Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2014-2-17 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 14-23/462-200
Karar Tarihi : 02.07.2014
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Kenan TÜRK (İkinci Başkan)
Üyeler : Dr. Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR,
Fevzi ÖZKAN, Doç. Dr. Tahir SARAÇ
B. RAPORTÖRLER : Burak SAĞLAM, Nilgün KOCADAĞ, Tuba YEŞİL
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : - Hukuki Teati Derneği
Zuhuratbaba Mah. İncirli Cad. 1. Yıldız Sitesi No: 105/58 Bakırköy
İstanbul
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILAN : - Bitaksi Mobil Teknoloji A.Ş.
Eğitim Mah. Panayır Sk. 4/G Sadıkoğlu Plaza No:12 Kadıköy İstanbul
(1) E. DOSYA KONUSU: Bitaksi Mobil Teknoloji A.Ş.’nin akıllı cep telefonları için geliştirdiği
Bitaksi uygulamasının piyasada tekelleşmeye yol açacağı iddiası.
(2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuruda özetle; Bitaksi Mobil Teknoloji A.Ş.’nin (Bitaksi), Bitaksi
uygulaması ile kullanıcılarına akıllı telefonlar ve bilişim sistemleri aracılığıyla ticari taksi
araçlarını yönlendirdiği, uygulamanın tüketiciler tarafından ücretsiz olarak kullanılabildiği ancak
tüketicilere yönlendirilen ticari araçlardan belli oranda komisyon alındığı, uygulamanın
yaygınlaşması neticesinde ilgili piyasanın tekelleşme ihtimalinin söz konusu olduğu ve hizmet
sağlayıcılar yanında sistemi kullanan ve kullanmayan tüketiciler açısından mağduriyet
yaratılabileceği iddia edilmektedir.
(3) G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 28.2.2014 tarih, 1246 sayı ile intikal eden başvuru
üzerine hazırlanan 31.3.2014 tarih ve 2014-2-17/İİ sayılı İlk İnceleme Raporu, 9.4.2014 tarihli
Kurul toplantısında görüşülerek, 14-14/258-M sayı ile önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir.
İlgili karar uyarınca yapılan inceleme üzerine hazırlanan 27.6.2014 tarih ve 2014-2-17/ÖA sayılı
Önaraştırma Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.
(4) H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda önaraştırma konusuna ilişkin olarak soruşturma
açılmasına gerek olmadığı sonuç ve kanaatine ulaşıldığı ifade edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. Hakkında Önaraştırma Yapılan Taraf: Bitaksi
(5) Bitaksi taksi ulaşım hizmetine yönelik mobil bilişim uygulamaları alanında faaliyet göstermek
üzere 30.01.2013 tarihinde kurulmuştur. Şirket tarafından Android ve IOS işletim sistemine
sahip cihazlara yönelik geliştirilen bir akıllı telefon uygulaması olan Bitaksi, 05.03.2013
tarihinde Android Google Play Store ve Apple IOS Store isimli platformlar üzerinden kullanıma
sunulmuştur. Şirket hisselerinin %(…..)’i Mehmed Nazım Salur’a, %(…..)’si Aslanoba Gıda
San. Tic. A.Ş.’ye, %(…..)’i de Rıfat Serkan Borançılı’ya aittir.
I.1. İlgili Pazar
(6) Bitaksi uygulamasıyla sunulan hizmet İstanbul ilinde taksi ihtiyacı olan kullanıcılar ile taksicileri
buluşturmayı amaçlayan bir aracılık hizmeti niteliğindedir. Bitaksi’nin taksicilerle yaptığı
14-23/462-200
2/3
sözleşmeler taksinin ya da plakanın sahibiyle değil, bizzat taksiyi kullanan şoförlerle
yapılmaktadır.
(7) Dosya kapsamında ilgili ürün pazarı tanımlanırken pazarın mobil taksi çağırma uygulamaları
pazarı olarak mı, yoksa taksi çağırma hizmetinin alınabileceği diğer kanallar da dikkate alınarak
taksi çağırma hizmetleri pazarı olarak mı tanımlanması gerektiği değerlendirilmelidir.
(8) Dosya mevcudu bilgilere göre günlük taksi yolculuklarının yaklaşık %(…..)’i sokaktan çevirme,
%(…..)’i durağa gelen çağrı, çok sınırlı bir bölümü ise mobil taksi çağırma uygulamaları
vasıtasıyla gerçekleşmektedir. İlk yöntemin üçüncü kişiler tarafından sunulan bir hizmet
olmaması nedeniyle ilgili ürün pazarının tespiti bakımından taksi durakları ve taksi durakları
benzeri platformlar (İspark taksi durakları) ile mobil taksi çağırma uygulamaları
karşılaştırılmalıdır.
(9) Gerek mobil taksi çağırma uygulamaları, gerekse taksi durakları aracılığıyla taksicilere sunulan
hizmet, belirli bir bedel karşılığında gerçekleşmektedir.1 Bununla birlikte Bitaksi uygulamasının
kullanılabilmesi için hem taksicinin hem de müşterinin IOS veya Android işletim sistemli bir akıllı
telefona sahip olması ve mobil internet erişiminin bulunması gerekmektedir. Bitaksi uygulaması
herhangi bir telefon numarasının kullanıcı tarafından bilinmesine/kaydedilmesine ihtiyaç
duyulmaması ve herhangi bir durağa yakın olmayı gerektirmemesi nedeniyle sunduğu hizmet
bakımından da geleneksel taksi duraklarından ayrılmaktadır. Ayrıca uygulamanın müşterinin
taksi çağırmak için bulunduğu adresi bilmesine ihtiyaç bulunmaması, varış noktasına ilişkin
rotanın belirlenmiş olması, hangi taksi ve taksiciyle yolculuk yapıldığının görülebilmesi ve
uygulamanın İngilizce versiyonunun da bulunması gibi müşteri bakımından çeşitli avantajları
mevcuttur.
(10) Bu çerçevede dosya kapsamında ilgili ürün pazarı “mobil taksi çağırma uygulamaları pazarı”
olarak belirlenmiştir. Bitaksi’nin sadece İstanbul’da hizmet vermesi nedeniyle ilgili coğrafi pazar
ise “İstanbul ili ve ilçeleri” olarak tespit edilmiştir.
I.2. Değerlendirme
(11) Bitaksi’nin faaliyet gösterdiği mobil taksi çağırma uygulamaları pazarı Türkiye’de yeni oluşan
bir pazardır ve Bitaksi’den sonra Taksibul, Taxibul, Taxiglob ve Taksi Rehberi olmak üzere dört
uygulama pazarda faaliyet göstermeye başlamıştır. Bunun yanısıra dosya mevcudu bilgilere
göre Uber, Taxibeat gibi bazı yabancı uygulamalar da İstanbul mobil taksi çağırma
uygulamaları pazarına giriş hazırlığındadır. Bu çerçevede pazarın henüz oluşum aşamasında
olduğu ve pazara giriş engeli bulunmadığı anlaşılmaktadır.
(12) Bitaksi 2013 yılında uygulama kapsamındaki taksicilerden herhangi bir ücret talep etmemiş,
2014 yılının ilk beş ayında ise (KDV hariç) (…..)TL’lik bir ciro elde etmiştir. Taksibul adlı
uygulamayı geliştiren firmanın yetkilisi ile yapılan görüşmede de henüz tanıtım aşamasında
olmaları nedeniyle kullanıcılardan herhangi bir ücret talep etmedikleri ve bir cirolarının
bulunmadığı ifade edilmiştir.
(13) Pazara ilk giren firma olan Bitaksi’nin mobil taksi çağırma uygulamaları pazarındaki pazar payı
yaklaşık %(…..)’dir. Bununla birlikte yukarıda da belirtildiği gibi henüz oluşum sürecindeki
pazara yoğun olarak yeni girişlerin olması ve pazardan hâlihazırda elde edilen cironun ihmal
1 Taksiciler veya (duruma göre) taksi sahipleri, taksi durağı hizmetinden faydalanabilmek için İspark duraklarına
duraktan alınan her müşteri için belirli bir komisyon, özel mülk duraklara ise haftalık veya aylık aidat ödemektedir.
Bitaksi uygulamasında ise aracı kullanan taksi şoförü ile sözleşme imzalanmakta, uygulamaya ücretsiz üye olan
taksi şoförleri uygulama vasıtasıyla yaptıkları yolculukların taksimetre tutarına bağlı olarak Bitaksi’ye hizmet bedeli
ödemektedir. Bu bedel (…..) TL'ye kadar olan taksimetre tutarlarında (…..)TL, (…..)TL arası için (…..) TL, (…..)
TL ve üstü taksimetre tutarlarında ise (…..) TL’dir.
14-23/462-200
3/3
edilebilir düzeyde olması hususları dikkate alındığında, hâkim durum tespiti yapılabilmesi için
pazarın erken bir evrede olduğu sonucuna ulaşılmaktadır.
(14) Pazarın daha geniş olarak “taksi çağırma hizmetleri pazarı” olarak tanımlanması durumunda
da hâkim durum tespiti yapılabilmesi için pazarın erken bir evrede olduğu anlaşılmaktadır.
Nitekim dosya mevcudu bilgilere göre İstanbul’daki günlük tahmini taksi yolculuğu sayısının
yalnızca %(…..)’ü Bitaksi uygulaması aracılığıyla yapılmaktadır ve Bitaksi’ye üye aktif taksici
sayısı İstanbul’daki toplam taksici sayısının halihazırda sadece %(…..)’ini oluşturmaktadır.2
(15) Kaldı ki Bitaksi’nin hakim durumda olduğu kabul edilse dahi, dosya kapsamında Bitaksi’nin
hakim durumunu kötüye kullandığına dair herhangi bir bulgu elde edilmemiştir.
(16) Son olarak, Bitaksi’nin taksicilerle yaptığı sözleşmelerde taksicilerin rakip uygulama üreticileri
ile sözleşme yapmasını engelleyen herhangi bir hükmün bulunmadığı belirtilmelidir.
(17) Bu hususlar ışığında dosya konusuna ilişkin olarak soruşturma açılmasına gerek olmadığı
sonucuna ulaşılmıştır.
J. SONUÇ
(18) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi
uyarınca şikayetin reddi ile soruşturma açılmamasına OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
2 İstanbul Taksiciler Esnaf Odası Başkanlığı’ndan alınan bilgiye göre İstanbul’da 17.395 lisanslı taksi faaliyet
göstermektedir. Gece, gündüz ve hafta sonu vardiyaları dikkate alındığında İstanbul’da yaklaşık 40.000 taksicinin
bulunduğunu tahmin edilmektedir. Bitaksi’ye üye aktif (son bir ay içerisinde bu uygulama üzerinden yolcu kabul
eden) taksici sayısı ise (…..)’dur.
Full & Egal Universal Law Academy