(2709 S. K. m. 125) (2577 S. K. m. 7, 28) (3194 S. K. m. 15, 16, 17, 18) (2644 S. K. m. 21) (5393 S. K. m. 18, 75) (ANY. MAH. 12.01.2012 T. 2011/23 E. 2012/3 K.)
İSTEMİN ÖZETİ: Eskişehir 2. İdare Mahkemesi'nce verilen 26/04/2017 günlü, E:2016/841, K:2017/485 Sayılı kararın; taraflarca hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek kaldırılması ve işin esası hakkında yeniden karar verilmesi istenilmektedir.
TARAFLARIN SAVUNMALARIN ÖZETİ: Mahkeme kararının karşı tarafın istinaf istemine konu kısmında kaldırma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan karara karşı yapılan başvurunun reddi gerektiği savunulmaktadır.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Ankara Bölge İdare Mahkemesi 5. İdari Dava Dairesince dava dosyası incelenerek gereği görüşüldü:
KARAR: Dava; mülkiyeti davalı Belediyeye ait olan Eskişehir İli, Tepebaşı İlçesi, .... Mahallesi, 21m-3d pafta, 2326 ada, 324 parsel sayılı 2.018,85 metrekarelik taşınmazın bedel karşılığında devredilebileceğine dair Eskişehir Tepebaşı Belediyesi Emlak ve İstimlak Müdürlüğü'nün 10.06.2016 tarih ve 13945 Sayılı işlemi ile bu işleme dayanak oluşturan 04.09.2014 tarih ve 139 Sayılı Tepebaşı Belediye meclis kararının iptali istemiyle açılmış; İdare Mahkemesince, dava konusu taşınmazın Tepebaşı Belediye Encümeninin 21/08/2014 tarih ve 1443 Sayılı kararıyla, yoldan ihdas olarak belediye adına tesciline karar verildiği, davacının 11/11/2014 tarihinde belediye adına tescili yapılan söz konusu taşınmaz üzerinde imar plânındaki kullanım amacı doğrultusunda okul yapılacağından, parselâsyon plânı yapılarak okul alanının DOP'tan karşılanması ya da DOP kapsamında maliye hazinesine bedelsiz terkininin yapılması yönündeki 10/07/2015 tarih ve 7167072 Sayılı başvurusunun, taşınmazın 1.816.965,00 TL üzerinden devrinin yapılabileceği gerekçesiyle reddine ilişkin 11/07/2015 tarih ve 14352 Sayılı işlemin tesis edildiği, bu işlemin iptali istemiyle açılan davada Mahkemelerinin 18.02.2016 tarih ve E:2015/1130, K:2016/158 Sayılı kararı ile işlemin iptaline karar verildiği, davacının mahkeme kararı doğrultusunda devrin yapılmasına ilişkin talebini içerir 25.03.2016 tarihli başvurusunun dava konusu 10.06.2016 tarih ve 13945 Sayılı Eskişehir Tepebaşı Belediyesi Emlak ve İstimlak Müdürlüğü kararı ile reddedilmesi üzerine 15/08/2016 tarihinde bakılan davanın açıldığı, 10.06.2016 tarih ve 13945 Sayılı Eskişehir Tepebaşı Belediyesi Emlak ve İstimlak Müdürlüğü işlemi yönünden; 2644 Sayılı Tapu Kanununun 21. maddesi hükmünün iptali istemiyle itiraz yoluyla Anayasa Mahkemesine yapılan başvuru neticesinde, Anayasa Mahkemesi'nin 12/01/2012 tarih ve E.2011/23, K.2012/3 Sayılı kararında, kapanan ya da açığa çıkan yol veya yol parçaları kamu malı niteliğini kaybederek idarenin özel malı haline geleceğinden kamu mallarına ilişkin koruma ortadan kalkacağı, bu nedenle açığa çıkan taşınmazların tapu sicilinin sağladığı güvenceden yararlanabilmesi için tapu siciline tescilini öngördüğü, idarenin yeni bir kararla bu taşınmazları kamu yararına tahsis ederek kamu malına da dönüştürebileceği, aynı şekilde İmar Kanununun 18. maddesi gereği parsellerin yeniden düzenlenmesinde eski yol parçalarını özel kişilerin arsaları ile birleştirebileceği, eğer yeniden kamu yararına tahsis edilmezse, idare özel hukuk rejimi çerçevesinde bu mallara tasarruf edebileceği, gerekirse satabileceği, idarenin keyfi uygulamalara sapması halinde buna karşı adli ve idari yargıda dava açma yollarının açık olduğu, bu nedenle keyfiliğe yol açacak bir düzenleme olduğunun söylenemeyeceği, Anayasanın 125. maddesine göre, idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolu olduğunun vurgulandığı, Danıştay 6. Dairesinin 04/05/2015 tarih ve E.2011/4048, K.2015/2692 Sayılı kararında yer alan, "Eğer alan kamu hizmetine tahsisli olup da, imar planı değişikliği ve benzeri nedenlerle bu kullanıma ihtiyaç kalmadığı belirlenmiş ise, bu taşınmazların yine de kamu hizmeti amacına tahsisi gerekir." gerekçesinde de ifade edildiği üzere, kapanan kadastral yolların ilgili idare adına tescil edildikten sonra parselâsyon işlemi kapsamında, kadastral durumda, kadastral sahadaki kullanım amacı doğrultusunda kullanılması gerektiği, idarelerin, bunun dışında özel hukuk rejimi kapsamında kullanması konusunda bir takdir yetkisinin bulunmadığı, aksine bir değerlendirmenin İmar Kanununun amacı ile de çelişeceği, imar plânı değişikliği, parselâsyon plânı vs. gibi nedenlerle kapanan yolların imar mevzuatında düzenlenen sınırlamaları aşacak şekilde amaç dışında taşınmaz edinme amacına yöneltilebilceği, davacının belediye adına tescili yapılan söz konusu taşınmaz üzerinde imar plânındaki kullanım amacı doğrultusunda okul yapılacağından, parselâsyon plânı yapılarak okul alanının DOP'tan karşılanması ya da DOP kapsamında maliye hazinesine bedelsiz terkininin yapılması yönündeki 10/07/2015 tarih ve 7167072 Sayılı başvurusunun reddine ilişkin 11/07/2015 tarih ve 14352 Sayılı işlemin "imar plânında "ortaokul alanı"nda kalan 2.018,85 m² yüzölçümlü taşınmazın yoldan ihdasen belediye adına tescil edildikten sonra, kamu hizmeti amacı doğrultusunda kullanımının temini için terkinin yapılması gerektiğinin anlaşılması, aksi yöndeki yorumun kapanan yolların kullanım amacı dışında taşınmaz edinme amacına dönüşeceğinin görülmesi, ayrıca söz konusu alanda henüz parselâsyon plânı yapılmamış olduğu göz önünde bulundurulduğunda, dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmamaktadır." gerekçesiyle Mahkemelerinin 18.02.2016 tarih ve E:2015/1130, K:2016/158 Sayılı kararı ile iptal edildiği, davacının mahkeme kararı doğrultusunda bedelsiz devrin yapılmasına ilişkin talebini içerir 25.03.2016 tarihli başvurusunun anılan mahkeme kararında bedelsiz terkin edilmesi konusu özellikle belirtilmediğinden bahisle 10.06.2016 tarih ve 13945 Sayılı kararı ile reddedildiği görülmekle birlikte, Mahkemelerinin anılan kararında söz konusu alanda henüz parselasyon planı yapılmamış olduğundan DOP'tan karşılanması olanağı bulunmayan taşınmazın kamu hizmeti amacı doğrultusunda kullanımının temini için terkinin yapılması gerektiğinin ifade edildiği, bu durumda; davalı idarece imar plânında okul alanında kalan ve yoldan ihdas edilerek belediye adına tescil edilen taşınmazın mahkeme kararında belirtildiği şekilde kamu hizmeti amacı doğrultusunda kullanımının temini için bedelsiz olarak terkini yapılması gerekirken; mahkeme kararında bedelsiz devrin özellikle belirtilmediği gerekçesiyle reddedilmesinde hukuka uyarlık bulunmadığı, davanın 04.09.2014 tarih ve 139 Sayılı Tepebaşı Belediyesi meclis kararının iptali istemi yönünden; 2577 Sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 7. maddesinde; İdare Mahkemelerinde dava açma süresinin kural olarak yazılı bildirim tarihinden itibaren altmış gün olduğu hükme bağlanmış olup, 17.09.2014 tarih ve 18417 Sayılı Tepebaşı Belediyesi Emlak ve İstimlak Müdürlüğü yazısı ekinde dava konusu meclis kararının 22.09.2014 tarihinde tebliğ edildiği anlaşıldığından, bu tarihten itibaren 60 günlük yasal süresi içinde dava açılması gerekirken 15.08.2016 tarihinde açılan davanın bu kısmının süreaşımı nedeniyle incelenme olanağı bulunmadığı gerekçesiyle davanın; taşınmazın bedel karşılığında devredilebileceğine ilişkin 10.06.2016 tarih ve 13945 Sayılı işlem yönünden iptaline, 04.09.2014 tarih ve 139 Sayılı Tepebaşı Belediye meclis kararının iptali istemi yönünden süre aşımı nedeniyle reddine karar verilmiş; bu karara karşı taraflarca istinaf yoluna başvurulmuştur.
Eskişehir 2. İdare Mahkemesi'nce verilen 26/04/2017 günlü, E:2016/841, K:2017/485 Sayılı kararın 04.09.2014 tarih ve 139 Sayılı Tepebaşı Belediye meclis kararının iptali istemi yönünden süre aşımı nedeniyle reddine yönelik kısmı usul ve hukuka uygun olup kaldırılmasını gerektiren bir neden bulunmamaktadır.
İstinaf başvurusunun taşınmazın bedel karşılığında devredilebileceğine ilişkin 10.06.2016 tarih ve 13945 Sayılı işleme yönelik kısmına gelince;
Dava; mülkiyeti davalı Belediyeye ait olan Eskişehir İli, Tepebaşı İlçesi, .... Mahallesi, 21m-3d pafta, 2326 ada, 324 parsel sayılı 2.018,85 metrekarelik taşınmazın bedel karşılığında devredilebileceğine dair Eskişehir Tepebaşı Belediyesi Emlak ve İstimlak Müdürlüğü'nün 10.06.2016 tarih ve 13945 Sayılı işlemi ile bu işleme dayanak oluşturan 04.09.2014 tarih ve 139 Sayılı Tepebaşı Belediye meclis kararının iptali istemiyle açılmıştır.
Dosyanın incelenmesinden; dava konusu taşınmazın imar planında ortaöğretim alanında kaldığı, imar planında aynı alanda kalan komşu diğer tüm parsellerin kamulaştırma işlemleri tamamlanarak Maliye Hazinesi adına tescillerinin gerçekleştirildiği, dava konusu parsel ise kapanan kadastral yoldan ihdas niteliği taşıdığından Eskişehir İl Milli Eğitim Müdürlüğünün 16/07/2014 tarihli, 3006528 Sayılı yazısı ile davalı belediyeden; eğitim tesisi yapımı için dava konusu parselin yoldan ihdas edilerek belediye adına tescilinin yapılması ve akabinde de Maliye Hazinesi adına bedelsiz devrinin sağlanması yönündeki talep üzerine davalı belediye encümeninin 21/08/2014 tarihli, 1443 Sayılı kararıyla; İmar Kanununun 17. maddesi uyarınca yoldan ihdas işlemi gerçekleştirilerek taşınmazın belediye adına tescilinin sağlandığı, Tepebaşı Belediye Meclisinin 04/09/2014 tarihli, 139 Sayılı kararıyla da; 5393 Sayılı Belediye Kanununun 75/d maddesi uyarınca dava konusu taşınmazın bedeli mukabilinde Maliye Hazinesine devri veya aynı Kanunun 18/e maddesi uyarınca Maliye Hazinesine ait arazilerle takas edilmesi yönünde karar alındığı, Eskişehir İl Milli Eğitim Müdürlüğünün 25/11/2014 tarihli, 5666184 Sayılı yazısı ile; imar planında okul alanı olarak ayrılan tüm parsellerin tevhit edilmesi, dava konusu 2.018,85 m2 yüzölçümlü parselin Bakanlık adına tahsisinin yapılmasının talep edildiği, 28/05/2015 tarihli, 980 Sayılı belediye encümeni kararıyla; İmar Kanununun 15. ve 16. maddeleri uyarınca anılan taşınmazların tevhit işlemi yapılarak dava konusu parselin davalı belediye adına 2.018,85 m2 üzerinden hisse oluşturulmak suretiyle tescil edildiği, davacının yoldan ihdas suretiyle davalı belediye adına tescil edilen taşınmazın kullanım amacı doğrultusunda okul yapılabilmesi için İmar Kanununun 18. maddesi kapsamında parselasyon yapılarak lise alanının düzenleme ortaklık payından temin edilmesi ya da söz konusu alanın bedelsiz olarak hazine adına terkinin yapılması yönündeki başvurunun 15/07/2015 tarihli, 14352 Sayılı davalı idare işlemi ile reddedildiği, bu işlemin iptali istemiyle açılan davada Eşkişehir 2. İdare Mahkemesi'nin 18.02.2016 tarih ve E:2015/1130, K:2016/158 Sayılı kararı ile işlemin iptaline karar verildiği, davacının mahkemenin bu kararı doğrultusunda devrin yapılmasına ilişkin talebini içerir 25.03.2016 tarihli başvurusunun 10.06.2016 tarih ve 13945 Sayılı Eskişehir Tepebaşı Belediyesi Emlak ve İstimlak Müdürlüğü işlemiyle reddedilmesi üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
2577 Sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununu 28. maddesinde; "Danıştay, bölge idare mahkemeleri, idare ve vergi mahkemelerinin esasa ve yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararlarının icaplarına göre idare, gecikmeksizin işlem tesis etmeye veya eylemde bulunmaya mecburdur. Bu süre hiçbir şekilde kararın idareye tebliğinden başlayarak otuz günü geçemez." hükmüne yer verilmiştir.
Eşkişehir 2. İdare Mahkemesi'nin 18.02.2016 tarih ve E:2015/1130, K:2016/158 Sayılı kararının temyiz aşamasında Danıştay 6. Dairesinin 09.05.2018 günlü, E:2016/4205, K:2018/4508 kararıyla; 2644 Sayılı Tapu Kanununun 21. maddesine göre Köy ve belediye sınırları içinde kapanmış yollarla yol fazlaları köy veya belediye namına tescil olunacağı hükmüne yer verildiği, uyuşmazlığın taşınmazın davalı belediye tarafından Maliye Hazinesine bedeli mukabilinde mi, bedelsiz olarak mı devredileceği noktasından kaynaklandığı, dava konusu taşınmaz yoldan ihdas edilerek davalı belediye adına tescil edilmiş, belediyenin özel mülküne dönüştüğü, Tapu Kanununun ilgili hükmü uyarınca kapanan kadastral yolların belediye adına tescili mümkün olduğu, dava konusu taşınmaz belediye özel mülküne dönüştüğünden, belediyenin özel mülkündeki taşınmazlarının devrine ilişkin mevzuata ve prosedüre tabi olduğu, yoldan ihdas ve tescil işlemlerine karşı dava açıldığı yönünde herhangi bir bilgi ve belgeye ulaşılamadığı, belediye adına tescil edilerek, tescil işlemi kesinleşen ve belediye özel mülkü haline dönüşen dava konusu taşınmazın Maliye Hazinesine bedelsiz devrinin yapılması yönündeki başvurunun reddine ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı" gerekçesiyle bozulduğu anlaşılmaktadır.
Bu durumda, hernekadar davacı tarafından Eşkişehir 2. İdare Mahkemesi'nin 18.02.2016 tarih ve E:2015/1130, K:2016/158 Sayılı iptal kararının uygulanması suretiyle taşınmazın devrinin yapılması istemiyle başvuruda bulunulmuş ise de; anılan kararın yukarıda anılan Danıştay kararı ile bozulması nedeniyle ortada 2577 Sayılı Kanun'un yukarıda yer verilen 28. maddesi doğrultusunda idarece uygulanabilecek bir yargı kararı kalmadığından, 10.06.2016 tarih ve 13945 Sayılı Eskişehir Tepebaşı Belediyesi Emlak ve İstimlak Müdürlüğü işleminde bu nedenle hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Dava konusu işleme dayanak oluşturan iptal kararının bozulmasına dair kararın karar düzeltme aşamasında değişmesi durumunda davacı idare tarafından yeniden başvuru yapılabilecektir.
SONUÇ: Açıklanan nedenlerle, Eskişehir 2. İdare Mahkemesi'nce verilen 26/04/2017 günlü, E:2016/841, K:2017/485 Sayılı kararın 04.09.2014 tarih ve 139 Sayılı Tepebaşı Belediye meclis kararına yönelik davanın süreaşımı yönünden redine ilişkin kısmı usul ve hukuka uygun olup kaldırılmasını gerektiren bir neden bulunmadığından davacı istinaf başvurusunun REDDİNE, 10.06.2016 tarih ve 13945 Sayılı işlemin iptaline yönelik kısmı hakkındaki istinaf başvurusunun KABULÜNE, kararın anılan kısmının KALDIRILMASINA, davanın bu kısmının REDDİNE, davanın kısmen iptal kısmen retle sonuçlanmış olması nedeniyle aşağıda dökümü yapılan (77,00+63,65+201,05) 341,70 TL yargılama giderinin yarısı olan 170,85.- TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına, karar tarihinde geçerli olan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca takdir olunan toplam 990,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine, geri kalan 170,85- TL yargılama gideri ile karar tarihinde geçerli olan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca takdir olunan toplam 990,00 TL vekalet ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine, fazladan yatırılan 31,40 TL maktu istinaf karar harcının Tepebaşı Belediye Başkanlığı'na iadesine, posta gideri avansından artan miktarın ise taraflara iadesine, 2577 Sayılı Kanun'un 45. maddesinin 6. fıkrasına göre kesin olarak 10/09/2018 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)