08-15/152-54
1
Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2008-3-7 (İlk İnceleme)
Karar Sayısı : 08-15/152-54
Karar Tarihi : 14.2.2008
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10
Başkan : Prof.Dr.Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Tuncay SONGÖR, M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN, Mehmet
Akif ERSİN, İsmail Hakkı KARAKELLE
B. RAPORTÖRLER: Ümit GÖRGÜLÜ, Aytül TOKATLI
C. ŞİKAYET
EDEN : Ayvat ERMAN
Heybeli Mah. Altınyayla / Burdur 20
D. HAKKINDA İNCELEME YAPILAN:
Bimpaş Bira ve Meşrubat Pazarlama A.Ş.
Kemalpaşa Cad. No:52 35070 Işıkkent / İzmir
E. DOSYA KONUSU: Bimpaş Bira ve Meşrubat Pazarlama A.Ş.’nin Abone
Birahesi işletmecisi Ayvat Erman hakkında açtığı davanın Rekabet Kurulu’nun
22.4.2005 tarih ve 05-27/317-80 sayılı Kararı’na aykırı olduğu iddiası.
30
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Abone Birahanesi işletmecisi Ayvat Erman tarafından
yapılan şikayette özetle, Bimpaş Bira ve Meşrubat Pazarlama A.Ş.’nin (Bimpaş)
5.5.2002 tarihinde şikayetçiye 100 kasa bira verdiği, bu tarihten Nisan 2005’e kadar
Bimpaş ürünlerini sattığı, ancak işletmesinde başka şirketlere ait biraları
bulundurduğu gerekçesi ile Bimpaş tarafından İzmir Asliye 1. Ticaret Mahkemesi’nde
2005/621 esas sayılı davanın açıldığı, açılan bu davada yetkisizlik kararı verilerek
dosyanın Burdur İli Gölhisar Asliye Hukuk Mahkemesi’ne gönderildiği, Bimpaş’ın
5000 Amerikan Doları cezai şart ile hakkında açtığı davanın Rekabet Kurulu Kararına
aykırı olduğu iddia edilmekte ve gereğinin yapılması istenmektedir.
40
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 9.1.2008 tarih, 185 sayı ile intikal eden
başvuru üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 4. maddesi
uyarınca yapılan inceleme sonucu düzenlenen 5.2.2008 tarih ve 2008-3-7/İİ–08-Ü.G
sayılı İlk İnceleme Raporu 8.2.2008 tarih ve REK.0.07.00.00-110/22 sayılı Başkanlık
Önergesi ile 08-15 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
08-15/152-54
2
H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; şikayete konu olay hakkında 4054 50
sayılı Kanun kapsamında her hangi bir işlem yapılmasına gerek bulunmadığı,
şikayetin reddinin gerektiği sonuç ve kanaatine ulaşıldığı ifade edilmektedir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. 22.4.2005 tarih ve 05-27/317-80 sayılı Kurul Kararı ve uygulanması
Kurul’un 22.4.2005 tarih ve 05-27/317-80 sayılı kararında, Efes Pazarlama ve
Dağıtım Ticaret A.Ş. (Efpa) ile Bimpaş’ın kendilerinin veya
distribütörlerinin/bayilerinin hem açık satış yapan nihai satış noktaları hem de kapalı 60
satış yapan nihai satış noktaları ile akdettikleri tek elden satın alma anlaşmalarında
yer alan rekabet etmeme yükümlülüklerinin (münhasırlık şartı) ve bu etkiyi doğuran
diğer sınırlamaların (tek elden satın alma yükümlülükleri, asgari satın alma/satış
yükümlükleri, verilen krediler ve indirim vs. diğer katkıların tek marka satma şartına
bağlanması gibi yükümlülükler), bira pazarında etkin rekabetin oluşmasının önünde
önemli bir engel olduğuna ve sözleşmelerde yer alan rekabet etmeme
yükümlülüklerinin ve bu etkiyi doğuran nitelikteki diğer yükümlülüklerin anılan
sözleşme metinlerinin tamamından çıkarılmasına karar vermiştir.
Karar Bimpaş’a 16.6.2005 tarihinde tebliğ edilmiş ve ardından 12.9.2005 tarihinde 70
Bimpaş’tan alınan tevsik yazısında, sözleşmelerde değişiklikler yapılarak Karar
gereğince bu değişikliklerin nihai satış noktalarına bildiriminin yapıldığı ifade
edilmiştir. Geri bildirimin değerlendirildiği 31.10.2005 tarih ve 05-76/1031-288 sayılı
Kurul Kararında, Bimpaş tarafından bayi/distribütörlere yapılan bildirimlerin bir
kısmının Kurul’un 22.4.2005 tarih ve 05-27/317-80 sayılı Kararına aykırı olduğu
sonucuna varılmış ve gerekli değişikliklerin yapılabilmesi için teşebbüslere 30 gün
süre verilmiştir. Kurul’un 31.10.2005 tarihli kararının Bimpaş’a 7.11.2005 tarihinde
bildirilmesinin ardından, 8.12.2005 tarihlerinde alınan yazıda, karar gereği olan
bildirimlerin bayi/distribütörlere ve nihai satış noktalarına yapıldığı ifade edilmiştir.
Kurul, 4.1.2006 tarihinde, Bimpaş’ın bayi/distribütörlere yapmış olduğu bildirimin 05-80
76/1031-288 sayılı Karar doğrultusunda olduğundan 06-1/8-MB sayı ile bilgi almıştır.
I.2. Bimpaş ve Şikayetçi Arasındaki Ticari İlişkinin Tarihsel Gelişimi
I.2.1. 21.2.2005 tarihli İzmir 6. Noterliği tarafından hazırlanmış ihtarname
Dosya mevcudu bilgi ve belgeden; İhtarnemede Abone Birahanesi ve Bimpaş
arasında 5.5.2002 tarihinde imzalanan satış sözleşmesinin içeriğinden bahsedildiği
anlaşılmıştır. Taraflar arasında imzalanan sözleşme, nokta (…….…) litre bira satın
alıncaya kadar geçerli olacaktır. Sözleşme ile alıcı konumundaki birahaneye rekabet 90
etmeme yükümlülüğü getirilmektedir. Bu yükümlülük çerçevesinde birahane
işletmecisi, işletmesinde Bimpaş ürünleri dışında başka marka bira bulundurmamayı
ve satmamayı, Bimpaş haricinde diğer firmalara ait reklam malzemesi kullanmamayı,
aylık asgari 2.000 litre birayı Bimpaş veya Bimpaş’ın satış görevi verdiği dağıtıcıdan
satın almayı ve bu hükümleri ihlal ettiği takdirde (….…....) Amerikan Doları cezai şart
ödemeyi taahhüt etmektedir.
08-15/152-54
3
Abone Birahanesi işletmecisi Ayvat Erman’a gönderilen 21.2.2005 tarihli
ihtarnamede, yukarıda bahsedilen sözleşme hükümlerine aykırı davranıldığı 100
bildirilmektedir. İhtarnamede belirtildiği üzere Ayvat Erman, işletmesinde başka
marka bira (Efes Pilsen) satışı yapmakta, aynı markaya ait reklam malzemelerini
bulundurmakta, Bimpaş’a ait biraları yetkili dağıtıcıdan değil spot piyasadan almakta
ve asgari satın alma yükümlülüğünü yerine getirmemektedir. Söz konusu ihtarda
ayrıca, ihtarnamenin tebliğinden itibaren 3 gün içerisinde sözleşmedeki taahhütlere
aynen riayet edilmesi istenmiş, aksi takdirde sözleşme hükümleri ihlal edilmiş
olacağından, (………) Amerikan Doları cezai şartın Ayvat Erman’dan tahsil edilmesi
için yasal işlemlerin başlatılacağı bildirilmiştir.
I.2.2. Bimpaş vekili tarafından İzmir Asliye Ticaret Mahkemesi’ne verilen 110
25.10.2005 tarihli dava dilekçesi
Dilekçede, Abone Birahanesi işletmecisinin 5.5.2002 tarihli sözleşmeye aykırı
davrandığı iddia edilmekte ve sözleşmede yer alan cezai şartın nokta sahibinden
tahsil edilmesi talep edilmektedir.
Söz konusu dava dilekçesi hakkında alınan 24.11.2006 tarihli kararda dilekçe yetki
yönünden reddedilmiş ve yetkili mahkemeye gönderilmesine karar verilmiştir.
I.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme 120
Kurul, 22.4.2005 tarihinde aldığı 05-27/317-80 sayılı kararı ile Efpa ve Bimpaş’ın
münhasırlık içeren anlaşmalarından grup muafiyetini geri almıştır. Dolayısıyla, bu
tarihten önce yürürlükte olan anlaşmalar grup muafiyetinden yararlanmaktadır.
Bimpaş ve şikayetçi arasında münhasırlık hükmü içeren anlaşma 5.5.2002 tarihinde
imzalanmıştır. Şikayete konu olay esas olarak satış noktasının bu sözleşme
hükümlerine aykırı davrandığı gerekçesi ile Bimpaş’ın sözleşmede yer alan cezai
şartın şikayetçi tarafından ödenmesine dair yasal işlemleri başlatmasıdır.
130
Kurul’un 22.4.2005 tarih ve 05-27/317-80 sayılı kararının Bimpaş tarafından ihlal
edilip edilmediğinin belirleyicisi olan husus, Bimpaş’ın cezai şartın ödenmesi için
yasal işlemleri başlatmasına temel oluşturan, satış noktasının sözleşme hükümlerine
aykırılık teşkil eden davranışlarının, ne zaman gerçekleştirildiğidir.
Bimpaş, 21.2.2005 tarihli ihtarname ile işletme sahibine 5.5.2002 tarihli sözleşme
hükümlerine aykırı davrandığını bildirmektedir. Bu bildirim ışığında, şikayetçi Ayvat
Erman’ın 21.2.2005 tarihi öncesinde işletmesinde rakip marka bira satışı yapmak,
söz konusu markanın reklamını içeren ürünleri işletmesinde bulundurmak ve asgari
satın alma yükümlülüğünü yerine getirmemek suretiyle, 5.5.2002 tarihli sözleşmeyi 140
ihlal ettiği anlaşılmaktadır. Oysaki Bimpaş’ın münhasırlık içeren anlaşmalarından
grup muafiyeti 22.4.2005 tarihinde geri alınmıştır. Dolayısıyla, Bimpaş ve satış
noktası arasında imzalanan sözleşme hükümlerinin, Ayvat Erman tarafından
21.2.2005 tarihi öncesinde ihlal edilmiş olmasından hareketle, Bimpaş’ın şikayetçi
hakkında başlattığı yasal işlemin, Kurul’un 22.4.2005 tarih ve 05-27/317-80 sayılı
kararı çerçevesinde değerlendirilmesi mümkün değildir.
08-15/152-54
4
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, 150
Şikayet konusu ile ilgili olarak 4054 sayılı Kanun çerçevesinde herhangi bir işlem
yapılmasına gerek bulunmadığına, şikayetin reddine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy