyarınca 2019 mali yılı sonunda oluşan ve Kurul
tarafından belirlenen yıllık gayri safi gelirlerinin takdiren, %(…..) oranında olmak
üzere
- Bellona Mobilya San. ve Tic. A.Ş.’ye (Eski Unvanı: Boytaş Mobilya San. ve Tic.
A.Ş.) 5.778.480,84 TL.
idari para cezası verilmesine OYBİRLİĞİ ile,
3) Erciyes Anadolu Holding A.Ş.’nin (Eski Unvanı: Boydak Holding A.Ş.) ve Yön
Dayanıklı Tüketim Malları Pazarlama San. ve Tic. A.Ş.’nin 4054 sayılı Kanun’un 4.
maddesini ihlal etmediğine dolayısıyla aynı Kanun’un 16. maddesi uyarınca adı
geçen teşebbüslere idari para cezası verilmesine yer olmadığına OYBİRLİĞİ ile,
gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemelerinde yargı
yolu açık olmak üzere, karar verilmiştir.





Full & Egal Universal Law Academy