Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2012-5-56 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 12-41/1159-376
Karar Tarihi : 09.08.2012
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Prof. Dr. Metin TOPRAK, Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, Doç. Dr. Cevdet
İlhan GÜNAY, Dr. Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR
B. RAPORTÖR : Aytül KÜÇÜK, İmren SEYRANTEPE, Yalçıner YALÇIN
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : Resen
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILAN :
Biletix Bilet Dağıtım Basım ve Tic. A.Ş.
Temsilci: Av. Gönenç GÜRKAYNAK (Elig Avukatlık Bürosu)
Çitlenbik Sokak, No:12 Yıldız Mahallesi 34349 Beşiktaş/İstanbul
(1) E. DOSYA KONUSU: Biletix Bilet Dağıtım Basım ve Tic. A.Ş.’nin müşterileriyle
akdettiği sözleşmelerin 4054 sayılı Kanun’u ihlal edip etmediği.
(2) F. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurumu tarafından resen başlatılan inceleme üzerine
hazırlanan 31.07.2012 tarih ve 2012-5-56/ÖA sayılı Önaraştırma Raporu görüşülerek
karara bağlanmıştır.
(3) G. İDDİALARIN ÖZETİ: Rekabet Kurulunun (Kurul) 12.04.2012 tarih ve 12-20/536-M sayılı
kararı ile Biletix Bilet Dağıtım Basım ve Tic. A.Ş.’nin (BİLETİX) aşırı fiyat uygulamak
suretiyle hâkim durumunu kötüye kullandığı iddiası ile ilgili olarak 4054 sayılı Rekabetin
Korunması Hakkında Kanun’un (4054 sayılı Kanun) 40/1. maddesi uyarınca önaraştırma
yapılmasına karar verilmiştir. Söz konusu önaraştırmaya yönelik incelemede MyBilet Bilgi
İletişim Sistemleri Ltd. Şti. (MYBİLET) ve Tickettürk Bilet Dağıtım Basım ve Ticaret A.Ş.
(TİCKETTÜRK) tarafından BİLETİX’in müşterileriyle akdettiği sözleşmelerin ilgili pazarlara
giriş engeli yaratmak suretiyle rekabeti kısıtladığı öne sürülmüştür. Kurul, MYBİLET ve
TİCKETTÜRK’ün iddialarını dikkate alarak BİLETİX’in müşterileriyle akdettiği sözleşmelere
yönelik olarak 06.06.2012 tarih ve 12-30/896-M sayılı kararı ile 4054 sayılı Kanun'un 40/1.
maddesi uyarınca önaraştırma yapılmasına karar vermiştir
(4) H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda, başvuru konusuna ilişkin olarak BİLETİX’in,
futbol kulüplerine verdiği avanslara ilişkin uygulamalarının bir yıl münhasır olan
sözleşmenin süresini aynı nitelikte uzatacak şekilde kullanılmaması gerektiği yönünde adı
geçen teşebbüse görüş bildirilmesi,
(5) Basketbol müsabaka biletlerinin satışına aracılık hizmetleri pazarında BİLETİX’in
müşterileri ile akdettiği sözleşmelere ilişkin olarak, ilgili sözleşmelerin 4054 sayılı Kanun’un
4. maddesine aykırı olduğuna ve bu sözleşmelere bireysel muafiyet tanınamayacağına,
ancak bu pazarda mevcut durumda yürürlükte olan herhangi bir sözleşme bulunmadığı için
bu aşamada BİLETİX’e 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma
açılmaması,
(6) Gençlerbirliği Spor Kulübü Derneği yönetim kurulu üyesi ve saymanı tarafından verilen
yanlış, yanıltıcı bilgi nedeniyle Gençlerbirliği Spor Kulübü Derneğine, 4054 sayılı Kanun’un
16. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi uyarınca 2011 mali yılı sonunda oluşan ve Kurul
12-41/1159-376
2/8
tarafından belirlenen yıllık gayri safi gelirlerinin binde biri oranında olmak üzere 51.222,89
TL idari para cezası verilmesi gerektiği ifade edilmiştir.
I.İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. BİLETİX’in Futbol Müsabakaları Biletleri Satışına Aracılık Hizmeti Alanındaki
Faaliyetlerine İlişkin Değerlendirme
(7) BİLETİX Kurulun 05.08.2010 tarih ve 10-52/1056-390 sayılı kararı öncesinde futbol
kulüpleri ile bilet satışlarına ilişkin olarak iki ile beş yıl arasında değişen münhasır
sözleşmeler imzalamıştır. Fakat Kurul süresi bir yılı aşan münhasırlık hükümlerinin bilet
satışlarına aracılık hizmetleri pazarına girişi zorlaştırmak suretiyle rekabeti kısıtlayacak
nitelikte olduğunu değerlendirmiştir. BİLETİX’in futbol müsabaka biletlerinin satışına
aracılık hizmetleri pazarında %40’ın üzerinde pazar payına sahip olması nedeniyle,
2003/3 ve 2007/2 sayılı Rekabet Kurulu Tebliğleri ile Değişik, 2002/2 sayılı Dikey
Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği ile sağlanan muafiyetten yararlanamadığı tespiti
yapılan kararda bu sözleşmelere bireysel muafiyet tanınmamıştır. Bu tespitlere dayanarak
Kurul BİLETİX ile futbol kulüpleri arasında akdedilen ve bilet satışlarına aracılık
hizmetlerinin alımını düzenleyen sözleşmelerin BİLETİX’e bir yıldan uzun süreli
münhasırlık sağlayan hükümlerinin, 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesine aykırı olduğuna
hükmetmiş ve ilgi sözleşmelerin düzeltilerek Kuruma tevsik edilmesine karar vermiştir.
(8) BİLETİX tarafından yapılan tevsik sonrası Kurul BİLETİX’in sözleşmelerden münhasırlık
hükümlerini kaldırdığını, BİLETİX’e kulüplerin biletleri üzerinde tam erişim ve satış hakkı
sağlayan sözleşme hükümlerinin öngördüğü oranların ise takımların bilet satış toplamının
%80’ini geçmediğini tespit etmiştir.
I.2. BİLETİX’in Avans Uygulamasına İlişkin Değerlendirme
(9) Avans uygulaması ilgili sektörde faaliyet gösteren teşebbüslerin desteklenmesi amacını
taşımakta ve teşebbüslerden gelen talep doğrultusunda verilmektedir. Spor kulüpleri
avansı, sezon öncesi sporcu transferleri ve mecburi stadyum bakım ve geliştirmeleri için
kullanmaktadır.
(10) Avanslar ilgili sezondaki (…..) kapatılmaya çalışılmaktadır. Kulüpler BİLETİX’ten sezon
başlamadan önce aldıkları avansları (…..) kapatmaktadırlar.
(11) BİLETİX’in spor kulüplerine verdiği avansların (…..) genel itibari ile avansların sözleşme
süresini uzatması gibi bir duruma yol açmamaktadır. Ancak BEŞİKTAŞ 2013-2014 ve
2014-2015 sezonlarına ait sözleşme avanslarını erken dönemde talep etmekte, BİLETİX
de bu durumda BEŞİKTAŞ’a aralarındaki sözleşmeleri aynı koşullarda bir ya da iki yıl daha
uzatmayı teklif edebilmeyi değerlendirmektedir. BEŞİKTAŞ’a sonraki sezonların avansı
olarak yapılacak erken ödeme için sözleşmenin bir yıl daha uzatılması bir koşul olarak
öngörülmekte ve bu uzatmanın Türkiye’de mevcut durumda karşı karşıya olunan rekabetçi
baskı dikkate alındığında önemli olduğu dile getirilmektedir. Dolayısıyla münhasır olma
ihtimali bulunan bu sözleşmelerin avans konusunda ön ödeme yapılarak bir yıl daha
uzatılması BİLETİX yetkilileri tarafından değerlendirilmektedir.
(12) Avans uygulamasının münhasır bir sözleşmenin süresini uzatacak nitelikte kullanılması
Kurulun 05.08.2010 tarih ve 10-52/1056-390 sayılı kararına aykırılık teşkil etmektedir. Zira
Kurul BİLETİX’in futbol kulüpleri ile bir yıldan uzun süreli münhasır sözleşmeler
imzalamasını 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesine aykırı bulmaktadır. Bu bakımdan Kurul
kararı sonrası BİLETİX’in avans uygulamasının bir yıl münhasır bir sözleşme süresi
üzerinde 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesine aykırılık teşkil edecek bir etkisine genel itibari
ile rastlanmamış olmasına karşın, BEŞİKTAŞ için yukarıda değerlendirilen durumun
genelden farklılaştığı gözlenmiştir. Fakat BEŞİKTAŞ için BİLETİX tarafından yapılan bu
değerlendirme henüz plan aşamasında kalmış, sözleşme erken avans ödemesi
12-41/1159-376
3/8
kullanılarak uzatılmamıştır. Bu bakımdan plan aşamasında olan bu durum için 4054 sayılı
Kanun’un 41. maddesi kapsamında soruşturma açılmasına gerek olmamakla birlikte,
BİLETİX’in avans uygulamasını münhasır bir sözleşmenin süresini uzatacak nitelikte
kullanmaması konusunda 4054 sayılı Kanun’un 9. maddesi çerçevesinde uyarılması
gerektiği düşüncesi hasıl olmuştur.
I.3. BİLETİX’in Basketbol Müsabaka Biletleri Satışına Aracılık Hizmeti Alanındaki
Faaliyetlerine İlişkin Değerlendirme
I.3.1. 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi Çerçevesinde Değerlendirme
(13) BİLETİX’in basketbol müsabakaları biletlerinin satışına aracılık hizmetleri pazarında, iki ile
beş yıl arasında değişen sürelerle imzaladığı sözleşmelerde, ilgili dönemde organizatörün
düzenleyeceği tüm etkinlikler için genel kamu satışına amade tutulmuş bütün biletlere
ilişkin BİLETİX’e münhasıran tam erişim hakkı sağlanması ya da aracılık hizmetleri için
münhasıran BİLETİX’ten hizmet alınması düzenlenmektedir. Münhasırlık içeren ve
organizatörlerin sözleşme süresi boyunca düzenleyeceği etkinlikler için aracılık hizmeti
sunan rakip teşebbüslerden hizmet alabilmesini engelleyen bu hüküm 4054 sayılı
Kanun’un 4. maddesi kapsamındadır. BİLETİX’in ve rakiplerinin herhangi bir yolla aracılık
hizmeti verdikleri toplam bilet adetleri bazında hesaplanan pazar paylarına göre,
BİLETİX’in pazar payı %40’ın üzerinde olduğundan, anılan sözleşmeler 2002/2 sayılı
Dikey Tebliğ’in sağladığı muafiyetten yararlanamamıştır. Bu nedenle sözleşmenin 4054
sayılı Kanun’un 5. maddesi çerçevesinde değerlendirilmesi gerekmiştir.
I.3.2. 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesi Çerçevesinde Değerlendirme
(14) Anılan sözleşmelerdeki münhasırlık hükümlerinin 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinde yer
alan koşullar bakımından değerlendirilmesine geçmeden önce, Kurulun yukarıda yer
verilen 05.08.2010 tarih ve 10-52/1056-390 sayılı kararına bir kez daha değinmek
gerekmektedir. Anılan kararda futbol müsabaka biletlerinin satışına aracılık hizmetleri
pazarında BİLETİX’in müşterileriyle akdettiği sözleşmelerin bir yıldan daha kısa sürelerle
akdedilmesinin ya da birden çok teşebbüsten aynı anda hizmet alınmasının işlemin
doğasına uygun olmayacağı, dolayısıyla bir yıla kadarki münhasırlık hükümlerinin bir
rekabet kısıtlaması olarak kabul edilmemesinin yerinde olacağı değerlendirilmiştir.
(15) Mevcut önaraştırma çerçevesinde yapılan görüşmelerde, BİLETİX’in rakipleri olan
MYBİLET ve TİCKETTÜRK tarafından basketbol müsabaka biletlerine aracılık hizmetleri
pazarlarında etkinlik başına münhasırlığın teknik bir zorunluluk olduğu ve bir sezon
anlayışı içinde etkinliklerin gerçekleştirildiği dile getirilmiştir. Bir sezon içerisinde kısa
aralıklarla gerçekleştirilen etkinlikler nedeniyle , aracılık hizmeti sunan teşebbüslerle her bir
etkinlik başına görüşme yapılmasının hem organizatörler hem de hizmet sunan firmalar
bakımından oldukça maliyetli olacağı belirtilmiştir. Bu çerçevede 05.08.2010 tarih ve 10-
52/1056-390 sayılı kararda ulaşılan bir yıla kadarki münhasırlık hükümlerinin bir rekabet
kısıtlaması olarak kabul edilmemesi yönündeki sonucun, basketbol müsabaka biletlerine
aracılık hizmetleri pazarı bakımından da geçerli olduğu kanısına varılmıştır.
(16) Bu çerçevede, 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinde yer alan dört koşul bakımından
BİLETİX’in sunduğu görüşler de dikkate alınarak BİLETİX’in basketbol müsabakaları
bakımından müşterileri ile imzaladığı bir yıldan uzun süreli münhasırlık hükmü içeren
sözleşmeler aşağıda değerlendirilmiştir:
(17) Malların üretim veya dağıtımı ile hizmetlerin sunulmasında yeni gelişme ve iyileşmelerin ya
da ekonomik veya teknik gelişmenin sağlanması: BİLETİX tarafından yeni gelişme ve
iyileşmeler ya da ekonomik veya teknik gelişme olarak nitelendirilen hususlar,
organizatörün biletlerin tek kaynaktan güvenli şekilde satılması nedeniyle satışlarını ve
tahsilâtlarını daha kolaylıkla takip edebilmesi ve bilet satış yönetimine ilişkin maliyetlerden
12-41/1159-376
4/8
kurtulması; hizmet sunan firmanın raporlama imkânları sayesinde, anlık olarak satış
rakamlarını tek kaynaktan takip edebilmesi; belediyelere ve vergi memurlarına
kendilerinden başka ve güvenilir bir kaynağı kolaylıkla gösterebilmesi gibi faydalar
sıralanmıştır. Ancak temelde bu faydalar sözleşmelerin bir yıldan uzun süreli münhasır
hükümler taşımasından kaynaklı faydalar olmaktan ziyade, işlemin doğası gereği etkinlik
başına münhasıran aracılık hizmeti alınmasına ilişkin faydalardır.
(18) BİLETİX tarafından belirtilen bir diğer husus ise münhasır anlaşmaların biletlerin Türkiye
çapında etkin dağıtımı için gerekli yatırımların yapılmasına teşvik sağladığıdır. Söz konusu
yatırımlar, temelde tam bir biletleme çözümü sunan firmalar bakımından, pazarlara giriş
için gerekli operasyonel maliyetlerin bir parçası olup müşteriye özgü ya da ilişkiye özgü
yatırımlar niteliğinde değildir. Genel olarak bir yılı aşan münhasır anlaşmalar yapabilmenin,
pazara yeni giriş yapmış ya da yapacak teşebbüsler bakımından bu türden bir fayda
sağladığını söylemek mümkündür. Ancak BİLETİX hâlihazırda söz konusu operasyonel
maliyetlere katlanarak bu pazara girişini tamamlamış bir firma niteliğindedir. Oysa pazara
yeni girecek firmalar bu maliyetlere katlanmak zorunda olup bu firmaların bir yıldan uzun
süreli münhasır anlaşma imzalayabilmeleri söz konusu yeni giren/girecek firmaların bu
yatırımları yapmasını teşvik etmektedir. Dolayısıyla BİLETİX’in bir yıldan uzun süreli
münhasır anlaşmaları için bu türden bir faydadan bahsedilememektedir. Bu pazarda son
dönemde evden bilet basımı gibi teknolojilerin gelişmesi beklenmekte ve doğal olarak bu
belirli bir teknoloji yatırımı gerektirmektedir. Fakat pazarlarda bu teknolojilerin gelişimini
destekleyen unsur müşteri/tüketici talepleri ve pazardaki rekabetin varlığıdır. Bir başka
deyişle bu pazarlarda son dönemde beklenen yatırımlar BİLETİX açısından münhasır
anlaşmaların sonucu değil, rekabetin gereği olarak değerlendirilmektedir.
(19) BİLETİX tarafından dile getirilen bir diğer husus ise organizatörlerin aracılık hizmeti sunan
teşebbüsün müşteri ilişkileri yönetimi (CRM) uygulamaları ve veri depolama imkânları
sayesinde biriktirdiği tüketici bilgilerinden yararlanabilme imkânı elde etmesidir. Tanıtım ve
reklam hizmetine ihtiyaç duyan organizatörler bakımından önem arz edebilecek bu durum,
temelde bir etkinliğe katılan tüketicilerin bilgilerinin aracılık hizmeti sağlayan teşebbüs
tarafından tutulması1 ve organizatörün sonraki etkinliklerinde bu tüketicileri hedefleyen
tanıtım çalışmalarının yapılabilmesini sağlamaktadır. Bir yıldan uzun süreli sözleşmeler
yapılması bu bilgilerin biriktirilebilmesine imkân vermekte ve müşteri için biletleme
firmasının seçilmesinde önemli bir tercih sebebi olabilmektedir. Ancak tüketici bilgilerinin
biletleme firmasının elinde bulunması organizatörü pazarlama aktivitelerinde biletleme
firmasına bağlı kılarak bir geçiş maliyeti oluşturmaktadır. Nitekim Ticket Master - Live
Nation birleşmesine ilişkin olarak ABD Adalet Bakanlığı tarafından hazırlanan 1:10-cv-
00139 sayı ve 25.01.2010 tarihli raporda Ticketmaster’ın biriktirdiği tüketici bilgilerinin
sağladığı avantaj bir giriş engeli olarak nitelendirilmiştir. Bu bakımdan BİLETİX’in
pazardaki konumu ile birlikte değerlendirildiğinde tüketici bilgilerinin biriktirilmesi pazarda
ortaya çıkan faydadan öte giriş engellerini artırıcı bir nitelik arz etmektedir.
(20) Bu bakımdan basketbol müsabakaları biletlerinin satışına aracılık hizmetleri
sağlanmasında BİLETİX tarafından akdedilen bir yıldan uzun süreli münhasırlık hükmü
içeren sözleşmelerin malların üretim veya dağıtımı ile hizmetlerin sunulmasında yeni
gelişme ve iyileşmeler ya da ekonomik veya teknik gelişme sağlamadığı kanısına
varılmıştır.
(21) Tüketicinin bundan yarar sağlaması: BİLETİX tarafından organizatörlerin aracılık hizmeti
sunan firmayla çalışmak suretiyle belirli yatırım maliyetlerinden kurtulmasının, bu durumun
1 Tüketiciler izin verdiği takdirde bu bilgiler BİLETİX tarafından organizatöre iletilmektedir. Ancak her
durumda bilgisinin paylaşılmasına izin vermeyen tüketiciler bakımından, bilgiler münhasıran BİLETİX
tarafından saklanmaktadır.
12-41/1159-376
5/8
bilet fiyatları üzerinde olumlu etki yaratmasının ve herhangi bir sebeple etkinliğin iptal
olması halinde ise tüketicinin karşısında aracılık hizmeti sunan teşebbüs sayesinde tek ve
kurumsal bir muhatap bulunmasının tüketici açısından belirgin bir fayda yarattığı ifade
edilmektedir. Bu hususlar teşebbüslerce aracılık hizmeti alınmasına ilişkin faydalar olup
uzun süreli münhasırlık hükümleri içeren sözleşmeler yapılması ile doğrudan bir bağlantısı
bulunmamaktadır.
(22) Öte yandan yukarıda ifade edilen, münhasır anlaşmaların Türkiye çapında etkin dağıtım
için gerekli yatırımların yapılmasını teşvik etmesi, tüketici bilgilerinin biriktirilebilmesini ve
tüketiciye özel tanıtımların yapılabilmesini sağlaması bakımından bu anlaşmaların
tüketiciye faydasının bulunduğu söylenebilecektir. Ancak bu faydalar BİLETİX’in münhasır
anlaşmaları bakımından ortaya çıkmamakta ve dolayısıyla bu noktada tüketicinin bundan
yarar sağladığı iddia edilememektedir.
(23) İlgili piyasanın önemli bir bölümünde rekabetin ortadan kalkmaması: İncelemeye konu
pazarlar bakımından münhasırlık içeren anlaşmaların rekabeti ortadan kaldırma sonucuna
yol açacak en önemli olumsuz etkisi, pazar kapama (foreclosure effect) etkisidir. Bu etki
değerlendirilirken pazar koşullarının ve BİLETİX’in ve rakiplerinin konumuna ilişkin
hususların ele alınması gerekmektedir.
(24) Öncelikle, aracılık hizmeti sektörünün oluşmaya başladığı 2000’li yılların başından itibaren
birçok teşebbüsün ilgili pazarlara kısmi giriş yapabildiği ancak faaliyetlerinin dönemsel
etkinliklerle sınırlı kaldığı belirtilmelidir. Bu pazarların genelinde etkin girişler bakımından
yazılım maliyetleri yüksek olmamakla birlikte, internet üzerinden satışın yanı sıra ana
gişelerin ve perakende satış noktalarının kurulumu ve yönetimi maliyetli olabilmektedir.
Buna ilaveten, hâlihazırda BİLETİX’in gerçekleştirdiği avans, başka bir deyişle ön
finansman uygulaması, en azından bir yıllık bilet gelirinin % 50-80’lik kısmının müşteriye
bilet satışları gerçekleşmeden önce ödenmesi gereğini doğurmaktadır. Bu durum da
özellikle büyük çaplı müşterilerle çalışabilmek ve ilgili pazarlara etkin giriş yapabilmek
bakımından önemli bir sermaye ve finansman imkânı gerektirmektedir. Öte yandan evden
bilet çıktısı alma gibi giriş kontrolünde kullanılan yeni teknolojilerin Türkiye’de kullanımının
yaygınlaşmasıyla yakın gelecekte ilgili pazarlara giriş için gerekli bu maliyetler
düşebilecek, organizatörlerin kendi biletleme yöntemlerini geliştirebilmeleri de
kolaylaşabilecektir.
(25) Basketbol pazarında, hâlihazırda ANADOLU EFES, BEŞİKTAŞ MİLANGAZ,
FENERBAHÇE ÜLKER, GALATASARAY MEDİKAL PARK ve TÜRK TELEKOM kulüpleri
ve Türkiye Basketbol Federasyonu (TBF) biletlerin satışı konusunda aracılık hizmeti
almakta olup bu kulüplerin taraftar toplulukları da göz önünde bulundurulduğunda Türkiye
basketbol ligindeki en önemli kulüpler olduğu söylenebilir. BİLETİX’in ANADOLU EFES,
BEŞİKTAŞ MİLANGAZ, TÜRK TELEKOM ve TBF ile sözleşmeleri 2011 yılı sonunda
bitmiştir. Diğer kulüpler ise BİLETİX’ten herhangi bir sözleşmeye dayanmadan hizmet
almaktadır. Basketbol müsabaka biletlerinin satışı konusunda BİLETİX 2012 yılına kadar
tek aracılık hizmeti sunan firma konumunda olup MYBİLET 2012 yılının Nisan ayında
sadece bir etkinlik özelinde gerçekleştirdiği satışlarla pazara giriş yapmıştır. BİLETİX’in bir
yıldan uzun süreli münhasır anlaşmalarının basketbol müsabaka biletlerinin satışına
aracılık hizmetleri pazarında geçmiş dönemde pazarı kapatıcı bir etki ortaya çıkardığı
söylenememektedir. Ancak son dönemde MYBİLET’in bu pazara girmek istemesi ile
birlikte basketbol müsabakaları pazarında neredeyse tek oyuncu olan BİLETİX’in, futbol
müsabakaları biletlerinin satışına aracılık hizmetleri pazarındaki konumu ile birlikte
düşünüldüğünde bu anlaşmaların bu pazara girmek isteyen rakipler için bir giriş engeli
olarak ortaya çıkabileceği kanısına varılmıştır. Giriş engelleri kapama etkisinin
değerlendirilmesinde dikkate alınan önemli bir unsurdur. Rakip teşebbüsler bakımından
yeni ya da alternatif müşterilerin bulunmasının görece kolay olduğu durumlarda pazarın
12-41/1159-376
6/8
kapanmasından bahsetmek mümkün olmayacaktır2. BİLETİX hem futbol hem de
basketbol pazarında en önemli oyuncuların biletlerini satmakta olup, basketbol pazarında
henüz aracılık hizmeti almayan kulüpler BİLETİX’ten hizmet alan kulüplere göre daha
küçük kalmaktadır. Bu bakımdan rakipler açısından basketbol pazarında hizmet almayan
kulüplerin, bir başka deyişle alternatif müşterilerin kısıtlı olduğu düşünülmektedir.
Dolayısıyla BİLETİX’in imzalayacağı bir yılı aşan münhasır anlaşmaların, BİLETİX ile
çalışan kulüplerin sözleşme süresi içerisinde anlaşmadan çıkarak rakip teşebbüslerle
çalışma imkânını ortadan kaldırdığından, pazarı potansiyel olarak rakiplere kapatma riski
ortaya çıkmaktadır.
(26) Rekabetin (a) ve (b) bentlerindeki amaçların elde edilmesi için zorunlu olandan fazla
sınırlanmaması: Bir yıldan uzun süreli münhasır anlaşmaların Türkiye çapında etkin
dağıtım için gerekli yatırımların yapılmasını teşvik etmesi, tüketici bilgilerinin
biriktirilebilmesini ve tüketiciye özel tanıtımların yapılabilmesini sağlaması bakımından
tüketiciye faydası olduğu daha önce ifade edilmiştir. Ancak bu faydaların elde edilebilmesi
için rekabetin zorunlu olandan fazla kısıtlanmaması gerekmektedir.
(27) BİLETİX’in basketbol müsabakaları pazarında yapmış olduğu bir yıldan uzun süreli
anlaşmaların pazarı rakiplere kapattığı yukarıda ortaya konulmuştur. Bu çerçevede her ne
kadar BİLETİX tarafından imzalanan sözleşmelerin tüketicilere bazı faydalarından
bahsedilse de BİLETİX’in konumu nedeniyle bu pazarlarda BİLETİX tarafından yapılan
sözleşmelerin rakiplerin pazarlara girmesini engellemesi nedeniyle pazarlarda rekabetin
zorunlu olandan fazla kısıtlandığı anlaşılmıştır.
(28) Yukarıda yapılan değerlendirmeler ışığında, BİLETİX’in basketbol müsabaka biletleri
satışına aracılık hizmetleri pazarlarında müşterileri ile akdettiği bir yıldan uzun süreli
sözleşmelere bireysel muafiyet tanınamayacağı düşünülmektedir. Bu çerçevede basketbol
müsabaka biletlerinin satışına aracılık pazarında BİLETİX’in müşterileriyle imzaladığı bir
yıldan uzun süreli münhasırlık hükmü içeren sözleşmelerinin tamamının 2011 yılı sonunda
bitmiş olması ve halihazırda yürürlükte olan bu türden bir sözleşmesi bulunmaması
nedeniyle bu aşamada BİLETİX’e 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma
açılmaması uygun olacaktır.
I.4. GENÇLERBİRLİĞİ Tarafından Yanlış / Yanıltıcı Bilgi Verilmesine İlişkin
Değerlendirme
(29) Önaraştırma sürecinde BİLETİX’te yerinde inceleme yapılmış ve bu incelemede ulaşılan
birtakım belgeler nedeniyle GENÇLERBİRLİĞİ ile GENÇLERBİRLİĞİ yönetim kurulu üyesi
ve saymanı olan (…..) hissedarı olduğu SELİN OTOMOTİV ve KARGOKAR’da yerinde
incelemeler gerçekleştirilmiştir.
(30) 03.07.2012 tarihinde GENÇLERBİRLİĞİ yönetim kurulu üyesi ve saymanı olan (…..)
odasında yapılan yerinde incelemede GENÇLERBİRLİĞİ ve BİLETİX ile 01.07.2012
tarihinde imzalanan “Geniş Ağlı Bilet Satış ve Dağıtım Sözleşmesi” ile 23.11.2007
tarihinde imzalanan “Geniş Ağlı Bilet Satış Sözleşmesi”nin birer örneği alınmıştır. İnceleme
sonrası yapılan görüşmede (…..) tarafından BİLETİX ile GENÇLERBİRLİĞİ arasında 2007
yılından sonra yapılmış ve rekabet uzmanlarına sunulan 23.11.2007 ve 01.07.2012 tarihli
sözleşmeler dışında herhangi bir sözleşme, protokol veya benzeri bir anlaşmanın
bulunmadığı, bu çerçevede herhangi bir yükümlülük altına girmeden BİLETİX’le olan ticari
ilişkilerini sonlandırma imkânlarının bulunduğu ifade edilmiş ve bu hususlar tutanak altına
alınmıştır.
(31) 06.06.2012 tarih ve 12-30/896-M sayılı karara ilişkin olarak hazırlanan Yetki Belgesi
BİLETİX’in müşterileriyle akdettiği sözleşmelerin 4054 sayılı Kanun’u ihlal edip etmediği
2 “Dikey Anlaşmalara İlişkin Kılavuz”, paragraf 122.
12-41/1159-376
7/8
yönünde yapılan incelemeye ilişkin yetki vermektedir. BİLETİX’in müşterisi konumunda
bulunan GENÇLERBİRLİĞİ’nde bu Yetki Belgesi’ne dayanarak yerinde inceleme
yapılması mümkün olup yukarıda bahsedilen inceleme gerçekleştirilmiştir. Diğer yandan
BİLETİX’te bulunan belgede GENÇLERBİRLİĞİ ile imzalanan ve yönetim kurulu üyesi ve
sayman (…..)’in özel şirketinde muhafaza edilen bir protokolden bahsedilmekte olup, bu
nedenle bu kişiye ait şirketlerde inceleme yapılması gereği hâsıl olmuştur. 03.07.2012 tarih
ve 2012-5-56/BN sayılı Bilgi Notu ile 06.06.2012 tarih ve 12-30/896-M sayılı karar
kapsamında verilen inceleme yetkisinin (…..)’in ortağı ya da müdürü olduğu SELİN
OTOMOTİV ve KARGOKAR’da da kullanılması istenmiştir. Kurul 04.07.2012 tarih ve 12-
36/1072-M sayılı kararında 4054 sayılı Kanun’un 15. maddesinde düzenlenen yetkinin
SELİN OTOMOTİV ve KARGOKAR teşebbüslerinde kullanılmasına karar vermiştir.
05.07.2012 tarihinde SELİN OTOMOTİV’de yapılan yerinde incelemede BİLETİX ve
GENÇLERBİRLİĞİ arasında 18.06.2012 tarihinde imzalanan bir adet protokol bulunmuş
ve bir örneği alınmıştır.
(32) Her ne kadar 03.07.2012 tarihinde GENÇLERBİRLİĞİ’nde (…..) ile yapılan görüşmede
kendisi BİLETİX ile GENÇLERBİRLİĞİ arasında 2007 yılından sonra yapılmış ve rekabet
uzmanlarına sunulan 23.11.2007 tarihli “Geniş Ağlı Bilet Satış Sözleşmesi” ve 01.07.2012
tarihli “Geniş Ağlı Bilet Satış ve Dağıtım Sözleşmesi” dışında herhangi bir sözleşme,
protokol veya benzeri bir anlaşmanın bulunmadığını dile getirse de, SELİN OTOMOTİV’de
yapılan incelemede 01.07.2012 tarihli “Geniş Ağlı Bilet Satış ve Dağıtım Sözleşmesi”nin
ayrılmaz bir parçası olarak düzenlenen ve (…..)’ın imzası bulunan 18.06.2012 tarihli
protokol elde edilmiştir. Bunun yanı sıra (…..) görüşmede GENÇLERBİRLİĞİ’nin herhangi
bir yükümlülük altına girmeden BİLETİX’le olan ticari ilişkilerini sonlandırma imkânının
olduğunu da ifade etmiştir. Ancak, protokol ile GENÇLERBİRLİĞİ’ne verilen signing fee
bedeli kulübün başka bir biletleme firması ile çalışması halinde BİLETİX’e geri ödeneceği
düzenlenmiştir. Dolayısıyla GENÇLERBİRLİĞİ başka bir firma ile çalışma durumunda
BİLETİX’e karşı belli bir yükümlülük altına girmektedir. Dolayısıyla 03.07.2012 tarihinde
GENÇLERBİRLİĞİ’nde yapılan yerinde incelemede Arif ÖLMEZ tarafından yanlış ya da
yanıltıcı bilgi verildiği görülmüştür.
(33) 4054 sayılı Kanun’un 16. maddesinin (c) bendi uyarınca Kurul, teşebbüs niteliğindeki
gerçek ve tüzel kişiler ile teşebbüs birlikleri veya bu birliklerin üyelerine; 4054 sayılı
Kanun’un 14. ve 15. maddelerinin uygulanmasında eksik, yanlış ya da yanıltıcı bilgi veya
belge verilmesi ya da bilgi veya belgenin belirlenen süre içinde ya da hiç verilmemesi
halinde ilgili teşebbüsler ile teşebbüs birlikleri veya bu birliklerin üyelerinin karardan bir
önceki mali yıl sonunda oluşan veya bunun hesaplanması mümkün olmazsa karar tarihine
en yakın mali yıl sonunda oluşan ve Kurul tarafından saptanacak olan yıllık gayri safi
gelirlerinin binde biri oranında idari para cezası vermektedir.
(34) GENÇLERBİRLİĞİ yönetim kurulu üyesi ve saymanı tarafından verilen yanlış, yanıltıcı bilgi
nedeniyle GENÇLERBİRLİĞİ’ne 2011 yılı cirosu olan (…..) esas alınarak (…..) idari para
cezası uygulanması gerektiği kanısına varılmıştır.
J. SONUÇ
(35) Düzenlenen rapora ve dosya kapsamına göre;
(36) Biletix Bilet Dağıtım Basım ve Tic. A.Ş. (BİLETİX)’nin, futbol kulüplerine verdiği avanslara
ilişkin uygulamalarının, bir yıl münhasır olan sözleşmenin süresini aynı nitelikte uzatacak
şekilde kullanılmaması gerektiği yönünde 4054 sayılı Kanun’un 9. maddesinin üçüncü
fıkrası uyarınca adı geçen teşebbüse görüş bildirilmesini teminen Başkanlığın
görevlendirilmesine,
12-41/1159-376
8/8
(37) Basketbol müsabaka biletlerinin satışına aracılık hizmetleri pazarında BİLETİX’in
müşterileri ile akdettiği sözleşmelere ilişkin olarak, ilgili sözleşmelerin 4054 sayılı Kanun’un
4. maddesine aykırı olduğuna ve bu sözleşmelere bireysel muafiyet tanınamayacağına,
ancak bu pazarda mevcut durumda yürürlükte olan herhangi bir sözleşme bulunmadığı için
bu aşamada BİLETİX’e 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına
gerek olmadığına,
(38) Gençlerbirliği Spor Kulübü Derneği yönetim kurulu üyesi ve saymanı tarafından verilen
yanlış, yanıltıcı bilgi nedeniyle Gençlerbirliği Spor Kulübü Derneğine, 4054 sayılı Kanun’un
16. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi uyarınca 2011 mali yılı sonunda oluşan ve Kurul
tarafından belirlenen yıllık gayri safi gelirlerinin binde biri oranında olmak üzere 51.222,89
TL idari para cezası verilmesine
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy