Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2005-2-17 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 05-36/481-112
Karar Tarihi : 26.5.2005
A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Mustafa PARLAK 10
Üyeler : Tuncay SONGÖR, Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ,
Rıfkı ÜNAL, Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI,
M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN
B- RAPORTÖRLER : Ali DEMİRÖZ, Ayşe Özlem UZUN, Remzi Özge ARITÜRK
C.ŞİKAYET EDEN : Re’sen
D.HAKKINDA
ÖNARAŞTIRMA 20
YAPILANLAR : -Koç Sistem Bilgi ve İletişim Hizmetleri A.Ş.
Ünalan Mah. Ayazma Cad. Çamlıca İş Merkezi
B3 Blok Üsküdar İstanbul
-GVZ Ses Teknolojileri Yazılım Hizmetleri A.Ş.
Ünalan Mah. Ayazma Cad. Çamlıca İş Merkezi
B3 Blok Üsküdar İstanbul
-Infotech Bilişim ve İletişim Teknolojileri San. ve Tic. A.Ş.
Ayazmadere Cad. No:12 Akşit Plaza Kat:3 34349
Fulya-Beşiktaş İstanbul
-Mobilera Bilişim İletişim Teknolojileri A.Ş. 30
Büyükdere Cad. Yunus Emre Sok. Topçu İş Merkezi
No:1 Kat:1 34416 4. Levent İstanbul
-Obase Bilgisayar ve Danışmanlık Hizmetleri Tic. Ltd. Şti.
İnönü Mah. Ulusu Cad. No:2 34755 İçerenköy İstanbul
-Soft Bilgi İşlem Danışmanlık ve Tic. A.Ş.
Büyükdere Cad. Müselles Sok. Onur İş Merkezi
No: 112/1 Kat: 7-8-9 34394 Esentepe İstanbul
-Netsis Yazılım San. ve Tic. A.Ş.
Şehit Nevres Bulvarı Kızılay İş Merkezi
No:3 Kat:6 35210 Alsancak İzmir 40
05-36/481-112
2
-Prizma Otomasyon ve RF Tanımlama Sistem Çözümleri
San. ve Tic. Ltd. Şti. Yeni Yalova Yolu Buttim İş
Merkezi E Blok Kat: 5 No: 1568 Bursa
E. DOSYA KONUSU : Bilgi teknolojileri alanında faaliyet gösteren sekiz
şirketin Platform 360 adı altında oluşturdukları stratejik işbirliğinin 4054
sayılı Kanun’u ihlal edip etmediği.
F. DOSYA EVRELERİ: 9.3.2005 tarihli BT Dünyası Bülteni’nde yayınlanan habere 50
ilişkin olarak yapılan re’sen inceleme üzerine hazırlanan 25.3.2005 tarih ve 2005-
2-17/İ.İ.-05-A.Ö.U. sayılı İlk İnceleme Raporu, Rekabet Kurulu’nun 31.3.2005 tarih
ve 05-20/230-M sayılı toplantısında görüşülmüş ve Platform 360 adlı stratejik
işbirliğinin 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’u ihlal edip
etmediğini ve bu konuda bir soruşturma açılmasına gerek olup olmadığını tespit
etmek amacıyla önaraştırma açılmasına karar verilmiştir. Bunun üzerine yapılan
inceleme sonucunda hazırlanan 9.5.2005 tarih 2005-2-17/ÖA-05-AÖ sayılı
önaraştırma raporu, 18.5.2005 tarih ve REK.0.06.00.00/51 sayılı Başkanlık
önergesi ile 05-36 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
60
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda;
1. Koç Sistem Bilgi ve İletişim Hizmetleri A.Ş., GVZ Ses Teknolojileri Yazılım
Hizmetleri A.Ş., Infotech Bilişim ve İletişim Teknolojileri Sanayi ve Ticaret
A.Ş., Mobilera Bilişim İletişim Teknolojileri A.Ş., Obase Bilgisayar ve
Danışmanlık Hizmetleri Ticaret Ltd. Şti., Soft Bilgi İşlem Danışmanlık ve
Ticaret A.Ş., Netsis Yazılım Sanayi ve Ticaret A.Ş. ve Prizma Otomasyon
ve RF Tanımlama Sistem Çözümleri Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. arasında
imzalanan “Çözüm Odaklığı İş Birliği İyi Niyet Anlaşması”nın 6. maddesinin
ikinci fıkrasında yer alan kısıtlamanın 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesine
aykırı olduğu, söz konusu Anlaşma’nın taraflarca 4054 sayılı Kanun ve ilgili 70
tebliğlerde belirlenen süre içerisinde Rekabet Kurumu’na bildirilmediği,
2. Bununla birlikte, Anlaşma’nın halihazırda ilgili pazarlarda fiili rekabeti
etkilememesi, tarafların özellikle uluslararası piyasalarda faaliyet
gösterebilmek için gerekli ölçek büyüklüğüne ulaşmalarına imkan verecek
iktisadi katkılar sağlaması ve Anlaşma’da yer alan kısıtlamanın ilgili
pazarlardaki potansiyel rekabete yönelik etkilerinin gelecekte ortaya
çıkabilecek olması göz önünde bulundurularak, 4054 sayılı Kanun’un 41.
maddesi uyarınca soruşturma açılmadan Kanun’un 9/3. maddesi
çerçevesinde taraflara görüş gönderilerek söz konusu ihlalin ortadan
kaldırılmasının hem usul ekonomisinin hem de rekabeti koruma amacının 80
etkin bir şekilde sağlanması açısından daha uygun olacağı,
3. Bu çerçevede taraflara, 4054 sayılı Kanun’un 9/3. maddesi kapsamında
a) İşbirliği Anlaşması’nın 6. maddesinin ikinci fıkrasında yer alan tarafların
diğer tarafların çözüm ve hizmetlerine rakip yeni çözüm ve hizmetleri diğer
tarafların bilgisi olmadan geliştirmeyecekleri şeklindeki kısıtlamayı İşbirliği
05-36/481-112
3
Anlaşması’ndan çıkarmaları ve Anlaşma’nın değişiklik yapılmış halinin bir
ay içerisinde Rekabet Kurumu’na göndermeleri ya da
b) Söz konusu kısıtlama Anlaşma içinde muhafaza edilmek isteniyorsa, 4054
sayılı Kanun’un 5. maddesi uyarınca bir ay içerisinde muafiyet
başvurusunda bulunmaları gerektiğinin, aksi halde haklarında soruşturma 90
açılacağının bildirilmesi gerektiği,
4. Tarafların söz konusu kısıtlamayı Anlaşma’dan çıkarmaları durumunda,
Anlaşma’yı bildirmemelerinden dolayı Kanun’un 16(c) maddesi uyarınca
cezalandırılmasına gerek bulunmadığı
ifade edilmiştir.
H. YAPILAN İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. İŞBİRLİĞİ ANLAŞMASI
Önaraştırma sürecinde dosya konusu işbirliğinin çerçevesinin 22.12.2004 tarihli 100
“Çözüm Odaklı İş Birliği İyi Niyet Anlaşması” (İşbirliği Anlaşması ya da Anlaşma)
ile çizilmiş olduğu tespit edilmiştir.
H.1.1. Anlaşma’nın Tarafları
İşbirliği Anlaşması aşağıdaki şirketler arasında imzalanmıştır:
- Koç Sistem Bilgi ve İletişim Hizmetleri A.Ş. (Koç Sistem)
- GVZ Ses Teknolojileri Yazılım Hizmetleri A.Ş. (GVZ)
- Infotech Bilişim ve İletişim Teknolojileri Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Infotech) 110
- Mobilera Bilişim İletişim Teknolojileri A.Ş. (Mobilera)
- Obase Bilgisayar ve Danışmanlık Hizmetleri Ticaret Ltd. Şti. (Obase)
- Soft Bilgi İşlem Danışmanlık ve Ticaret A.Ş. (Soft)
- Netsis Yazılım Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Netsis)
- Prizma Otomasyon ve RF Tanımlama Sistem Çözümleri Sanayi ve Ticaret Ltd.
Şti. (Prizma)
H.1.2. Anlaşma’nın Amacı
Anlaşma’nın 1. maddesinde söz konusu anlaşmanın amacı belirlenmektedir. Bu
maddeye göre Anlaşma, taraflar arasında bir “stratejik işbirliği” başlatmayı 120
hedeflemektedir.
Bu stratejik işbirliği çerçevesinde taraflar, “güçlü oldukları faaliyet konularını ve
pazara sundukları tüm ürün veya hizmetleri, diğer tarafların güçlü oldukları faaliyet
kolları, ürün veya hizmetleri ile pekiştirerek aktif oldukları pazarlarda rekabet
güçlerini arttırmayı ve yeni pazarlar oluşturmayı”, “işbirliğinin yaratacağı sinerji
sayesinde yurt içinde ve özellikle yurt dışında yeni iş fırsatları yaratmayı ya da
belirleyecekleri yeni fırsatları birlikte değerlendirmeyi” ve “tüm sektörlere özel
çözüm üretebilen büyük bir çözüm organizasyonu oluşturmayı” amaçlamaktadır.
05-36/481-112
4
H.1.3. Anlaşma’nın Kapsamı 130
İşbirliği, tarafların sahip olduğu mevcut ürün ve hizmetlerin, tüm sektörlerdeki
firmaların ihtiyaçlarının karşılanabilmesi amacıyla, ortaklaşa konumlandırılmasını
amaçlamaktadır. Bu çerçevede İşbirliği Anlaşması’nın 2. maddesinde işbirliğinin
kapsamı her bir tarafın,
1. çözüm ve hizmetleri için pazarın oluşturulması,
2. pazara sunulması,
3. yeni iş fırsatlarının geliştirilmesi,
4. çözüm ve hizmetlerin entegre edilmesi,
5. bütünleşik yeni çözüm ve hizmetlerin tanımlanması,
6. çözüm ve hizmetlerin birlikte müşteriye sunulması 140
faaliyetleri olarak belirlenmiştir.
Yukarıda belirlenen işbirliği kapsamında, Anlaşma’nın 4. maddesinde taraflarca
onaylanacak bütçe çerçevesinde bir pazarlama kampanyası planlanıp
uygulanacağı ve bu kampanyada işbirliği içindeki ortakların özellikle Radyo
frekanslı tanımlama (RFID), karar destek sistemleri, veri yönetimi çözümleri,
coğrafi bilgi teknolojileri, ses teknolojileri ve mobil ödeme gibi niş uygulamaları ön
plana çıkaracakları ifade edilmiştir.
Benzer şekilde, Anlaşma’nın 5. maddesinde işbirliğine yönelik tanıtım ve
pazarlama stratejilerinin oluşturulmasında, satış ve müşteri yönetimi süreçlerinin
belirlenmesinde ve pazara sunulmasında ortak hareket edileceği belirtilmektedir. 150
H.1.4. Rakip ürün ve hizmetlere ilişkin hükümler
Anlaşma’nın 6. ve 8. maddelerine göre taraflar, müşteri ihtiyaçlarını karşılamak
üzere öncelikle birbirlerinin sunduğu ürün ve hizmetleri konumlandıracaklardır.
Bununla birlikte taraflar, müşterilerin talep etmesi halinde veya müşterilerin
ihtiyaçlarının Platform 360 üyelerinin ürün ve hizmetleriyle karşılanamadığı
durumlarda, ilgili tarafları bilgilendirmek koşuluyla, başka iş ortaklarıyla da
çalışabileceklerdir.
H.1.5. Rekabet etmeme hükmü
160
Taraflar, Anlaşma’nın 6. maddesinde getirilen, “Taraflar bu iş birliği anlaşması
süresince ve bu anlaşma sona erdikten sonraki bir yıl boyunca, iş planı dahilinde
tanımlanacak çözüm ve hizmet alanlarında bir diğerinin bilgisi olmadan diğer
tarafın çözüm ve hizmetleriyle rakip konumda olacak yeni çözüm ve hizmet
geliştirmeyecekleri yolunda niyetlerini beyan ederler” şeklindeki hüküm ile
birbirlerinin çözüm ve hizmetlerine rakip çözüm ve hizmetler üretmeyecekleri
yolunda niyetlerini ifade etmişlerdir.
170
05-36/481-112
5
H.1.6. Anlaşmanın süresi
Anlaşmanın süresi bir yıl olarak belirlenmiştir. Taraflardan birisinin yazılı sona
erdirme talebi olmadığı takdirde Anlaşma otomatik olarak yenilenecektir.
H.2. İLGİLİ PAZAR
Önaraştırma konusu işbirliği taraflarının faaliyet alanları değerlendirildiğinde, Koç
Sistem dışındaki tarafların ana faaliyet alanlarının genellikle, yazılım ve yazılımla
ilgili danışmanlık ve iş geliştirme uygulamaları konusunda olduğu görülmektedir. 180
Bu nedenle, Anlaşma kapsamındaki işbirliğinin büyük ölçüde kurumsal uygulama
yazılımları alanında gerçekleşeceği öngörülmektedir.
Kurumsal uygulama yazılımları, bireysel ihtiyaçlara yönelik yazılımlara göre, daha
kapsamlı ve ayrıntılı ihtiyaçlara cevap vermek amacıyla tasarlanması, fiyatı, satın
alım öncesi ve sonrasında da danışma, eğitim, destek gibi ek hizmetlere ihtiyaç
duyulması gibi nedenlerle farklılaşmaktadır. Günümüzde yaşanan teknolojik
gelişmelerle birlikte kurumlar ve şirketler, üretimden müşteriye kadar olan tüm iş
süreçlerini otomatize etmek, kurumsal kaynaklarını planlamak ve yönetmek için
bilişim teknolojileri ve bu teknolojilerin bir parçası olan yazılımları kullanmaktadır.
Kurumsal uygulama yazılımları genellikle üç ayrı kategoriye ayrılmaktadır: 190
i- Kurumsal kaynak kullanımı (Enterprise Resource Planning (ERP))
ii- Müşteri ilişkileri yönetimi (Customer Relations Management (CRM))
iii- Tedarik Zinciri Yönetimi (Supply Chain Managemen (SCM))
Arz yönünden bakıldığında, söz konusu kategorilerin her birinin içindeki tüm
uygulamaları içerecek şekilde üreten firmalar olduğu gibi, sadece belli bir kategori
içine giren belli bir uygulamaya (örneğin insan kaynakları ya da finans-muhasebe
yönetimi gibi) yönelik yazılımlar üreten firmalar da bulunabilmektedir. Ayrıca, bir
kategorideki tüm fonksiyonları ya da modülleri bir arada üretebilen firmalar, bu
fonksiyonları ayırarak da satabilmektedir (örneğin kurumsal kaynak planlaması
içindeki insan kaynakları yönetimi ile ilgili modülün ayrı bir paket halinde satılması 200
gibi). Buna ek olarak, söz konusu programları sadece belli bir sektörün
ihtiyaçlarına uygulayan ya da kurumların kullandığı temel uygulama yazılımlarını
tamamlayıcı nitelikte çözümler üreten firmalar bulunmaktadır. Bu şekilde spesifik,
niş bir çözüm ya da segmente odaklanmış ve uzmanlaşmış firmalar “nokta çözüm
sağlayıcıları (point solution providers)” olarak adlandırılmaktadır.
Talep açısından bakıldığında, kurumsal kullanıcıların kurumsal uygulama
yazılımlarını hangi yollarla ve hangi faktörleri gözönünde bulundurarak satın
aldıkları önem arz etmektedir. Kurumsal kullanıcılar, yazılım ihtiyaçlarını doğrudan
yazılım üreticilerinden alabilecekleri gibi, bu konuda danışmanlık hizmeti veren
firmalar aracılığıyla, dışkaynak kullanımı yoluyla (yazılımın dış kaynak kullanıcının 210
donanım ekipmanları üzerinde host edilmesi) ya da yazılım ihtiyaçlarına göre
yazılım geliştirici firmalar tarafından yeni yazılım dizayn edilmesi ve geliştirilmesi
yoluyla sağlayabilmektedir. Talep bakımından önem arz eden bir diğer faktör,
05-36/481-112
6
kurumların ihtiyaçlarına uyan ve bu bakımdan fiyatları makul olan yazılımların
tercih edilmesidir. Bu çerçevede büyük şirketler ile küçük ve orta ölçekli şirketler
tarafından talep edilen yazılım ürünleri hem fiyat hem de fonksiyon bakımından
farklılaşmaktadır. Bu nedenle, büyük firmalar için üretilen, bir çok fonksiyonu
içeren ve bu ölçüde daha pahalı olan yazılımlar ile küçük firmalara yönelik olarak
üretilen yazılımlar birbirinden farklılaşmaktadır. Bununla birlikte, genellikle büyük
şirketlere yönelik geniş kapsamlı programlar üreten firmalar bir yazılım içerisinde 220
bulunan belli fonksiyonları lisanslamak yoluyla orta düzeydeki firmalara da hitap
edebilirken, küçük ve orta ölçekli firma ihtiyaçları için tasarlanan yazılımlar büyük
firmalara hitap edememektedir.
Ayrıca, firmaların bulundukları sektöre göre ihtiyaçlarının farklılık göstermesi de
talebi heterojen hale getirmektedir. Bu sebeple, belli niş alanlarda uzmanlaşmış
firmalar ana yazılımlara tamamlayıcı çözümler üreterek kendilerini
farklılaştırabilmektedir.
H.2.1. İlgili Ürün Pazarı
230
Dosya konusu stratejik işbirliğine taraf olan şirketler bakımından ilgili ürün pazarı,
en geniş çerçevede, kurumsal uygulama yazılımları pazarı olarak tespit edilmiştir.
Bununla birlikte, yukarıda yer alan kurumsal uygulama yazılımları ile ilgili genel
açıklamalar ışığında, taraf şirketlerin tekil olarak odaklandıkları ve uzmanlık sahibi
oldukları pazarların birbirinden farklılaştığı görülmektedir. Koç Sistem dışındaki
Anlaşma tarafı şirketlerin her biri yazılım geliştirme konusunda farklı spesifik
alanlarda uzmanlaşmışlardır. Bu yazılımların belli bir sektöre veya müşteriye özel
uygulamalar olması sebebiyle, şirketler aynı pazarda yer almamakta ve birbirlerine
rakip olmamaktadır. Bu bakımdan, her bir tarafın faaliyetleri göz önünde
bulundurularak aşağıda dosya konusu işbirliğinin değerlendirilmesinde esas 240
alınacak ilgili ürün pazarları belirlenmiştir.
Ana uzmanlık alanı sistem entegratörlüğü olan Koç Sistem, yazılım geliştirme, bilgi
teknolojileri danışmanlığı, sistem ve kapasite sağlama, sunucu ve uygulama
işletimi, masaüstü sistem yönetimi ve donanım sağlama gibi değişik alanlarda
faaliyet göstermektedir. Anlaşma konusu işbirliğinin değerlendirilmesi açısından
Koç Sistem’in kurumsal uygulama yazılımları konusunda sağladığı hizmetlerin
dikkate alınması gerekmektedir.
Yazılım geliştirme konusunda Koç Sistem’in Platform 360 içinde yer alan diğer
şirketlerden farkı, müşteri spesifik (customized) uygulamalar yapıyor olmasıdır. Bu
çerçevede, müşterinin talebi doğrultusunda ve proje bazında hazırlanan bu 250
yazılımlar belli bir sektöre ya da müşteri grubuna özgü olmadığından, söz konusu
yazılım faaliyetlerinin müşteri spesifik kurumsal uygulama yazılımları pazarı olarak
ele alınmasının gerekmektedir. Koç Sistem’in söz konusu yazılımları sistem
entegratörlüğü çerçevesinde değişik ihtiyaçlara cevap verebilme çerçevesinde
sunulmaktadır. Ayrıca, Koç Sistem, kurumsal uygulama yazılımlarının tüm
bileşenlerine yönelik olarak üretilen uluslararası ve yerli firmaların (zaman zaman
platform taraflarının yazılımları da dahil olmak üzere) yazılımlarının yeniden
satıcılığını da yapmaktadır.
05-36/481-112
7
İşbirliği taraflarından Prizma’nın faaliyet alanı RFID teknolojisine dayalı
çözümlerdir. Yeni bir teknoloji olan RFID, ürünlere ilişkin anlık veri toplama ve 260
ürünler üzerindeki etiket bilgilerini uzaktan değiştirme imkanı sağlamaktadır. Söz
konusu uygulamalar, kurumsal uygulama yazılımlarına tamamlayıcı bir uzmanlık
alanıdır ve söz konusu yazılımlara entegre edilmektedir. Bu nedenle radyo
frekanslı tanımlama (RFID) çözümleri pazarı ayrı bir ürün pazarı olarak
tanımlanmıştır.
Mobil teknoloji, mobil iletişim terminalleri ile GSM teknolojisinin biraraya getirilerek
yeni çözümler ve uygulamalar üretmek konusunda uzmanlaşmış olan Mobilera’nın
dosya konusu işbirliği çerçevesindeki faaliyeti mobil el terminalleri üzerinde
uygulama çözümleri üreterek mobil terminallerden GPRS yoluyla toplanan verilerin
kurumsal uygulama yazılımlarıyla bütünleştirilmesinin sağlanmasıdır. Söz konusu 270
yazılımlar, kurumsal uygulama yazılımlarını tamamlayıcı çözümlerdir. Bu
çerçevede Mobilera’nın faaliyetleri bakımından mobil uygulama yazılımları pazarı
olarak ayrı bir ürün pazarı tespit edilmiştir.
Anlaşma taraflarından biri olan GVZ’nin faaliyetleri yeni gelişen bir teknoloji olan
konuşma tanıma, sentezleme, onaylama ve yakalamaya dönük ses teknolojileri
alanındadır. Bu alanda üretilen çözümler ses teknolojileri çözümleri pazarı olarak
tanımlanmıştır. Söz konusu çözümler, bireysel ve kurumsal kullanıcılar tarafından
talep edilebilmektedir.
Mobil ve konuma dayalı çözümler alanında uzmanlaşan Infotech, sayısal haritalar
üzerinde araç takip ve yönlendirme, dağıtım yönetim sistemleri, GSM operatörleri 280
için mobil servisler gibi çözümler üretmektedir. Söz konusu sistemler diğer niş
çözümlerde olduğu gibi kurumsal uygulama yazılımlarına tamamlayıcı olarak talep
edilmektedir. Bu nedenle, söz konusu hizmetleri kapsayan konuma dayalı
çözümler pazarı ayrı bir ürün pazarı olarak ele alınmaktadır.
Anlaşma taraflarından Netsis, Soft ve Obase birbirine benzer kurumsal uygulama
çözümleri üretmektedir. Bununla birlikte Netsis tüm sektörlerdeki küçük ve orta
ölçekli firmalara hitap edebilecek nitelikte temel bir kurumsal kaynak planlaması
çözümü sunarken Obase, temel olarak perakende sektörüne yönelik kurumsal
uygulama çözümleri üretmekte, Soft ise lojistik ve taşımacılık sektörüne yönelik
uygulama çözümleri alanında faaliyet göstermektedir. Bu çerçevede, Soft ve 290
Obase’in perakende ve lojistik sektörlerine yönelik uygulamalarının hem sektörel
uzmanlık gerektirmesi hem de o ilgili sektördeki müşteriler tarafından tercih
edilmesi nedeniyle, Netsis, Obase ve Soft’un çözümlerinin her biri ayrı bir ürün
pazarı olarak kabul edilmektedir. Taraflardan edinilen bilgiler doğrultusunda, her
bir teşebbüsün 2004 yılı içerisindeki en büyük beş müşterisi incelendiğinde,
Obase’in en büyük beş müşterisinin perakende sektöründe, Soft’un en büyük beş
müşterisinin nakliyat ve lojistik sektöründe, Netsis’in en büyük beş müşterisinin her
birinin farklı sektörlerde faaliyet gösterdiği görülmektedir.
300
05-36/481-112
8
H.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
Yukarıda belirlenen ürün pazarlarında yer alan çözümlerin ülke içerisinde rekabet
şartlarını farklılaştıracak bir unsur bulunmadığından coğrafi pazar Türkiye
Cumhuriyeti sınırları olarak belirlenmiştir.
H.3. DEĞERLENDİRME 310
Koç Sistem, GVZ, Infotech, Mobilera, Netsis, Obase, Prizma ve Soft arasında
imzalanmış olan İşbirliği Anlaşması, teşebbüsler arası bir anlaşma olduğundan
4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi çerçevesinde değerlendirilmelidir.
Bu noktada öncelikle belirtilmesi gereken husus, İşbirliği Anlaşması taraflarından
olan Koç Sistem ve GVZ’nin, Koç Grubu şirketleri oldukları ve bu şirketlerin tek bir
ekonomik bütünlük olarak ele alınması gereğidir. Bu nedenle, rekabet hukuku
bakımından İşbirliği Anlaşması 7 teşebbüs arasında imzalanmıştır.
320
Bilindiği gibi 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesine göre “Belirli bir mal veya hizmet
piyasasında doğrudan veya dolaylı olarak rekabeti engelleme, bozma ya da
kısıtlama amacını taşıyan veya bu etkiyi doğuran veya doğurabilecek nitelikte olan
teşebbüsler arası anlaşmalar, uyumlu eylemler ve teşebbüs birliklerinin bu tür
karar ve eylemleri hukuka aykırı ve yasaktır.”
Bu madde çerçevesinde değerlendirme yapılmadan önce, stratejik işbirliklerinin
rekabete faydalı etkilerinin yanı sıra aşağıda belirtilen zararlı etkilerinin de göz
önüne alınması gerekmektedir:
Pazarı kapatmak ve rakipleri engellemek
Pazar gücü oluşturmak için ortam yaratmak 330
Gizli anlaşmaları/işbirliklerini (collusion) ve rekabete aykırı eylemleri
kolaylaştırmak
Potansiyel rekabeti kaldırmak
Giriş engelleri yaratmak ve rakiplerin maliyetlerini yükseltmek.
Bu çerçevede, İşbirliği Anlaşması’nda 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesiyle getirilen
yasaklamaya konu olabilecek rekabeti kısıtlayıcı hükümlerin bulunup bulunmadığı
değerlendirilmelidir. İşbirliği Anlaşması’nın hükümleri incelendiğinde, taraflar
arasında ortak girişim benzeri bir yapılanma öngörülmediği ve gevşek (loose) bir
işbirliği yapısının planlandığı anlaşılmaktadır. Hem İşbirliği Anlaşması hem de 340
tarafların ifadeleri doğrultusunda bu işbirliğinin iki temel amacı olduğu tespit
edilmiştir.
Bunlardan ilki, birlikte satış faaliyetlerinin organizasyonu ve özellikle yurt dışındaki
pazarlara açılımdır. Taraf teşebbüslerin ciroları ve faaliyet alanları dikkate
alındığında, Koç Sistem dışındaki teşebbüslerin yurt dışında pazarlama ve tanıtım
faaliyetlerine ayıracak bütçelerinin kısıtlı olduğu görülebilmektedir.
05-36/481-112
9
İkinci amaç ise birbirine yakın ama farklı pazarlara hitap eden çözümlerin
bütünleştirilmesi sürecinin rasyonelleştirilerek maliyetlerin azaltılmasıdır.
Bu çerçevede, taraflar yarattıkları iş fırsatlarında öncellikle işbirliği (platform) içinde
yer alan diğer teşebbüslerin çözümlerini konumlandıracaklar; ancak, müşteri aksini 350
talep ettiği takdirde ya da platform içerisinde talep edilen çözüm bulunmadığı
takdirde, diğer tarafları bilgilendirmek koşuluyla, başka iş ortaklarıyla da
çalışabileceklerdir (Madde 6 ve 8). Dolayısıyla, tarafların sadece birbirleriyle
çalışacakları gibi zorunluluk getirilmediği anlaşılmaktadır.
Tarafların farklı ürün pazarlarında faaliyet gösteriyor olmaları nedeniyle, söz
konusu işbirliği, temel olarak farklı uzmanlık alanlarındaki yazılımların değişik
projeler bağlamında bütünleştirilmesini, tarafların birbirlerinin müşteri
portföylerinden yararlanmalarını, yurtdışı pazarlara açılabilmeleri için gerekli
tanıtım ve pazarlama maliyetlerini paylaşmalarını amaçlamaktadır. Bu işbirliği 360
sayesinde taraflar bir arada müşterilerin ihtiyaç duydukları bütünleşik çözümleri
sunma şansını bulacaklardır. Bunun gibi, taraflar arasında bir münhasırlık şartı
getirilmemiş olması ve her bir ilgili ürün pazarında faaliyet göstermekte olan yerli
ve yabancı rakiplerin bulunması nedeniyle bu anlaşmayla herhangi bir pazarın
kapatılması söz konusu olmayacak ve bu işbirliği temel olarak rekabeti kısıtlayıcı
bir nitelik arz etmeyecektir.
Bununla birlikte, İşbirliği Anlaşması’nın 6. maddesiyle getirilen ve rekabet etme
yasağı olarak değerlendirilebilecek hükmün 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi
anlamında bir kısıtlama içerip içermediği değerlendirilmelidir. Daha önce de
belirtildiği gibi, İşbirliği Anlaşması’nın 6. maddesinin ikinci paragrafında aşağıdaki 370
hüküm getirilmiştir:
“Taraflar bu iş birliği anlaşması süresince ve bu anlaşma sona erdikten sonraki bir
yıl boyunca, iş planı dahilinde tanımlanacak çözüm ve hizmet alanlarında bir
diğerinin bilgisi olmadan diğer tarafın çözüm ve hizmetleriyle rakip konumda
olacak yeni çözüm ve hizmet geliştirmeyecekleri yolunda niyetlerini beyan ederler”
Bu hükmün Kanun’un 4. maddesi kapsamında değerlendirilmesi için öncelikle
tarafların fiili ya da potansiyel rakip olup olmadığının tespit edilmesi gerekmektedir.
İlgili pazarlar dikkate alındığında tarafların her birinin farklı pazarlarda rekabet
ettikleri, birbirini tamamlayıcı ürünler ürettikleri ve dolayısıyla birbirlerine fiili olarak
rakip olmadıkları ortaya çıkmaktadır. Öte yandan, tarafların kurumsal yazılım 380
pazarının alt segmentlerinde uzmanlaşmış olmaları sebebiyle birbirlerine
potansiyel rakip olmaları söz konusudur.
Bu noktada, İşbirliği Anlaşması’ndaki söz konusu kısıtlayıcı hükmün Anlaşma’nın
genel amacı ve etkisi çerçevesinde bir arada değerlendirilmesi gereklidir. Bu
çerçevede, tarafların birbirlerine bilgi vermeden rakip çözüm ve hizmetleri
üretmeme yönünde niyet beyan etmelerinin ilgili ürün pazarlarında rekabeti
kısıtlayıp kısıtlamayacakları ele alınmalıdır.
Daha önce belirtildiği gibi Anlaşma’da müşterilerin taleplerini entegre olarak 390
Platform 360’dan almalarını zorunlu kılan bir hüküm bulunmamakta aksine bu
05-36/481-112
10
oluşum sayesinde müşterilere yeni ürün alternatifleri getirileceği ve müşterilerin
Platform 360 dışında yer alan şirketlerin ürünlerini de talep etmeleri halinde temin
edebilecekleri anlaşılmaktadır. Bu hususlarla birlikte, İşbirliği Anlaşması’nda yer
alan rekabet etmeme hükmünün 1 yıl gibi kısa bir süre için geçerli olması da söz
konusu anlaşmanın piyasadaki rekabet üzerinde hissedilebilir bir sonuç
doğurmayacağı kanısını güçlendirmektedir. Dolayısıyla söz konusu hükmün 4054
sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal etmediği sonucuna ulaşılmıştır.
I. SONUÇ 400
Düzenlenen rapora, toplanan delillere ve incelenen dosya kapsamına göre;
Koç Sistem Bilgi ve İletişim Hizmetleri A.Ş., GVZ Ses Teknolojileri Yazılım
Hizmetleri A.Ş., Infotech Bilişim ve İletişim Teknolojileri Sanayi ve Ticaret A.Ş.,
Mobilera Bilişim İletişim Teknolojileri A.Ş., Obase Bilgisayar ve Danışmanlık
Hizmetleri Ticaret Ltd. Şti., Soft Bilgi İşlem Danışmanlık ve Ticaret A.Ş., Netsis
Yazılım Sanayi ve Ticaret A.Ş. ve Prizma Otomasyon ve RF Tanımlama Sistem
Çözümleri Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. arasında imzalanan “Çözüm Odaklı İş Birliği
İyi Niyet Anlaşması” bakımından 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal eden bir
durum olmaması nedeniyle soruşturma açılmasına gerek olmadığına
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir. 410
Full & Egal Universal Law Academy