1 REKABET KURUMU
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : D3/1/Y.K.-99/11 (Devralma)
Karar Sayısı : 99-33/313-193
Karar Tarihi : 06.07.1999
A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. M. Tamer MÜFTÜOĞLU
Üyeler : Mehmet Zeki UZUN, Sadık KUTLU, Dr.Kemal EROL,
İsmet CANTÜRK, Nejdet KARACEHENNEM, Mustafa PARLAK, A. Ersan GÖKMEN,
R. Müfit SONBAY, Kubilay ATASAYAR, Murat GENCER
B- RAPORTÖRLER: Yüksel KAYA, Hilmi BOLATOĞLU
C- BAŞVURUDA BULUNAN: - Ülker Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş.
- Karsa Bisküvi Gıda Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
D- TARAFLAR: - Ülker Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Davutpaşa Cad.No:10 Topkapı/İSTANBUL
- Üstün Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Davutpaşa Cad.No:18 Topkapı/İSTANBUL
- Atlas Gıda Pazarlama Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Davutpaşa Cad.No:10 Topkapı/İSTANBUL
- Birlik Pazarlama Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Esenboğa Yolu Çankırı Kavşağı Çubuk/ANKARA
- Karsa Bisküvi Gıda Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
Kocasinan Cad. Kaman İş Merkezi No:1 Kat:6
Bahçelievler/İSTANBUL
E- DOSYA KONUSU: Bildirimde bulunan Ülker Grubu şirketlerinin Karsa
(Biskot) Bisküvi Gıda Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.'nin hisselerinin %51'ini
devralması işlemine izin verilmesi talebi.
F- DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 4.6.1999 tarih, 1725 sayı ve 17.6.1999
tarih, 1898 sayı ile giren bildirim üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında
Kanun'un 7. maddesi ile 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken
Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ’in ilgili hükümleri uyarınca yapılan
inceleme sonucunda düzenlenen 1.7.1999 tarih, D3/Y.K.-99/11 sayılı Devralma Ön
İnceleme Raporu 2.7.1999 tarih, REK.0.07.00.00/42 sayılı Başkanlık önergesi ile 99-
33 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G- RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: Ülker Grubu'nun ilgili ürün pazarında hakim
durumda olduğu ve devralma işleminin mevcut hakim durumu güçlendirme
ihtimalinin olduğu gerekçesiyle sözkonusu işlemin 4054 sayılı Kanun'un 10. maddesi
gereğince nihai incelemeye alınması gerektiği düşünülmektedir.
2 REKABET KURUMU
H- İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
1. Taraflar
Devralma işlemine taraf şirketlerden Ülker Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş., Üstün
Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş., Atlas Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş. ve Birlik Pazarlama
Sanayi ve Ticaret A.Ş. ayrı birer tüzel kişilik olmalarına rağmen, aynı ekonomik
birliğe dahil olmaları nedeniyle 4054 sayılı Kanun'un 3. maddesi gereği Ülker Grubu
adı altında tek bir teşebbüs olarak değerlendirilmişlerdir.
Ülker Grubu "Ülker" markası ile başta bisküvi olmak üzere çikolata, kek,
kakaolu ve şekerlemeli ürün piyasalarında faaliyet göstermektedir. Merkezi Karaman
Organize Sanayi Bölgesi'nde bulunan Karsa Bisküvi Gıda Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
ise, 1982 yılında gofret üretimi ile piyasaya girmiş, 1986 yılında bisküvi üretimine
geçmiştir. Devralma işleminin bildirilmesini takiben şirketin ticaret unvanı Biskot
Bisküvi ve Gıda Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. olarak değiştirilmiştir.
2. İlgili Pazar
Ürün Pazarı: İşlemin taraflarının faaliyet konuları dikkate alındığında işlemden
etkilenen faaliyetlerin bisküvi üretim ve satışı olduğu anlaşılmaktadır. Diğer taraftan
ilgili ürün pazarı belirli bir ürün ve onunla yüksek ikame edilebilirliği olan diğer
mallardan oluşmaktadır. Bir malın diğer malla aynı pazarda sayılabilmesi için bu iki
ürünün tüketici gözünde nitelikleri, kullanım amaçları ve fiyatları bakımından benzer
olması gerekir. Bisküvi; un, şeker, yağ, süttozu gibi temel maddeler ve kakao,
vanilin, peynir suyu tozu gibi ürün cinsine göre değişen maddeler kullanılarak
üretilen bir besin maddesidir. Bisküvinin, tüketici açısından fiyatının görece düşük
olması, kolay bulunabilen ve herkesin rahatlıkla tüketebileceği temel bir gıda
maddesi olması ve besin değerinin oldukça fazla olması, diğer şekerli-unlu ürünlerle
ikame edilebilme imkanını azaltmaktadır. Bütün bu hususlar gözönünde
bulundurularak ilgili ürün pazarı, bisküvi pazarı olarak belirlenmiştir.
Coğrafi Pazar ise ilgili ürün açısından tüm Türkiye'de piyasaya giriş şartlarının ve
üretim, dağıtım ve pazarlama bakımından rekabet koşullarının bölgesel farklılıklar
göstermediği göz önüne alınarak, Türkiye Cumhuriyeti sınırları olarak belirlenmiştir.
3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
Bildirim konusu işlem, Karsa (Biskot) Bisküvi Gıda Sanayi ve Ticaret Ltd.
Şti'nin %51 oranında hisselerinin Ülker Grubu şirketleri tarafından iktisap
edilmesidir. Dolayısıyla işlem, 4054 sayılı Kanun'un 7. maddesine dayanılarak
çıkarılan 1997/1 sayılı Tebliğ'in birleşme ve devralma hallerinin sayıldığı 2.
maddesinin (b) bendinde yer verilen "herhangi bir teşebbüsün ya da kişinin diğer bir
teşebbüsün mal varlığını yahut ortaklık paylarının tümünü veya bir kısmını ya da
kendisine yönetimde söz sahibi olma yetkisi veren araçları devralması veya kontrol
etmesi" hükmü çerçevesinde bir devralmadır.
Devralma işlemine taraf olan şirketlerden Ülker Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş.,
Üstün Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş., Atlas Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş. ve Birlik
Pazarlama Sanayi ve Ticaret A.Ş.'nin aynı ekonomik birlik içinde olmaları ve tek
teşebbüs olarak kabul edilmeleri nedeniyle, adı geçen şirketlerin pazar payları ve
ciroları, 1997/1 sayılı Tebliğ'in 4. maddesinin ikinci fıkrası çerçevesinde, dahil
3 REKABET KURUMU
oldukları Ülker Grubu esas alınarak hesaplanmıştır. Buna göre Ülker Grubu'nun ilgili
pazarda payı %59,5, cirosu 199.259.656.000.000 TL'dir. Karsa (Biskot) Bisküvi Gıda
Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.'nin pazar payı ise %0.5 ve cirosu 4.122.000.000.000
TL'dir.
Tarafların toplam pazar payları ve ciroları, 1997/1 sayılı Tebliğ'in 1998/2 sayılı
Tebliğ ile değişik 4. maddesinin "birleşmeyi veya devralmayı gerçekleştiren
teşebbüslerin, ülkenin tamamında veya bir bölümünde ilgili ürün piyasasında, toplam
pazar paylarının piyasanın %25'ini aşması halinde veya bu oranı aşmasa bile toplam
cirolarının yirmibeş trilyon Türk Lirasını aşması halinde Rekabet Kurulundan izin
almaları zorunludur" hükmü ile getirilen pazar payı ve ciro eşikleri açısından
değerlendirildiğinde, söz konusu devir işleminde tarafların sahip oldukları pazar payı
ve ciro yönüyle 1997/1 sayılı Tebliğ'de yer alan eşiklerin aşıldığı, dolayısıyla bildirim
konusu işlemin anılan Tebliğ kapsamında izne tabi bir devir işlemi olduğu sonucuna
ulaşılmıştır.
Yukarıda yer verildiği üzere, devralma işlemi öncesinde Ülker grubu'nun ilgili
ürün pazarındaki payı %59.5'tir. Buna karşılık pazarda en büyük rakibi olan Eti'nin
payı %28 olup, bu iki teşebbüsü Saray %2.3, Bifa %1,7, Onsa %0.3 gibi oldukça
küçük pazar payına sahip teşebbüsler takip etmektedir. Ülker Grubu'nun pazar
payının yüksek olması; rakiplerinin, biri haricinde pazar payı itibarıyla küçük ölçekte
teşebbüsler olması; ayrıca Ülker Grubu'nun üretim girdilerinin temini ile üretim,
dağıtım ve pazarlama süreçlerinin entegre halde olması ve tüketici gözünde sahip
olduğu güçlü marka imajı gözününde bulundurulduğunda, anılan teşebbüsün
pazarda lider konumunda olduğu anlaşılmaktadır. Devralma işlemi sonrasında ise,
Ülker Grubu'nun pazar payının %0.5 oranında artarak %60'a ulaşacağı
görülmektedir. Ancak bu durum, pazar payı yönüyle Ülker Grubu ile rakipleri
arasındaki farkı büyük ölçüde değiştirmeyecektir.
Öte yandan yatırım maliyeti, hammadde ve diğer girdilerin temini ile
pazarlamaya ilişkin unsurlar, pazara girişte önemli bir engel oluşturmamaktadır.
Pazarın insan sağlığını yakından ilgilendirmesi nedeniyle hijyen, kalite kontrol ve
sağlıklı üretimin denetimi bakımlarından ilgili Bakanlık ve resmi kuruluşlardan
alınması gereken ruhsat ve izinler, pazara girişi etkileyen koşullardır. Buna karşılık
bisküvi üretim tesislerinin kurulma maliyeti, üretimde kullanılan fırının kapasitesine
bağlı olarak değişmekle birlikte, üretim sürecinde kullanılan makinelerin büyük
bölümünün yurt içinde üretilmesi, yatırım açısından maliyet avantajı yaratmaktadır.
Piyasaya girişteki kolaylık, yatırım teşvikleri ve hızla gelişen ihracat olanakları, son
yıllarda çok sayıda teşebbüsün bu pazarda faaliyete başlamasına neden olmuş ve
değişik ölçeklerdeki bu teşebbüslerin sayısı 51'e ulaşmıştır. Tahıla dayalı ürünler
içinde en fazla katma değer yarattığı kabul edilen bisküvi sektörü, özellikle ihracata
yönelik yatırımların odağı haline gelmiştir. 1998 yılı verilerine göre, bisküvi
sanayinde 782.738 ton/yıl teorik kapasite mevcut olup, ancak kurulu kapasitenin
talepten fazla oluşu nedeniyle kapasite kullanım oranı % 55 seviyelerinde
gerçekleşmiş, fıili üretim 437.000 ton/yıl olmuştur.
Ayrıca dosya mevcudu bilgi ve belgelerden söz konusu devralma işleminin
amacının, ihracata yönelik çalışan Karsa (Biskot) Bisküvi Gıda Sanayi ve Ticaret Ltd.
Şti.'nin mali yapısını güçlendirerek şirketin muhtemel iflasını önlemek, Ülker
4 REKABET KURUMU
Grubu'nun know-how, ar-ge, finansman ve pazarlama alanlarındaki desteği ile
Şirket'in ekonomik etkinliğini artırmak olduğu, diğer taraftan devralma sonrasında
eski ortakların kalan paylarla mevcudiyetlerini sürdürecekleri, şirketin şüpheli
alacaklarının tahsil edilmesi için girişimde bulunulacağı, üretim tesislerinin teknolojik
yenilenmeye tabi tutularak elverişli üretim unsurlarının ihracata yönelik çalıştırılacağı
tespit edilmiştir.
Ülker Grubu'nun bildirim konusu devralma işlemi ile pazardaki payı %0,5
oranında artmakla birlikte, gerek ilgili pazarda faaliyette bulunan teşebbüs sayısının
fazla olması, gerekse arz kaynaklarına ulaşabilme, üretim ve pazara giriş olanakları
açısından engellerin bulunmaması nedeniyle, işlem sonucunda rekabetin önemli
ölçüde azaltılmasının söz konusu olmadığı kanaatine varılmıştır.
İ- SONUÇ
Yukarıda yer verilen değerlendirmeler ve tespitler doğrultusunda;
- Ülker Grubu'nun Karsa (Biskot) Bisküvi Gıda Sanayi ve Tic. Ltd. Şti.'nin
hisselerinin % 51'ini devralması işleminin, tarafların sahip olduğu toplam pazar payı
ve ciroları yönüyle, 1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken
Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ” kapsamında izne tabi bir işlem olduğuna,
- Bu işlem sonucunda, rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu
olmaması nedeniyle, bildirim konusu devralma işlemine izin verilmesine
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy