Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2004-2-39 (Devralma)
Karar Sayısı : 04-42/518-125
Karar Tarihi : 17.6.2004
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10
Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler : Tuncay SONGÖR, A. Ersan GÖKMEN,
R. Müfit SONBAY, Murat GENCER,
Rıfkı ÜNAL, Prof Dr. Nurettin KALDIRIMCI,
M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN.
B. RAPORTÖRLER : Ebru ÖZTÜRK, A. Özlem UZUN
C. BİLDİRİMDE 20
BULUNAN : Hacı Ömer Sabancı Holding A.Ş.
Sabancı Center 34330 Levent-İstanbul
D. TARAFLAR : Hacı Ömer Sabancı Holding A.Ş.
Sabancı Center 34330 Levent-İstanbul
IBM Türk Ltd. Şti.
Büyükdere Cad. 34330 Levent-İstanbul
E. DOSYA KONUSU : IBM Türk’ün I-BİMSA Uluslararası İş, Bilgi ve 30
Yönetim Sistemleri A.Ş.’nde sahip olduğu %50 hissesinin Hacı Ömer
Sabancı Holding A.Ş. tarafından devralınması işlemine izin verilmesi
talebi.
F. DOSYA EVRELERİ : Kurum kayıtlarına 10.6.2004 tarih ve 3087 sayı ile
giren bildirim üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 7.
maddesi ile 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken
Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ’in ilgili hükümleri uyarınca yapılan
inceleme sonucunda düzenlenen 14.6.2004 tarih, 2004-2-39/Öİ-04-EÖ sayılı
Devralma Ön İnceleme Raporu 14.6.2004 tarih, REK.0.06.00.00/74 sayılı 40
Başkanlık önergesi ile 04-42 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara
bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: Yapılan tespit ve değerlendirmeler
ışığında; IBM Türk Ltd. Şti.'nin I-BİMSA Uluslararası İş, Bilgi ve Yönetim
Sistemleri A.Ş.'nde sahip olduğu %50 oranındaki hissesinin Hacı Ömer
Sabancı Holding A.Ş. tarafından devralınması işleminin 1997/1 sayılı Tebliğ
kapsamında bir işlem olduğu, bildirim konusu devir işleminin 4054 sayılı
Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 7. maddesi anlamında hakim
durum yaratan veya mevcut bir hakim durumu güçlendiren ve bunun 50
04-42/518-125
2
sonucunda ülkenin bütünü yahut bir kısmında herhangi bir mal veya hizmet
piyasasındaki rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuran bir işlem
olmadığı; bu nedenle söz konusu işleme izin verilmesi gerektiği ifade
edilmiştir.
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. Taraflar
H.1.1. International Business Machines (IBM) Türk Ltd. Şti.
IBM, New York Eyaleti kanunları uyarınca kurulmuş olan ve genel olarak, bilgi
teknolojileri hizmetleri alanında Bilişim Teknolojileri (BT) sistemleri,
malzemeleri, bilgisayar yazılımı ve hizmetleri pazarlama, üretme, geliştirme 60
konularında faaliyet gösteren bir şirkettir. IBM, Türkiye’deki faaliyetlerini IBM
Türk Ltd. Şti. aracılığıyla yürütmektedir. IBM Türk Ltd. Şti.’nin 2003 yılı cirosu
(………………………) TL'dir.
H.1.2. Hacı Ömer Sabancı Holding A.Ş.
Hacı Ömer Sabancı Holding A.Ş., Sabancı Grubu'nu temsil eden ana şirkettir.
Sabancı Holding, Grubun finansman, planlama, iş geliştirme ve insan
kaynakları işlevlerinin koordinasyonunun yanısıra, stratejilerin
belirlenmesinden de sorumlu olan yönetim merkezidir. Sabancı Holding'in
%80,9 oranındaki hissesi Sabancı Ailesi'ne aittir. Holding hisselerinin %19,1'i
halka açıktır. 70
Sabancı Grubu, 66 şirketten oluşmaktadır. Grubun temel faaliyet alanları;
bankacılık ve sigortacılığı kapsayan finansal hizmetler, gıda, BT, otomotiv,
lastik ve takviye malzemeleri, kimya, çimento, tekstil, kağıt ve ambalaj
malzemeleri, turizm ve dış ticarettir. Sabancı Grubu 2003 yılında 7,3 milyar
ABD doları ciro elde etmiştir.
H.2. İlgili Pazar
H.2.1. İlgili Ürün Pazarı
Sektörde faaliyet göstermekte olan teşebbüsler ve bunların faaliyet alanları
incelendiğinde bu teşebbüslerin, köken itibariyle en yoğun ve yaygın olarak
hizmet verdikleri sektörlerin dışında da faaliyetlerini çeşitlendirerek tüm BT alt 80
pazarlarını kapsayacak nitelikte bir genişleme ve yapılanma içinde oldukları
görülmektedir. Bu durum, hizmetlerin ve pazarların yakınsaklaşmasına neden
olmakta; hizmetler arasında kesin sınırların çizilmesini zorlaştırmaktadır.
Öte yandan, BT hizmetleri pazarı yeni firma girişlerine büyük ölçüde açık bir
alandır. Yeni ve küçük firmaların pazarda tutunma şansı oldukça yüksektir.
İlgili ürün pazarında, pazara giriş engeli yaratacak herhangi bir yasal
düzenleme mevcut değildir.
I-BİMSA'nın donanım bakım ve destek, iş yönetimi ve eğitim hizmetleri
sunumu olmaması nedeniyle esasen, ilgili ürün pazarını bunun dışında kalan
BT hizmetleri pazarı olarak tanımlamak mümkün ise de, gerek alt pazar 90
04-42/518-125
3
bazında yeterli ve kesin pazar payı bilgisinin mevcut olmaması, gerekse hızlı
teknolojik gelişmelerin getirdiği alt pazarlar arası yakınsama, kullanıcıların ilgili
ürün ve hizmetlere tek noktada ulaşma yönündeki talebi, sektördeki arzın
ikame edilebilirlik seviyesinin yükselmesi, pazara girişin son derece kolay
olması nedenleriyle ilgili ürün pazarı, “bilgi teknolojileri hizmetleri pazarı”
olarak belirlenmiştir.
H.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
Devralma işleminin etkili olduğu ilgili coğrafi pazar “Türkiye Cumhuriyeti
sınırları” olarak kabul edilmiştir.
H.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme 100
1997/1 sayılı Tebliğ'in 2. maddesinin (b) bendine göre “herhangi bir
teşebbüsün ya da kişinin diğer teşebbüsün malvarlığını yahut ortaklık
paylarının tümünü veya bir kısmını ya da kendisine yönetimde hak sahibi
olma yetkisi veren araçları devralması veya kontrol etmesi” birleşme ya da
devralma sayılan hallerden biri olarak belirlenmiştir.
Bildirim konusu işlem ile I-BİMSA'nın sermayesinin %50'sini temsil eden hisse
Sabancı Holding tarafından devralınacaktır. Sabancı Grubu halihazırda
I-BİMSA'nın geri kalan %50 hissesinin sahibidir. Devralma işlemi sonucunda,
I-BİMSA'nın tüm kontrolü Sabancı Grubu'na geçecektir. Dolayısıyla bildirim
konusu işlem, tebliğin anılan maddesi anlamında bir devralma işlemidir. 110
I-BİMSA'nın ortaklık yapısı aşağıdaki gibidir:
Tablo 1: I-BİMSA'nın ortaklık yapısı
Ortak Hisse oranı (%)
IBM Türk Ltd. Şti. 50
H.Ö. Sabancı Holding A.Ş. 20
Akbank T.A.Ş. 10
Sasa Dupont Sabancı Polyester A.Ş. 10
Bossa Ticaret ve Sanayi İşletmeleri T.A.Ş. 10
1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 1997/1 sayılı Tebliğ’in 4. maddesinde “birleşme
veya devralmayı gerçekleştiren teşebbüslerin ülkenin tamamında veya bir
bölümünde ilgili ürün piyasasında, toplam pazar paylarının, piyasanın %25’ini
aşması halinde veya bu oranı aşmasa bile toplam cirolarının 25 trilyon Türk
Lirasını aşması halinde Rekabet Kurulu’ndan izin alınması zorunludur” hükmü
getirilmiştir.
120
I-BİMSA'nın 2003 yılında BT hizmetleri pazarındaki payı % (…..)'dir. 1997/1
sayılı Tebliğ ile belirlenen %25'lik pazar payı eşiğinin aşılmadığı
görülmektedir. Ancak I-BİMSA'nın (……………………) TL olan 2003 yılı cirosu
1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 1997/1 sayılı Tebliğ’deki 25 trilyonluk ciro
eşiğini aşmaktadır. Dolayısıyla işlem Rekabet Kurulu’nun iznine tabi bir
işlemdir.
04-42/518-125
4
Devralma işleminin gerçekleştiği ilgili ürün pazarındaki 2003 yılı pazar payları
aşağıdaki tabloda gösterilmektedir: 130
Tablo 2: Türkiye BT Hizmetleri Pazarı 2003
Teşebbüs Pazar payı (%)
HP 13,5
Ericsson 11,9
Koç Sistem 7,2
Meteksan 6,7
Microsoft 5,6
Xerox 4,7
Intel 4,2
Cisco 3,7
Probil 3,3
Siemens Business Systems 3,3
Tablodan da görüldüğü üzere, Türkiye BT hizmetleri pazarı çok sayıda
aktörün faaliyet gösterdiği, yoğun rekabetin yaşandığı bir pazardır. Sektörün
genel yapısı incelendiğinde de, pazara girişi engelleyen herhangi bir hususun
bulunmadığı, son beş yılda pazara uluslararası ve yerel birçok girişin olduğu
görülmektedir. (Bunlardan biri Siemens Business Systems'dir.)
4054 Sayılı Kanun’un 7. maddesine göre “Bir ya da birden fazla teşebbüsün
hakim durum yaratmaya veya hakim durumlarını daha da güçlendirmeye
yönelik olarak, ülkenin bütünü yahut bir kısmında rekabetin önemli ölçüde 140
azaltılması sonucunu doğuracak şekilde birleşmeleri veya herhangi bir
teşebbüsün ya da kişinin diğer bir teşebbüsün mal varlığını yahut ortaklık
paylarının tümünü veya bir kısmını ya da kendisine yönetimde hak sahibi
olma yetkisi veren araçları, miras yoluyla iktisap durumu hariç olmak üzere,
devralması hukuka aykırı ve yasaktır.”
Bildirim konusu işlem I-BİMSA'nın tamamen Sabancı Holding'in kontrolüne
geçmesini sağlayan bir hisse devir sözleşmesinden ibarettir. Devralma işlemi
sonucunda BT hizmetleri pazarında faaliyet gösteren tedarikçilerin sayısı
azalmayacaktır. Yoğun bir rekabetin yaşandığı BT hizmetleri pazarında
I-BİMSA'nın pazar payı yukarıda da belirtildiği gibi %1,8'dir. 150
Yukarıda yer verilen bilgiler çerçevesinde, bildirim konusu devralma işlemi ile
ilgili pazarda hakim durumun yaratılmasının veya güçlendirilmesinin söz
konusu olmayacağı anlaşılmaktadır. Bu nedenle devralma işlemine izin
verilmesinde bir sakınca bulunmamaktadır.
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; IBM Türk Ltd.
Şti’nin, I-BİMSA Uluslararası İş, Bilgi ve Yönetim Sistemleri A.Ş.’nde sahip
olduğu %50 hissesinin Hacı Ömer Sabancı Holding A.Ş. tarafından
devralınması işleminin 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması
Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ kapsamında bir devir 160
işlemi olduğuna; bununla birlikte bu işlemin aynı Kanun’un 7. maddesi
anlamında hakim durum yaratan veya mevcut bir hakim durumu güçlendiren
ve bunun sonucunda ülkenin bütünü veya bir kısmında ilgili piyasadaki
04-42/518-125
5
rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuran nitelikte olmadığına;
dolayısıyla bildirime konu devir işlemine izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar
verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy