Bilgin Grubuna ait medya varlıklarının kontrolünün Ciner Grubu tarafından devralınması - Karar Sayı 05-78/1053-295

Rekabet Kurumu Başkanlığından,

REKABET KURULU KARARI

Dosya Sayısı : 2005-2-53 (Devralma)
Karar Sayısı : 05-78/1053-295
Karar Tarihi : 10.11.2005

A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler : Tuncay SONGÖR, Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ,
Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, Süreyya ÇAKIN,
Mehmet Akif ERSİN

B. RAPORTÖRLER : Hakan Suat ÖLMEZ, Derya YENİŞEN, Bayram Ali GEÇGİL

C. BİLDİRİMDE : Re’sen
BULUNAN
20
D. TARAFLAR : Merkez Gazete Dergi Basım Yayıncılık San. ve Tic. A.Ş.
Barbaros Bulvarı No:123 Cam Han K:2
Beşiktaş İSTANBUL
Merkez ATV Televizyon Prodüksiyon A.Ş.
Barbaros Bulvarı, No:123, Cam han, K:2
Beşiktaş İSTANBUL
Satel Sabah Televizyon Prodüksiyon (ATV)
Cumhuriyet Caddesi, No:277 K:5, D:5
Harbiye Şişli İSTANBUL
Bilgin Yayıncılık A.Ş. (Sabah) 30
Cumhuriyet Caddesi, No:277 K:5, D:5
Harbiye Şişli İSTANBUL

E. DOSYA KONUSU : Bilgin Grubuna ait medya varlıklarının kontrolünün
Ciner Grubu tarafından devralınması.

F. DOSYA EVRELERİ : Çeşitli basın ve yayın organlarında yer alan Bilgin
Grubu’na ait medya varlıklarının Ciner Grubu tarafından satın alındığı
yönündeki haberler üzerine hazırlanan 15.6.2005 tarih ve 2005-2-44/BN-05-
D.Y. sayılı Bilgi Notu, Kurul’un 28.06.2005 tarih ve 05-41/582-M sayılı 40
toplantısında görüşülerek anılan devralma işlemine yönelik olarak ilgili işlemin
4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkındaki Kanun kapsamında olup
olmadığının anlaşılması için re'sen inceleme başlatılmıştır.
4054 sayılı Kanun'un 7. maddesi ile 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu'ndan İzin
Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ'in ilgili hükümleri
uyarınca yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 2.11.2005 tarih ve 2005-2-
53/Öİ-05-HSÖ sayılı ön inceleme raporu 7.11.2005 tarih ve REK.0.06.00.00-
05-78/1053-295
2
120/180 sayılı Başkanlık önergesi ile 05-78 sayılı Kurul toplantısında
görüşülerek karara bağlanmıştır.
50
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Devralma Raporu’nda;
1.
a. ATV Televizyonu’nun Satel Sabah Televizyon Prodüksiyon A.Ş.’den
Merkez ATV Televizyon Prodüksiyon A.Ş.’ye devri ve
b. Sabah ve Takvim gazetelerinin Bilgin Yayıncılık A.Ş.’den Merkez
Gazete Dergi Basım Yayıncılık San. ve Tic. A.Ş.’ye devri işlemlerinin
4054 sayılı Kanun'un 7/2. maddesine dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı
“Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar
Hakkında Tebliğ”'in kapsamında Rekabet Kurulu’nun iznine tabi işlemler
olduğu ve bu devralma işlemleri sonucunda ilgili pazarlarda hakim durumun 60
yaratılması veya mevcut bir hakim durumun güçlendirilmesi ve böylece
rekabetin önemli ölçüde azalmasının söz konusu olmadığı anlaşıldığından
anılan devir işlemlerine izin verilmesi gerektiği;
2. Öte yandan izne tabi olduğu anlaşılan devralma işlemlerine ilişkin
bildirimlerin 1997/1 sayılı Tebliğ'in 5/6. ve 1997/6 sayılı Tebliğ'in 7/2.
maddeleri çerçevesinde zamanında yapılmamış olduğu dikkate alındığında,
a. ATV televizyonunun devri işlemi nedeniyle bu işleme taraf olan Merkez
ATV Televizyon Prodüksiyon A.Ş. ve Satel Sabah Televizyon
Prodüksiyon A.Ş.’ye ve
b. Sabah ve Takvim gazetelerinin devri nedeniyle Merkez Gazete Dergi 70
Basım Yayıncılık San. ve Tic. A.Ş. ve Bilgin Yayıncılık A.Ş.’ye
Kanun’un 16. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi gereğince idari para
cezası verilmesi gerektiği;
3. Ayrıca 16. maddenin üçüncü fıkrası uyarınca da süresinde bildirim
yapmayan,
a. ATV televizyonunun devri nedeniyle Satel Sabah Televizyon
Prodüksiyon A.Ş.’nin yönetim kurulunda görev alan Önay Şevket Bilgin,
Clifford Holmes Polley, Selim Gülmen, Birol Kaplan ile Merkez ATV
Televizyon Prodüksiyon A.Ş.’nin yönetim kurulunda yer alan Fercan
Aykutlu, Naci Övünç ve Veli Ozan’a, 80
b. Sabah ve Takvim gazetelerinin devri nedeniyle Merkez Gazete Dergi
Basım Yayıncılık San. ve Tic. A.Ş’nin yönetim kurulunda yer alan
Fercan Aykutlu, Naci Övünç, Veli Ozan ile Bilgin yayıncılık A.Ş.’nin
yönetim kurulunda yer alan Dinç Bilgin, Önay Şevket Bilgin, Selim
Gülmen ve Ali Çoksoy’a
idari para cezası verilmesi gerektiği ifade edilmektedir.



05-78/1053-295
3
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME 90
H.1. Taraflar
H.1.1. Merkez Gazete Dergi Basım Yayıncılık San. ve Tic. A.Ş.(Merkez
Gazete)
Faaliyet alanı gazete yayıncılığı olan şirketin ortaklık yapısı 1.10.2002 tarihi
itibarıyla aşağıdaki şekildedir:
Tablo 1: Merkez Gazete Dergi Basım Yayıncılık San. ve Tic. A.Ş.’nin ortaklık yapısı
Hisse Sahibi Hisse Adedi Hisse Oranı (%)
Merkez Yayın Holding A.Ş. 49.000.000 98
Fercan Aykutlu 250.000 0,5
Veli Ozan 250.000 0,5
Naci Övünç 250.000 0,5
Edip Tunç Akkan 250.000 0,5
Şirketin yönetim kurulu ise; Fercan Aykutlu (Başkan), Naci Övünç (Üye) Veli
Ozan (Üye)’dan oluşmaktadır. Merkez Gazete’nin hisse yapısı ve yönetim
kurulu yapısı incelendiğinde anılan şirketin Merkez Yayın Holding’in
dolayısıyla Ciner Grubu’nun bir şirketi olduğu anlaşılmaktadır. 100
H.1.2. Merkez ATV Televizyon Prodüksiyon A.Ş. (Merkez ATV)
Faaliyet alanı televizyon yayıncılığı olan şirketin, 1.10.2002 tarihi itibarıyla
ortaklık yapısı şu şekildedir:
Tablo 2: Merkez ATV Televizyon Prodüksiyon A.Ş.’nin ortaklık yapısı
Hisse Sahibi Hisse Adedi Hisse Oranı (%)
Merkez Yayın Holding A.Ş. 49.000.000 98
Fercan Aykutlu 250.000 0,5
Veli Ozan 250.000 0,5
Naci Övünç 250.000 0,5
Tuncel Küçükdeniz 250.000 0,5
Şirketin yönetim kurulu; Fercan Aykutlu (Başkan), Naci Övünç (Üye), Veli
Ozan (Üye)’dan oluşmaktadır. Merkez ATV’de aynı şekilde Merkze Yayın
Holding’in bir bağlı şirketi olduğu anlaşılmaktadır.
H.1.3. Bilgin Yayıncılık A.Ş.
Faaliyet alanı gazete yayıncılığı olan şirketin, 1.10.2002 tarihi itibarıyla ortaklık
yapısı aşağıda yer almaktadır: 110
Tablo 3: Bilgin Yayıncılık A.Ş.
Hisse Sahibi Hisse Adedi Hisse Oranı (%)
Dinç Bilgin 6.000.000 0,617
Esra Bilgin Polley 30.000 0,003
Güler Bilgin 942.200.000 97
Önay Şevket Bilgin 30.000 0,003
Selim Gülmen 600 0,0000617
Medya Basın Servisleri ve Ticaret A.Ş. 12.632.000 1,3
Bilgin Holding A.Ş. 6.041.233 0,62
Gazete ve Matbaacılık A.Ş. 330.000 0,034
Yayın Dağıtım A.Ş. 1.407.267 0,14
Centron Yüksek Teknoloji ve Basın Hizmetleri A.Ş. 929.700 0,095
Etibank A.Ş. 1.215.000 0,12
İpekyol A.Ş. 442.000 0,04
05-78/1053-295
4
Şirketin yönetim kurulu; Dinç Bilgin, Önay Şevket Bilgin, Selim Gülmen, Ali
Çoksoy’dan oluşmaktadır. Şirket Bilgin Grubu’nun bir şirketidir.
H.1.4. Satel Sabah Televizyon Prodüksiyon A.Ş.
Faaliyet alanı televizyon yayıncılığı olan şirketin 1.10.2002 tarihi itibarıyla
ortaklık yapısı aşağıdaki şekildedir:
Tablo 4: Satel Sabah Televizyon Prodüksiyon A.Ş.
Hisse Sahibi Hisse Adedi Hisse Oranı (%)
Sabah Haber Ajansı A.Ş. 235.927.036 5
Önay Şevket Bilgin 288.599 0,006
Yayın Dağıtım A.Ş. 848.094.463 19,9
Bilgin Holding A.Ş. 375.895.765 8,8
Centron Yüksek Teknoloji ve Basın Hiz. A.Ş. 73.094.463 1,7
Selim Gülmen 577.200 0,01
Ali Çoksoy 288.599 0,006
Endüstri Holding A.Ş. 21.171.742 0,49
Endüstri Holding A.Ş. 77.628.258 1,8
Merkez Yayın Holding A.Ş. 1.900.610.976 44,7
Turgay Ciner 400.000.000 9,4
Genel Denizcilik Nakliyat A.Ş. 31.571.742 0,7
Halk Sigorta A.Ş. 90.723.773 2,1
Mehmet Aytaç Kanan 200.000 0,004
Mehmet Emin Karamehmet 143.828.258 3,38
T. Genel Sigorta A.Ş. 47.376.227 1,11
Türker İnanoğlu 332.899 0,007
URT Film Yapım A.Ş. 2.390.000 0,05
Şirketin yönetim kurulu; Önay Şevket Bilgin (Başkan), Clifford Holmes Polley
(Üye), Selim Gülmen (Üye), Birol Kaplan (Üye)’dan oluşmaktadır.
Yukarıdaki tablodan görüleceği üzere Satel Sabah’ın hissedarlık yapısı 120
içerisince Ciner grubunun da önemli bir payı olduğu görülmektedir. Bununla
beraber ortaklık yapısı ile yönetim kurulu yapısı beraber incelendiğinde
kontrolün Bilgin grubunda bulunduğu anlaşılmaktadır. ATV televizyonunun
yönetimi Bilgin Grubu’ndayken bir aşamadan sonra Ciner Grubu’na
geçmektedir. Halihazırdaki karar öncesinde bu devir işlemi ile ilgili herhangi bir
başvuru yapılmamış olup, Kurul’un devir işlemi tarihini 1.10.2002 tarihinde
yapılan anlaşma tarihi olarak alması bu tarihten sonra kontrol unsurlarının
Ciner Grubu’na devrinin gerçekleşmesinden dolayıdır. Bu nedenle
değerlendirme açısından yukarıdaki hisse yapısındaki Ciner grubuna ait hisse
oranları tek başına anlam ifade etmediği ve kontrol devrinin bu hisse yapısına 130
rağmen 1.10.2002 tarihinde gerçekleştiğiı hükmüne varılmıştır.
H.2. İlgili Pazar
H.2.1. İlgili Ürün Pazarı
a. Gazete Yayıncılığı
İnceleme konusu ilk işlem Sabah ve Takvim gazetelerin yayınlanmasına
yönelik tüm mali, ticari, idari ve basın ve yayın haklarının Bilgin Grubu’ndan
Ciner Grubu’na devri işlemidir.
Dolayısıyla ilgili pazarın belirlenmesinde bu iki gazetenin içinde bulunduğu
pazarların dikkate alınması gerekmektedir.
05-78/1053-295
5
Bilindiği gibi "Sabah" ve “Takvim” günlük, ulusal çapta dağıtımı yapılan 140
gazetelerdir. Sabah gazetesi ülkemizde önemli satış rakamlarına ulaşabilen
ve sektörde "büyük gazete" olarak bilinen bir gazetedir. Bu kategoride kabul
edilebilecek diğer gazeteler Hürriyet ve Milliyet gazeteleridir. Hürriyet, Milliyet
ve Sabah gazeteleri, okuyucularca fiyat, verilen ekler ve nitelikleri açısından,
reklam verenlerce de hedef kitleye ulaşım açısından benzer niteliktedirler.
Diğer yandan Takvim, “ikincil gazeteler” olarak tabir edilebilecek olan daha
çok dar gelirli okuyucuları hedef alan ve genellikle maliyetlerinin altında bir
fiyatla satışa sunulan; çok az ilan ve reklam içeren gazetedir. Dolayısıyla, bu
tür gazeteler genellikle büyük grupların “Amiral Gazete” olarak tabir edilen,
ilan ve reklam potansiyeli yüksek büyük gazetelerinin sabit giderlerini 150
bölüşmek amacıyla faaliyet göstermektedir. Bu grupta Takvim, Gözcü, Posta,
Aksam, Güneş ve Star gazeteleri sayılabilmektedir. Bu gazeteler de hedef
kitleleri, sayfa yapıları, fiyatları, reklam gelirleri açısından birbirleri ile benzerlik
göstermektedirler.
Medya gruplarının birden fazla gazeteye sahip oldukları ve bu gazetelerden
en az birinin “amiral” gazete niteliği, diğerlerinin ise “ikincil” gazete niteliği
taşıdığı görülmektedir. Birden fazla gazeteye sahip olma yolu ile gruplar, hem
“amiral” gazetelerin sabit giderlerini paylaştırabilmekte hem de ürün
farklılaştırması yoluyla değişik okuyucu kitlelerine farklı fiyattan hizmet
sunabilmektedirler. 160
Durum böyle olmakla beraber, devralma işleminin niteliği ve değerlendirmeye
etki etmemesi sebebiyle (alıcı tarafın gazete yayıncılığı alanında daha önce
hiçbir faaliyeti bulunmaması) faklı gazete kategorilerine ilişkin farklı pazarlar
tanımlanmasına gerek bulunmamaktadır. Dolayısıyla bu dosya itibarıyla ilk
ilgili pazarın, “ulusal gazete yayıncılığı pazarı” olarak tanımlanmasında bir
sakınca bulunmamıştır.
b) TV Yayıncılığı
Televizyon yayıncılığı piyasasında pazar tanımlarına ışık tutan dört kritere
ilişkin açıklamalara aşağıda yer verilmiştir.
Yayın Alanlarının Genişliğine Göre 170
Ulusal Kanal : Birden fazla verici istasyonu ile bir program kanalı üzerinden
yapılan ve coğrafi bölgede en az bir ili içermek üzere ülkemizdeki yerleşim
alanlarının en az % 70 ini kapsayan tek bir radyo veya televizyon kanalıdır.
Ulusal kanallar tüm ülke genelinde izlenebilmektedir.
Bölgesel Kanal : Herhangi bir ulusal yayın şebekesinden bağımsız olarak, bir
adet veya kapsama alanları birbirine bitişik birden fazla verici istasyonu ile bir
program kanalı üzerinden yapılan ve en az üç komşu ili veya en fazla bir
coğrafi bölgeyi kapsayan tek bir radyo veya televizyon program kanalıdır.
Yerel Kanal : Herhangi bir ulusal ya da bölgesel yayın şebekesinden bağımsız
olarak ve maksimum radyasyon yönünde en çok 30 dBW (erp) etkin yayın 180
gücü veren, radyo için bir, televizyon için ise en çok 3 verici istasyonu ile bir
program kanalı üzerinden yapılan, stüdyo-verici veya vericiler arası program
iletimi için uydu kullanmayan ve esas olarak bir yerleşim birimini (kent, kasaba
ve benzeri) kısmen veya tamamen kapsayan tek bir radyo veya televizyon
program kanalıdır. Türkiye’de 226 adet yerel televizyon kanalı faaliyet
göstermektedir.
05-78/1053-295
6
Tablo 5: Yayın Alanlarının Genişliğine Göre Kanal Sayıları
Kanal Türü Sektör
Ulusal TV Kanalı 21
Bölgesel TV Kanalı 14
Yerel (mahalli ) TV Kanalı 226
Toplam 261

Tablo 6: Ulusal Kanallar
1 Show TV 12 Kanal 7
2 Samanyolu 13 KanalE / CNBCe
3 Star TV 14 Cine 5
4 ATV 15 Kanal 6
5 Kanal D 16 Flash TV
6 TRT 1 17 NTV
7 TRT 2 18 Kral TV
8 BRT 19 TV 8
9 Joy TV 20 TRT GAP
10 CNN Türk 21 TRT Int.
11 TGRT
Yayın Türlerinin Çeşitliliğine Göre 190
Genel Yayın Yapan Kanallar : Bu kanallar yayın programları, filmler, kültür,
spor, magazin, çocuk, kadın, dizi, din, eğlence ve haber programları gibi çok
farklı konuları içeren kanallardır. Ulusal yayın yapan televizyon kanallarının
çoğu bu kategoridedir.
Tematik Yayın Yapan Kanallar : Bu kanallar ise genellikle tek bir program
tipine (müzik, spor, haber, sinema gibi) ağırlık veren ve bu konuda yayın
yapan kanallardır.
Finansman Türlerine Göre
Parasız Kana: İzleyicinin herhangi bir ücret ödemeden izleyebildiği tüm
kanallardır. Bu kanalların esas gelir kaynaklarını, yayınladıkları programların 200
aralarına, önlerine veya sonrasına aldıkları reklamlar ve sponsorluklar
oluşturmaktadır. Dolayısıyla, izleyici ve kanal arasında ticari bir ilişki
bulunmamaktadır. Ticari ilişki, kanallar ile reklamverenler arasında olup bu
piyasada tüketici konumunda olan reklamverenlerdir. Bu nedenle de, izlenme
payları reklam geliri ile finanse edilen kanallar için çok önemlidir.
Paralı (Şifreli) Kanal: Yayın hizmetinden faydalanabilmek için izleyicilerin
abone olarak belli bir süre için belli bir meblağ ödediği kanallardır. İzleyici
sayısı, abone sayısı ile sınırlıdır ve bellidir. Her ne kadar bu kanallar da
reklam ve sponsorluk alabiliyor olsalar da, gelirlerinin en önemli kısmını
abonelerinden aldıkları abonelik ücretleri oluşturmaktadır. Dolayısıyla, parasız 210
kanallardan farklı olarak, abone olan izleyici ile kanal arasında ticari bir ilişki
söz konusudur ve kanallar için esas olan abone sayısı ve ücretidir.
Televizyon yayıncılığı alanında pazar tanımı yapılırken, yukarıda yer verilen
unsurlar, televizyon kanallarının reklam geliri elde edebilme kabiliyetine etkileri
açısından önem kazanmaktadır. Parasal kanallar haricinde, televizyon
kanallarının temel finansman kaynağını reklam gelirleri oluşturmaktadır. Bu
yayıncılık türünde pazar, reklamveren-yayıncı ilişkisi çerçevesinde
şekillenmekte, televizyon kanallarının pazar gücü temel olarak reklam yeri
satışlarına göre belirmektedir. Reklamverenler, reklam harcamalarını kanallar
05-78/1053-295
7
arasında dağıtırken, kanalların hedef kitleye erişim olanaklarını, dolayısıyla 220
kanalların yayın alanı ve izlenme oranı kriterlerini öncelikli olarak dikkate
almaktadırlar.
Ulusal yayın yapan kanalların yayın alanlarının genişliği, reklamların hedef
aldığı izleyicilere ulaşma olanaklarını artırmaktadır. Bu nedenlerle ulusal yayın
yapan kanalların aynı pazar içinde ele alınması gerekmektedir. Ulusal yayın
yapan kanallar ise, sahip oldukları izlenme oranları doğrultusunda reklam
gelirlerinden paylarını almaktadır. Bugün itibarıyla karasal ulusal yayın yapan
televizyon kanallarının daha fazla sayıda izleyiciye ulaşabilmek açısından
büyük bir avantaja sahip olduğu bilinmektedir. (Bununla birlikte, diğer yayın
şekillerinin zaman içinde daha da yaygınlaşması ile bu durumun değişmesi 230
beklenmektedir.)
Televizyon yayıncılığı faaliyetinin önemli ölçüde reklamveren-yayıncı ilişkisi
çerçevesinde şekillendiği ve yukarıda anlatıldığı üzere reklamverenlerin
reklam pastasını hedef kitleye erişim olanakları itibarıyla büyük ölçüde ulusal
düzeyde yayın yapan açık kanallar arasında bölüştürdüğü dikkate alındığında,
ikinci ilgili pazar ATV’nin de faaliyet gösterdiği “genel yayın yapan şifresiz
ulusal televizyon yayıncılığı pazarı” olarak belirlenmiştir.
H.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
Ulusal çapta günlük olarak yayınlanan gazetelerin dağıtım şirketleri vasıtasıyla
ülke genelinde dağıtılması ve bölgeler arasında rekabetin farklılaşmasına yol 240
açacak bir unsurun bulunmaması, ulusal televizyon yayıncılığında da
televizyon yayınları ile ulaşılmak istenen pazarın ülke geneli olması nedeniyle
ilgili coğrafi pazar “Türkiye Cumhuriyeti sınırları” olarak belirlenmiştir.

H.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
H.3.1. Devir İşleminin Kanun’un 7. maddesi ve 1997/1 sayılı Tebliğ
Kapsamında Değerlendirilmesi
H.3.1.1. Kapsam Açısından Değerlendirme
1.10.2002 tarihli “Tam Ruhsat (Lisans) Sözleşmesi” ile Sabah ve Takvim
gazetelerine ilişkin Bilgin Grubu’ndan Merkez Grubu’na devredilmiş olan 250
haklar ile bahse konu gazetelerin kontrolü 1997/1 sayılı Tebliğ’in 2. maddesi
anlamında fiilen el değiştirmiş olmaktadır. Yine 1.10.2002 tarihinde akdedilen
“Münhasır Programcılık Sözleşmesi” ile de ATV televizyonunun
programlarının hazırlanması ve reklam yeri satışı ile ilgili tüm faaliyetler
Merkez Grubu tarafından yürütülmeye başlanmış, böylece 1997/1 sayılı
Tebliğ’in 2. maddesi anlamında bir kontrol değişikliği gerçekleşmiştir.
H.3.1.2. Bildirim Eşikleri Açısından Değerlendirme
1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 1997/1 sayılı Tebliğ'in 4. maddesi "Bu Tebliğ’in
2 inci maddesinde belirtilen bir birleşme veya devralma sonucunda birleşmeyi
veya devralmayı gerçekleştiren teşebbüslerin, ülkenin tamamında veya bir 260
bölümünde ilgili ürün piyasasında, toplam pazar paylarının, piyasanın % 25’ini
aşması halinde veya bu oranı aşmasa bile toplam cirolarının 25 trilyon Türk
Lirasını aşması halinde Rekabet Kurulu’ndan izin almaları zorunludur" demek
suretiyle hangi tür birleşme ya da devir işlemlerinin Rekabet Kurulu'nun iznine
tabi olduğunu belirlemektedir.
05-78/1053-295
8
1997/6 sayılı Tebliğ'in 7. maddesinin ikinci fıkrası " Tebliğ kapsamındaki
birleşme ve devralmalardan Tebliğin 2 nci ve 4 üncü maddesi ile Rekabet
Kurulu’nun iznine bağlı kılınan her türlü birleşme ve devralmanın, işlemin
yapılmasından uygun bir süre (tercihen 30 gün) önce, Kurulumuza bildirilmesi
ve Kurul’dan izin alınması zorunludur." diyerek birleşme ya da devir 270
işlemlerinin geçekleşmeden önce Rekabet Kurulu’na bildirilmesini
öngörmektedir.
Dosya konusu devralma işleminde ilgili ürün pazarlarından biri olarak
belirlenen günlük gazete yayımcılığı pazarında Sabah gazetesinin 2002 yılı
cirosu ……… YTL ve Takvim Gazetesinin ise ……… YTL olarak olarak
gerçekleşmiştir. Dolayısıyla aynı grup içerisinde yer alan bu iki gazetenin
toplam cirosu ……… YTL olarak gerçekleşmiştir.
Diğer ilgili ürün pazarı olan TV yayıncılığı pazarında ise ATV televizyonunun
2001 yılı Pazar payı % 18, cirosu ise ……… YTL olarak gerçekleşmiştir.
Devralan taraf olan Merkez Grubu’nun ilgili ürün piyasalarında faaliyeti o 280
dönemde olmadığından ciro ve Pazar payı bulunmamaktadır.
Görüldüğü gibi devralma işlemi taraflarının her iki ilgili pazarlarındaki toplam
ciroları 1997/1 sayılı Tebliğ’in 4. maddesinde belirtilen 25 trilyon TL'nin
üzerindedir. Dolayısıyla söz konusu devralma işlemleri 4054 sayılı Kanun ve
ilgili Tebliğ kapsamında bildirilmesi gereken bir işlemdir. Ancak bu işlem
hakkında Kurum'a herhangi bir bildirimde bulunulmamıştır.
H.3.1.3. Bildirmeme Cezası
4054 sayılı Kanun'un idari para cezalarını düzenleyen 16. maddesinin (c)
bendinde yer alan "Birleşme veya devralmanın ya da 4 üncü madde
kapsamına giren anlaşma, uyumlu eylem ve kararların süresi içinde 290
bildirilmemesi halinde …" ibaresi 5388 sayılı Rekabetin Korunması
Hakkındaki Kanun’un bazı maddelerinin Değiştirilmesine Dair Kanun ile "İzne
tabi birleşme veya devralma işlemlerinin Rekabet Kurulunun izni olmaksızın
gerçekleştirilmesi halinde" şeklinde değiştirilmiştir. Görüldüğü gibi izne tabi
olduğu halde Kurul'un izni olmaksızın hayata geçirilen birleşme ve
devralmalar için Kanun’un 16. maddesinin (c) bendi uyarınca devralmayı
gerçekleştiren taraflara idari para cezası uygulanması hükme bağlanmıştır.
Ayrıca Kanun’un 16. maddesinin üçüncü fıkrasında “tüzel kişiliği olan
teşebbüs ve teşebbüs birliklerinin birinci fıkrada belirtilen para cezalarına
çarptırılmaları halinde, bu tüzel kişiliğin yönetim organlarında görev alan 300
gerçek kişilere de şahsen verilen cezanın yüzde onuna kadar ayrıca para
cezası uygulanır” denilmektedir. Bu fıkra hükmü uyarınca devralmaya taraf
teşebbüslerin yönetim kurullarında bulunan gerçek şahıslara da 16/(c)
maddesi uyarınca verilen cezanın yüzde onu kadar idari para cezası verilmesi
gerektiği kanaatine varılmıştır. Dolayısıyla 1997/1 sayılı Tebliğ ve Kanun’un
16 maddesi hükümleri çerçevesinde, anılan devralma işlemine baktığımızda,
yaklaşık 3 sene önce gerçekleştirilen ve izin alınması gereken işlemler
olmalarına rağmen Rekabet Kurulu’na herhangi bir izin başvurusunda
bulunulmamış ve konuyla ilgili olarak Kurul res’en inceleme başlatmıştır.
Bu nedenlerle, izne tabi olduğu belirlenen devralma işlemlerine taraf olan, 310
anılan devralma işlemini Kurul’a bildirmekle yükümlü olan, ATV
Televizyonu’nun devri dolayısıyla Merkez ATV Televizyon Prodüksiyon A.Ş.
05-78/1053-295
9
ve Satel Sabah Televizyon Prodüksiyon A.Ş.’ye ve Sabah ve Takvim
gazetelerinin devri nedeniyle Merkez Gazete Dergi Basım Yayıncılık San. ve
Tic. A.Ş. ile, Bilgin Yayıncılık A.Ş.’nin Kanun’un 16. maddesinin birinci
fıkrasının (c) bendi uyarınca cezalandırılmaları gerektiği ve ayrıca devralma
işleminin yapıldığı sırada
Satel Sabah Televizyon Prodüksiyon A.Ş.’nin yönetim kurulunda görev alan
Önay Şevket Bilgin, Clifford Holmes Polley, Selim Gülmen, Birol Kaplan;
Merkez ATV Televizyon Prodüksiyon A.Ş.’nin yönetim kurulunda yer alan 320
Fercan Aykutlu, Naci Övünç ve Veli Ozan;
Merkez Gazete Dergi Basım Yayıncılık San. ve Tic. A.Ş’nin yönetim kurulunda
yer alan Fercan Aykutlu, Naci Övünç, Veli Ozan
Bilgin yayıncılık A.Ş.’nin yönetim kurulunda yer alan Dinç Bilgin, Önay Şevket
Bilgin, Selim Gülmen ve Ali Çoksoy’a
4054 sayılı Kanun’un 16. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca idari para cezası
verilmesi gerekmektedir.
H.3.1.4. Bildirim Yükümlüğüne İlişkin Zamanaşımı
Kanun’un 19. maddesinde Kurulun para cezası ve süreli para cezası verme
yetkisinin tabi olduğu zamanaşımı süreleri belirlenmiştir. Buna göre, “teşebbüs 330
veya teşebbüs birliklerinin başvurusu veya bildirimle, bilgi verme ya da yerinde
inceleme yapılmasıyla ilgili hükümlerin ihlali halinde (zamanaşımı süresi) üç
yıl” olarak belirlenmiştir.
Aynı maddenin üçüncü fıkrasında ise “...ihlalle ilgili olarak Kurulun inceleme
veya araştırtma amacıyla yapacağı herhangi bir işlem, bu işlemin ilgili
taraflardan birine tebliği anından itibaren zamanaşımını keser” denmek
suretiyle, hangi durumlarda zamanaşımı süresinin kesileceği belirtilmiştir.
Yukarıda da belirtildiği üzere anılan devralmanın gerçekleştiği tarih 1.10.2002
tarihi olup, 3 yıllık zamanaşımı 1.10.2005 tarihinde sona ermesi
gerekmektedir. Ancak konuya ilişkin Kurulun 28.06.2005 tarihli kararı taraflara 340
1.8.2005 tarihinde bildirilerek bazı bilgi ve belgeler istenmiştir. Dolayısıyla
taraflar 3 yıllık zamanaşımı süresi dolmadan anılan devralmanın incelemeye
alındığına dair bilgiye vakıf olmuşlardır. (Kaldı ki konuya ilişkin daha önceki bir
bilgi notu çerçevesinde 5.5.2005 tarihli yazıyla taraflardan bilgi istenmiş,
tarafların cevapları 20.5.2005 ve 31.5.2005 tarihlerinde Kurum’a intikal
etmiştir.) Bu nedenle taraflara ve onların yönetim kurulu üyelerine ceza
verilmesinde bu hüküm açısından bir mahzur bulunmamaktadır.
H.3.2. Hakim Durum Değerlendirmesi
4054 Sayılı Kanun’un 7. maddesi “Bir ya da birden fazla teşebbüsün hakim
durum yaratmaya veya hakim durumlarını daha da güçlendirmeye yönelik 350
olarak, ülkenin bütünü yahut bir kısmında rekabetin önemli ölçüde azaltılması
sonucunu doğuracak şekilde birleşmeleri veya herhangi bir teşebbüsün ya da
kişinin diğer bir teşebbüsün mal varlığını yahut ortaklık paylarının tümünü
veya bir kısmını ya da kendisine yönetimde hak sahibi olma yetkisi veren
araçları, miras yoluyla iktisap durumu hariç olmak üzere, devralması hukuka
aykırı ve yasaktır” demek suretiyle hakim durum doğuran ya da mevcut bir
05-78/1053-295
10
hakim durumu güçlendiren ve bunun sonucunda rekabetin önemli ölçüde
azalmasına yol açan birleşme ve devralmaları yasaklamaktadır.
Yukarıdaki hükmün anılan devir işlemi çerçevesinde değerlendirmesine
geçmeden önce, devir işleminin gerçekleştiği döneme ilişkin piyasa hakkında 360
kısa bir bilgi vermekte fayda görülmektedir.
a. Gazete yayıncılığı piyasası
Devir işleminin gerçekleştiği 2002 yılından önceki yıla ait pazar payı verileri,
sahiplikler açısından (ekonomik birlik) aşağıdaki şekildedir1.
Tablo 7: Gazete Yayıncılığı Piyasasında Faaliyet Gösteren Grupların Pazar Payları
GRUP ADI 2001 NET SATIŞ PAZAR PAYI 2001
Doğan Grubu 800.000 %48.5
Bilgin Grubu 395.000 %24
Çukurova Grubu 231.000 %14
Uzan Grubu 218.000 %13.5
Grupların ilgili ürün pazarları olarak ele alınan iki pazardaki pazar payları
aşağıda gösterilmiştir.
Tablo 8: İlgili Ürün Pazarındaki Pazar Payları
YAYIN ADI 2000 NET SATIŞ 2001 NET SATIŞ PAZAR PAYI 2000 PAZAR PAYI
2001
Hürriyet 660.000 560.000 %27 %34
Milliyet 380.000 240.000 %16 %14.5
Sabah 676.000 395.000 %28 %24
Akşam 185.000 231.000 %8 %14
Star 512.000 218.000 %21 %13.5
Görüldüğü gibi gazete yayıncılığı piyasasında Doğan grubu lider konumunu
muhafaza etmekte, Bilgin grubu ise ikinci büyük yayıncı olarak görünmektedir. 370
Her ne kadar piyasada önemli bir paya sahip olsa da Bilgin grubunun Doğan
grubu dışındaki başkaca bir şirket tarafından alınması durumunda hakim
duruma gelmesi olası görünmemektedir. Kaldı ki devralan taraf olan Merkez
grubunun gazete yayıncılığı piyasasında faaliyetinin bulunmaması hakim
durum değerlendirmesini gereksiz kılmaktadır.
Dolayısıyla devralan taraf olan Merkez Grubu'nun ilgili pazar olarak belirlenen
gazete yayıncılığı piyasasında herhangi bir faaliyetinin bulunmaması
nedeniyle pazarın yapısında bir değişiklik olmayacağı ve Sabah ile Takvim
Gazetelerinin devri işlemine izin verilmesinde bir sakınca olmadığı kanaatine
varılmıştır. 380
b. TV Yayıncılığı Piyasası
İlgili ürün piyasası anlatılırken geniş bir şekilde yer verildiği üzere TV
yayıncılığı çeşitli parçalara bölünebilecek bir yapıda olup, ATV televizyonunun
yayın çeşidine göre en dar şekilde tanımlanabilecek olan genel yayın yapan
ve ulusal şifresiz televizyon yayıncılığı pazarında faaliyette bulunan TV
kanalları aşağıda gösterilmektedir.




1 Bu veriler 01-51/512-125 sayılı Rekabet Kurulu Kararı’dan alınmıştır.
05-78/1053-295
11
Tablo 9: Ulusal Kanallar 390
1 Show TV 12 Kanal 7
2 Samanyolu 13 KanalE / CNBCe
3 Star TV 14 Cine 5
4 ATV 15 Kanal 6
5 Kanal D 16 Flash TV
6 TRT 1 17 NTV
7 TRT 2 18 Kral TV
8 BRT 19 TV 8
9 Joy TV 20 TRT GAP
10 CNN Türk 21 TRT Int.
11 TGRT
Görüldüğü gibi Türkiye geneline yayın yapan yaklaşık 21 adet ulusal kanal
mevcut olup piyasa payları açısından da hiçbir grubun bu piyasada hakim
durumda bulunmadığı anlaşılmaktadır. Devre konu işlem sonucunda ise, ATV
televizyonunun yayın haklarını Bilgin grubundan alan Merkez grubunun bu
alımdan önce ilgili ürün piyasasında herhangi bir faaliyeti bulunmaması
nedeniyle ATV’nin pazar payında bir artış meydana gelmemiş, pazarda bir
yoğunlaşma gerçekleşmemiştir.
Bunun dışında anılan devralma işleminin gerçekleştiği 2002 yılından itibaren
ilgili ürün piyasalarında değerlendirmemizin aksi yönünde bir hareket
gözlenmemiştir. 400
I.SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre:
1.
a. ATV Televizyonu’nun Satel Sabah Televizyon Prodüksiyon A.Ş.’den
Merkez ATV Televizyon Prodüksiyon A.Ş.’ye devri ve
b. Sabah ve Takvim gazetelerinin Bilgin Yayıncılık A.Ş.’den Merkez
Gazete Dergi Basım Yayıncılık San. ve Tic. A.Ş.’ye devri işlemlerinin
4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 7/2'nci maddesine
dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması
Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ” kapsamında Rekabet 410
Kurulu’nun iznine tabi işlemler olduğu ve bu devralma işlemleri sonucunda
ilgili pazarlarda hakim durumun yaratılması veya mevcut hakim durumun
güçlendirilmesi ve böylece rekabetin önemli ölçüde azalmasının söz konusu
olmadığı anlaşıldığından anılan devir işlemlerine izin verilmesine,
2. Öte yandan izne tabi olduğu anlaşılan devralma işlemlerinin Rekabet
Kurulu’nun izni olmaksızın gerçekleştirilmesi nedeniyle;
a. ATV televizyonunun devri işlemi nedeniyle bu işleme taraf olan Merkez
ATV Televizyon Prodüksiyon A.Ş. ve Satel Sabah Televizyon
Prodüksiyon A.Ş.’ye ve
b. Sabah ve Takvim gazetelerinin devri nedeniyle Merkez Gazete Dergi 420
Basım Yayıncılık San. ve Tic. A.Ş. ve Bilgin Yayıncılık A.Ş.’ye
05-78/1053-295
12
4054 sayılı Kanun’un 16. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi gereğince
(2005/3 sayılı Tebliğ ile değişik 2005/2 sayılı Tebliğ’e göre) her birine ayrı ayrı
olmak üzere 1.450’şer YTL idari para cezası verilmesine
3. Ayrıca aynı Kanun’un 16. maddenin üçüncü fıkrası uyarınca;
a. ATV televizyonunun devri nedeniyle Satel Sabah Televizyon
Prodüksiyon A.Ş.’nin yönetim kurulunda görev alan Önay Şevket
Bilgin, Clifford Holmes Polley, Selim Gülmen, Birol Kaplan ile Merkez
ATV Televizyon Prodüksiyon A.Ş.’nin yönetim kurulunda yer alan
Fercan Aykutlu, Naci Övünç ve Veli Ozan’a, 430
b. Sabah ve Takvim gazetelerinin devri nedeniyle bildirim
yükümlülüğünün bulunduğu dönemde Merkez Gazete Dergi Basım
Yayıncılık San. ve Tic. A.Ş’nin yönetim kurulunda yer alan Fercan
Aykutlu, Naci Övünç, Veli Ozan ile Bilgin yayıncılık A.Ş.’nin yönetim
kurulunda yer alan Dinç Bilgin, Önay Şevket Bilgin, Selim Gülmen ve
Ali Çoksoy’a
yukarıda teşebbüslere verilen cezanın takdiren %10’u oranında ve her birine
ayrı ayrı olmak üzere 145’er YTL idari para cezası verilmesine OYBİRLİĞİ ile
karar verilmiştir.




Full & Egal Universal Law Academy