Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2006-4-83 (Muafiyet)
Karar Sayısı : 06-45/568-153
Karar Tarihi : 22.6.2006
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler : Tuncay SONGÖR, Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ,
Rıfkı ÜNAL, Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI,
Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN
B. RAPORTÖRLER : Sezin ELÇİN CENGİZ, Evren SESLİ, Sinan BOZKUŞ
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : Koç Allianz Hayat ve Emeklilik A.Ş.
Temsilcisi: Av. Ali İhsan BORAGAN 20
Bağlarbaşı Kısıklı Cd. No:11 34662 Altunizade/İstanbul
D. TARAFLAR : - Ak Emeklilik A.Ş.
İnönü Cd. No:80 K:1-2 Gümüşsuyu/İstanbul
- Anadolu Hayat Emeklilik A.Ş.
Büyükdere Cd. İş Kuleleri Kule:2 K:16-18-19-20
4. Levent/İstanbul
- Ankara Emeklilik A.Ş.
Merkez Mh. Abide-i Hürriyet Cd. Bolkan Center No:285
K:2-3-4 Şişli/İstanbul 30
- Başak Emeklilik A.Ş.
Halaskargazi Cd. No:33 Harbiye/İstanbul
- Aviva Hayat ve Emeklilik A.Ş.
İnkılap Mh. Küçüksu Cd. Akçakoca Sk. No:8
Ümraniye/İstanbul
- Fortis Emeklilik ve Hayat A.Ş.
Eski Büyükdere Cd. No:209 Tekfen Tower
4. Levent /İstanbul
- Garanti Emeklilik ve Hayat A.Ş.
Mete Cd. Park Han No:38 Taksim/İstanbul 40
- Koç Allianz Hayat ve Emeklilik A.Ş.
Bağlarbaşı Kısıklı Cd. No:11 Altunizade/İstanbul
06-45/568-153
2
- Oyak Emeklilik A.Ş.
Karaköy Meydanı, Nordstern Han, No:4 Karaköy
Beyoğlu/İstanbul
- Vakıf Emeklilik A.Ş.
Muallim Naci Cd. No:22 Ortaköy/İstanbul
- Yapı Kredi Emeklilik A.Ş.
Büyükdere Cd. Yapı Kredi Plaza A Blok Levent/İstanbul 50
E. DOSYA KONUSU: Bireysel Emeklilik Pazarında faaliyet gösteren
teşebbüsler arasında imzalanacak olan “Mutabakat Belgesi”ne menfi tespit
belgesi verilmesi veya muafiyet tanınması talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 16.5.2006 tarih ve 3073 sayı ile giren
başvuru üzerine düzenlenen 15.6.2006 tarih, 2004-4-83/MM-06-SEC sayılı
Muafiyet Ön İnceleme Raporu 16.6.2006 tarih, REK.0.08.00.00-130/144 sayılı
Başkanlık önergesi ile 06-45 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara
bağlanmıştır. 60
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Raporda,
- 11 Bireysel Emeklilik şirketinin herhangi bir tüzel kişilik oluşturmaksızın çeşitli
konuları birlikte değerlendirmek üzere hazırladıkları “Mutabakat Belgesi”ne 4054
sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 4. maddesi kapsamında,
rekabeti önleyici etkiler doğurabilecek nitelikte bir işbirliği anlaşması olması
sebebiyle menfi tespit verilmesinin mümkün olmadığı,
- Mutabakat Belgesi’nin 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinde düzenlenen ve bir
anlaşmaya bireysel muafiyet tanınması için gerekli olan şartları karşıladığı
anlaşıldığından, anılan madde çerçevesinde söz konusu anlaşmaya, takdiri 70
Kurul’a ait olmak üzere 5 yıla kadar bireysel muafiyet tanınabileceği
görüşlerine yer verilmiştir.
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. İlgili Pazar
H.1.1. Ürün Pazarı
İlgili ürün pazarı, hayat sigortası alanında faaliyet gösteren şirketlerin bu
faaliyetlerine ayrıca devam ediyor olmaları ve inceleme konusu Mutabakat 80
Belgesi bakımından iki ürünün birbirini ikame etmemesi nedeniyle, "bireysel
emeklilik hizmetleri pazarı" olarak tespit edilmiştir.
H.1.2. Coğrafi Pazar
İlgili coğrafi pazar, bireysel emeklilik hizmetlerinin pazarlandığı ve dosya konusu
Mutabakat Belgesi’ne taraf olan şirketlerin faaliyet gösterdiği coğrafi alan dikkate
06-45/568-153
3
alınarak “Türkiye Cumhuriyeti Sınırları” olarak belirlenmiştir.
H.2. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
Bireysel emeklilik hizmetleri pazarında faaliyet gösteren 11 teşebbüsün 90
aralarında imzaladıkları Mutabakat Belgesi’nde yer alan hükümler Kurul’un
15.4.2004 tarih ve 04-26/288-66 sayılı Kararı ile 3 yıllık muafiyet tanıdığı
7.3.2003 tarihli Mutabakat’ta yer alan ifadelerle büyük ölçüde benzerlik
göstermektedir. Bildirime konu Mutabakat Belgesi’ndeki hükümlere aşağıda yer
verilmiştir:
“Şirketler, oligopol yaratmamak ve rekabet yasağına aykırı hareket etmemek
şartıyla, katılımcıların hak ve menfaatlerinin korunması, mali piyasalarda güven
ve istikrarın sağlanması, ekonomik kalkınmanın gereklerini de dikkate alarak,
bireysel emeklilik sisteminin etkin şekilde çalışmasının sağlanması, ekonomide
önemli zararlar doğurabilecek işlem ve uygulamaların önlenmesinin yanı sıra 100
toplumsal yararın gözetilmesi amacıyla, aşağıda belirtilen genel ilkeler
doğrultusunda faaliyet göstermek üzere, 4632 sayılı Bireysel Emeklilik Tasarruf
ve Yatırım Sistemi Kanunu ile ilgili mevzuatındaki değişiklik ile Emeklilik Şirketleri
için bir örgüt/birlik tesis edilmesine kadar faaliyette bulunmak için bir platform
(“Platform”) oluşturmak konusunda mutabıktırlar. Platform’un faaliyetleri,
Genel anlamda Bireysel Emeklilik Sisteminin kamuoyuna tanıtımını yapmak,
Bireysel emeklilik ürünlerinin ve emeklilik hizmetlerinin gelişmesini ve
yaygınlaşmasını sağlayıcı faaliyetlerde bulunmak,
Bireysel Emeklilik Mevzuatı hükümleri çerçevesinde, Emeklilik Şirketleri
arasındaki ilişkilerde dayanışmayı güçlendirmek, 110
Şirketler arasında haksız rekabeti önleyici çalışmalar yapmak,
Yurtiçinde ve dışında emekliliğe ait gelişmeleri izleyerek toplayacağı bilgileri
şirketlere ve ilgililere ulaştırmak,
Ekte yer alan Emeklilik Şirketleri Etik Değerleri olarak isimlendirilen ilke ve
prensiplerin emeklilik şirketlerince uygulanmasında ve bu konuda emeklilik
şirketleri arasında tek bir anlayışın sağlanmasına çalışmak,
Bireysel Emeklilik Sisteminin geliştirilmesi amacıyla gerektiğinde emeklilik
alanında araştırma amacına yönelik vakıf veya sair kuruluşlar kurmak, kurslar
açmak, seminer ve konferans gibi eğitim faaliyetlerinde bulunmak, Şirketlerin
amaçlarına uygun yayın yapmak veya yaptırmak, yayın ve içtihatları derleyerek 120
Emeklilik Şirketlerinin yararına sunmak,
Bireysel Emeklilik Sistemi ile ilgili sorunlar ve çözümü hakkında gerekli
önerilerde bulunmaktır.
Platform, ayda en az bir kez Şirketlerin temsile yetkili kişileri düzeyinde bir araya
gelerek görüşme ve değerlendirme toplantıları yapar. Piyasaya yeni giren
Emeklilik Şirketleri, işbu Mutabakat hüküm ve şartlarını aynen kabul etmek kayıt
ve şartıyla, Platform’un doğal bir üyesi olarak kabul edilirler.
Platform, Emeklilik şirketleri, temsilcilerinin en az 2/3’ünün katılımıyla toplanabilir
ve karar alınabilmesi için katılanların yarıdan bir fazlasının oyu gerekir.
06-45/568-153
4
Platform, toplantılara düzenli olarak katılmayan veya Platform karalarını sebepsiz 130
yere uygulamaktan kaçınan Emeklilik Şirketini uyararak, bu ihlal durumunu 15
gün içerisinde düzeltmesini isteyebilir. Platform’un bu talebinin yerine
getirilmemesi halinde, Platform, en az 2/3 üyesinin katılımı ile gerçekleştireceği
toplantıda, hakkında karar verilecek üye hariç olmak üzere katılanların oybirliğiyle
alınacak kararla ilgili Emeklilik Şirketini Platform toplantılarına ve/veya
faaliyetlerine katılmaktan geçici veya sürekli olarak alıkoyabilir. Diğer yandan,
Emeklilik Şirketinin bu hareketi aynı zamanda Bireysel Emeklilik Mevzuatına
aykırılık teşkil etmekte ise, Platform bu şirketi, ilgili kurum veya makamlara
şikayet edebilir.”
140
Yukarıda aktarılan Mutabakat Belgesi ekinde “Emeklilik Şirketleri Etik İlkeleri”
metni yer almaktadır. Söz konusu metnin “Amaç ve Kapsam” başlıklı 1.
maddesinde, Bireysel Emeklilik Platformu’nu oluşturan emeklilik şirketlerinin bu
metinle, gerek birbirleri, gerek müşterileri, gerekse de çalışanları ve diğer
kurumlar arasındaki her türlü iş ve işlemlerde uygulanmak üzere Emeklilik
Şirketleri Etik İlkeleri’ni belirledikleri belirtildikten sonra, etik ilkelerin temel
amacının bireysel emeklilik faaliyetine ve sektörüne karşı toplumda bulunan
saygınlık duygusunun sürekliliğinin sağlanması, meslek onuru olarak adlandırılan
bu saygınlık duygusunun geliştirilerek sürdürülmesi ve sektörde istikrar ve
güvenin korunması olduğu ifadelerine yer verilmiştir. Metinde, emeklilik 150
şirketlerinin uyması gereken genel ilkeler; dürüstlük, tarafsızlık, güvenilirlik,
saydamlık, toplumsal yararın gözetilmesi ve çevreye saygı olarak belirlenmiş
olup, bu ilkelerin emeklilik şirketleri arasındaki ilişkilerde ve bu şirketlerin
müşterileri, çalışanları, aracıları, kamu kurum/kuruluşları ile ilişkilerinde nasıl
uygulanması gerektiği hususlarına yer verilmiştir. Bildirim Formu’nda, “Emeklilik
Şirketleri Etik İlkeleri” metninin, Mutabakat Belgesi’nin ayrılmaz bir parçası olduğu
belirtildiğinden her iki metin birlikte “Mutabakat Metni” olarak değerlendirilmiştir.
H.2.1. Menfi Tespit Değerlendirmesi
4054 sayılı Kanun’un 8. maddesine göre; ilgili teşebbüs veya teşebbüs 160
birliklerinin başvurusu üzerine Kurul’un, elinde bulunan bilgiler çerçevesinde bir
anlaşmanın, eylemin veya birleşme ve devralmanın Kanun’un 4., 6. ve 7.
maddelerine aykırı olmadığını gösteren bir menfi tespit belgesi verebileceği
hükmü yer almaktadır.
Bir pazarın aynı seviyesinde faaliyet gösteren şirketler arasında akdedilen
anlaşmalar “yatay işbirliği anlaşmaları” olarak nitelendirilmektedir. İşbirliği
doğurucu nitelikteki söz konusu anlaşmalar; AR-GE, üretim, satın alma,
standardizasyon ve reklam anlaşmaları gibi çeşitli başlıklar altında
yapılabilmektedir. Yatay işbirliği anlaşmaları; çıktı ya da fiyat tespiti, pazar
paylaşımı, taraflara ürünün fiyat, kalite, arz miktarı ve çeşitlendirilmesini olumsuz 170
yönde etkileme imkânı sağlayacak bir pazar gücü sağlamak veya hakim
durumdaki bir firmanın pazar gücünü artırmak gibi birtakım rekabet ihlallerine
neden olabilmektedir. Diğer taraftan, yatay işbirliği anlaşmaları küreselleşmenin
beraberinde getirdiği teknolojik gelişme hızı, artan rekabetçi baskı ve değişen
pazar yapısı karşısında firmalara riskleri paylaşma, maliyetleri azaltma, teknolojik
06-45/568-153
5
bilgi havuzları oluşturma ve yeni gelişmeleri hızlandırmak gibi bazı faydalar da
sağlamaktadır.
Bildirime konu Mutabakat Belgesi’nde; emeklilik şirketleri arasındaki ilişkilerde
dayanışmayı güçlendirmeye, şirketler arasında haksız rekabeti önleyici
çalışmalar yapmaya, yurtiçinde ve dışında emekliliğe ait gelişmeleri izleyerek 180
toplayacağı bilgileri şirketlere ve ilgililere ulaştırmaya, Emeklilik Şirketleri Etik
Değerleri olarak isimlendirilen prensiplerin emeklilik şirketlerince uygulanmasına
ve bu konuda emeklilik şirketleri arasında tek bir anlayışın sağlanmasına
çalışmaya, şirketlerin amaçlarına uygun yayın yapmak veya yaptırmaya, yayın ve
içtihatları derleyerek üyelerin yararına sunmaya, bireysel emeklilik sistemi ile ilgili
sorunlarının çözümü hakkında gerekli önerilerde bulunmaya ilişkin hükümler yer
almaktadır. Bu hükümler göz önüne alındığında mutabakata katılan teşebbüsler
arasında bilgi akışının ve işbirliğinin hedef alındığı izlenimi oluşmaktadır.
Ülkemiz için nispeten yeni bir pazar niteliğindeki bireysel emeklilik hizmetleri
alanında, Mutabakat Belgesi’nde yer verilen söz konusu hükümlerin olumlu 190
katkılarının olabileceği göz önüne alınmakla birlikte, anlaşma metninin genel
olarak taraflar arasında işbirliği doğurucu etkileşimlere yol açabileceği ve rekabeti
önleyici etkiler doğurabileceği değerlendirilerek, bu anlaşmaya 4054 sayılı Kanun
çerçevesinde menfi tespit belgesi verilmesinin mümkün olmadığı kanaatine
varılmıştır.
2.2. Bireysel Muafiyet Değerlendirmesi
Bildirim Formu’nda, Mutabakat Belgesi çerçevesinde oluşturulan Bireysel
Emeklilik Platformu (Platform)’nun, mevzuatta yapılacak bir değişiklik ile emeklilik
şirketleri için bir örgüt/birlik tesis edilmesine kadar faaliyette bulunacağı ve 200
amacının sektör sorunlarının paylaşımı, kamu ve sair toplumsal kurum ve
kuruluşlar karşısında sektörü temsil eden muhatap bir birliğin oluşturulması ve
emeklilik sisteminin tanıtımı ve geliştirilmesi anlamında görüş paylaşımını olduğu
belirtilmiştir.
4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinde, Kurul’un; teşebbüsler arası anlaşma,
uyumlu eylem ve teşebbüs birlikleri kararlarının 4. madde hükümlerinin
uygulanmasından muaf tutulmasına, aşağıda belirtilen şartların tamamının varlığı
halinde karar verebileceği hükmü yer almaktadır:
“a) Malların üretim veya dağıtımı ile hizmetlerin sunulmasında yeni gelişme ve
iyileşmelerin ya da ekonomik veya teknik gelişmenin sağlanması, 210
b) Tüketicinin bundan yarar sağlaması,
c) İlgili piyasanın önemli bir bölümünde rekabetin ortadan kalkmaması,
d) Rekabetin (a) ve (b) bentlerindeki amaçların elde edilmesi için zorunlu olandan
fazla sınırlanmaması”
06-45/568-153
6
2.2.1. Malların Üretim veya Dağıtımı ile Hizmetlerin Sunulmasında Yeni
Gelişme ve İyileşmelerin ya da Ekonomik veya Teknik Gelişmenin
Sağlanması
Bu hüküm çerçevesinde hangi hallerin ekonomik yarar sağladığının somut olayın 220
özelliklerine göre değerlendirilmesi gerekmektedir. Bununla birlikte, üretim ve
dağıtım maliyetlerinin düşürülmesi, kalitenin artırılması, malın arzında
devamlılığın sağlanması, piyasalara yeni girişlerin kolaylaştırılması ve yeni
ürünlerin ya da üretim tekniklerinin bulunması ekonomik yararın sağlandığı
durumlar arasındadır.
Bildirim Formu’nda, Mutabakat Metni’nin piyasaya girişi engellemediği, bu metin
çerçevesinde oluşturulan Platform’un; sektörün, toplumun diğer kurum ve
kuruluşlarına karşı temsiline olanak sağlayacağı, mesleki bir teşkilat
oluşturuluncaya kadar haksız rekabet oluşturmayacak şekilde asgari bir düzenin
tesisi, tüketicinin aydınlatılması, bilinçlendirilmesi ve yeni sektörün tanıtılması 230
amacını güttüğü ve bunun sonradan sektöre girecek şirketler bakımından da
fayda sağlayacağı belirtilmektedir.
Bireysel Emeklilik Sistemi ülkemiz açısından yeni bir sektörü ifade etmektedir.
Mutabakat Belgesi’nde Platform’un faaliyetleri arasında, genel anlamda Bireysel
Emeklilik Sistemi’nin kamuoyuna tanıtımını yapmak ile bireysel emeklilik
ürünlerinin ve emeklilik hizmetlerinin gelişmesini ve yaygınlaşmasını sağlayıcı
faaliyetlerde bulunmak sayılmaktadır. Yeni bir ürün/hizmetin tanıtımı ve
anlatılmasının doğru bir şekilde gerçekleştirilmesi, gerek ülke ekonomisinin ve
gerekse tüketicilerin bireysel olarak ekonomik ve sosyal refahlarının gelişmesi ve
iyileşmesi yönünden önemli katkılar sağlayacaktır. Ayrıca bireysel emeklilik 240
sisteminin geliştirilmesi amacıyla kurulması planlanan araştırmaya yönelik vakıf
veya benzer kuruluşlar ile Platform çerçevesinde düzenlenecek seminer,
konferans gibi organizasyonların da sektörün daha sağlıklı bir altyapıya
kavuşmasına fayda sağlayacağı, sektörün bu şekilde kamuoyuna tanıtılması,
altyapısının güçlendirilmesi ve yaygınlaştırılmasının, piyasaya yeni firma
girişlerini de kolaylaştıracağı ve sektördeki rekabete olumlu katkılarının olacağı
kanaatine varılmıştır.
2.2.2. Tüketicinin Bundan Yarar Sağlaması
Muafiyetin ikinci şartı; anlaşmanın, tüketicilere ortaya çıkan objektif faydadan adil 250
bir pay alma imkanı tanımasıdır. Kanun'un 4. maddesi anlamında rekabeti
sınırlayıcı etkileri olan bir anlaşmanın muafiyet alabilmesi için, yukarıda değinilen
malların dağıtımı veya hizmetlerin sunulmasından elde edilen iyileşmenin
tüketiciye yansıtılması ve ortaya çıkan ekonomik fayda ile tüketicinin elde
edeceği menfaat arasında makul bir denge olması gerekmektedir. Bu çerçevede
fiyatlar seviyesindeki düşüş, satış sonrası etkin hizmetler, ürün çeşitliliğinin
artması, tüketicinin ürüne daha kolay ulaşabilmesi, malın arzında devamlılığın
sağlanması gibi koşullar da tüketicinin elde edeceği menfaat kapsamında
değerlendirilebilmektedir.
06-45/568-153
7
Bireysel Emeklilik Sistemi’nin; ikinci emeklilik geliri ile bireylerin emeklilik 260
dönemindeki refah seviyelerinin artmasına, alt yapı yatırımları ve uzun vadeli
yatırımlara kaynak yaratılarak yeni iş ve istihdam olanakları oluşturulmasına,
sosyal güvenliğin kapsamının artırılması ve kamunun sosyal güvenlikten
kaynaklanan yükünün azaltılmasına, mali sektörde uzun vadeli fonların
artmasına, böylece mali sektörün daha sağlıklı işlemesine, enflasyonla mücadele
ve istikrarlı büyümeye olumlu katkı sağlanmasına ve sermaye piyasasının
derinleşmesine katkı sağlamak suretiyle hem tüketiciler hem de genel ekonomik
yarar lehine olumlu sonuçlar ortaya çıkaracağı genel kabul görmektedir.
Bireysel Emeklilik Platformu çerçevesinde yapılacak tanıtım çalışmaları ile
tüketiciler nezdinde yeni bir ürün olan bireysel emeklilik hizmetleri hakkında daha 270
sağlıklı ve ayrıntılı bilgi edinilmesi sağlanmış olacaktır. Böylece tüketiciler
gelecekleri için yatırım alternatiflerini daha bilinçli bir şekilde tercih
edebileceklerdir. Ayrıca Mutabakat Belgesi ekinde yer alan Etik İlkeleri’nin V.
Bölümü’nde düzenlenen emeklilik şirketlerinin müşterileri ile ilişkilerine ilişkin
hükümlerin de tüketiciler açısından olumlu sonuçlar doğuracağı anlaşılmıştır.
Esasen, bu bölümde tüm şirketler; müşterilerini doğru, eksiksiz ve zamanında
bilgilendirmeleri, müşterilere ilişkin her türlü bilgi ve belgeyi gizli tutmaları ve
saklamaları, hizmet kalitesinin en iyi seviyeye ulaşmasını teminen teknolojik
altyapı ve nitelikli insan kaynağına yatırım yapmaları, her türlü müşteri şikayeti
için Genel Müdürlük bünyesinde bir mekanizma oluşturmaları, güvenliğin 280
sağlanması ve müşteri mağduriyetlerinin önlenmesine yönelik gerekli teknik ve
hukuksal tüm tedbirleri almaları gereklilikleri üzerinde mutabık kalmışlardır.
2.2.3. İlgili Piyasanın Önemli Bir Bölümünde Rekabetin Ortadan
Kalkmaması
Muafiyetin üçüncü şartı, anlaşmanın veya kararın teşebbüslere ilgili piyasanın
önemli bir bölümünde rekabeti ortadan kaldırma imkanı tanımamasıdır. Bu şartın
amacı, rekabetin kısmen sınırlandırılmasına izin verilen piyasalardaki reel ve
potansiyel rekabetin devamının teminidir.
Mutabakat Belgesi’nin tarafı olan şirketler sektörün ve pazarın tanıtımı 290
konusunda birlikte hareket edecek olmalarına rağmen, teşebbüslerin bağımsız
olarak ürünlerinin ilan, reklam ve tanıtımını yapmalarını ve ticari faaliyetlerini
sürdürmelerini engellemek suretiyle rekabeti önleyecek hiçbir baskı ve/veya
sınırlama söz konusu değildir. Ayrıca, Mutabakat Metni’nde teşebbüslerin
sisteme dahil olmak gibi bir zorunluluğu olduğuna dair herhangi bir hüküm
bulunmadığı gibi katılmak isteyen faaliyet ruhsatını elde etmiş şirketler açısından
gerek bu işlemlere katılım ve gerekse piyasaya girişleri anlamında hiçbir
zorlaştırma ve engelde bulunmamaktadır. Daha da önemlisi, konuya ilişkin
yapılan araştırmalar neticesinde, Bireysel Emeklilik Sistemi'nin fiilen hayata
geçmesinden günümüze kadar geçen zamanda, -bildirimi yapılanla aynı 300
nitelikteki Mutabakat uygulamadayken- pazarda faaliyet gösteren şirketlerin
pazar paylarında değişiklikler olduğu, ayrıca katılımcılara uygulanan giriş
aidatı, yönetim gideri kesintisi ve fon işletim gideri kesintisi gibi rekabetin
yaşanabileceği alanlarda, şirketlerin tüketicilere birbirinden farklı ve rekabetçi
06-45/568-153
8
şartlar sundukları anlaşılmıştır. Bu açıklamalar çerçevesinde dosya konusu
Mutabakat Metni ile ilgili piyasanın önemli bir bölümünde rekabetin ortadan
kalkmadığı anlaşılmaktadır.
2.2.4. Rekabetin (a) ve (b) Bentlerindeki Amaçların Elde Edilmesi İçin
Zorunlu Olandan Fazla Sınırlanmaması 310
Kanun’un 5. maddesinde öngörülen bu koşul gereği, tüketicilere yansıtılan
ekonomik gelişme ve iyileştirmenin elde edilmesinde rekabeti daha az sınırlayan
bir yöntem mevcut ise anlaşmaya muafiyet tanınamayacaktır. Bu koşula aykırılık,
ya izlenen amacın elde edilmesi için rekabetin gereğinden fazla sınırlanması ya
da rekabetin sınırlanması gereğinin dahi bulunmaması hallerinde olabilir.
Teşebbüsler prensip olarak anlaşma ile amaçladıkları ekonomik yararların
gerçekleştirilmesinde rekabeti en az sınırlayıcı yöntemi tercih etmekle
yükümlüdürler.
4632 sayılı Bireysel Emeklilik Tasarruf ve Yatırım Sistemi Kanunu ve ilgili
mevzuatta, Bireysel Emeklilik Sistemi’nde faaliyet gösterecek şirketlere yönelik 320
kamu kurumu niteliğinde bir meslek kuruluşu öngörülmemiştir. Bildirim Formu’nda
yer alan ifadelerden, emeklilik şirketleri için böyle bir mesleki birlik kuruluncaya
kadar, bireysel emeklilik sisteminin ve bu alanda faaliyet gösteren şirketler
arasındaki dayanışmanın geliştirilmesi, gerektiğinde ilgili idari mercilere karşı
birlikte temsili, haklarının korunması ve kullanılması amacıyla, herhangi bir tüzel
kişiliği bulunmayan bir komitenin, adeta meslek kuruluşu gibi, bireysel emeklilik
alanında faaliyet gösteren şirketlerin ihtiyari katılımı ile geçici olarak
oluşturulduğu anlaşılmaktadır.
Mutabakat Metni’nde şirketlerin fiyat, satış şartları ve pazara giriş serbestilerine
ilişkin herhangi bir düzenleme veya engelleme getirilmemektedir. Kaldı ki 330
emeklilik şirketleri, her türlü faaliyetleri açısından SPK ile Hazine Müsteşarlığı ve
Emeklilik Gözetim Merkezi’nin denetimi ve gözetimi altındadır. Yukarıda
aktarılan, şirketler arasında katılımcılara uygulanan giriş aidatı, yönetim gideri
kesintisi ve fon işletim gideri kesintisi gibi alanlarda rekabet yaşandığına ilişkin
tespitler de dikkate alınarak, esas amacı sektörün tanıtımı, toplumun diğer kurum
ve kuruluşlarına karşı temsili ile sektöre ilişkin etik ilkelerinin belirlenmesi olarak
özetlenebilecek dosya konusu Mutabakat Metni’nin rekabeti zorunlu olandan
fazla sınırlamadığı değerlendirilmektedir.
Yukarıda yer verilen tespit ve değerlendirmeler neticesinde dosya konusu
Mutabakat Metni’nin 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinde sayılan muafiyet 340
şartlarından hepsini taşıdığı kanaatine ulaşılmıştır.
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
1. Mutabakat Belgesi’nin 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 4.
maddesi kapsamında, rekabeti önleyici etkiler doğurabilecek nitelikte bir işbirliği
anlaşması olması sebebiyle menfi tespit verilemeyeceğine OYBİRLİĞİ ile,
06-45/568-153
9
2. Mutabakat Belgesi’nin 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinde düzenlenen ve bir
anlaşmaya bireysel muafiyet tanınması için gerekli olan şartları karşıladığı
anlaşıldığından, anılan madde çerçevesinde söz konusu anlaşmaya bireysel 350
muafiyet tanınmasına OYÇOKLUĞU ile,
3. Bireysel muafiyetin süresinin 3 yıl olmasına OYÇOKLUĞU ile
karar verilmiştir.
06-45/568-153
10
KARŞI OY GEREKÇESİ
(22.06.2006 tarihli ve 06-45/568-153 sayılı Kurul Kararı)
Rekabet Kurulu’nun söz konusu kararının 3. maddesine aşağıdaki
gerekçe ile katılmıyorum.
Muafiyete konu “Mutabakat Belgesi” incelendiği takdirde, rekabete aykırı
hiç bir hüküm içermeyip, menfi tespit dahi alabilecek nitelikte bir anlaşmadır.
Bu nedenle bireysel muafiyet sınırının 3 yılla sınırlanmasının uygun
olmadığını, talep edilen 5 yıllık bireysel muafiyetin tanınmasının uygun olduğunu
düşünüyorum.
Mustafa Parlak
Başkan
06-45/568-153
11
KARŞI OY GEREKÇESİ
(22.06.2006 tarihli ve 06-45/568-153 sayılı Kurul Kararı)
Rekabet Kurulu’nun söz konusu kararıyla, 11 bireysel emeklilik şirketinin
herhangi bir tüzel kişilik oluşturmaksızın çeşitli konuları birlikte değerlendirmek
üzere hazırladıkları “Mutabakat Belgesi”ne 4054 sayılı Rekabetin Korunması
Hakkında Kanun’un 4. maddesi kapsamında rekabeti önleyici etkiler
doğurabilecek nitelikte bir işbirliği anlaşması olması sebebiyle menfi tespit
verilmemesine rağmen, bahse konu belgeye üç yıllık bireysel muafiyet
tanınmasına, söz konusu anlaşma metninin sektörde faaliyet gösteren aktörlerin
tamamını kapsaması ve mevcut haliyle sigorta sektöründe rekabet ihlalleri
konusunda şikayetlerin yoğun olarak bulunduğu göz önünde tutularak, mutabakat
metni hükümlerinin ilgili pazarda teşebbüsler arasındaki rekabetin gerekenden
fazla sınırlanarak koordinasyon riski doğurabileceği kanaatiyle Kurul kararına
katılmıyorum.
Rıfkı ÜNAL
Kurul Üyesi
Full & Egal Universal Law Academy