(2709 S. K. m. 41, 72) (652 S. KHK. m. 37) (Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına Dair Yönetmelik m. 1)
İSTEMİN ÖZETİ: Konya İli, Ereğli İlçesi, Belkaya Kasabası, İlkokulu’nda Sınıf Öğretmeni olarak görev yapan davacının, 17/10/2012 tarihinde yaptığı eş durumu özründen dolayı Ereğli İlçesi'ne atanma talebinin reddine ilişkin işlem ile bu işleme yaptığı itirazın reddine ilişkin Konya İl Milli Eğitim Müdürlüğü'nün 29/11/2012 tarih ve 45077 sayılı işleminin iptali istemiyle açılan davada; Konya Valiliğinin 15/10/2012 gün ve 38852 sayılı yazısına istinaden yapılan eş durumu özrüne dayalı atamanın, genel bir atama niteliğinde olmaması nedeniyle söz konusu yazı kapsamındaki atama taleplerinin de yazıda belirtilen kriterler çerçevesinde değerlendirilmesinin gerektiği, bu durumda, kendisinin görev yaptığı yer ile eşinin görev yaptığı yer arasında özel servis imkanının bulunması nedeniyle eş durumu birleştirme yazısı kapsamında bulunmayan davacının atanma isteminin reddine ilişkin dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine ilişkin Konya 2.İdare Mahkemesi'nce verilen 30.12.2013 gün ve E:2013/159, K:2013/1252 sayılı kararın, davacı vekili tarafından; davacının, söz konusu işlemle atanan öğretmenlerden daha mağdur olduğu halde atamasının yapılmadığı, davalı idarenin eş durumu özrü nedeniyle atanmak isteyenlerin tercihlerin atama işlemini yerine getirirken usulüne göre davranmadığı, bu durumdan dolayı davacının mağdur olduğu, yapılan işlemin hukuka ve mevzuata uygun olmadığı ileri sürülerek itirazen incelenerek bozulması istenilmektedir.
SAVUNMANIN ÖZETİ: Savunma verilmemiştir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Konya Bölge İdare Mahkemesince dava dosyası incelenerek işin gereği görüşüldü:
Konya İli, Ereğli İlçesi, Belkaya Kasabası, ….. İlkokulu'nda Sınıf Öğretmeni olarak görev yapan davacının, 17/10/2012 tarihinde yaptığı eş durumu özründen dolayı Ereğli İlçesi'ne atanma talebinin reddine ilişkin işlem ile bu işleme yaptığı itirazın reddine ilişkin Konya İl Milli Eğitim Müdürlüğü’nün 29/11/2012 tarih ve 45077 sayılı işleminin iptali istemiyle açılmıştır.
1982 Anayasa'sının, "Ailenin korunması ve çocuk hakları" başlıklı 41. maddesinde; "Aile, Türk toplumunun temelidir ve eşler arasında eşitliğe dayanır. Devlet, ailenin huzur ve refahı ile özellikle ananın ve çocukların korunması ve aile planlamasının öğretimi ile uygulanmasını sağlamak için gerekli tedbirleri alır, teşkilatı kurar.(Ek fıkra: 07/05/2010-5982 S.K./4. md.) Her çocuk, korunma ve bakımdan yararlanma, yüksek yararına açıkça aykırı olmadıkça, ana ve babasıyla kişisel ve doğrudan ilişki kurma ve sürdürme hakkına sahiptir." hükmü yer almıştır.
Ülkemiz tarafından 1948 yılında kabul edilerek iç hukukumuzun bir parçası haline gelen İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi'nin 16/3. maddesinde "Aile, cemiyetin tabii ve temel unsurudur; cemiyet ve Devlet tarafından korunmak hakkını haizdir." hükmüne yer verilmiştir.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun "Yer Değiştirme Suretiyle Atanma" başlıklı 72. maddesinde; "Kurumlarda yer değiştirme suretiyle atanmalar; hizmetlerin gereklerine, özelliklerine, Türkiye'nin ekonomik, sosyal, kültürel ve ulaşım şartları yönünden benzerlik ve yakınlık gösteren iller gruplandırılarak tespit edilen bölgeler arasında adil ve dengeli bir sistem içinde yapılır Yeniden veya yer değiştirme suretiyle yapılacak atamalarda; aile birimini muhafaza etmek bakımından kurumlar arasında gerekli koordinasyon sağlanarak memur olan diğer eşin de isteği halinde ataması, atamaya tabi tutulan memurun atandığı yere 74 ve 76 ncı maddelerde belirtilen esaslar çerçevesinde yapılır. Yer değiştirme suretiyle atanmaya tabi memurun atandığı yerde eşinin atanacağı teşkilatın bulunmaması ya da teşkilatı olmakla birlikte niteliğine uygun münhal bir görev bulunmaması ve ilgilinin de talebi halinde, bu personele eşinin görev süresi ile sınırlı olmak üzere aşağıdaki şartlarda izin verilebilir. Memurların atanamayacakları yerler ve bu yerlerdeki görevler ile kurumların özellik arz eden görevlerine atanabilmeleri için hangi kademelerde ne kadar hizmet etmeleri gerektiği ve yer değiştirme ile ilgili atama esasları Devlet Personel Başkanlığı'nca hazırlanacak bir yönetmelikle belirlenir. Kurumlar atamaya tabi olacak personeli için bu yönetmelik esaslarına göre Devlet Personel Başkanlığının görüşünü almak suretiyle bir personel ve atama planı hazırlar." hükmü yer almıştır.
652 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin "Atama" başlıklı 37. maddesinin 3 fıkrasında; "Öğretmenlerin Bakanlıkça belirlenen hizmet bölge veya alanlarında en az üç eğitim öğretim yılı görev yapması esastır. Bunların yer değiştirme suretiyle her yıl yapılan atama plan ve programları çerçevesinde eğitim öğretim faaliyetlerini etkilemeyecek şekilde sonuçlandırılır. Bakanlıkça belirlenen özür gruplarına bağlı yer değiştirmeler ise yaz tatillerinde yapılır." düzenlemesine, 5. fıkrasında; "Özre dayalı yer değiştirme istekleri hizmet puanı sıralamasındaki yetersizlik sonucu yerine getirilemeyenlere, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 72. maddesi kapsamına girenlerin hakları saklı kalmak kaydıyla, istekleri halinde istekte bulundukları yere atanmaya hak kazanıncaya kadar aylıksız izin verilebilir. Bu şekilde aylıksız izin verilen öğretmenler, bağlı bulundukları il milli eğitim müdürlüklerine bu amaçla tahsis edilmiş bulunan boş öğretmen kadrolarına aylıksız izinli olmak şartıyla atanır. Bunların atandıkları bu kadrolar aylıksız izin süresiyle sınırlı olarak saklı tutulur. Ancak, aylıksız izne ayrılan öğretmenler, üçüncü yıl sonuna kadar istedikleri yere atamalarının yapılamaması halinde durumlarına uygun boş öğretmen kadrolarına öncelikle atanırlar." düzenlemesine yer verilmiştir.
Öte yandan, Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına Dair Yönetmelik'in "Amaç" başlıklı 1. maddesinde; "Bu Yönetmelik; 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 2 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile değişik 2 nci maddesi ve aynı Kanunun 2670 sayılı Kanunla değişik 72 nci maddesine dayanılarak, Devlet Memurlarının aynı kurum içinde yer değiştirme suretiyle atanmalarını sağlamak amacıyla düzenlenmiştir." hükmüne, "Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarda Gözönünde Bulundurulacak Hususlar" başlıklı 9. maddesinde; "Yer değiştirme suretiyle atanmalar, Devlet Memurlarının dengeli bir şekilde dağılımını sağlamak için öğrenimi, uzmanlığı, iş tecrübesi, mesleki bilgisi gibi özellikleri ile boş kadro durumu göz önünde bulundurularak kurumlarınca hazırlanan bir plan dahilinde yapılır.
Yapılacak atamalarda; aile birimini muhafaza etmek bakımından, eş ve sağlık durumları ilgili kurumlar arasında gerekli koordinasyon sağlanarak dikkate alınır. Farklı kurumlarda çalışıp da her ikisi de yer değiştirmeye tabi olan eşlerden unvan, kadro ve görev bakımından daha aşağıda bulunanın görev yeri yukarıda bulunana bağlı olarak değiştirilir.
Aynı ve farklı kurumlarda çalışıp da eşlerden birinin yer değiştirmeye veya bu yönetmelik hükümlerine göre yer değiştirmeye tabi olmaması hallerinde, yer değiştirmeye tabi olmayan veya özel yönetmeliklerine göre yer değiştirmeye tabi olan eşin görev ve unvanı ile hizmetin özelliği dikkate alınır. Bu yönetmelik hükümlerine göre zorunlu yer değiştirmeye tabi tutulan memurun, memur olan eşinin yer değiştirme talebi öncelikle yerine getirilir.
İlgili mevzuatı uyarınca zorunlu yer değiştirmeye tabi tutulan eğitim ve öğretim hizmetleri sınıfı, mülki idare amirliği hizmetleri sınıfı ve Emniyet Hizmetleri Sınıfına giren Memurlar, Türk Silahlı Kuvvetlerine mensup subay ve astsubaylar, hakim ve savcılar ile bu Yönetmeliğin ek 1 inci maddesi kapsamına girenlerin görev süresiyle sınırlı olmak üzere atandıkları yere, memur olan eşinin atanmasında mevzuatı uyarınca yürürlüğe konulan norm kadro sayılarına ilişkin hükümler uygulanmaz." düzenlemesine, "Özel Yönetmelikler" başlıklı 28. maddesinde ise; "Kurumlar bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 6 ay içinde halen görevde bulunan memurların geçmiş hizmetlerinin bu Yönetmelik çerçevesinde nasıl değerlendirileceğini ve bu Yönetmeliğin çeşitli maddelerinde kurumlarca tespiti öngörülen diğer hususları kapsayan özel Yönetmeliklerini Devlet Personel Dairesinden olumlu görüş alınmak sureti ile çıkarırlar. Özel Yönetmeliklerde bu Yönetmeliğe aykırı hükümler yer alamaz." düzenlemesine yer verilmiştir.
Diğer taraftan, Milli Eğitim Bakanlığı Öğretmenlerinin Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği'nin 35.maddesinde "(1) Öğretmenler, sağlık, eş (...)(3) durumu özürleri nedeniyle özür gereklerinin karşılanabileceği yerlere yer değiştirme isteğinde bulunabilirler. Ancak bu özürler nedeniyle yer değişikliği istekleri, hizmet gerekleri ile özür durumlarının birlikte karşılanması temelinde değerlendirilir.
(2) İl içinde ve iller arasında yapılacak özür durumuna bağlı yer değiştirmelere ilişkin duyuru ve başvuruları birlikte alınır. Yer değiştirme suretiyle atamalar, öğretmenlerin tercihleri dikkate alınarak hizmet puanı üstünlüğü esas alınarak yapılır.
(3) Özür durumuna bağlı yer değiştirme isteğinde bulunanlardan öğretmenlikte ve Devlet memurluğunda adaylıklarının kaldırılmış olması şartı aranır. Aday öğretmenlerin yer değiştirme istekleri değerlendirmeye alınmaz." hükmü bulunmaktadır.
Dava dosyasının incelenmesinden, davacının Konya İli, Ereğli İlçesi, Belkaya Kasabası ….. İlkokulu'nda Sınıf Öğretmeni olarak görev yaptığı, eşinin ise aynı ilçe merkezinde bulunan ….. Lisesi Matematik Öğretmeni olduğu, Konya Valiliği'nin 15/10/2012 gün ve 38852 sayılı yazısı kapsamında eşinin görev yaptığı Ereğli İlçe merkezinde naklen atanma isteminde bulunduğu, isteminin söz konusu kapsamda yapılan atamaların yer aldığı listede ismine yer verilmeyerek reddedilmesi üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Bu durumda, eşinin görev yaptığı ilçe merkezinin dışındaki bir yerde görev yapan davacının eş durumu özründen kaynaklı naklen atanma isteminin yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri çerçevesinde yerine getirilmesi gerekirken, bir koşul olarak, mevzuatta yer almayan görevli olduğu yere özel servis olanağının bulunduğundan bahisle anılan başvurunun reddine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık görülmemiştir.
Açıklanan nedenlerle, itirazın kabulüne, Konya 2.İdare Mahkemesi'nce verilen 30/12/2013 gün ve E:2013/159, K:2013/1252 sayılı kararın bozulmasına, dava konusu işlemin iptaline, aşağıda dökümü yapılan 259,55.-TL yargılama giderinin ve karar tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T uyarınca belirlenen 750,00.-TL Avukatlık ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine, itiraz aşamasında sehven alınan 25,20.-TL karar harcının istemi halinde, artan posta ücretinin ise karar kesinleştikten sonra davacıya iadesine, kararın tebliğinden itibaren 15 gün içerisinde Konya Bölge İdare Mahkemesi' ne karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 04.07.2014 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)