Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2005-3-15 (Muafiyet)
Karar Sayısı : 05-26/301-79
Karar Tarihi : 21.4.2005
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10
Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler : Tuncay SONGÖR, A. Ersan GÖKMEN, Prof. Dr. Zühtü
AYTAÇ, Rıfkı ÜNAL, Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI,
M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN
B. RAPORTÖRLER: Meltem BAĞIŞ AKKAYA, Ümit GÖRGÜLÜ
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : - Bikini Giyim ve Kozmetik Sanayi ve Ticaret A.Ş. 20
Temsilcisi: Av. Gönenç GÜRKAYNAK ve Av. Zümrüt
ESİN
Çitlenbik Sokak No: 12 Yıldız Mahallesi
Beşiktaş 34349 İstanbul
D. TARAFLAR :- Bikini Giyim ve Kozmetik Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Gültepe Talatpaşa Cad. No: 110/1
Kağıthane 34410 İstanbul
- La Senza International Inc. 30
1604 St. Regis Dorval Quebec
H9P 1H6 CANADA
E. DOSYA KONUSU: Bikini Giyim ve Kozmetik Sanayi ve Ticaret A.Ş. ile
La Senza International Inc. arasında akdedilen Ana Lisans Anlaşması'na
menfi tespit belgesi verilmesi veya muafiyet tanınması talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına ilk olarak 10.2.2005 tarih ve 920
sayı ile; son olarak da 17.3.2005 tarih ve 1749 sayı intikal eden başvuru
üzerine 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 4., 5. ve 8. 40
maddeleri ile 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti
Tebiği’nin ilgili hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucu düzenlenen
7.4.2005 tarih ve 2005-3-15/MM-05-MBA sayılı Muafiyet Ön İnceleme
Raporu, 18.4.2005 tarih ve REK.0.07.00.00/54 sayılı Başkanlık Önergesi ile
05-26 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda;
05-26/301-79
2
- anılan sözleşmenin menfi tespit veya bireysel muafiyet alamayacağı gibi
2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği kapsamında
da muafiyetten yararlanamayacağı, 50
- bununla beraber, söz konusu sözleşmenin 2002/2 sayılı Tebliğ
kapsamında muafiyetten yararlanabilmesi için sözleşme metninde yer
alan 16.2, 16.2.1, 16.2.2, 16.3, 16.3.1 ve 16.3.2 maddelerinin anlaşma
metninden çıkarılması ya da anlaşmanın yürürlük süresinin sona
ermesinden sonraki 1 (bir) yıl süreyle söz konusu maddelerde yer alan
sınırlamaların, anlaşma süresince alıcının faaliyette bulunduğu tesis ya da
arazi ile sınırlandırılacak şekilde yeniden düzenlenmesi gerektiği
ifade edilmektedir.
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME 60
H.1. İlgili Pazar
H.1.1. İlgili Ürün Pazarı
Lisans sözleşmesi madde 2.1.13 uyarınca lisans alana, münhasır bölgelerde
kuracağı mağazalarda kadın, erkek, çocuk iç giyimi, pijama ve gecelikler,
vücut bakım ürünleri ve bu ürünlerle ilgili olan yeni promosyon eşyalarını son
kullanıcılara perakende seviyesinde satmak konusunda lisans veren
tarafından münhasır lisans hakkı ihdas edilmiştir. Her ne kadar Bildirim 70
Formu'nda Bikini Giyim'in şu aşamada bayan iç giyim pazarında faaliyet
göstereceği belirtilse de, lisans sözleşmesinde münhasır lisans hakkı verilen
"kadın, erkek, çocuk iç giyimi, pijama ve gecelikler, vücut bakım ürünleri ve bu
ürünlerle ilgili olan yeni promosyon eşyaları" pazarı ilgili ürün pazarı olarak
ele alınmıştır.
H.1.2. İlgili Coğrafi Pazar
Lisanslı ürünlerin tüm Türkiye sathında satışının mümkün olması nedeniyle
"Türkiye Cumhuriyeti sınırları”nın tamamı ilgili coğrafi pazar olarak 80
belirlenmiştir.
H.2. Taraflar
H.2.1. Bikini Giyim ve Kozmetik Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Bikini Giyim)
Bikini Giyim, Park Bravo Şirketler Grubu'nun çatısı altındadır. Bu grupta Bikini
Giyim'den başka, Park Bravo Dış Ticaret A.Ş. ve Folk Giyim Sanayi İmalat ve
Tic. Ltd. Şti. bulunmaktadır. Bikini Giyim, lisans sözleşmesi uyarınca bayan iç
giyim perakende satışı konusunda faaliyet gösterecektir. Bikini Giyim'in 90
halihazırda ilgili pazarda henüz bir faaliyeti bulunmamakla birlikte La Senza
International Inc. ile aktedilen lisans sözleşmesi çerçevesinde ilgili pazara
girmeyi planlamaktadır. Bikini Giyim'in hisse yapısı aşağıdaki şekildedir:
05-26/301-79
3
Tablo-1: Bikini Giyim'in Ortaklık Yapısı 100
Pay Sahibinin Adı Pay Oranı (%)
Kamil Özçoban 15
Ayşe Semin Özçoban 15
Fatma Zeynep Özçoban Dinçer 15
Aslı Özçoban 15
Kemal Güven 15
Folk Giyim 25
Toplam 100
Bikini Giyim’in Yönetim Kurulu’nda Kamil Özçoban, Aslı Özçoban ve Kemal
Güven görev almaktadır.
H.2.2. La Senza International Inc. (La Senza)
La Senza International Inc. perakende seviyesinde ve La Senza, Silk and
Satin ve La Senza Lingerie markaları altında (La Senza konsepti) kadın,
erkek, ve çocuk iç giyim, pijama ve geceliklerin perakende satışı; perakende
seviyesinde 8-14 yaş grubu için La Senza Girl markası altında (La Senza Girl 110
konsepti) kız çocuk giysilerinin perakende satışı ile La Senza konsepti ve La
Senza Girl konsepti için uluslararası düzeyde lisans verilmesi alanlarında
faaliyet göstermektedir.
La Senza International Inc., Kanada'da bayan iç giyim ve hazır giyim
perakende satış sektöründe faaliyet gösteren 1966 yılında kurulmuş olan La
Senza Corp.'un bir iştirakidir. Yönetim Kurulu üyeleri ise Irving Teitelbaum,
Stephen Gross, Laurence Lewin ve Gerald Randolph'dan oluşmaktadır.
H.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme 120
H.3.1. Menfi Tespit Açısından Değerlendirme
Bildirim konusu lisans sözleşmesinin, aşağıda ayrıntılı bir biçimde de yer
verileceği üzere, 2002/2 sayılı Tebliğ'de öngörülenlerin bile ötesinde rekabet
kısıtlamaları içermesi nedeniyle menfi tespit belgesi alması mümkün değildir.
H.3.2. Grup Muafiyeti Açısından Değerlendirme
Rekabet Kurulu belirli şartları sağlayan dikey anlaşmaları 4054 sayılı 130
Kanun’un 4. maddesinin yasaklamasından muaf tutan 2002/2 sayılı Tebliğ'i
çıkarmıştır. Bu nedenle, bildirimde bulunulan lisanslı ürünlerin perakende
05-26/301-79
4
satışı amaçlı lisans sözleşmesinin bu Tebliğ kapsamında olup olmadığının
değerlendirmesi gerekmektedir.
H.3.2.1. Lisans Sözleşmesi Süresince Rekabet Etmeme Yükümlülüğü
140
Sözleşmenin 16.1. maddesi uyarınca; sözleşme süresince lisans alanın
doğrudan veya dolaylı olarak bir rakip ticari faaliyetin hisselerine sahip
olamayacağı veya yönetiminde görev almayacağı hükme bağlanmaktadır. Bu
hüküm çerçevesinde lisans alana, lisans sözleşmesi süresince rekabet
etmeme yükümlülüğü getirilmektedir. 2002/2 sayılı Tebliğ’e göre, sağlayıcı
konumundaki teşebbüsler alıcılarına en fazla beş yıllık bir süre için rekabet
etmeme yükümlülüğü getirebilmektedirler. Lisans sözleşmesinin 17.
maddesinde, sözleşmenin beş yıllık olduğu açıkça düzenlenmiş
bulunmaktadır. Dolayısıyla, lisans alana lisans sözleşmesi süresince getirilen
rekabet etmeme yükümlülüğü bakımından söz konusu sözleşme 2002/2 sayılı 150
Tebliğ kapsamındadır.
H.3.2.2. Lisans Sözleşmesinin Sona Ermesinden İtibaren Getirilen
Rekabet Etmeme Yükümlülüğü
Bildirim konusu lisans sözleşmesinin 16.2. maddesi ; "Lisans Alan işbu
Anlaşmanın Yürürlük Süresinin sona ermesi de dahil olmak üzere, işbu
Anlaşmanın herhangi bir nedenle feshedilmesinden itibaren ve fesih ya da
sona erme tarihini izleyen bir (1) yıllık süre boyunca, ne Lisans Alanın, ne
Bağlı Kurumlarının, ne de sırasıyla, onların görevlilerinin ya da müdürlerinin 160
(veya onların en yakın aile fertlerinin), aşağıda sayılan türden faaliyetlerde
bulunmayacaklarını kabul ve taahhüt etmektedir:
16.2.1 Anlaşmanın sona ermesinden hemen önce herhangi bir Mağazanın
bulunduğu Münhasır Bölge sınırları içinde bulunan bir tesiste ya da bu tesis
aracılığı ile faaliyet gösteren herhangi bir Rakip Ticari Faaliyetin ifşa edilmiş
ya da lehdar konumunda sahibi olan bir kişi ya da kurum tarafından, ya da
bunlarla birlikte veya bunların aracılığıyla doğrudan ya da dolaylı bir biçimde
hisselerine sahip olmak ya da böyle bir Rakip Ticarette herhangi bir iştirakte
bulunmak; ya da 170
16.2.2 Anlaşmanın sona ermesinden hemen önce herhangi bir Mağazanın
bulunduğu Münhasır Ülke sınırları içinde bulunan bir tesiste bulunan ya da bu
tesis aracılığı ile faaliyet gösteren bir Rakip Ticari Faaliyetin yönetimine ya da
işletmesine doğrudan ya da dolaylı bir biçimde aktif olarak katılmak."
şeklindedir.
16.3. "Yukarıda, Bölüm 16.2'de belirtilen taahhütler ve uzlaşmalara ek olarak
(ve bunların yerini alacak biçimde) Lisans Alan, işbu Anlaşmanın herhangi bir
nedene dayanarak fesih edildiği tarihten itibaren işbu Anlaşmanın süresinin 180
bitmesi de dahil olmak üzere ve bu Anlaşmanın fesih ya da sona ermesini
05-26/301-79
5
takip eden bir (1) yıl içinde, ne Lisans Alanın, ne Bağlı Kurumlarının, ne de
sırasıyla bunların görevlilerinin veya müdürlerinin (ya da en yakın aile
fertlerinin), aşağıda sayılan türden faaliyetlerde bulunmayacaklarını kabul ve
taahhüt etmektedir:
16.3.1 Herhangi bir Rakip Ticari Faaliyetin ifşa edilmiş ya da lehdar
konumunda sahibi olan bir kişi ya da kurum tarafından ya da bunlarla birlikte
veya bunların aracılığıyla doğrudan ya da dolaylı biçimde hisselerine sahip
olmak ya da Anlaşmanın sona ermesinden hemen önce, herhangi bir 190
Mağazanın bulunduğu Münhasır Ülke sınırları içindeki herhangi bir tesisi
çevreleyen beş kilometrelik alan içinde herhangi bir bölge içinde yer alan, ya
da bu bölge aracılığıyla faaliyet gösteren bir Rakip Ticari Faaliyet ile herhangi
bir çıkar ilişkisinde bulunmak; ya da
16.3.2 Anlaşmanın sona ermesinden hemen önce, herhangi bir Mağazanın
bulunduğu Münhasır Ülke sınırları içindeki herhangi bir tesisi çevreleyen beş
(5) kilometrelik alan içinde herhangi bir bölge içinde yer alan, ya da bu bölge
aracılığıyla faaliyet gösteren bir Rakip Ticari Faaliyetin yönetimi ya da
işletmesi doğrudan ya da dolaylı biçimde katılmak." 200
Yukarıdaki maddeler uyarınca alıcıya, anlaşmanın yürürlük süresinin sona
ermesi de dahil olmak üzere, sözleşme süresinin sona ermesinden itibaren 1
yıl süreyle lisanslı ürünlerle rekabet halindeki ürünlere ilişkin rekabet etmeme
yükümlülüğü getirilmektedir.
Bilindiği üzere 2002/2 sayılı Tebliğ'in 5/b maddesi "...yasaklamanın, anlaşma
konusu mal ya da hizmetlerle rekabet halindeki mal ve hizmetlere ilişkin
olması, anlaşma süresince alıcının faaliyette bulunduğu tesis ya da arazi ile
sınırlı olması ve sağlayıcı tarafından alıcıya devredilen know-how'ı korumak 210
için zorunlu olması koşullarıyla, alıcıya, anlaşmanın sona ermesinden itibaren
1 yılı aşmamak kaydıyla rekabet etmeme yükümlülüğü getirilebilir. Kamuya
mal olmamış know-how'ın kullanılması ve açıklanmasına ilişkin süresiz
yasaklama hakkı saklıdır." hükmünü amirdir. Bu hüküm çerçevesinde, söz
konusu lisans sözleşmesinin 16.2, 16.2.1, 16.2.2, 16.3, 16.3.1 ve 16.3.2
maddelerinde yer alan yasakların 2002/2 sayılı Tebliğ'in izin verdiği sınırları
aştığı görülmektedir.
Şöyle ki; anlaşmanın yürürlük süresinin sona ermesi de dahil olmak üzere 1
yıl süreyle söz konusu maddede yer alan sınırlamaların anlaşma süresince 220
alıcının faaliyette bulunduğu tesis ya da arazi ile sınırlı olmadığı; aksine
anlaşmanın sona ermesinden hemen önce herhangi bir La Senza
mağazasının bulunduğu Türkiye Cumhuriyeti sınırları içindeki bütün rakip
ticari faaliyetleri içerdiği görülmektedir.
Dolayısıyla, lisans alana lisans sözleşmesinin sona ermesinden sonra
getirilen rekabet etmeme yükümlülüğü bakımından söz konusu sözleşme
2002/2 sayılı Tebliğ kapsamında grup muafiyetinden yararlanamamaktadır.
H.3.3. Bireysel Muafiyet Açısından Değerlendirme 230
05-26/301-79
6
Söz konusu sözleşmenin grup muafiyeti kapsamına girmemesi nedeniyle
Bildirim Formu'nda yer alan talep doğrultusunda lisans sözleşmesinin
bireysel muafiyet değerlendirmesine aşağıda yer verilmektedir.
4054 sayılı Kanun’un 4. maddesine aykırı bir anlaşmanın 5. madde
kapsamında bireysel muafiyet alabilmesi için anlaşma ile "a) malların üretim
veya dağıtımı ile hizmetlerin sunulmasında yeni gelişme ve iyileşmelerin ya
da ekonomik veya teknik gelişmenin sağlanması, b) tüketicinin bundan yarar
sağlaması, c) ilgili piyasanın önemli bir bölümünde rekabetin ortadan 240
kalkmaması, d) rekabetin "a" ve "b" bendlerindeki amaçların elde edilmesi
için zorunlu olandan fazla sınırlanmaması" gerekmektedir.
Bildirim Formu'nda bildirim konusu lisans sözleşmesi ile malların üretim veya
dağıtımı ile hizmetlerin sunulmasında yeni gelişme ve iyileşmelerin ya da
ekonomik veya teknik gelişmenin sağlanması ile tüketicinin bundan yarar
sağlaması hususlarında açıklamalar yer almaktadır. Ancak bahse konu
açıklamalar bir anlaşmanın bireysel muafiyetten yararlanabilmesi için gerekli
ve yeterli koşulları sağlayacak nitelikte değildir. Bu itibarla bildirim konusu
lisans sözleşmesinin Kanun'un 5. maddesinin "a" ve "b" bendlerinde yer alan 250
ekonomi ve tüketici lehine yeterli iyileşmeleri sağlamadığı görülmektedir.
Kaldı ki, bu iyileşmelerin sağlandığı varsayılsa bile Kanun'un 5. maddesinin
"d" bendinde yer alan rekabetin "a" ve "b" bendlerindeki amaçların elde
edilmesi için zorunlu olandan fazla sınırlanmaması koşulunun
karşılanmamaktadır. Zira, söz konusu lisans sözleşmesinde yer alan ve
sözleşmeyi grup muafiyeti kapsamı dışına çıkaran Kanun'a aykırı hükümler ile
"a" ve "b" bendlerinde belirtilen türden bir iyileşmenin sağlanabilmesi için
rekabetin bahse konu lisans sözleşmesinde öngörülen ölçülerde
kısıtlanmasına gerek bulunmamaktadır. Bu itibarla bildirim konusu lisans 260
sözleşmesinin bireysel muafiyetten yararlanmasının uygun olmadığı
kanaatine varılmıştır.
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
1. Bikini Giyim ve Kozmetik Sanayi ve Ticaret A.Ş. ile La Senza International
Inc. arasında akdedilen Ana Lisans Anlaşması'na içerdiği rekabet
kısıtlamaları nedeniyle menfi tespit belgesi verilemeyeceğine, aynı 270
nedenlerle anlaşmanın bireysel muafiyetten ya da 2002/2 sayılı Dikey
Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği kapsamında grup
muafiyetinden yararlanamadığına,
2. Sözleşmenin 16.2, 16.2.1, 16.2.2, 16.3, 16.3.1 ve 16.3.2 maddelerinin
anlaşma metninden çıkarılması ya da anlaşmanın yürürlük süresinin sona
ermesinden sonraki bir yıl süreyle söz konusu maddelerde yer alan
05-26/301-79
7
sınırlamaların, anlaşma süresince alıcının faaliyette bulunduğu tesis ya da
arazi ile sınırlandırılacak şekilde yeniden düzenlenmesi halinde
Sözleşme'nin 2002/2 sayılı Tebliğ kapsamında grup muafiyetinden 280
faydalanabileceğine,
3. Bu değişikliğin yapılması için taraflara 60 gün süre verilmesine, gerekli
görülen bu düzeltme yapılmadan uygulamaya devam edilmesi haklarında
soruşturma açılacağının ve 4054 sayılı Kanun'un 16. ve 17. maddeleri
uyarınca işlem yapılacağının taraflara bildirilmesine,
OYÇOKLUĞU ile karar verilmiştir. 290
05-26/301-79
8
21.04.2005 tarih ve 05-26/301-79 Sayılı Kurul Kararı’na
KARŞI OY GEREKÇESİ
Bazı lisanslı ürünlerin Türkiye Cumhuriyeti sınırları dahilinde
perakende satışının amaçlandığı ilgili lisans sözleşmesi ile, lisans alana
çeşitli sınırlamalar getirilmektedir.
Lisans sözleşmesiyle getirilen sınırlamalar ve/veya rekabet yasakları,
4054 sayılı Kanun ve 2002/2 sayılı tebliğ kapsamında menfi tespit, muafiyet
veya bireysel muafiyet açısından değerlendirilirken, bu değerlendirmenin ,
alışılagelen yatay veya dikey sözleşmeler için yapılandan farklı olması, farklı
kriterlerin de göz önüne alınması gerektiği unutulmamalıdır. Çünkü, lisans
anlaşmaları imzalanırken, “fikri mülkiyet hakları” çerçevesinde, başta
münhasırlık olmak üzere tesis edilen birtakım rekabet sınırlamaları, başka
hukuki düzenlemelerle de desteklenen ve esasen yenilik doğuran fikir, icat
veya orijinal buluşların piyasalaştırılmasına, teşvikine ve korunmasına
dönük bir tedbirdir.
Dolayısıyla, bu dosyada olduğu gibi, lisans alan ve verenlerin
mutabakatı sonucu oluşmuş bir lisans sözleşmesine, bazı sözleşme
hükümleri çıkarılmaksızın doğrudan menfi tespit verilmese bile, grup
muafiyeti tanınabilir veya en azından sözleşmeye bireysel muafiyet
verilebilirdi.
Aksi yöndeki kurul kararına katılamıyorum.
Prof.Dr.Nurettin KALDIRIMCI
Kurul Üyesi
05-26/301-79
9
Full & Egal Universal Law Academy