T.C.
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
4. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2025/1286
KARAR NO: 2025/1109
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
BAŞKAN:
ÜYE:
ÜYE:
KATİP:
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ:
NUMARASI:
İHTİYATİ TEDBİR TALEP EDEN
DAVACI: .......
VEKİLİ: ......
KARŞI TARAF
DAVALILAR: 1 -........
VEKİLİ: ......
2 -.......
DAVANIN KONUSU: İpoteğin Fekki (Terkini)
DAVA TARİHİ: 11/07/2025
KARAR TARİHİ: ....
KARAR YAZIM TARİHİ: ....
Taraflar arasındaki davanın yapılan yargılaması sonunda ilk derece mahkemesince verilen ve yukarıda tarih numarası gösterilen davacının ihtiyati tedbir taleplerinin reddine dair ara karara karşı talepte bulun davacı vekilince istinaf kanun yoluna başvurulmakla; dosya incelendi.
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
A) DAVACININ İDDİASI VE TALEBİ:
Davacı vekili .... tarihinde sunduğu dava dilekçesinde; dava konusu ... ili, .....ilçesi, ..... mahallesi, .... ada .... parselde kayıtlı taşınmazın .....1. ASHM'nin ( Asliye Ticaret Mahkemesi Sıfatıyla) ...... Esas sayılı dosyasında açılan tapu iptal ve tescil davası kapsamında müvekkili davacı adına tesciline karar verildiğini, anılan mahkeme kararı kesinleşmemiş olsa da mülkiyetin iadesine ilişkin şartların gerçekleştiğini, bu durumun mahkeme kararı ile hüküm altına alındığını, bu nedenle dava konusu taşınmazda tasarruf yetkisi bulunmayan malik tarafından davalı ..... lehine .... TL bedelle 2. Derecede tesis edilen ....tarih ve .... yevmiye nolu ipotek ile, .....lehine ...... TL bedelle 3. Derecede tesis edilen ..... tarih ve .... yevmiye nolu ipoteklerin yolsuz tescil niteliğinde olduğunu, taşınmazın davalı ....... şirketine devrine ilişkin sürecin müvekkilinin iflas erteleme davasında sunduğu iyileştirme projesi çerçevesinde yürütüldüğünü, ......tarihli "Finansal Kiralama ve Ön Satış Sözleşmesi" uyarınca taşınamzın devrinin vadeli çeklerle ödeme şartına bağlandığını ve çeklerin herhangi birinin ödenmemesi hâlinde protokolün hükümsüz kalacağının, gerçekleşen devrin dahi iade sebebi olacağının açıkça düzenlendiğini, Bu sözleşmeye istinaden .... ASHM .... tarih ve... Esas sayılı ek kararı iledevre onay verildiğini,Mahkemenin kayyım denetimi ile süreci denetlediğini, ayrıca .... Noterliğinin .... tarih ve .... yevmiye numaralı üçlü noter sözleşmesi ile taraflar arasında mahkeme kararına dayalı devir işlemi düzenlendiğini, taşınmaz bedeline ilişkin çeklerin vadesinde ödenmediğinden devir işleminin sözleşmenin 3. Maddesine göre bozucu şarta bağlı olarak hükümsüz hâle geldiğini ve taşınmazın mülkiyetinin müvekkiline iadesinin gündeme geldiğini, davalı sözleşme gereği şartlı malik konumunda olduğundan, mülkiyetin kesinleşmesinin ancak çeklerin tamamen ve süresinde ödenmesiyle mümkün oluğunu, söz konusu koşul gerçekleşmediğinden devralan tarafın taşınmaz üzerinde tasarruf yetkisi kazanamadığını, bu nedenle onun adına yapılan ipoteklerin geçersiz olduğunu, geçerli bir malik sıfatı bulunmayan ..... tarafından tesis edilen ipoetklerin, yolsuz tescile dayalı olup geçersiz olduğun, tasarruf yetkisi olmayan bir kişinin taşınmazı üzerinde yaptığı ipotek işleminin TMK 1025 md uyarınca yolsuz tescil niteliğinde olduğunu, TMK 1025. Maddesinde "Bir aynî hak yolsuz olarak tescil edilmiş veya bir tescil yolsuz olarak terkin olunmuş ya da değiştirilmiş ise, bu yüzden aynî hakkı zedelenen kimsenin tapu sicilinin düzeltilmesini dava edebilir" dendiğini, davalı bankaların kredili müşterisi olan .... ın taşınmazı mahkeme kararıyla ve bozucu şart içeren noter sözleşmesine dayanarak devraldığını bilmekte veya bu durumu bilebilecek konumda olmalarına rağmen taşınmaz üzerinde ipotek tesis ettiklerinii bu nedele TNK 1023. Md uyarınca iyiniyetli üçüncü kişi olmalarının mümkün olmadığını ileri sürerek, davalı ... tarafından dava konusu ipoteğin paraya çevrilmesine ilişkin başlamış yahut başlayacak icra takiplerinin /cebri satış işlemlerinin durdurulmasına ilişkin öncelikle teminatsız olarak aksi taktirde uygun teminat karşılığı ihtiyati tedbir kararı verilmesini, davalı banka tarafından dava konusu ipoteğin üçüncü kişilere devir ve temlikinin önlenmesine yönelik ihtiyati tedbir kararı verilmesini, Dava konusu ipoteğin tapu kaydına davalıdır şerhi konulmasına, ..... ili, ... ilçesi ... köyü .... ada ... parsel sayılı taşınmaz üzerinde tasarruf yetkisi bulunmayan malik tarafından davalı..... lehine tesis edilen 2. Derece ... TL tutarlı ...... tarihli ve .... yevmiye numaralı ipoteğin tapu kaydından fekkine/terkinine, davalı ... yönünden ...Gayrimenkul Satış Dairesinin ... Esas sayılı dosyasındaki icra takip işlemleri/cebri satış işlemlerinin durdurulmasına ilişkin öncelikle teminatsız akdi kanaatte olunması halinde uygun görülecek teminat mukabilinde ihtiyati tedbir kararı verilmesini, davalı banka tarafından dava konusu ipoteğin üçüncü kişilere devir ve temlikinin önlenmesine yönelik ihtiyati tedbir kararı verilmesini, Dava konusu ipoteğin tapu kaydına davalıdır şerhi konulmasına, .....ili, .... ilçesi .... köyü ... ada ... parsel sayılı taşınmaz üzerinde tasarruf yetkisi bulunmayan malik tarafından davalı ... lehine tesis edilen 3. Derece .... TL tutarlı .... tarihli ve ... yevmiye numaralı ipoteğin tapu kaydından fekkine/terkinine karar verilmesini talep etmiştir.
B) İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI:
.... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin .... tarih ve E..... sayılı ara kararı ile;
"Dava, ipoteğin fekki istemine ilişkindir.
Bilindiği ve öğretide de kabul edildiği üzere ihtiyati tedbir ''kesin hükme kadar devam eden yargılama boyunca davacı veya davalının dava konusu ile ilgili olarak hukuki durumunda meydana gelebilecek zararlara karşı ön görülmüş geçici nitelikte geniş veya sınırlı olabilen hukuki korumadır'' şeklinde tarif edilmiştir. Anılan tariften de anlaşılacağı üzere ihtiyati tedbir diğer fonksiyonları yanında davanın devamı sırasında ve verilecek hükmün kesinleşmesine kadar olan süreç içerisinde dava konusu mal ve hak üzerinde yeni bir takım uyuşmazlıkların çıkmasını da önleyici niteliği itibariyle geçici bir hukuki korumadır.
6100 sayılı HMK'nun 389.maddesi başlığında düzenlenen ve geçici hukuki korumalar olarak vasıflandırılmış ihtiyati tedbir müessesesi ile ilgili aynı maddenin 1.fıkrasında ''mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağından ya da tamamen imkansız hale geleceğinden veya gecikme sebebiyle bir sakıncanın yahut ciddi bir zararın doğacağından endişe edilmesi hallerinde uyuşmazlık konusu hakkında ihtiyati tedbir kararı verilebilir'' şeklinde şartları belirtildikten sonra takip eden maddelerde bu konudaki talep verilecek karar ve içereceği hususlar, teminat, kararın uygulanmaması... gibi sair hususlarda tereddüte yer bırakmayacak şekilde takip edilmesi ve yapılması gerekli usul ve prosedür gösterilmiştir.
Diğer taraftan, ihtiyati tedbir talebinin kabul edilebilmesi bakımından HMK'nun 390/3. maddesinde ihtiyati tedbir isteyenin haklılığı konusunda tam kanaat değil, kuvvetle muhtemel yaklaşık bir kanaatin yeterli olacağı öngörülmüş olup, Yasanın hükümet gerekçesinde de belirtildiği üzere yaklaşık ispat durumunda "...hakim o iddianın ağırlıklı ihtimal olarak doğru olduğunu kabul etmekle birlikte zayıf bir ihtimalde olsa aksinin mümkün olduğu ihtimalini göz ardı edemez... bu sebepledir ki haksız olma ihtimali de dikkate alınarak talepte bulunandan teminat alınması..." hükme bağlanmıştır.
İhtiyati tedbirin uygulanması sonucu, karşı tarafın zarar görme tehlikesi bulunduğundan HMK’nın 392. maddesinde tedbire karar verilirken talepte bulunandan teminat alınması öngörülmüştür. İhtiyati tedbir kararı verilirken tedbir isteyen haksız çıktığı takdirde, ihtiyati tedbirden dolayı karşı tarafın uğrayacağı zarar için bir teminat alınmasına da karar verilir. (HMK m.391/2-ç, 392) Talep, resmi bir belgeye, başkaca bir kesin delile dayanıyor ya da durum ve koşullar gerektiriyorsa mahkeme gerekçesini açıkça belirterek teminat alınmamasına da karar verebilir.
Davanın niteliği, tapu kayıtları, ipotek dayanağı resmi senetler, ipotek akit tablosu, icra takip dosyası, kredi sözleşmesi, sunulan belge ve deliller ile tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; uyuşmazlık taşınmazın aynına yönelik ipoteğin fekki istemine ilişkin olup doğaldır ki davacının iddiasında haklı olup olmadığı yargılama sonunda tüm deliller toplandıktan, incelendikten ve değerlendirildikten sonra ortaya çıkacaktır. İpoteğin fekki istemine konu taşınmazın tapu kaydının incelenmesi neticesinde "Bodrum 1 zemin katlı prefabrik fabrika binası ve arsası" niteliği ile davalı...... adına tapuda kayıtlı bulunduğu, tapu kaydında davalı..... alacaklı, davalı ....... borçlu olduğu 2.dereceden .... TL borç tutarlı .... tarihli işlemle tesis edilen ipotek şerhi bulunduğu, ipoteğin .... tarihinde davalı ....... ile davalı ...... temsilcisinin katılımı ile düzenlenen resmi senetle tesis edildiği, yine aynı dava konusu taşınmazın tapu kaydında davalı ..... tarafından Bankasının alacaklı, davalı ......borçlu olduğu 3.dereceden .... TL borç tutarlı ..... tarihli işlemle tesis edilen ipotek şerhi bulunduğu, ipoteğin .....tarihinde davalı ..... ile davalı .... temsilcisinin katılımı ile düzenlenen resmi senetle tesis edildiği anlaşılmaktadır. Tapu kaydı, ipoteğin dayanağı resmi senet, ipotek akit tablosu, icra takip dosyası, kredi sözleşmesi, sunulan belge ve deliller ile tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; somut olayda davacının .... Gayrimenkul Satış İcra Dairesi .... Esas sayılı takip dosyasının tarafı ve dava konusu taşınmazın maliki olmadığı, her ne kadar davacı tarafça .... Asliye Hukuk Mahkemesinin ... Esas sayılı dosyasında açılan tapu iptal tescil davasında davanın kabulüne karar verilerek dava konusu taşınmazın ..... adına olan tapu kaydının iptal edilerek davacı şirket üzerine tesciline karar verilmiş ise de söz konusu kararın kesinleşmediği anlaşılmakla yaklaşık ispat şartının bu aşamada gerçekleşmemesi ve ihtiyati tedbirin şartlarının oluşmamasından dolayı davacının ihtiyati tedbir talebinin reddine karar verilmesi gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur." gerekçesi ile; "Davacı tarafın İcra takiplerinin/ cebri satış işlemlerinin durdurulması, ipoteğin üçüncü kişilere devir ve temlikinin önlemesi ve dava konusu ipoteğin tapu kaydına davalıdır şerhi konulmasına yönelik tedbir taleplerinin ayrı ayrı reddine" karar verilmiştir.
C) İSTİNAF NEDENLERİ:
Hükme karşı davacı vekilince istinaf kanun yoluna başvurulmuş olup, istinafında; Yaklaşık haklılığın ispat edildiğini, ihtiyati tedbirin yasal koşullarının oluştuğunu, yaklaşık ispat delili olarak .... Asliye hukuk mahkemesinin .... Esas ve .... Asliye hukuk mahkemesinin ... esas sayılı dosyaları ile sağlandığını, dava dilekçesini tekrar ettiğini, davacının ihtiyati tedbire esas olan ayni hakkının varlığı ve telafisi güç ve imkansız zararlarının doğmasına sebebiyet verecek durumun varlığının mevcut olduğunu, yapılan icra işlemlerin devamının davanın konusunu tamamen anlamsız kılacağını ve geri dönülmesi mümkün olmayan zararlar doğurucağını, yargıtay içtihatlarına göre yolsuz tescile dayalı ipoteklerin fekki davaların tedbirin kabul edilmesi gerektiğinin açıkça belirtildiğini, davalı bankaların ipoteği üçüncü kişilere temlik etmesinin davacının telafisi güç ve imkansız zararların doğmasına ve yeni uyuşmazlıkların çıkmasına sebebiyet vereceğini belirterek, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını ve davalı .... tarafından dava konusu ipoteğin paraya çevrilmesine ilişkin başlamış yahut başlayacak icra takiplerinin /cebri satış işlemlerinin durdurulmasına ilişkin öncelikle teminatsız olarak aksi taktirde uygun teminat karşılığı ihtiyati tedbir kararı verilmesini, davalı banka tarafından dava konusu ipoteğin üçüncü kişilere devir ve temlikinin önlenmesine yönelik ihtiyati tedbir kararı verilmesini, Dava konusu ipoteğin tapu kaydına davalıdır şerhi konulmasına, davalı .... yönünden .... Gayrimenkul Satış Dairesinin ... Esas sayılı dosyasındaki icra takip işlemleri/cebri satış işlemlerinin durdurulmasına ilişkin öncelikle teminatsız akdi kanaatte olunması halinde uygun görülecek teminat mukabilinde ihtiyati tedbir kararı verilmesini, davalı banka tarafından dava konusu ipoteğin üçüncü kişilere devir ve temlikinin önlenmesine yönelik ihtiyati tedbir kararı verilmesini, Dava konusu ipoteğin tapu kaydına davalıdır şerhi konulmasına karar verilmesini talep etmiştir.
E) DELİLLER:
... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin .... Esas sayılı dosyası kapsamı.
F) DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ, HUKUKÎ SEBEPLER VE GEREKÇE:
Dava, ipoteğin fekki talebine, talep ise dava konusu fekki istenen ipoteklerin paraya çevrilmesine ilişkin başlamış yahut başlayacak icra takiplerinin /cebri satış işlemlerinin durdurulması, davalı banka tarafından dava konusu ipoteğin üçüncü kişilere devir ve temlikinin önlenmesi ve dava konusu ipoteklerin tapu kaydına davalıdır şerhi konulması yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesine yöneliktir.
Mahkemece, yaklaşık ispat şartının bu aşamada gerçekleşmediği, ihtiyati tedbirin şartlarının oluşmadığı gerekçesi ile, "Davacı tarafın İcra takiplerinin/ cebri satış işlemlerinin durdurulması, ipoteğin üçüncü kişilere devir ve temlikinin önlemesi ve dava konusu ipoteğin tapu kaydına davalıdır şerhi konulmasına yönelik tedbir taleplerinin ayrı ayrı reddine" karar verilmiş; anılan bu ara karara yönelik olarak talepte buluna davacı şirket vekilince istinaf kanun yolune başvurulmuştur. lmuştur.
İstinaf incelemesi, Dairemizce, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 355. maddesi uyarınca, istinaf sebepleri ile sınırlı olarak, istinaf kanun yoluna başvuran tarafın sıfatı gözetilerek, kamu düzenine aykırılık teşkil eden ve bu nedenle resen gözetilmesi gereken hususlar değerlendirilerek yapılmıştır.
Öncelikle belirtmek gerekir ki; davacının vergi numarası ile adresinin, davacı vekilinin adresinin, davalı tarafların vergi numaralarının yazılmaması HMK'nin 297. maddesine aykırı ise de, bu eksikliğin mahallinde her zaman düzeltilebilmesinin mümkün olduğunu değerlendiren Dairemiz, anılan hususu eleştirmekle yetinmiştir.
a meydana gelebilecek bir değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağından ya da tamamen imkânsız hâle geleceğinden veya gecikme sebebiyle bir sakıncanın yahut ciddi bir zararın doğacağından endişe edilmesi hâllerinde, uyuşmazlık konusu hakkında ihtiyati tedbir kararı verilebilir." hükmünü haizdir.
Madde metninden de anlaşılacağı üzere, ancak taraflar arasında çekişmeli uyuşmazlık konusu hakkında verilebilmesi mümkün olan ihtiyati tedbirin koşulları; meydana gelebilecek bir değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağı ya da tamamen imkânsız hâle geleceği veya gecikmesinde sakınca bulunması yahut ciddi bir zararın ortaya çıkacağı endişesi bulunan hâllerin varlığı olarak belirlenmiştir.
HMK'nın ihtiyati tedbirle ilgili 390.maddesinin gerekçesinde geçici hukuki korumalarda ispat hususu üzerinde durulmuş, "yaklaşık ispat" kavramından bahsedilmiştir. Yaklaşık ispat durumunda hâkim, o iddianın ağırlıklı ihtimal olarak doğru olduğunu kabul etmekle birlikte, zayıf bir ihtimal de olsa, aksinin mümkün olduğunu gözardı etmez. Yaklaşık ispatta tam ispat aranmamakla beraber basit bir iddia da yeterli kabul edilemez.
Öte yandan, İhtiyati tedbir kararlarında "Ölçülülük" ilkesi; Anayasa ile güvence altına alınan bir ilke olup içinde "elverişlilik", "gereklilik" ve "orantılılık" olmak üzere üç farklı alt ilkeyi de barındırmaktadır. Başvurulan tedbir, ulaşılmak istenen amaç bakımından elverişli ve gerekli olmakla birlikte; başvurulan tedbir ile ulaşılmak istenen amaç arasında orantı olmalıdır. Söz konusu ilke, hayatın her alanında uygulama bulmakta olan genel bir ilkedir. İhtiyati tedbir kararı ile ulaşılmak istenen amaç arasında da ölçülülük ilkesi gereğince makul bir dengenin bulunması zorunludur.
İhtiyati tedbirde tek ölçü yaklaşık ispatın sağlanması olmayıp; ihtiyati tedbir kararı ile davanın her iki yanının menfaatinin gözetilmesi gerekmektedir.
Yapılan bu açıklamalardan sonra somut olaya bakıldığında; davacının ... Gayrimenkul Satış İcra Dairesi .... Esas sayılı takip dosyasının tarafı ve dava konusu taşınmazın maliki olmadığı, her ne kadar davacı tarafça ... Asliye Hukuk Mahkemesinin .... Esas sayılı dosyasında açılan tapu iptal tescil davasında davanın kabulüne karar verilerek üzerindeki ipoteğin fekki talep edilen dava konusu taşınmazın ....... adına olan tapu kaydının iptal edilerek davacı şirket üzerine tesciline karar verilmiş ise de söz konusu kararın henüz istinaf aşamasında olduğu ve kesinleşmediği anlaşılmakla, davacı tarafın, dava konusu ipoteğe ilişkin 'İcra takiplerinin/ cebri satış işlemlerinin durdurulması, ipoteğin üçüncü kişilere devir ve temlikinin önlemesi' talepleri yönünden ihtiyati tedbirin şartlarının oluşmadığı, inceleme konu ilk derece mahkemesi kararının yerinde olduğu, öte yandan, dava konusu taşınmaz üzerine "davalıdır" şerhi konulmasının davanın her iki tarafının ve üçüncü kişilerin menfaatlerine uygun düşeceği, ezcümle bu yöndeki talep yönünden ihtiyati tedbirin koşullarının oluştuğu, dolayısıyla davacı vekilinin istinaf talebinin bu yönüyle yerinde olduğu Dairemizce değerlendirilmiştir.
Bu itibarla, davacı vekilinin istinaf başvurusunun, açıklanan nedenle kabulü ile, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına; davacı vekilininin ihtiyati tedbir talebi yönünden HMK'nin 353/1-b.2 maddesi uyarınca yeniden hüküm kurulmasına karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere ;
A) Tedbir talebinde bulunan davacı vekilinin istinaf başvurusunun açıklanan nedenle KABULÜ ile, inceleme konusu .... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... tarih ve .... Esas sayılı kararının HMK'nin 353/1-b.2 maddesi uyarınca KALDIRILMASINA, talepte bulunan davacı vekilinin ihtiyati tedbir talebi hakkında YENİDEN HÜKÜM KURULMASINA, bu suretle;
1-) Talepte bulunan davacı vekilinin, İcra takiplerinin/ cebri satış işlemlerinin durdurulması, ipoteğin üçüncü kişilere devir ve temlikinin önlemesine yönelik tedbir taleplerinin ayrı ayrı reddine,
2-) Talepte bulunan davacı vekilinin dava konusu ... ili, ... ilçesi, ... köyü, ... mevkii, ... ada ... parsel (eski .... ada ... parsel) sayılı taşınmazın tapu kaydına "davalıdır" şerhi konulmasına,
2-) İstinaf eden tarafça yatırılan istinaf karar harcının istek hâlinde yatırana iadesine,
3-) İstinaf yargılama giderlerinin taktiren istinaf eden taraf üzerinde bırakılmasına,
4-) İstinaf aşamasında duruşma açılmadığından taraflar yararına vekâlet ücreti taktirine yer olmadığına,
5-) Dairemiz kararının ilk derece mahkemesince taraflara tebliğine,
Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda, HMK'nin 362/1-f maddesi uyarınca KESİN olmak üzere 21/11/2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Başkan
e-imza
Üye
e-imza
Üye
e-imza
Katip
e-imza
* Bu belge, 5070 sayılı Kanun hükümlerine uygun olarak elektronik imza ile imzalanmıştır.*