Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2004-2-27 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 04-47/614-151
Karar Tarihi : 15.7.2004
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler :Tuncay SONGÖR, A. Ersan GÖKMEN, R. Müfit
SONBAY, Murat GENCER, Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ,
Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, M.Sıraç ASLAN
B. RAPORTÖRLER : İbrahim AYDEMİR, Bayram Ali GEÇGİL
C. ŞİKAYET EDEN : Ticketturk Bilet Dağıtım Basım ve Ticaret A.Ş.
Akkavak Sok. No:9 Kat:3
80200 Nisantaşı/İstanbul
D. HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA
YAPILAN : Biletix Bilet Dağıtım Basım ve Ticaret A.Ş.
Büyükdere Cad. No: 119 Kat: 5
Gayrettepe/İstanbul
E. DOSYA KONUSU : Biletix Bilet Dağıtım Basım ve Ticaret A.Ş.
(Biletix)'nin elektronik bilet satış pazarındaki uygulamalarının 4054 sayılı
Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'u ihlal ettiği iddiası.
F. İDDİALARIN ÖZETİ : Şikayet dilekçesinde özetle, Biletix'in; online bilet
satış ve dağıtımında hakim durumda olduğu, başta spor kulüpleri olmak üzere
önemli organizasyonların sahipleri olan kuruluşlarla uzun dönemli münhasır
anlaşmalar yapmak suretiyle piyasaya yeni girişleri engellediği ve aynı
ekonomik birlik içinde olduğu Koç Grubu şirketlerinin, özellikle organizasyon
sahipleri nezdindeki sponsorluk gücünü kullanarak şikayetçi teşebbüsün bu
kuruluşlarla anlaşma yapmasını engellemek suretiyle hakim durumunu kötüye
kullandığı ileri sürülmüştür.
G. DOSYA EVRELERİ : Rekabet Kurumu kayıtlarına 20.1.2004 tarih ve 464
sayı ile intikal eden başvuru üzerine hazırlanan 21.4.2004 tarih ve 2004-2-
27/İİ-04-İA sayılı Bilgi Notu Rekabet Kurulu’nun 29.4.2004 tarihli ve 04-30
sayılı toplantısında görüşülmüş ve Biletix'in uygulamalarının 4054 sayılı
Kanun'u ihlal edip etmediğinin tespit edilebilmesi amacıyla adı geçen
teşebbüs hakkında 04-30/353-M sayı ile önaraştırma açılmasına karar
verilmiştir.
Söz konusu karar uyarınca düzenlenen 4.6.2004, tarihli 2004-2-27/Ö.A.-04-İA
sayılı Önaraştırma Raporu’nun, 11.6.2004 tarih ve REK.0.06.00.00/70 sayılı
Başkanlık önergesi ile 17.6.2004 tarihli 04-42 sayılı Kurul toplantısında
04-47/614-151
2
görüşülmesi sonucunda pazar yapısı, hakim durum ve acentelik ilişkisine
yönelik detaylı bir çalışma yapılmasına karar verilmesi üzerine, 1.7.2004 tarih
ve 2004-2-27/BN-04-BAG sayılı bilgi notu hazırlanmış, 9.7.2004 tarih ve
REK.0.06.00.00/89 sayılı Başkanlık önergesi ile 04-47 sayılı Kurul
toplantısında konu tekrar ele alınarak karara bağlanmıştır.
H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ
İlgili Önaraştırma Raporu’nda;
-Biletix ve bu şirket ile bilet satış anlaşması yapan organizatörler arasındaki
ilişkinin rekabet hukuku bağlamında acentelik ilişkisi olduğu, dolayısıyla
Kanun’un 4. maddesi kapsamında değerlendirilemeyeceği,
-Biletix’in elektronik bilet satışı pazarında hakim durumda olmadığı,
-Biletix’in Koç Grubu ile ilişkisinden doğan avantajını kullanarak rakiplerin
pazara girişini ya da pazardaki faaliyetini engellediği hususunda herhangi bir
bilgi ya da belgeye ulaşılamadığı, uzun dönemli anlaşmalar yapmak suretiyle
piyasaya girişin engellendiği iddiasının doğru olmadığı, dolayısıyla Kanun
kapsamında bir ihlalin bulunmadığı, bu nedenle Biletix hakkında soruşturma
açılmasına gerek olmadığı,
-Bununla birlikte Fenerbahçe, Galatasaray ve Beşiktaş kulüplerinin, pazarın
futbol müsabaka biletleri satışı diliminde özel bir konuma sahip olduğu ve bu
kulüplerin biletlerinin pazarın önemli bir bölümünü kapsadığı, pazarın bu
dilimindeki talep esnekliğinin diğer kısımlara nazaran daha düşük olduğu, bu
kulüplerle yapılan uzun süreli anlaşmaların rakipler açısından ciddi bir giriş
engeli yarattığı, bu nedenle söz konusu anlaşmaların süresinin bir yıl ile
sınırlandırılmasının uygun olacağı,
ifade edilmiş, 1.7.2004 tarihli Bilgi Notu’nda da Biletix ile organizatör
teşebbüsler arasındaki ilişkinin acentelik ilişkisi olduğu ve Biletix’in hakim
durumda olmadığı görüşü tekrar edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. İlgili Pazar
I.1.1. İlgili Ürün Pazarı
İncelemenin konusu; spor kulüpleri, tiyatrolar, sinemalar ve taşımacılık
firmaları gibi organizasyon sahibi kuruluşlara elektronik bir yazılım ve ağ
sistemiyle birbirine bağlı olan internet, telefon veya satış noktalarından bilet
satışı hizmeti sunumuna ilişkindir. Esasen bu hizmet elektronik ortamda bilet
satışı hizmeti olarak adlandırılmakta ve gerek Biletix gerekse sektörde faaliyet
gösteren diğer firmalar her üç kanaldan da satış yapabilmektedirler.
04-47/614-151
3
Elektronik bilet satış hizmetini geleneksel bilet satış hizmetlerinden ayıran en
önemli özelliği, satılan bir biletin (yerin) yeniden satımı riskinin bulunmaması
ve bütün satış kanallarının, diğer herhangi bir kanalda satılan bilete ilişkin
bilgilere aynı anda ulaşabilmesine imkan sağlayan bir bilgisayar yazılımına
dayalı ağ (network) vasıtasıyla birbirine bağlı olmasıdır.
Bu yöntemle yapılan satışlarda, geleneksel sistemde olduğu gibi biletlerin
belirli sayılarda satış noktalarına (gişe) dağıtılması ve herhangi bir noktada
biletin tükenmesi, ancak müşterilerin biletin bulunduğu diğer noktalara
ulaşmasının mümkün olmaması söz konusu değildir. Müşteri, biletini internet,
telefon, satış noktası veya etkinlik gişesi gibi kanalların herhangi birinden,
oturma yerini de seçerek satın alabilmekte ve satılan bilet hakkındaki bilgi eş
zamanlı olarak diğer kanallarda da görülebilmektedir.
Teşebbüslerin ticari amaçla kurup işlettikleri Internet web siteleri üzerinden
“İşletmeden tüketiciye” satış anlamına gelen B2C (business-to-consumers)
elektronik ticaret bu pazardaki firmaların hemen tamamının başvurdukları bir
satış yöntemidir. Teşebbüsler bu web sitelerinde bilet satışı yapmanın yanı
sıra kendileri hakkında tüketicilere bilgi vermekte, satışını yaptıkları etkinlikleri
önceden duyurarak tanıtmaktadırlar. Böylece hem tüketici gişeye gitmeden ve
oturma yerini kendisi seçerek bilet alabilmekte, hem de ilgi duyduğu spor
müsabakası, konser, sinema gibi etkinlik türlerinden önceden haberdar olarak
bilet fiyatlarını öğrenebilmekte ve rezervasyonunu herhangi bir iletişim
maliyetine katlanmaksızın yaptırabilmektedir. Bu web siteleri ziyaret edilme
istatistiklerine göre reklam alarak bilet satışı yapan firmalara ek bir gelir de
sağlamaktadır. Bu işletmelerin maliyeti bilgilerin tutulduğu, iletişimi sağlayan
web sunucularının maliyeti ve Internet erişim maliyeti ile sınırlıdır.
Geleneksel satış kanalı olan gişe işletmenin maliyeti B2C web sitesi işletme
maliyetinden daha yüksektir. Gişe satış yönteminde pek çok noktaya fiziki
birer gişenin kurulması, gerekli personel ve donanımın yerleştirilmesi ve
ulaşım gibi çeşitli maliyetler söz konusu iken, Internet üzerinden yapılan
satışta tek bir merkezden dünyanın her yerine etkin olarak ulaşmak
mümkündür. Spor müsabakalarına kaçak girişin önlenmesi amacıyla
geliştirilen barkodlama sistemi ile biletler tüketici tarafından Internet üzerinden
alınıp evde basılabilmektedir. Bu gelişme bilet baskı maliyetini de ortadan
kaldırmaktadır. Ancak bunun için gerekli yazıcı ve ısıya duyarlı kağıt
kalitesinin Türkiye’de yaygın olmaması nedeniyle ülkemizde bu uygulama
henüz yapılamamaktadır. Internet penetrasyonunun oldukça düşük olması
Internet kanalının etkin bir alternatif olmasını engellemekte ise de, bu konuda
hızlı bir gelişimin yaşandığı görülmektedir. Halihazırda Türkiye’de Internet
erişim oranı nüfusun %5’i civarında iken, bilet satış firmaları satışlarının
yaklaşık %15’ini Internet üzerinden yapmaktadırlar ve bu oranın birkaç yıl
içinde %30 düzeyine yükselmesi beklenmektedir. Ancak hızla gelişmeye aday
olan web tabanlı bilet satışının sağlıklı bir şekilde gelişebilmesi için ilk giren
avantajını kullanan firmaların bu avantajlarını rekabeti engelleyecek ve
tekelleşmeye yol açacak şekilde kullanmamaları gerekmektedir.
Bilet satış faaliyeti yürüten teşebbüslerin en önemli gelir kalemini bilet
bedelinin belirli bir oranı olarak alınan hizmet bedeli oluşturmaktadır. Bu oran
ortalama % 10 ile % 20 arasında değişmektedir. Organizatörler bilet
04-47/614-151
4
satışından kendi istedikleri bedeli (biletin üzerinde yazılı olan değer) bilet
satışını gerçekleştiren teşebbüse bildirmekte, bilet satışını gerçekleştiren de
kendi hizmet bedelini ilave ederek bileti son kullanıcıya satmaktadır. Internet,
çağrı merkezi ve satış noktalarından yapılan satışlara yansıtılan hizmet bedeli
etkinliğin gerçekleştirildiği yerde bulunan gişeden yapılan satışlara
uygulanmamaktadır.
Bu teşebbüslerden bazılarının bir başka önemli gelir kalemi Internet ve çağrı
merkezinden yapılan satışlar için alınan sipariş ücretidir. Bu ücret, bilet bedeli
ile ilişkilendirilmeyen sabit bir bedeldir. Avrupa ve Amerika uygulamasında
Internet üzerinden yapılan alımlarda genellikle işlem bedeli alınmamakta,
çağrı merkezi işlemlerinde alınmaktadır. Hizmet bedeli ise organizatör
tarafından ilan edilen bilet bedeline dahil edilmektedir. Türkiye’deki
uygulamada başta Biletix olmak üzere bazı teşebbüslerin hizmet bedelini bilet
bedelinden ayırarak doğrudan tüketiciye yansıtması bu bedelin yüksek
tutulmasına yol açmaktadır. Başta spor olmak üzere canlı etkinlik ve sinema
organizasyonlarının biletlerine olan talebin esnekliğinin düşük olduğu
saptanmıştır. Ayrıca bu biletleri Internet ve çağrı merkezi yoluyla satın alan
kullanıcılar genellikle üst ve orta-üst gelir grupları olduğundan işlem bedelinin
yüksek tutulması talebi olumsuz etkilememektedir. Ancak sonuçta düşük gelir
gruplarının teknolojik imkanlardan yararlanarak bu kanalları kullanıp bilet
almaları zorlaşmaktadır. Çağrı merkezi ve gişe işletmenin görece yüksek olan
maliyeti nedeniyle işlem bedeli alınmasının gerekebileceği, buna karşılık
maliyeti düşüren ve firma etkinliğini artıran Internet uygulamalarında işlem
bedeli tahsilinin maliyetle ilişkilendirilemeyeceği ileri sürülebilirse de, bu bedel
tüketicilerin gişede sıra beklememesinin karşılığı olarak gösterilmektedir.
Bu noktada farklı alanlarda düzenlenen etkinliklere ilişkin bilet satışının, aynı
pazar içinde yer alıp almayacağı konusunun değerlendirilmesi gerekmektedir.
Profesyonel bilet satışı yapan teşebbüsler spor etkinlikleri ve canlı gösteri
organizasyonlarının biletlerini satmaktadırlar ve sahip oldukları teknik altyapı
her türlü bileti satmaya elverişlidir. Dolayısıyla arz yönünden pazarı en geniş
anlamda “spor müsabaka biletleri, eğlence ve kültürel etkinlik biletleri ve
ulaşım biletleri satış pazarı” olarak tanımlamak mümkündür. Talep yönünden
bakıldığında ise etkinlik bazında ayrı ayrı pazarlardan söz edilebilir. Spor
kendi içinde futbol ve basketbol gibi alt dallara ayrılabileceği gibi, uç noktada
futbolu da kulüpler bazında ele alarak her futbol kulübünün biletinin satışını
ayrı bir pazar olarak görmek mümkündür. Zira bir kulübün taraftarı için tuttuğu
takımın maç biletinin ikamesi yoktur. Sinema, tiyatro ve konser gibi
etkinliklerden her biri talep açısından benzeri şekilde ayrıştırılabilir ve ayrı
pazarlar olarak görülebilir.
Şikayet bakımından kritik olan husus, talep ikamesinden ziyade arz
ikamesidir. Etkilendiği iddia edilen rekabet bilet satışı yapan firmalar
arasındadır ve incelenmesi gereken bu firmaların rekabet alanının hakim
durumun kötüye kullanılması sonucu daraltılıp daraltılmadığıdır. Dolayısıyla
bu noktada mevcut ve potansiyel bilet satış pazarının büyüklüğü ve firmaların
bu pazardaki konumları belirleyici olacaktır.
04-47/614-151
5
Internet üzerinden ve çağrı merkezinden bilet satışı ile gişeden bilet satışının
ayrı pazarlar ya da aynı pazarın farklı kanalları olarak mı değerlendirileceği
üzerinde durulması gereken diğer bir husustur. E-ticaret yoluyla yapılan
satışların geleneksel satış kanallarından ayrı bir pazar teşkil edip etmeyeceği
bu kanallarla rekabet edip etmemesine bağlıdır. Bilet satışı açısından
bakıldığında bu üç kanalın birbiriyle ikame edilebilir olduğu görülmektedir.
Toplam satışların yaklaşık % 10-15’i Internet üzerinde gerçekleştirilirken geri
kalanın önemli bir bölümü gişeden, daha az miktarı ise çağrı merkezinden
yapılmaktadır ve bu kanallar arasında geçiş her zaman mümkündür.
Türkiye’de Internet kullanım oranının henüz çok düşük olması Internet
kanalının önemli bir alternatif olmasını engellemekte ise de, gelecekte bu
oranın artması beklenmektedir.
Yukarıda yer verilen değerlendirmeler çerçevesinde ilgili ürün pazarı
"elektronik bilet satış pazarı" olarak tespit edilmiştir.
I.1.2. İlgili Coğrafi Pazar
Satışa konu olan canlı gösteri ve diğer etkinlik biletleri etkinliğin bulunduğu
bölgedeki gişelerde, tüm Türkiye’den ulaşılabilecek çağrı merkezlerinden ve
her yerden ulaşılabilen Internet üzerinden satılmaktadır. Ülkenin her yerindeki
tüketiciler aynı şartlarla bilet satın alabilmektedir. Doayısıyla ilgili coğrafi pazar
Türkiye Cumhuriyeti sınırlarıdır.
I.2. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
I.2.1 Biletix Bilet Dağıtım Basım ve Ticaret A.Ş.
Kuruluş ana sözleşmesi 18.5.2000 tarihli Ticaret Sicili Gazetesi'nde
yayımlanarak faaliyete başlayan Biletix, yabancı menşeli Tag Enterprises
Limited ve Koç Grubu tarafından % 50’şer ortaklık payı ile kurulmuştur.
Biletix başta Galatasaray, Fenerbahçe ve Beşiktaş olmak üzere spor kulüpleri
ve Beşiktaş Kültür Merkezi (BKM), İstanbul Kültür Sanat Vakfı (İKSV), AFM
Sinemaları gibi büyük organizasyon sahibi kuruluşlarla münhasır anlaşmalar
yapmak suretiyle bu kuruluşlara ait organizasyonların biletlerini Internet, çağrı
merkezi veya doğrudan satış noktaları vasıtasıyla satmaktadır. Biletix'in
İstanbul, Ankara ve İzmir'de toplam 21 adet doğrudan satış noktası
bulunmaktadır. Biletix, biletlerin yeniden satımını yapmamakta, sattığı her bilet
üzerinden belirli oranlarda değişen hizmet bedeli, ayrıca Internet üzerinden
satılan biletlerde bu hizmet bedeline ek olarak, bilet sayısından bağımsız ve
her işlem için ayrı olmak üzere işlem bedeli almaktadır. Söz konusu hizmet ve
işlem bedelleri bilet fiyatının üzerine ilave edilerek müşteriye yansıtılmaktadır.
Alınan bu hizmet ve işlem bedelleri Biletix'in ana gelirini oluşturmaktadır.
I.2.2. Biletix’in İlgili Pazarda Hakim Durumda Olup Olmadığına İlişkin
Değerlendirme
Şikayet dilekçesinde yer verilen hususlardan birisi de Biletix’in hakim durumda
olduğu ve bu durumu kötüye kullanarak başka firmaların pazara girmesini
04-47/614-151
6
engellediği, hizmet ve fiyat koşullarını müşteriye empoze ettiği iddiasıdır.
Dolayısıyla Biletix’in pazar payının ve rakiplerinin alternatif müşterilerinin
incelenmesi gerekmektedir.
Elektronik bilet satışına konu olan faaliyetler kültürel ve eğlence amaçlı
gösteriler, spor müsabakaları ve taşımacılıktır. Toplam bilet satışı içindeki payı
yüksek olmasına rağmen, taşımacılık faaliyetinin gişe satış organizasyonunun
yerleşmiş olması ve her teşebbüsün kendi satış ağını kurmuş olması,
müşterilerin çağrı merkezi ve Internet gibi satış kanallarını kullanma eğiliminin
düşük olması, taşımacılık yapan teşebbüslerin ölçek büyüklüklerinin bilet
satışını üstlenecek firmalar için cazip olmaması gibi nedenlerle mevcut
durumda bu sektörün bilet satışlarının hakim durum analizinin dışında
tutulması gerekmektedir.
Geriye kalan kültürel-eğlence amaçlı etkinliklerle spor müsabakaları biletleri
dikkate alındığında yıllık toplam bilet sayısının yaklaşık 40 milyon adet olduğu
görülmektedir. Bu rakamın büyük bir kısmı sırasıyla sinema, tiyatro ve futbol
müsabakalarının biletleridir. Sinema ve tiyatro biletlerinin ortalama fiyatının 5
ABD Doları olduğu tahmin edilmektedir. Futbol müsabaka biletleri
stadyumların farklı bölümleri için farklı fiyatlarla satılmaktadır. Ancak 2002-
2003 sezonunda Türkiye 1. Futbol Ligi’nde yer alan kulüplerin toplam bilet
gelirinin yaklaşık 29 milyon ABD Doları olduğu bilinmektedir. Bu rakamlardan
yola çıkarak pazar büyüklüğünün yaklaşık 200 milyon ABD Doları olduğu
söylenebilir. Bu biletlerin tamamı elektronik bilet satışı yapan teşebbüslerce
satılmamaktadır; ancak elektronik olarak satışı için gerekli altyapı hazırdır ve
her an bu satış ağına ilave edilebilecek büyük bir potansiyel pazar söz
konusudur. Gelişmiş ülkelerde bu faaliyetlerin biletlerinin çok büyük bölümü
profesyonel teşebbüslerce yapılmaktadır.
Biletix tarafından 2002 ve 2003 yıllarında hizmet bedeli almadığı etkinlik yeri
gişesi dışındaki kanallarından satışı yapılan bilet sayısı ve Biletix’in bu satış
rakamlarına göre hesaplanan pazar payları aşağıdaki tablolarda
gösterilmiştir:
Tablo 1: Biletix tarafından satışı yapılan bilet sayısı
2002 2003
Sportif Olmayan Canlı Gösterimler (tiyatro ve konser) (………) (………)
Futbol (………) (………)
Sinema (………) (………)
TOPLAM (………) (………)
Tablo 2: Biletix’in pazar payları
2002 2003
Sportif Olmayan Canlı Gösterimler (tiyatro ve konser) % (….) % (….)
Futbol % (….) % (….)
Sinema % (….) % (….)
Ayrıca Biletix’in kültür, eğlence ve spor faaliyetleri bakımından toplam pazar
payı 2002 yılında % (…..), 2003 yılında %(….)dur. Dolayısıyla Biletix ne
pazarın tamamında ne de herhangi bir diliminde yüksek bir pazar payına
sahiptir. Halen Biletix ile çalışan spor kulüpleri ve diğer organizasyon sahipleri
04-47/614-151
7
de daha iyi koşullar sunulması halinde Ticketturk Bilet Dağıtım Basım ve
Ticaret A.Ş., Mybilet Bilgi Sistemleri A.Ş. (Mybilet) ve diğer firmalarla anlaşma
yapmaya hazır olduklarını ifade etmişlerdir. Özetle, ilk giren avantajını
kullanarak pazardaki diğer firmalardan oldukça önde olmasına rağmen,
gelişmeye açık bir pazarın küçük bir bölümünü elinde tutan ve sahip olduğu
müşteri portföyü için de rekabetle karşı karşıya olan Biletix’in pazarın
genelinde hakim durumda olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
I.2.3. Biletix'in Koç Grubu ile Olan İlişkilerini Kullanmak Suretiyle
Rakiplerinin Piyasaya Girişlerini Engellediği İddiasına İlişkin
Değerlendirme
Şikayet dilekçesinde; Ticketturk tarafından anlaşma teklifi götürülen
kuruluşların, Koç Grubu’nun baskıları nedeniyle Biletix ile anlaşma yapmaya
zorlandıkları bu nedenle de Ticketturk'ün daha cazip şartlar öne sürmesine
rağmen piyasaya giremediği ifade edilmiştir. Söz konusu bu iddia, Kanun'un
hakim durumun kötüye kullanılmasını yasaklayan 6. maddesinin ikinci
fıkrasında sayılan örnek hallerden "Belirli bir piyasadaki hakimiyetin yaratmış
olduğu finansal, teknolojik ve ticari avantajlardan yararlanarak başka bir mal
ve hizmet piyasasındaki rekabet koşullarını bozmayı amaçlayan eylemler"
şeklindeki (d) bendi çerçevesinde incelenmiştir. Bu bend gereğince ihlalin var
olabilmesi için iki unsurun birlikte bulunması gerekmektedir. Bunlardan ilki,
ilgili piyasada rekabeti bozmayı amaçlayan eylemlerin varlığı, ikincisi ise bu
eylemleri gerçekleştiren teşebbüsün (ekonomik birliğin) diğer piyasa(lar)da
hakim durumda olmasıdır.
Bu çerçevede raportörler tarafından Biletix merkez ofisinde yapılan
incelemelerde şikayetçi tarafından ileri sürülen iddiayı destekler nitelikte
herhangi bir bilgi ve belgeye ulaşılamamıştır. Ayrıca raportörlerce yerinde
inceleme kapsamında görüşülen Biletix ile anlaşmalı kuruluşların yetkilileri
Koç Grubu’nun kendileri üzerinde herhangi bir baskısının olmadığını,
menfaatleri gerektirirse başka firmalarla da çalışabileceklerini ifade etmişlerdir.
Bu ifadeler içerisinde özellikle, kar amacı olmayan ve faaliyetlerini büyük
oranda sponsorluk gelirleriyle finanse eden dolayısıyla eğer mevcut ise - ki
şikayet dilekçesinde özellikle İKSV vurgulanmaktadır - Koç Grubu'nun bu
yöndeki baskılarına diğerlerine nazaran daha çok maruz kalması beklenen
İKSV yetkilisinin; bu yönde bir baskının olmadığına ve Koç Grubu'nun
sponsorluk desteğinin vakfın toplam sponsorluk gelirleri içindeki payının
yalnızca % (…) civarında olduğuna dair ifadesi dikkat çekmektedir.
Yukarıda yer verilen bilgiler dikkate alındığında, Biletix'in Koç Grubu ile olan
ilişkilerini kullanmak suretiyle rakip teşebbüslerin piyasaya girişini
engellemediği, bu nedenle Koç Grubu'nun faaliyet gösterdiği diğer piyasalara
ilişkin bir hakim durum değerlendirmesine gerek olmadığı, bu çerçevede
Kanun'un 6. maddesi kapsamında bir ihlal bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
04-47/614-151
8
I.2.4. Biletix'in Uzun Dönemli Anlaşmalar Yapmak Suretiyle Piyasayı
Girişlere Kapattığı İddiasına İlişkin Değerlendirme
Bu değerlendirme kapsamında öncelikle Biletix ve etkinlik sahipleri arasında
akdedilen anlaşmaların niteliği incelenmiş, Biletix’in bilet satışı konusunda
toplam sayı ya da hasılat üzerinden herhangi bir yükümlülük altına girmediği
bilet satışına konu olan etkinliğin organizasyonundan sorumlu olmadığı,
tanıtım ve reklam konusunda da herhangi bir yükümlülüğünün bulunmadığı
tespit edilmiştir. Söz konusu anlaşmalara göre bilet fiyatı etkinlik sahibince
belirlenmektedir ve taraflar arasında yeniden satım ilişkisi yoktur; Biletix ilgili
organizasyon sahibi adına onun biletlerini satmaktadır. Dolayısıyla satılmayan
biletlerin ya da organizasyonla ilgili sorunların riski tamamen organizatöre
aittir.
Bu açıklamalardan anlaşılacağı üzere Biletix, spor kulüplerine ve diğer etkinlik
düzenleyicilerine bir acente konumunda hizmet vermektedir. Biletix’in taşıdığı
risk ticari faaliyette bulunan her teşebbüsün zorunlu olarak katlanması
gereken işyeri ve personel giderleri/yatırımları gibi temel risklerden ibaret olup,
etkinlik sahipleri ile yaptığı anlaşmalardan doğan bir risk değildir. Bu nedenle
inceleme konusu anlaşmalar genel olarak Kanun’un 4. maddesi kapsamında
bulunmamaktadır. Dolayısıyla söz konusu anlaşmalara dair bireysel muafiyet
veya 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği
kapsamında bir değerlendirme yapılması da mümkün değildir.
Bununla birlikte söz konusu anlaşmaların, Kanun'un 4. maddesi kapsamında
olmaması bu anlaşmaların piyasaya giriş engeli oluşturup oluşturmadığına
ilişkin bir değerlendirme yapılmasına engel teşkil etmemektedir. Bu noktada
Biletix'in piyasaya ilk giren olmanın vermiş olduğu avantajı kullanarak
rakiplerine oranla belirli bir pazar gücü elde etmiş olabileceği düşünülmekle
birlikte, mevcut durumda adı geçen firmanın ilgili pazarda hakim durumda
olmaması, pazarın yeni ve gelişmekte olan bir pazar olması, buna bağlı olarak
pazarda faaliyet gösteren diğer teşebbüslerin faaliyet sürelerinin henüz kısa
olması dikkate alındığında Biletix'in uzun dönemli anlaşmalar yapmak
suretiyle piyasayı girişlere kapatmadığı kanaatine ulaşılmıştır.
Bu değerlendirmeler neticesinde raportörlerin Biletix’in Galatasaray,
Beşiktaş ve Fenerbahçe futbol kulüpleriyle yaptığı anlaşmaların yürürlük
sürelerinin 1 yıla indirilmesine ilişkin önerisi yerinde görülmemiştir.
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve bilgi notuna, toplanan delillere ve incelenen dosya
kapsamına göre;
a) Biletix Bilet Dağıtım Basım ve Ticaret A.Ş. ile bilet satış anlaşması yapan
organizatörlerin arasındaki ilişkinin rekabet hukuku bağlamında acentelik
ilişkisi olduğuna, dolayısıyla Kanun'un 4. maddesi kapsamında
değerlendirilemeyeceğine,
04-47/614-151
9
b) Mevcut durumda Biletix'in elektronik bilet satışı pazarında hakim durumda
olmadığına,
c) Biletix’in Koç Grubu ile ilişkisinden doğan avantajını kullanarak rakiplerin
pazara girişini ya da pazardaki faaliyetini engellediği hususunda herhangi bir
bilgi ya da belgeye ulaşılamamış olması ve yapılan anlaşmaların piyasaya
girişi engellediği iddiası ile ilgili olarak Kanun kapsamında bir ihlalin
bulunmadığı anlaşıldığından, Biletix Bilet Dağıtım Basım ve Ticaret A.Ş.
hakkında soruşturma açılmasına gerek olmadığına, şikayetin reddine
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy