T. C.
K A Y S E R İ
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
3. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2025/603
KARAR NO: 2025/1011
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: KAYSERİ 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 24.09.2024 (Ara Karar)
NUMARASI: 2023/650 Esas -
DAVA: Trafik Kazasından Kaynaklanan Maddi Tazminat
DAVA TARİHİ: 13.07.2023
İSTİNAF KARARININ
VERİLDİĞİ TARİH: 29.05.2025
YAZILDIĞI TARİH: 29.05.2025
Yukarıda ayrıntılı bilgileri yazılı Kayseri 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2023/650 Esas sayılı dosyasında verilen ara karara karşı davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuş ve dosya istinaf incelemesi yapılmak üzere Dairemize tevzi edilmiş olmakla dosya incelendi.
GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Tarafların İddia ve Savunmalarının Özeti: Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; Müvekkilinin sevk ve idaresindeki ... tescil plakalı aracıyla ... tarihinde ... Caddesi istikametinden ... istikametine doğru yol alırken, ... plakalı, sürücüsü davalı ... olan ... marka araç ile ...plakalı ... marka ve sürücüsü davalı ... ve maliki davalı ... olan aracın Karayolları Trafik Kanunu hükümlerine aykırı olarak sollamak ve alt geçit çıkışında aniden durup hız limitine uymayarak ve alkollü şekilde yarış yapmak suretiyle sağ şeritte seyreden müvekkilinin aracının da kazaya karışmasına ve zarar görmesine sebebiyet verdiklerini, bu elzem kazadan kaynaklı olarak müvekkili, müvekkilin eşi ve aracın arka koltuğunda oturan misafirlerinin de yaralanmış olup, kazada tam kusurlu ve alkollü olan davalı sürücüler ... ve ... hakkında Kayseri Cumhuriyet Savcılığı'nın 2023/25400 Hz. Sayılı dosyasıyla soruşturma başlatıldığını, kazanın meydana gelmesinde; müvekkilinin hiç kusuru bulunmadığını, ... plakalı araç sürücüsü davalı ...'ın KTK 46/2c (tehlikeli şerit değiştirme) ve 56/la (şerit değiştirme izleme kurallarına uymamak) maddelerini ihlal ettiği , ...plakalı araç sürücüsü olan davalı ...'un ise KTK 56/le (yakın takip) maddesini ihlal ettiğinden her ikisinin de kazanın oluşumunda tam kusurlu olduklarını, müvekkilinin, söz konusu trafik kazası sebebiyle müvekkiline ait araç bakımından trafikten men kararı alındığını, davaya konu müvekkiline ait araç halen kazanın anında çekilmiş olduğu "...Mah. ... Sok. No:... Kayseri" adresinde mukim ...isimli yediemin otoparkında olduğunu, davalıların asli kusurlu davranışı nedeniyle meydana gelen trafik kazası neticesinde müvekkilinin aracından kaza tarihinden itibaren bugüne dek ve devamınca trafikten men kararı gereğince yoksun kaldığını, dolayısıyla davalılarca müvekkilinin aracı kullanamamasından kaynaklı uğradığı zararların da tazmin edilmesi gerektiğini belirterek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik davanın kabulünü, kaza tarihinden itibaren işleyecek ticari(reeskont avans) faizi ile birlikte kaza nedeniyle müvekkilinin aracında oluşan hasar trafikten men kararı verilmesi boyutunda olduğundan ortaya çıkan maddi tazminatın (aynı marka ve modelli araç bedeli), 100TL kaza tarihinden itibaren işleyecek ticari (reeskont avans) faizi ile birlikte müvekkilinin aracının trafikten men olduğu süre boyunca kullanamamasından kaynaklı uğradığı zararın (ikame araç bedellerinin) davalılardan tahsili(sigorta şirketi bakımından sigorta limiti ile sınırlı kalmak kaydıyla) ile davacıya ödenmesine 100TL yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ... vekili, cevap dilekçesinde özetle; Davacının taleplerinin zamanaşımına uğradığını, zamanaşımı itirazında bulunduklarını, davacı tarafından ...plakalı aracın maliki olması nedeniyle işleten sıfatıyla huzurda görülen davanın açıldığını, ancak bunu kabul etmediklerini, müvekkilinin araç kiralama iş yeri bulunduğunu, ...plakalı aracı uzun süreliğine 20.09.2022 tarihinde dava dışı 3. kişi olan ... isimli şahısa kiraya verdiğini, KABİS kayıtları celp edildiğinde de bu hususun açıkça ortaya çıkacağını, müvekkilinin işleten sıfatını kaybettiğinden dolayı meydana gelen zarardan sorumlu tutulamayacağını, bu nedenle öncelikle davanın müvekkili yönünden husumet yokluğu nedeniyle usulden reddine karar verilmesi gerektiğini, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 3. maddesi hükmüne göre, "başka bir kişinin aracı kendi hesabına ve tehlikesi kendisine ait olmak üzere işlettiğini ve araç üzerinde fiili tasarrufu bulunduğunu ispat edemediği takdirde kayda göre araç sahibi olan veya mülkiyeti muhafaza kaydıyla satışta alıcı sıfatıyla sicilde kayıtlı görülen veya aracın uzun süreli kiralama, ariyet veya rehni gibi hallerde kiracı veya rehin alan kişi; işletendir." dendiğini, müvekkilinin işleten sıfatı bulunduğunu kabul etmemekle birlikte müvekkilinin maliki olduğu ...plakalı araç sürücüsünün kazanın meydana gelmesinde kusuru olmadığını, kazanın meydana gelmesinde kusurlu tarafın davacının kendisi olduğunu, mahkemece kusura ilişkin olarak keşif ve bilirkişi incelemesi yapılmasını talep ettiklerini, davacının dava dilekçesinde aracının trafikten men kararı alındığı, aracındaki hasarın trafikten men boyutunda olduğunu, bu sürede araçtan yoksun kaldığı ve zarara uğradığı iddiasının asılsız olduğunu ve bunu kabul etmediklerini, yapılacak keşifte bilirkişi incelemesi ile davacıya ait aracın hasar boyutunun trafikten men boyutunda hasarının olmadığının görüleceğini, araçta değer kaybının söz konusu olmadığını, davacının aracı kullanamamasından zarar doğmasının da söz konusu olmadığın,ı davacının avans faizi talep etmesinin de haksız ve hukuka aykırı olmakla istenebilecek faizin yasal faiz olduğunu, meydana gelen trafik kazasında davacının zararı bulunmadığını, müvekkilinin zararı bulunduğunu, müvekkilinin aracında ZMMS poliçesi de bulunduğunu belirterek davacının davasının ve davasındaki taleplerinin esastan reddine karar verilmesini, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ... A.Ş. vekili, cevap dilekçesinde özetle; HMK 6. madde gereği yetkili mahkemenin davalı tarafın davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri olduğunu, bu nedenle davanın yetki yönünden reddi ile dosyanın yetkili İstanbul Anadolu Asliye Hukuk Mahkemesi'ne gönderilmesini talep ettiklerini, Zorunlu Mali Mesuliyet Sigortası poliçesini düzenleyen müvekkili şirketin sigortalı aracın işletilmesinden dolayı üçüncü şahısların uğradığı zararları tazminle mükellef olduğu araç başına teminat limitinin de 50.000,00 TL olduğunu, davacının iddia ettiği hasara yönelik tazminat talebi ile müvekkili şirkette dosya açıldığını, yapılan ekspertiz incelemesi ve kaza tespit tutanağı değerlendirildiğinde davacının asli ve tam kusurlu olduğunun tespit edildiğin, müvekkili şirket tarafından bağımsız ekspertiz raporu alındığını ve aracın pert işlemi görmesi gerektiğinin belirtildiğini, ağır hasarlı pert işlemi görmesi gereken araçlarda çekme belge sunulması gerektiğini ve değer kaybının söz konusu olmadığını, dava dilekçesinde trafik kazasının meydana gelmesinde kusurun sigortalı araç sürücüsüne ait olduğu iddia edilmiş ise de bu iddianın kabulünün mümkün olmadığını, davacının söz konusu kazanın oluşumunda asli kusurlu olduğunu, bu sebeple; öncelikle kusur yönünden bilirkişi incelemesi yaptırılarak, kazanın meydana geliş şekli, hava ve yol durumu, trafik ışıkları vs. kazaya etki eden tüm faktörler değerlendirilerek kazanın meydana gelmesinde sürücülerin var ise kusurları ve kusur oranlarının tespiti gerektiğini, değer kaybı tazminat talebine yönelik kaza tarihi itibari ile reel kayıp uygulanması gerektiğini, geriye dönük hasar kayıtlarının başvurandan celbini talep ettiklerini, hasar tazminatı talebi için ZMSS poliçesi genel şartlar uygulanması gerektiğini, davacının aracının ...model ... olduğunu, genel şartlarda 3 yılın üstündeki araçlar için orjinal parça ile hasarın giderilmesi şartı mevcut olmadığını, müvekkili şirkete yapılmış olan başvuruya ilişkin olarak hasar dosyası açılmış olup, Trafik Poliçesi Genel Şartları B.2.2. maddesi uyarınca sigortacının araç kaza tarihi itibariyle anlaşmalı olduğu onarım merkezinde onarılsaydı uygulanacak parça, tedarik, işçilik ve diğer hususlar çerçevesinde belirlenecek miktara göre ödeme yapma hakkının mevcut olduğuna ilişkin olarak ... numaraya SMS yolu ile bildirimde bulunulduğunu, dolayısıyla anlaşmalı onarım merkezi parça, tedarik, işçilik ve %30 iskonto oranı ile ücretlerin müvekkili şirket için geçerli olması gerektiğini, davacı tarafından her ne kadar aracının tamirde olduğu onarım süresi içerinde kullanamadığı ve bu süreye bağlı olarak zararının meydana geldiği iddia edilmiş ise de söz konusu zararın müvekkili şirketin sorumluluğunda olmadığını, davacı tarafından iddia edilen aracı kullanamamasından doğan zararın da mahrumiyete bağlı dolaylı zarar niteliğinde olmasından dolayı teminat dışında kalan haller kapsamında olduğunu, bu nedenle araç mahrumiyet bedeline bağlı olarak müvekkilinin sorumluluğu bulunmadığından talebin reddi gerektiğini, davayı kabul anlamına gelmemek kaydıyla davacı her ne kadar avans faiz talep etmekte ise de müvekkilinin davanın açılmasına sebebiyet vermediğini, bu sebeple faiz talebinin reddi gerektiğini, kazaya karışan araç ile müvekkili şirkette sigortalı olan aracın kullanım tarzının hususi olduğunu ve ticari amaçlı kullanılmadığını, ayrıca alacak haksız fiilden doğup zarar görenler arasında da sözleşme ilişkisi bulunmadığından istenebilecek faiz türünün sadece yasal faiz olduğunu belirterek öncelikle davanın yetkili, görevli mahkemenin İstanbul Anadolu Asliye Hukuk Mahkemesi olmasından dolayı ilk itirazlarının değerlendirilmesine; mahkeme aksi kanaatte ise esas yönünden izah edilen talepleri ile inceleme yapılarak davanın reddine karar verilmesini, dava açılmasına neden olmadığından yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacıya tahmili hususunda karar verilmesini talep etmiştir.
İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti: İlk derece mahkemesince yapılan değerlendirme sonucunda; Davacı vekilinin ihtiyati tedbir talebinin reddine karar verildiği görülmüştür.
Taraflarca İleri Sürülen İstinaf Sebepleri: Davacı vekili, süresi içinde verdiği istinaf dilekçesinde özetle; İlk derece mahkemesince verilen kararın usul ve yasaya uygun olmadığını, bu kazanın meydana gelmesinde müvekkilinin hiç kusuru bulunmadığını, ... plakalı araç sürücüsü davalı ...'ın KTK 46/2c (tehlikeli şerit değiştirme) ve 56/1a (şerit değiştirme izleme kurallarına uymamak) maddelerini ihlal ettiği, ...plakalı araç sürücüsü olan davalı ...'un ise KTK 56/1c (yakın takip) maddesini ihlal ettiğinden her ikisinin de kazanın oluşumunda tam kusurlu olduklarını, müvekkilinin, söz konusu trafik kazası sebebiyle müvekkiline ait araç bakımından trafikten men kararı alınmış olup, Kayseri 4. Noterliğinin ... tarih ve ... numaralı Artes-Sonuç Tescil Belgesi ile tutanak altına alındığını ve neticeten müvekkilinin uğramış olduğu zarara ilişkin huzurdaki davanın ikame edildiğini, yargılamanın devamı esnasında; taraflarınca iş bu davaya konu trafik kazasında asli kusurlu olan araç sürücüsünün kullandığı ve davalı ...'ya ait ... Plakalı ... marka aracın, işbu davanın sonucunda verilecek muhtemel kabul kararı neticesinde müvekkilinin alacaklarının tahsil kabiliyetinin yok edilmesi amaçlanarak; 10/09/2024 tarihinde ... sitesinde İhale No: ... ve satış esas bedeli 5.000.000,00 TL ve başlangıç bedeli 3.750.000.00 TL olarak açık artırma usulüyle satışa çıkartıldığını haricen öğrendiklerini, bahse konu davalıya ait aracın kaza sonrası ... taşımacılık yediemine bırakılmış olup halen ilgili yedieminde olduğunu, açılan tazminat talepli davanın derdest olup meydana gelen olayda ... Plakalı araç sürücücünün asli kusurlu olup, aynı kaza yönünden yargılaması devam eden ceza dava dosyasında da bu durumun sabit olduğunu, bu davaya konu kaza nedeniyle davalıların tam ve asli kusurları nedeniyle müvekkiline ait araç pert olduğunu ve trafikten men kararı verildiğini, açılan dava neticesinde müvekkilinin alacağının temin altına alınabilmesi adına HMK 389. maddesinde belirtilen "Mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağından ya da tamamen imkânsız hâle geleceğinden veya gecikme sebebiyle bir sakıncanın yahut ciddi bir zararın doğacağından endişe edilmesi hâllerinde, uyuşmazlık konusu hakkında ihtiyati tedbir kararı verilebilir." hükmü gereğince ilgili satışa çıkarılan aracın kazaya sebebiyet veren asli kusurlu araç olması da dikkate alınarak, müvekkilinîn hak ve alacağının tehlikeye düşmesi durumu ortaya çıkmış olduğundan ivedilikle ve teminatsız olarak aracın üçüncü kişilere satışını önlemek için ihtiyati tedbir kararı verilmesini talep etme zarureti hasıl olmuştur." denilerek kazaya karışan ... plakalı aracın satışını ve 3. kişilere devrini engelleyecek şekilde ihtiyati tedbir kararı verilmesi talep edildiğini, ilgili talep üzerine mahkemece 24/09/2024 tarihli ara karar ile "açıkça uyuşmazlık konusu olmayan mal ve haklar üzerine ihtiyati tedbir konulamayacağının belirtildiği dikkate alınarak davalı ... adına kayıtlı ... araç üzerine ihtiyati tedbir konulması yönündeki talebinin reddine karar vermek gerekmiştir." denilerek talebin reddedildiğini, mahkeme tarafından kararın gerekçesi olan "Talebe konu ... plaka sayılı aracın bizatihi dava konusu olmadığı, HMK'nın 389 maddesi uyarınca ancak uyuşmazlık konusu hakkında ihtiyati tedbir kararı verilebileceği, 6100 sayılı HMK'nun ihtiyati tedbirle ilgili hükümlerinde açıkça uyuşmazlık konusu olmayan mal ve haklar üzerine ihtiyati tedbir konulamayacağının belirtildiği..." ifadelerinin dosyayla uyuşmadığını, taraflarınca tedbir istemine konu aracın dava konusu kazaya karışan araç olduğunu, oysa mahkeme tarafından bu husus gözetilmeden taleplerin reddine karar verildiğini belirterek mahkemece verilen kararın kaldırılmasını, HMK 389. maddesi gereğince ... Plakalı araç kaydı üzerine ivedilikle ve teminatsız olarak aracın üçüncü kişilere devrini önlemek için ihtiyati tedbir kararı verilmesini talep etmiştir.
Delillerin Değerlendirilmesi ve Gerekçe: 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 352. maddesi gereğince istinaf başvurusunun incelenebilmesi için öncelikle ön inceleme koşullarının gerçekleşmiş olması gerekmektedir. Bu maddede sayılan koşullardan birinin mevcut olmaması halinde istinaf başvurusunun usulden reddedilmesi zorunludur. Bu şartlar kamu düzeninden olup, yargılamanın her aşamasında re'sen dikkate alınmaktadır. İstinafa konu dosya kapsamı incelendiğinde; 6100 sayılı HMK'nın 352. maddesinde düzenlenen ön inceleme koşullarında herhangi bir eksiklik bulunmadığı, davacı vekilinin istinaf talebinin ön inceleme bakımından kabul edilebilir olduğu ve inceleme aşamasına geçilmesi gerektiği tespit edilmiştir.
Davacı vekili, dava dilekçesinde özet olarak; ... tarihinde meydana gelen trafik kazasında davacıya ait ... aracın hasarlandığını, kazanın meydana gelmesinde davalı tarafın kusurlu olduğunu belirterek trafik kazasından kaynaklanan hasar bedeli, değer kaybı ve ikame araç bedeli zararlarının tazminini talep etmiştir.
Davacı vekilinin 23/09/2024 tarihli talep dilekçesinde, olaya karışan ve davalı ...'ya ait ... plaka sayılı araca ihtiyati tedbir uygulanmasına karar verilmesi talep edilmiştir.
23/09/2024 tarihli talep dilekçesindeki ihtiyati tedbir talebinin İlk Derece Mahkemesinin 24/09/2024 tarihli ara kararıyla reddine karar verilmesi nedeniyle davacı vekilince yapılan 14/10/2024 tarihli istinaf başvurusu üzerine dava dosyasının Dairemize gönderildiği anlaşılmakla davacı vekilinin istinaf başvurusu bakımından Dairemizce aşağıdaki şekilde değerlendirme yapılmıştır;
Dava, trafik kazası sonucu oluşan araç hasarı nedeniyle maddi tazminat isteğine ilişkin olup, uyuşmazlık ihtiyati tedbir talebinin reddine ilişkin kararın yerinde olup olmadığı noktasındadır.
6100 sayılı HMK’nın 389/1 maddesinde; "Mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağından ya da tamamen imkansız hale geleceğinden veya gecikme sebebiyle bir sakıncanın yahut ciddi bir zararın doğacağından endişe edilmesi hallerinde, uyuşmazlık konusu hakkında ihtiyati tedbir kararı verilebilir.” şeklinde düzenleme getirilmiştir. Bu maddede ifadesini bulan uyuşmazlık konusu olma şartından anlaşılması gereken ihtiyati tedbir uygulanması istenen mal varlığı değerinin mülkiyetinin veya aidiyetinin dava konusu olmasıdır. Dolayısıyla davacı vekilinin istinaf dilekçesinde belirttiği şekilde ihtiyati tedbir istenen aracın trafik kazasına karıştığı gerekçesiyle aracın 6100 sayılı HMK md. 389 bağlamında uyuşmazlık konusu olduğunu kabul etmek mümkün değildir.
Yukarıda belirtilen yasal düzenleme ışığında, uyuşmazlık konusu şey üzerine ihtiyati tedbir şerhi konulabileceği anlaşılmaktadır. Somut olayda para alacağının tahsili istenmekte olup kazaya karışan araçla ilgili bir uyuşmazlık bulunmamaktadır. Bir başka ifade ile eldeki alacak davasının konusu değildir.
Bu durumda davacı tarafın talebinin açıkça, ihtiyati tedbir olması, 6100 sayılı HMK'nın 24, 25 ve 26. maddeleri hükmü uyarınca taraflarca getirilme ve taleple bağlılık ilkeleri uyarınca mahkemece usul ve yasaya uygun bir şekilde ihtiyati tedbir talebinin reddine karar verilmesi yerinde olmakla davacı vekilinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK md. 353/1-b-1 uyarınca reddine karar verilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılarak aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
H Ü K Ü M : (Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere)
1-) Davacının istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b/1 maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE,
2-) Alınması gereken 615,40 TL istinaf karar harcından peşin alınan 427,60 TL harcın mahsubu ile eksik kalan 187,80 TL harcın davacıdan alınarak Hazineye irat kaydına,
3-) İstinaf incelemesi sırasında duruşma açılmadığından AAÜT md. 2/2 uyarınca vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,
4-) Davacının yaptığı istinaf yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,
5-) Davacı tarafça istinaf yargılaması bakımından yatırılan gider avansının kullanılmayan kısmının, HMK'nun 333. maddesi, Yönetmeliğin 207/1. maddesi ve HMK Gider Avansı Tarifesi'nin 5. maddesi hükümlerine göre yatırana iadesine,
6-) Kararın kesin olması nedeniyle taraflara tebliği ve gider avansı iadesi işlemlerinin 6100 sayılı HMK md. 302/5 ve 359/3 uyarınca ilk derece mahkemesince yerine getirilmesine,
Dair; tarafların yokluğunda, Hukuk Muhakemeleri Kanunu md. 353/1-b/1 uyarınca dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda, 6100 sayılı HMK'nın 362/1-f maddesi uyarınca KESİN olmak üzere oybirliği ile karar verildi.29/05/2025