AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KABUL EDİLEMEZLİK KARARI
Başvuru no. 54769/13
Altuğ Müştak BERKER ve Diğerleri / Türkiye
Başkan
Egidijus Kūris,
Yargıçlar
Jon Fridrik Kjølbro,
Stéphanie Mourou-Vikström
ve Bölüm Yazı İşleri Müdür Yardımcısı Abel Campos’un katılımıyla Komite halinde toplanan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (İkinci Bölüm), 20 Ekim 2015 tarihinde yapılan müzakereler sonrasında aşağıdaki kararı vermiştir:
OLAYLAR
Davanın koşulları
1. İsimleri, doğum tarihleri ve ikamet adresleri ekli tabloda belirtilen başvuranlar Türk vatandaşlarıdır. Başvuranlar Mahkeme önünde, İstanbul Barosu’na kayıtlı Avukat Ceyhun Gökdoğan tarafından temsil edilmişlerdir.
2. Dava konusu olaylar, başvuranlar tarafından ileri sürüldüğü şekliyle, aşağıdaki gibi özetlenebilir.
3. Olayların meydana geldiği tarihte Bilim Araştırma Vakfı üyesi olan başvuranlar, 12 Kasım 1999 tarihinde İstanbul Emniyet Müdürlüğü Organize Suçlar Şubesi tarafından tutuklanmışlardır. Başvuranların polis gözaltısı 1999 yılında sona ermiştir.
4. Başvuranlar gözaltındayken kötü muameleye maruz bırakıldıklarını iddia ederek şikâyetçi olmuşlardır.
5. Fatih Cumhuriyet savcısı 26 Ekim 2001 tarihinde takipsizlik kararı vermiştir. Beyoğlu Ağır Ceza Mahkemesi ileri bir tarihte söz konusu kararı kaldırmıştır.
6. Cumhuriyet savcısı 22 Haziran 2005 tarihli iddianame ile İstanbul Ağır Ceza Mahkemesi önünde sekiz polis memuru hakkında ceza davası açmıştır.
7. İstanbul Ağır Ceza Mahkemesi 28 Aralık 2011 tarihinde sekiz polis memurunun beraatına karar vermiştir. Başvuranlar ve Cumhuriyet savcısı söz konusu karara itiraz etmişlerdir.
8. Yargıtay 11 Nisan 2013 tarihinde yerel mahkemenin kararını bozmuştur.
9. Mahkeme’nin elindeki bilgilere göre, dava halihazırda İstanbul Ağır Ceza Mahkemesi önünde derdesttir.
ŞİKÂYETLER
10. Başvuranlar Sözleşme’nin 3, 6 ve 13. maddeleri kapsamında, polis tarafından gözaltında tutuldukları sırada kötü muameleye maruz bırakıldıklarından şikâyetçi olmuşlardır. Başvuranlar ayrıca, kendilerine kötü muamelede bulunan polis memurları hakkında Fatih Cumhuriyet savcısı tarafından yürütülen soruşturmanın ve İstanbul Ağır Ceza Mahkemesi önündeki ceza yargılamalarının etkin olmadığını iddia etmişlerdir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME
11. Başvuranlar maruz kaldıklarını iddia ettikleri kötü muameleden ve şikâyetlerine ilişkin soruşturmanın etkin olmadığından şikâyetçi olmuşlardır.
12. Mahkeme, söz konusu şikâyetlerin Sözleşme’nin 3. maddesi açısından incelenmesi gerektiğini değerlendirmektedir. Sözleşme’nin 3. maddesi aşağıdaki gibidir:
“Hiç kimse işkenceye veya insanlık dışı ya da aşağılayıcı muamele veya cezaya tabi tutulamaz.”
13. Mahkeme, Sözleşme’nin 35 § 1 maddesi uyarınca “ancak iç hukuk yollarının tamamı tüketildikten sonra meseleyi ele alabileceğini” hatırlatmaktadır. İç hukuk yollarını tüketme kuralının amacı, Sözleşmeci Devletlere aleyhlerinde iddia edilen ihlalleri, söz konusu iddialar Mahkeme’ye sunulmadan önce önleme veya giderme imkânı tanımaktır. Dolayısıyla, söz konusu kural başvuranların öncelikle ulusal hukuk sisteminin sunduğu hukuk yollarına başvurmalarını mecbur kılmaktadır ve böylece Devletlerin gerçekleştirmiş oldukları eylemlerini Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi önünde cevaplamaktan muaf tutmaktadır. Fakat kural, iç hukuk sisteminin iddia edilen ihlal bakımından etkin bir hukuk yolu sunduğu varsayımına dayanmaktadır (Bk. Aydemir ve Diğerleri (k.k.), no. 9097/05, 9491/05, 9498/05, 9500/05, 9505/05 ve 9509/05, 9 Kasım 2010; İçyer/Türkiye (k.k.), no. 18888/02, 12 Ocak 2006; ve Latak/Polonya (k.k.), no. 52070/08, § 75, 12 Ekim 2010).
14. Anayasa Mahkemesi önündeki yeni hukuk yolunu inceleyen Mahkeme, Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından söz konusu mahkemeye ilke olarak, 23 Eylül 2012 tarihinden sonra kesinleşen tüm kararlar bakımından, Sözleşme ile korunan hak ve özgürlüklerin ihlallerinin doğrudan ve hızlı bir şekilde tazmin edilmesini sağlamasına imkân verecek yetkiler verildiğine hükmetmiş ve söz konusu hukuk yolunun kullanılması gereken bir hukuk yolu olduğunu beyan etmiştir (Uzun/Türkiye (k.k.), no. 10755/13, §§ 68-71, 30 Nisan 2013). Dolayısıyla, başvuranların 6216 sayılı Kanun’un sunduğu Anayasa Mahkemesi önündeki yeni hukuk yolundan faydalanmaları gerekmektedir (yukarıda anılan Uzun/Türkiye, adı geçen yerde ve Korkmaz/Türkiye (k.k.), no. 64200/13, § 30, 25 Mart 2014).
15. Dolayısıyla, başvurunun Sözleşme’nin 35 §§ 1 ve 4 maddeleri uyarınca iç hukuk yollarının tüketilmediği gerekçesiyle reddedilmesi gerekmektedir.
Bu gerekçelerle, Mahkeme, oy birliğiyle,
Başvurunun kabul edilemez olduğunu beyan eder.
İşbu karar İngilizce olarak tanzim edilmiş ve 19 Kasım 2015 tarihinde yazılı olarak tebliğ edilmiştir.
Abel CamposEgidijus Kūris
Yazı İşleri Müdür YardımcısıBaşkan
EKAltuğ Müştak BERKER 1967 doğumludur ve İstanbul’da ikamet etmektedir.Burak ABACI 1970 doğumludur ve İstanbul’da ikamet etmektedir.Meltem ARIKAN DABAN 1972 doğumludur ve İstanbul’da ikamet etmektedir.Aylin ATMACA 1969 doğumludur ve Ankara’da ikamet etmektedir.Mihrinaz Tuba BABUNA ÖRMEN 1970 doğumludur ve İstanbul’da ikamet etmektedir.Hasan Basri GÜNER 1967 doğumludur ve İstanbul’da ikamet etmektedir.Bahaettin Selçuk HAZİNECİ 1971 doğumludur ve İstanbul’da ikamet etmektedir.Halil Hilmi MÜFTÜOĞLU 1965 doğumludur ve İstanbul’da ikamet etmektedir.Emre NİL 1966 doğumludur ve İstanbul’da ikamet etmektedir.Uğur ÖRMEN 1965 doğumludur ve Balıkesir’de ikamet etmektedir.Burak SANVER 1967 doğumludur ve İstanbul’da ikamet etmektedir.Murat TERKOĞLU 1966 doğumludur ve İstanbul’da ikamet etmektedir.Tarkan YAVAŞ 1968 doğumludur ve İstanbul’da ikamet etmektedir.
Full & Egal Universal Law Academy