T.C. ... BAM 9. HUKUK DAİRESİ Esas-Karar No: 2024/1103 - 2024/1236
T.C.
...
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
9. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2024/1103
KARAR NO: 2024/1236
KARAR TARİHİ: 12/07/2024
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
BAŞKAN: ...
ÜYE: ...
ÜYE: ...
KATİP: ...
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: ... 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 05/03/2024
NUMARASI: ... ESAS ... KARAR
DAVACI: ... ... FİLM YAPIM REKLAMCILIK TİCARET LİMİTED ŞİRKETİ
VEKİLİ: Av...
DAVALI: ... ... -
VEKİLLERİ: Av...
Av...
DAVANIN KONUSU: 3. Şahıs Tarafından Açılan Menfi Tespit
İSTİNAF KARARININ
KARAR TARİHİ : 12/07/2024
YAZIM TARİHİ : 12/07/2024
... 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 05/03/2024 tarih, ... Esas, ... Karar sayılı kararı aleyhine istinaf başvurusunda bulunulmuş olup, istinaf talebinin süresi içinde yapıldığı, başvuru şartlarının yerine getirilmiş olduğu ve istinafa başvuru koşullarının mevcut olduğu dosya üzerinde yapılan ön inceleme sonucu anlaşılmakla yapılan istinaf incelemesi sonucunda;
İDDİA VE SAVUNMANIN ÖZETİ :
Davacı vekili dava dilekçesi ile; Davalı şahıs tarafından ... 16. İcra Dairesi ... Esas dosyasıyla dava dışı borçlu ... ... aleyhine kambiyo senedine dayalı icra takibi başlatıldığını, müvekkili şirketin icra dosyasının taraflarıyla hiçbir borç, alacak verecek ilişkisi bulunmamasına rağmen müvekkilinin dosyaya üçüncü şahıs olarak eklenerek 89/1, 89/2 ve 89/3 ihbarnameleri gönderildiğini, müvekkilinin 89/3 ihbarnamesinden şans eseri haberdar olduğunu, müvekkiliinin ilgili icra dosyasına eklenmesinin açıkça usule aykırı olduğunu, davalı tarafından başlatılan söz konusu icra takibine konu alacakların müvekkili yönünden kesinlikle hiç bir hukuki dayanağı olmadığını, müvekkilinin böyle bir borcu bulunmadığını, müvekkili şirketin sahibi ... ...'ın icra dosyasının alacaklısı davalı ... ...'yı tanımadığını ve borç hakkında bilgi sahibi bile olmadığını, icra dosyasının borçlularından olan dava dışı ... ...'in müvekkili şirket nezdinde figuran oyuncu olarak yalnız 1 gün çalıştığını, figuran oyuncu olduğundan 1 günlük aldığı rol sebebiyle usulüne uygun olarak 1 günlük sigortasının müvekkili şirket tarafından yaptırıldığını, müvekkilinin takip dosyasında herhangi bir ilişiği bulunmadığını, dava dışı borçlu ... ...'e veyahut müvekkilice tanınmayan diğer borçlulara müvekkilinin hiçbir şekilde bir borcu bulunmadığını, bu nedenle davanın kabulünü, ... 16. İcra Dairesi ... Esas icra takibinin iptalini, alacağın %20'sinden az olmamak kaydıyla davalının kötüniyet tazminatına mahkum edilmesini, yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin karşı tarafa yükletilmesini talep etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesi ile; Dava'nın yetkisiz mahkemelerde açıldığını, davanın yetkili olan ... Mahkemeleri'nde açılması gerektiğini, davacı tarafça dosyaya tebligatların usulsüz yapıldığını gösterir İcra Hukuk Mahkemesi kararı sunulmamış olması davacının tebligatların usulüne aykırı yapılmış olduğu yönündeki iddiasını temelsiz bıraktığını, Yargıtay kararlarından da anlaşılacağı üzere davacı tarafın usulsüz tebligat yapıldığına ilişkin iddiasını ancak ve ancak İcra Mahkemesi'nde şikayet yoluna başvurarak kanıtlayabilecek olduğunun sabit olması sebebiyle davacı tarafın tebligatların usulüne aykırı yapıldığına ilişkin iddiasının mahkemece değerlendirilmesinin de mümkün olmadığını, dava 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.89/III'e dayanarak açılmış menfi tespit davası olduğunu, kanunun açık lafzından anlaşılacağı üzere bu davalarda takip borçlusuna herhangi bir borcu olmadığını ispatlaması gerekenin davacı taraf olduğunu, mahkemede görülmekte olan iş bu dava, davacı tarafın kendisine gönderilen haciz ihbarnamelerine süresinde cevap vermemiş olması ve tamamen davacının kendisi kusuru sonucunda açıldığını, davacının iddialarını kesinlikle kabul etmemekle birlikte; dava kabul ile sonuçlansa dahi müvekkil aleyhine yargılama gideri ve vekalet ücretine hükmedilmesinin mümkün olmadığını, bu nedenlerle; Davanın reddi ile davacının %20 tazminata hükmedilmesini ve yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacıya yükletilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARAR ÖZETİ :
... 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 05/03/2024 tarih, ... Esas, ... Karar sayılı kararı ile; ... 16. İcra Dairesi ... Esas dosyasıyla davalı tarafından dava dışı takip borçlusu hakkında başlatılan icra takibinde davacıya gönderilen haciz ihbarnameleri üzerine takip karşısında üçüncü kişi durumunda bulunan davacının İİK'nın 89.maddesine göre eldeki menfi tespit davasını açtığını, davacı ile davalı arasında ticari ilişki bulunmadığını, eldeki uyuşmazlığın takip hukukundan kaynaklandığını, İİK'nın 89.maddesi uyarınca üçüncü kişinin açtığı menfi tespit davasında genel mahkemelerin görevli olduğunu, Yargıtay 19. Hukuk Dairesi'nin 2015/15365 Esas 2016/3253 Karar ve yine 19. Hukuk Dairesi'nin 2016/3568 Esas 6425 Karar sayılı ilamlarında da genel mahkemelerin görevli olduğunun benimsendiğini, HMK'nın 2.maddesine göre hukuk yargılamasında genel görevli mahkemenin Asliye Hukuk Mahkemesi olduğunun anlaşıldığını, mahkemenin eldeki davaya bakmakla görevli olmadığını ve görevli mahkemenin ... Asliye Hukuk Mahkemesi olduğu tespit edilerek davanın mahkemenin görevsizliği nedeniyle dava şartı yokluğundan usulden reddine karar verildiği anlaşılmıştır.
DAVACI TARAFINDAN İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ :
Davacı vekili istinaf talebi ile; Müvekkil şirketin sahibi ve tek yetkilisi ... ...'ın icra dosyasının alacaklısı davalı ... ...'yı tanımadığını ve borç hakkında bilgi sahibi olmadığını, icra dosyasının borçlularından olan dava dışı ... ... müvekkil şirket nezdinde figuran oyuncu olarak yalnız 1 gün çalıştığını, figuran oyuncu olması hasebiyle 1 günlük aldığı rol sebebiyle usulüne uygun olarak1 günlük sigortası müvekkil şirket tarafından yaptırıldığını, dava dışı borçlu ... ... 15/06/2022 tarihinde ... ... Film Yapım Reklamcılık Ticaret Limited Şirketi bünyesinde Figuran olarak işe girip, aynı tarihte işten ayrıldığını, müvekkilin takip dosyasındaki taraflarından sadece ... ... ile münasebeti bulunmakta olup bu da yalnızca 1 günlük işçi işveren ilişkisinden kaynaklandığını, kaldı ki davalı tarafından müvekkil şirkete 89 ihbarnamesi gönderiliyorsa davalı alacaklı müvekkilin dava dışı icra dosyası borçlusuna borcunun bulunduğunu ispat etmesi buna ilişkin belge sunması gerektiğini, salt 1 günlük işçi işveren ilişkisine dayanarak asıl borçlunun müvekkilden alacağının bulunduğundan bahisle 89 ihbarnamesi gönderilmesi kabul edilebilir olmadığını, 1 günlük işçi işveren ilişkisi dışında herhangi bir münasebeti bulunmayan müvekkil ile ... ... arasında böyle bir alacak verecek ilişkisinin bulunması açıkça hayatın olağan akışına da aykırı olduğunu, UYAP üzerinden takip dosyası incelendiğinde davacı vekilinin 08/06/2023 tarihinde 89/1 haciz ihbarnamesi talebinin bulunduğu fakat bu ihbarnameye dayanak hiçbir sebep göstermediği ve belge sunmadığını, üçüncü kişinin açacağı menfi tespit davasında yetkili mahkeme İİK 89/3 gereği takibin yapıldığı ya da üçüncü kişinin yerleşim yerinin bulunduğu yer mahkemesi olduğunu, takibin kambiyo senetlerine dayanması halinde ise görevli mahkemenin Asliye Ticaret Mahkemesi olduğunu, tüm bu anlatılan hususlar gözetildiğinde süresi içerisinde yetkili ve görevli mahkemede menfi tespit davası ikame edildiğinin ortada olduğunu, bu nedenlerle; ... 3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas ve ... Karar sayılı ilamının izah etmeye çalışılan ve resen nazara alınacak nedenlerle ortadan kaldırılmasını ve mahkemesine iadesini, neticeten ise haklı davanın kabulü ile ... 16. İcra Dairesi ... Esas icra takibinin müvekkil yönünden iptalin, alacağın %20'sinden az olmamak kaydıyla davalının kötüniyet tazminatına mahkum edilmesini, yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin karşı tarafa yükletilmesini talep etmiştir.
DAVALI TARAFINDAN İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ :
Davalı vekili istinaf talebi ile; mahkemenin görevsizlik kararının doğru olmadığını, görevli mahkemenin Ticaret Mahkemesi olduğunu, davanın genel yetkili davalının (müvekkilin) ikametinin bulunduğu ve aynı zamanda dava konusu icra takibinin yapıldığı yer mahkemesi olan ... ilinde açılması gerekirken; iş bu husus nazara alınmaksızın 21/12/2023 tarihli duruşmada yetki itirazının reddine karar verilmekle yetkisiz mahkeme tarafından hüküm tesis edilmiş olmasının açıkça usul ve yasaya aykırı olduğunu,ayrıca davalı vekili lehine vekalet ücreti takdir edilmesi gerekirken edilmediğini, ... 1. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin 05.03.2024 tarihli ... Esas ... Karar sayılı kararının istinaf incelemesi sonucu kaldırılmasını, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin de davacı tarafa yükletilmesini talep etmiştir.
DELİLLER :
... 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas, ... Karar sayılı dosyası.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ HUKUKİ SEBEP VE GEREKÇE :
Dava, İİK'nın 89/3. maddesi gereğince açılan menfi tespit istemine ilişkindir.
Davacı vekili, davalı takip alacaklısı tarafından, ... 16. İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyası ile dava dışı ... ... aleyhine kambiyo senetlerine özgü başlatılan icra takibi kapsamında, müvekkillerine İİK'nun 89-1, 89/2 ve 89/3 haciz ihbarnamelerinin gönderildiğini, haciz ihbarnamelerine süresinde itiraz edilmediğinden kesinleştiğini, ancak takip borçlusunun müvekkiline ait iş yerinde 1 gün sigortalı çalıştığını, 1 günlük ücretin yatırıldığını belirterek menfi tespit davası açmış, mahkemece yazılı gerekçe ile ... Nöbetçi Asliye Hukuk Mahkemesi'nin görevli olduğu gerekçesiyle davanın usulden reddine karar verildiği anlaşılmıştır.
Karara karşı taraf vekilleri tarafından ayrı ayrı istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.
İstinaf incelemesi HMK.nun 355. maddesi gereğince taraf vekillerinin istinaf sebepleri ve kamu düzeni ile sınırlı olarak yapılmıştır.
6102 sayılı TTK'nın 4. maddesinde, bu hükümde sayılan mutlak ticari davaların yanısıra "Her iki tarafın da ticari işletmesi ile ilgili hususlardan doğan hukuk davaları ticari dava sayılır" hükmü ile nispi ticari davaya ilişkin de düzenleme yapılmış olup, buna göre tarafların her ikisinin de tacir olması ve uyuşmazlık konusu işin tarafların ticari işletmesi ile ilgili olması gerekir.
2004 sayılı İİK'nın 89/3. maddesinin, üçüncü cümlesi, "..İkinci ihbarnameye süresi içinde itiraz etmeyen ve zimmetinde sayılan borcu icra dairesine ödemeyen veya yedinde sayılan malı icra dairesine teslim etmeyen üçüncü şahsa onbeş gün içinde parayı icra dairesine ödemesi veya yedinde sayılan malı teslim etmesi yahut bu süre içinde menfi tespit davası açması, aksi takdirde zimmetinde sayılan borcu ödemeye veya yedinde sayılan malı teslime zorlanacağı bildirilir. Bu bildirimi alan üçüncü şahıs, icra takibinin yapıldığı veya yerleşim yerinin bulunduğu yer mahkemesinde süresi içinde menfi tespit davası açtığına dair belgeyi bildirimin yapıldığı tarihten itibaren yirmi gün içinde ilgili icra dairesine teslim ettiği takdirde, hakkında yürütülen cebri icra işlemleri menfi tespit davası sonunda verilen kararın kesinleşmesine kadar durur..." hükmünü içermektedir. Bu hükümde belirtilen mahkemenin hangi mahkeme olduğu konusunda bir açıklık bulunmamakla birlikte 2004 sayılı İİK'nın 235/1. maddesindeki gibi kayıt kabul ve 154/3. maddesindeki gibi iflas davaları için Ticaret Mahkemelerinin görevli olduğu gibi açık bir düzenleme bulunmadığından bu mahkemenin Asliye Hukuk Mahkemesi olduğunun kabulü gerekir. Yargıtay 19. Hukuk Dairesi'nin 2016/3568 Esas, 2016/6425 Karar sayılı ilamında da açıklandığı üzere "İİK 89. maddesindeki haciz ihbarnamesi üzerine açılan menfi tespit davalarında görevli mahkeme genel mahkemelerdir." (Yargıtay 19. Hukuk Dairesinin 12/04/2016 tarih ve 2016/3568 Esas, 2016/6425 Karar, Yargıtay 19. Hukuk Dairesinin 17/12/2015 tarih ve 2015/7065 Esas, 2015/17162 Karar, Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 2020/4645 Esas, 2020/4139 Karar sayılı kararı benzer mahiyettedir.)
01/10/2011 tarihinden sonra açılan menfi tespit davaları için görevli mahkeme, HMK'nın 2. maddesi uyarınca Asliye Hukuk Mahkemesidir. (Prof. Dr. Baki Kuru, İcra ve İflas Hukuku El Kitabı, Ankara 2013, sh:476)
Somut olayda; taraflar arasında doğrudan bir ticari ilişki bulunmadığı gibi uyuşmazlık, davalı alacaklı tarafından başlatılan icra takibinde çıkarılan haciz ihbarnameleri nedeniyle borçtan davacının sorumlu olup olmadığının tespitine ilişkindir.İİK 89. maddesindeki özel düzenleme ile İİK 72. maddesindeki menfi tespit davasına ilişkin genel düzenleme gözetildiğinde genel düzenleme hükmünün İİK 89. maddesini işlevsiz bırakacak biçimde uygulanamayacağı da açıktır. Bu sebeple uyuşmazlığın çözümünde Asliye Hukuk Mahkemesi görevli olup taraf vekillerinin göreve ilişkin istinaf başvurusu yerinde görülmemiştir.
Davalı vekilinin ilk derece mahkemesince görevsizlik kararı verildiği ancak davalı lehine vekalet ücreti takdir edilmediği yönünde yapılan istinaf incelemesi sonucu; 6100 sayılı HMK'nın 331/2 maddesi gereği ''görevsizlik veya yetkisizlik kararından sonra davaya başka mahkemede devam edilmesi halinde yargılama giderlerine o mahkeme hükmeder'' denilmektedir.Aynı kanunun 323/ğ maddesine göre vekalet ücreti yargılama gideri olduğundan görevsizlik kararı veren mahkemece davalı vekili lehine yargılama gideri hükmedilmemesinde bir yanlışlık bulunmadığından davalı vekilinin vekalet ücretine ilişkin istinaf başvurusunun yerinde olmadığı anlaşılmıştır.Yine davalı vekili tarafından yapılan yetki itirazının görevli mahkemece değerlendirilmesi gerektiğinden bu yöndeki istinaf sebebi incelenmemiştir.
Yukarıda açıklanan nedenlerle, ilk derece mahkemesince verilen kararının usul ve yasaya uygun olduğu anlaşıldığından, taraf vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermek gerekmiş ve buna dair aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Yukarıda gerekçesi açıklandığı üzere :
1)-... 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 05/03/2024 tarih, ... Esas, ... Karar sayılı kararına karşı davacı vekili ve davalı vekili tarafından yapılan istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b.1 maddesi uyarınca AYRI AYRI ESASTAN REDDİNE,
2)a-492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gerekli 427,60.TL istinaf karar harcı davacı taraftan peşin olarak alındığından yeniden harç alınmasına YER OLMADIĞINA,
b-492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gerekli 427,60.TL istinaf karar harcı davalı taraftan peşin olarak alındığından yeniden harç alınmasına YER OLMADIĞINA,
3)a-6100 sayılı HMK'nın 326/1 maddesi gereğince davacı tarafından yapılan istinaf yargılama giderlerinin davacı üzerinde BIRAKILMASINA,
b-6100 sayılı HMK'nın 326/1 maddesi gereğince davalı tarafından yapılan istinaf yargılama giderlerinin davalı üzerinde BIRAKILMASINA,
4)-6100 sayılı HMK'nın 330. maddesi gereğince inceleme duruşmasız yapıldığından lehe vekalet ücreti takdirine YER OLMADIĞINA,
5)-6100 sayılı HMK'nın 333. maddesi gereğince kullanılmayan gider avansının kararın kesinleşmesi halinde İlk Derece Mahkemesince İADESİNE,
6)-6100 sayılı HMK'nın 359/4 maddesi gereğince kararın kesin olması nedeniyle İlk Derece Mahkemesince taraf vekillerine TEBLİĞİNE,
Dair, 6100 Sayılı HMK'nun 353/1-b-1 maddesi gereğince dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oybirliğiyle; 6100 Sayılı HMK'nun 362/1-c maddesi gereğince kesin olmak üzere 12/07/2024 tarihinde karar verildi.
Başkan
¸e-imzalıdır
Üye
¸e-imzalıdır
Üye
¸e-imzalıdır
Katip
¸e-imzalıdır