Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2010-3-41 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 10-27/395-148
Karar Tarihi : 31.3.2010
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Mehmet Akif ERSİN, İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr.
Cevdet İlhan GÜNAY, Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR
B. RAPORTÖRLER: Aytül TOKATLI, Didem ULUÇ
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : Türkiye Esnaf ve Sanatkârları Konfederasyonu
Tunus Caddesi No:4 06680 Bakanlıklar / Ankara
20
D. HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA YAPILAN:
Kırmacı Turizm İnşaat Gıda ve İhtiyaç Mad. San. Tic. Ltd. Şti.
Gazipaşa Mah. Kurtul Sok. no:12 Bilecik
E. DOSYA KONUSU: Bilecik ilinde faaliyet gösteren BES Ekmek firmasının
maliyetin altında satış yapmak suretiyle rekabeti kısıtladığı iddiası.
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuruda özetle, Bilecik Ticaret Odasına kayıtlı BES ekmek
fırınının maliyetinin altında fiyatla satış yaptığı ve söz konusu eylemin rekabeti
kısıtladığı iddiası dile getirilmiş, konuyla ilgili gereğinin yapılması talep edilmiştir. 30
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 19.2.2010 tarih ve 1503 sayı ile giren
başvuru üzerine hazırlanan 25.2.2010 tarih ve 2010-3-41/İİ-10-AT sayılı İlk İnceleme
Raporu Rekabet Kurulu’nun 4.3.2010 tarih ve 10-21/275-M sayılı toplantısında
görüşülmüş ve 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun çerçevesinde
soruşturma açılmasına gerek olup olmadığının belirlenmesi amacıyla, Kanun’un 40/1.
maddesi uyarınca önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. İlgili karar uyarınca
yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 25.3.2010 tarih ve 2010-3-41/ÖA-10-AT
sayılı Önaraştırma Raporu 26.3.2010 tarih ve REK.0.07.00.00-110/118 sayılı
Başkanlık önergesi ile 10-27 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara 40
bağlanmıştır.
H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Raporda; Bilecik ilinde faaliyet gösteren BES
ekmek fırınının maliyetin altında satış yapmak suretiyle rekabeti kısıtladığı iddiasına
yönelik önaraştırma döneminde yapılan inceleme ve değerlendirmeler ışığında; ilgili
pazarda hakim durumda bulunmayan Kırmacı Turizm İnşaat Gıda ve İhtiyaç
Maddeleri San. ve Tic. Ltd. Şti.(BES ekmek fırını)’nin 4054 sayılı Kanun’un 6.
maddesini ihlal etmediği, dolayısıyla şikayete yönelik olarak Kanunun 41. maddesi
uyarınca soruşturma açılmasına gerek olmadığı sonuç ve kanaatine ulaşıldığı ifade
edilmiştir. 50
10-27/395-148
2
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. İlgili Pazar
I.1.1. İlgili Ürün Pazarı
Ekmek, ülkemizdeki tüketiciler tarafından en temel gıda maddesi olarak kabul
edilmektedir. Bu nedenle, ekmeğe olan talebin fiyat esnekliği çok düşüktür. Diğer bir
deyişle, ekmek tüketiciler gözünde olmazsa olmaz bir ürün niteliğindedir. Bu 60
çerçevede çeşitli ekmek türlerinin tüketici nazarında birbirini ikame edebilme
derecesinin yüksek olması, ekmeğin temel gıda maddesi olması ve diğer gıda
maddeleri ile ikame edilememesi gerçeğinden hareketle ilgili ürün pazarı “ekmek
pazarı” olarak kabul edilmiştir.
I.1.2. İlgili Coğrafi Pazar
Şikayete konu teşebbüs, Bilecik il merkezinde faaliyet göstermektedir. Bilecik Esnaf
ve Sanatkârlar Odaları Birliği yetkilisi ile raportörlerce yapılan telefon görüşmesinde
ilçelerdeki ekmek üretiminin talebi karşılaması dolayısıyla, merkezden ilçelere ekmek 70
satışı yapılmadığı ifade edilmiş olmakla beraber, gerek ilçeler arasında gerekse
ilçelerden merkeze ekmek girişi konusunda herhangi bir engelin bulunmadığı
anlaşılmıştır.
Önaraştırma sırasında edinilen bilgiler ve Kurulun geçmiş kararları çerçevesinde
şikayete konu iddianın değerlendirilmesi bakımından; ilgili pazar en dar olarak
“Bilecik il merkezi”, en geniş olarak da “Bilecik İli” olarak belirlenmiştir.
I.2. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
80
Şikayet kapsamında ilk olarak Bilecik Sanayi ve Ticaret Odası ardından, Bilecik
Esnaf ve Sanatkarlar Birliği ile Raportörlerce telefon görüşmeleri yapılmış, her iki
kuruluştan ildeki fırın sayısı ve bu fırınların ekmek kapasitelerine ilişkin bilgi
istenmiştir. İstenen bilgiler Kurum kayıtlarına 19.3.2010 tarih, 2405 sayılı ve
24.3.2010 tarih, 2507 sayılı yazılar ile intikal etmiştir. Bilecik Sanayi ve Ticaret Odası
ile yapılan telefon görüşmesi sonucunda, başvuruda sözü edilen BES Ekmek fırınının
ticari unvanının “Kırmacı Turizm İnşaat Gıda ve İhtiyaç Maddeleri San. ve Tic. Ltd.
Şti.” olduğu bilgisine de ulaşılmıştır.
Teşebbüslerin düşük fiyat uygulamaları, genel olarak 4054 sayılı Kanun’un 6. 90
maddesi kapsamında ele alınabilmektedir. 4054 sayılı Kanun’un 3. maddesinde
hâkim durum “Belirli bir piyasadaki bir veya birden fazla teşebbüsün, rakipleri ve
müşterilerinden bağımsız hareket ederek fiyat, arz, üretim ve dağıtım miktarı gibi
ekonomik parametreleri belirleyebilme gücü” şeklinde tanımlanmaktadır. Anılan
madde hükmü uyarınca, bir teşebbüsün 6. madde kapsamında yasaklanan
davranışlarda bulunması, ancak ilgili teşebbüs ya da teşebbüslerin hakim durumda
bulunmasıyla mümkündür.
Hâkim durumun en önemli göstergesi teşebbüsün ilgili pazardaki payıdır ve çoğu
durumda %40’ın altındaki pazar payları hâkim durum tespiti için yeterli gösterge 100
10-27/395-148
3
değildir. Bilecik Esnaf ve Sanatkârlar Odaları Birliği …………….. ile Raportörlerce
yapılan telefon görüşmesinden, odaya kayıtlı olup il merkezinde faaliyet gösteren 4-5
fırın bulunduğu, Bilecik Sanayi ve Ticaret Odasına kayıtlı fırın sayısının ise yaklaşık
15-20 civarında olduğu bilgisine ulaşılmıştır. İlçelerdeki fırınlar da dahil edildiğinde
Bilecik ilindeki fırın sayısı 47’ye yükselmektedir.
Bilecik Sanayi ve Ticaret Odası ile Bilecik Esnaf ve Sanatkârlar Odaları Birliği’nden
edinilen bilgilere göre, Bilecik il merkezinde faaliyet gösteren odalara kayıtlı olan
teşebbüsler ve bu teşebbüslerin kapasite oranlarına ilişkin bilgilere Tablo 1’de yer
verilmiştir. Tabloda kapasite rakamlarından hareketle, şikayete konu teşebbüs olan 110
BES Ekmek fırınının hakim durumda olup olmadığının tespitine yönelik olarak Bilecik
il merkezindeki fırınların pazar payları da hesaplanmıştır.
Tablo 1: Bilecik il merkezinde faaliyet gösteren fırınlara ait kapasite ve pazar payı bilgileri
Teşebbüs Kapasite Rakamları Pazar Payı (%)
Bayraktar Unlu Mamuller
Satı Düzgün-Belediye Ekmek Fabrikası
Yeşil Çeltik Gıda
Başak Ekmek ve Unlu Mamuller
Kırmacı Turizm İnşaat Gıda Ltd. (BES Ekmek)
Yıldızlar Unlu Mamuller İmalatı ve Nakliyat
Öz-kur Gıda Ltd.
Özfidanlar Gıda Ltd.
İsmail Öktem- Öktem Ekmek Fırını
Dörttaş Gıda Ltd.
Öz Ekmek
Lokman Şeker- ŞEKER Ekmek Fırını
TOPLAM
Kaynak: Bilecik Sanayi ve Ticaret Odası ile Bilecik Esnaf ve Sanatkârlar Odaları Birliği
Tablo 1’den de görüldüğü gibi şikayete konu teşebbüs olan BES Ekmek fırını, il
merkezinde faaliyet gösteren fırınlar arasında %.....’lik bir pazar payına sahiptir.
Sahip olduğu pazar payı itibarıyla şikayete konu teşebbüs, il merkezindeki ekmek
piyasasında hakim durumda değildir. Hatta teşebbüs ildeki en büyük pazar payına 120
sahip …………………. konumundadır. Bu kapsamda faaliyet gösterdiği pazarda
hakim durumda bulunmayan BES Ekmek fırınının düşük fiyat uygulamasının 4054
sayılı Kanun’un 6. maddesini ihlal etmeyeceği kanaatine varılmıştır. Kaldı ki pazarın
kapsamı Bilecik ili olarak genişletildiğinde, BES Ekmek fırınının oldukça küçük bir
pazar payına sahip olduğu söylenebilecektir.
Şikayete konu bir diğer husus, BES Ekmek fırınının il merkezindeki bakkallara ekmek
vermediği, ekmeği sadece kendi bünyesindeki şubeleri aracılığıyla sattığı iddiasıdır.
Ancak dikey bütünleşik bir teşebbüsün ürettiği ürünleri ekonomik bütünlüğü içindeki
diğer bir şirket aracılığıyla pazara sunması olağan bir durum olup, hakim durumda 130
bulunmadığı sürece bu tür bir davranış teşebbüsün kendi ticari kararı olarak
değerlendirilecektir.
10-27/395-148
4
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; 140
Dosya konusu iddialara ilişkin olarak 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca
soruşturma açılmasına gerek olmadığına OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy