(2577 S. K. m. 7, 12)
İSTEMİN ÖZETİ: ..... Bilim ve Sanat Merkezi Müdürlüğü'nde öğretmen olarak görev yapan davacı tarafından 2011 yılı Eylül ayından bu yana öğrenci sosyal ve kişilik hizmetleri karşılığında haftada iki ders saati ek ders ücreti ödemesinin yapılmadığından bahisle belirtilen hizmetlerine karşılık ek ders ücretlerinin ödenmesi istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin 11/03/2015 tarih ve 2693671 sayılı Konyaaltı İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü işleminin iptali ile hak edilen ek ders ücretinin yasal faizi ile birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılan davada; Milli Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Kararda örgün eğitim kurumlarında ilgili mevzuatında belirtilen sosyal etkinlik faaliyetlerinde danışman öğretmen olarak görevlendirilen öğretmenler ile sınıf veya şube sorumluluğu verilen sınıf/şube rehber öğretmenlerinin bu görevlerinin haftada 2 saatinin ek ders görevi sayılacağı, bu derslerin, ders dağıtım çizelgesinde “Öğrenci Sosyal ve Kişilik Hizmetleri” adıyla gösterileceğinin belirtildiği, dolayısıyla sosyal etkinlik faaliyetlerinde danışman öğretmen olarak görevlendirilen öğretmenlerin bu görevlerinin haftada 2 saatinin ek ders görevinden sayılabilmesi için bu öğretmenlerin çalıştıkları kurumların örgün eğitim kurumu olması gerektiği, halbuki Danıştay 2. Dairesi'nin E:2013/9919 sayılı kararında da vurgulandığı üzere Bilim ve Sanat Merkezlerinin temel eğitim ve ortaöğretim çağındaki üstün yetenekli öğrencilere ders dışı zamanlarda yetenek türlerine göre uygun eğitim vermek ve yetenekleri doğrultusunda gelişimlerini sağlamak amacıyla açılan örgün eğitim kurumlarını destekleyici bir eğitim kurumu olduğu, örgün eğitim kurumu olarak nitelendirilmesine olanak bulunmadığından davacının öğrenci sosyal ve kişilik hizmetleri adıyla iki saat ek ders ücreti ödenmesi talebiyle yaptığı başvurunun reddedilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddi yolunda Antalya 2. İdare Mahkemesi'nce verilen 09/03/2016 gün ve E:2015/651, K:2016/294 sayılı kararın, davacı vekili tarafından; Milli Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders saatlerine ilişkin Kararın " Ders saatleri çizelgesi" başlıklı 29. maddesi özel eğitim kurumunda görev yapan genel bilgi dersleri öğretmenine haftada 2 saat ek ders ücreti verilmesi gerektiği açıkça düzenlendiği, bu durumda eğitim öğretim hizmetinin sürekli ve kesintisiz bir şekilde yürütülebilmesi amacıyla özel eğitim kurumu olan bilim ve sanat merkezinde görev yapan ve danışmanlık hizmeti veren davacıya ek ders ücretlerinin ödenmemesinin hukuka aykırı olduğu, ayrıca Konyaaltı İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü'nün 30/05/2011 tarih B.08.4.MEM.4.07.23.120/004317 sayılı yazısı ile davacıya 2010 Eylül ayından 2011 Şubat ayına kadar yapılan ödemelerin sehven yapıldığı gerekçesi ile geri alındığı, geri alınan miktarın davacıya ödenmesi gerektiği, ileri sürerek itirazen incelenerek bozulması istenilmektedir.
SAVUNMANIN ÖZETİ: Bilim ve Sanat Merkezlerinin örgün eğitim kurumu olmamaları nedeniyle bu Merkezlerde görev yapan öğretmenlere ek ders ücreti ödenmesine yasal olanak bulunmadığından usul ve yasaya uygun bulunan Mahkeme kararının onanması gerektiği savunulmaktadır.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Hüküm veren Konya Bölge İdare Mahkemesi 4. İdari Dava Dairesi'nce işin gereği görüşüldü:
Dava, ..... Bilim ve Sanat Merkezi Müdürlüğü'nde öğretmen olarak görev yapan davacı tarafından 2011 yılı Eylül ayından bu yana Öğrenci sosyal ve kişilik hizmetleri karşılığında haftada iki ders saati ek ders ücreti ödemesinin yapılmadığından bahisle belirtilen hizmetlerine karşılık ek ders ücretlerinin ödenmesi istemiyle yaptığı 26.02.2015 tarihli başvurunun reddine ilişkin Konyaaltı İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü'nün 11/03/2015 tarih ve 2693671 sayılı işleminin iptali ve parasal haklarının yasal faiziyle ödenmesi istemiyle açılmıştır.
439 sayılı Milli Eğitim Bakanlığına Bağlı Yüksek ve Orta Dereceli Okullar Öğretmenleri ile İlkokul Öğretmenlerinin Haftalık Ders Saatleri ile Ek Ders Ücretleri Hakkında Kanun'un, 3.4.1998 günlü, 4359 sayılı Yasa'nın 7. maddesi ile değişik ek 1. maddesinin birinci fıkrasında; anaokullarında, anasınıflarında, yetiştirme yurtlarında, okuma yazma kurslarında, gezici köy kurslarında görevli öğretmenler ile ilköğretim kurumlarında görevli sınıf öğretmenlerinin aylıkları karşılığında haftada 18 saat, branş öğretmenlerinin 15 saat ders okutmakla yükümlü oldukları, bunlara; kanun, tüzük, yönetmelik ve eğitim programlarında verilen görevlerin yerine getirilebilmesi için zorunlu olarak ek ders görevi verileceği, ikinci fıkrasında; belirtilen kurumlarda öğretmen ve yönetici olarak görev alanlarla diğer eğitim kurumlarında ve Milli Eğitim Bakanlığı merkez ve taşra teşkilatında görev alanlardan kimlerin zorunlu ek ders görevi alacağı ve haftalık çalışmalarının ne kadarının zorunlu ek ders görevinden sayılacağı; birden fazla sınıf okutan Öğretmenlere verilecek haftalık zorunlu ders görevinin sayısı, öğretmen ve yöneticilere haftada verilecek zorunlu ek ders sayısı ve diğer hususların 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 89. maddesi hükümleri uyarınca düzenleneceği hüküm altına alınmıştır.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 15.5.1975 tarihli, 1897 sayılı Kanun'un 1. maddesi ile aynen kabul edilen 30.5.1974 günlü, 12 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile değişik 89. maddesinde de; her derecedeki eğitim ve öğretim kurumları ile Üniversite ve Akademi (Askeri Akademiler dahil), okul, kurs veya yaygın eğitim yapan kurumlarda ve benzeri kuruluşlarda öğretmen veya öğretim üyesi bulunmaması halinde öğretmenlere, öğretim üyelerine veya diğer memurlara veyahut açıktan atanacaklara ücreti İle ek ders görevi verilebileceği, ücretle okutulacak ders saatlerinin sayısı, ders görevi alacakların nitelikleri ve diğer hususların ilgili Bakanlığın teklifi ve Bakanlar Kurulunun kararı ile tespit olunacağı hükmüne yer verilmiştir.
Milli Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Kararın "ek ders görevi" başlıklı 6. maddesinin 5. fıkrasında, okul öncesi ve sınıf öğretmenleri ile bölüm, atölye ve laboratuvar şefliği görevi verilen öğretmenler hariç olmak üzere, örgün eğitim kurumlarında ilgili mevzuatında belirtilen sosyal etkinlik faaliyetlerinde danışman öğretmen olarak görevlendirilen öğretmenler ile sınıf veya şube sorumluluğu verilen sınıf/şube rehber öğretmenlerinin bu görevlerinin haftada 2 saatinin ek ders görevi sayılacağı, bu derslerin, ders dağıtım çizelgesinde "Öğrenci Sosyal ve Kişilik Hizmetleri" adıyla gösterileceği, bu kapsamda aynı kişiye hem danışman öğretmenlik hem de sınıf/şube rehber öğretmenliği görevi verilmesi hâlinde sadece bir görev için ek ders ücreti ödeneceği kuralına yer verilmiştir.
Yukarıda yer alan Kanun hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden, 439 sayılı Yasa'nın Ek 1. maddesinde belirtilen kurumlarda öğretmen ve yönetici olarak görev alanlarla diğer eğitim kurumlarında ve Milli Eğitim Bakanlığı merkez ve taşra teşkilatında görev alanlardan kimlerin zorunlu ek ders görevi alacağı ve haftalık çalışmalarının ne kadarının zorunlu ek ders görevinden sayılacağı, ücretle okutulacak ders saatlerinin sayısı, ders görevi alacakların nitelikleri ve diğer hususlarla ilgili olarak düzenleme yapma konusunda Bakanlar Kuruluna takdir yetkisi verildiği açık olup, Bakanlar Kuruluna verilen takdir yetkisi çerçevesinde, Kararın 6. maddesinin 5. fıkrasında, öğretmenlerin görev yaptıkları eğitim kurumlarının tür ve dereceleri ile alanları itibarıyla yürütmek durumunda oldukları görev ve sorumlulukların nitelik ve sayıları göz önüne alınmak suretiyle düzenlendiği görülmektedir.
6/6/1997 tarih ve 23011 numaralı (Mük.) Resmi Gazete'de yayımlanan Özel Eğitim Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinde "özel eğitim gerektiren birey", "çeşitli nedenlerle, bireysel özellikleri ve eğitim yeterlilikleri açısından akranlarından beklenilen düzeyden anlamlı farklılık gösteren" birey ve "özel eğitim", "Özel eğitim gerektiren bireylerin eğitim ihtiyaçlarını karşılamak için Özel olarak yetiştirilmiş personel, geliştirilmiş eğitim programları ve yöntemleri ile onların engellilik durumu ve özelliklerine uygun ortamlarda sürdürülen eğitim" olarak tanımlandıktan sonra 5. ve devamı maddelerinde özel eğitim kurumuna erken çocukluk, okul öncesi, ilköğretim, ortaöğretim ve yükseköğretim çağındaki özel eğitim gerektiren bireylerin gidebileceği ve örgün eğitimin yanında veya dışında özel eğitim faaliyetlerinin özel eğitim kurumlarınca yapılabileceği düzenlemelerine yer verilmiştir.
Bilim ve Sanat Merkezleri Yönergesi'nin 4. maddesinde "Üstün Yetenekli Çocuk/Öğrenci" "Zekâ, yaratıcılık, sanat, liderlik kapasitesi veya özel akademik alanlarda yaşıtlarına göre yüksek düzeyde performans gösterdiği uzmanlar tarafından belirlenen çocuk/öğrenci" şeklinde tanımlandıktan sonra 21. maddesinde "Bilim ve sanat merkezi, okul öncesi, ilköğretim ve ortaöğretim çağındaki üstün yetenekli çocuk/öğrencilerin bireysel yeteneklerinin farkında olmalarını ve kapasitelerini geliştirerek en üst düzeyde kullanmalarını sağlamak amacıyla açılmış olan bağımsız özel eğitim kurumudur." hükmüne yer verilmiştir.
Anılan mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden, özel eğitim verilmesi öngörülen bireylerin, gösterecekleri "beklenilen düzeyden anlamlı farklılığın" akranlarından aşağı düzeyde olabileceği gibi yukarı düzeyde de olabileceği, bu bakımdan bireysel özellikleri ve eğitim yeterlilikleri akranlarına göre üst seviyede bulunan üstün yetenekli çocuk/öğrencilerin de özel eğitim gerektiren birey olarak değerlendirilmesi gerektiği ve bilim ve sanat merkezlerinin üstün yetenekli çocuk/öğrencilere yönelik çalışmalar yapmasının hedeflendiği, bu durumda bilim ve sanat merkezlerinin özel eğitim kurumu olarak değerlendirilmesi gerektiği anlaşılmaktadır.
Bilim ve Sanat Merkezleri, temel eğitim ve ortaöğretim çağındaki üstün yetenekli öğrencilere ders dışı zamanlarda yetenek türlerine göre uygun eğitim vermek ve yetenekleri doğrultusunda gelişimlerini sağlamak amacıyla açılan örgün eğitim kurumlarını destekleyici bir eğitim kurumu olup, Milli Eğitim Bakanlığı Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğü'ne bağlı resmi özel eğitim okullarıdır.
Dava dosyasının incelenmesinden ..... Bilim ve Sanat Merkezi Müdürlüğü'nde öğretmen olarak görev yapan davacı tarafından ,2011 Şubat ayından itibaren öğrenci sosyal ve kişilik hizmetleri karşılığında kendisine haftalık iki saat ek ders ücreti ödenmesi istemiyle yaptığı 26.02.2015 tarihli başvurunun "bilim ve sanat merkezlerinin Örgün eğitim kurumu olmaması" gerekçe gösterilere reddedilmesi üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Ek ders görevi; öğretmenlerin maaşları karşılığında okutmakla yükümlü oldukları ders saati sayısının, ders müfredatında belirtilen ders saati sayısını karşılamaması halinde, ihtiyaç duyulan branşlardaki ders saati açığının ilgili branş öğretmenince kapatılması için mevzuatta belirtilen üst sınırı aşmamak üzere söz konusu öğretmenlere verilen bir görevdir. Ek ders ücreti ise; bahse konu ek ders görevini yerine getiren öğretmenlere emekleri karşılığında ödenen ücrettir. Diğer bir ifadeyle "ek ders ücreti"nin amacı, öğretmenlerin mali haklarının iyileştirilmesi değil, eğitim öğretim hizmetinin sürekli ve kesintisiz bir şekilde yürütülmesi amacıyla ayrıca "ek ders görevini yerine getiren öğretmenlerin, bu hizmetlerinin karşılığının verilmesidir.
Milli Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Karar'ın "Ders saatleri çizelgesi" başlıklı 29.maddesinde, yönetici ve öğretmenlerin haftalık ders ve ek ders saatlerinin ekli çizelgede gösterildiği hüküm altına alınmış, ekli çizelgede ise özel eğitim okul ve kurumlarında, genel bilgi dersleri öğretmeninin karşısındaki öğrenci sosyal ve kişilik hizmetleri alanına "2" olarak yazıldığı, diğer bir ifadeyle özel eğitim kurumunda görev yapan genel bilgi dersleri öğretmenine haftada 2 saat ek ders ücreti verilmesi gerektiği açıkça düzenlenmiştir.
Dava konusu işlemin ve parasal hak ödenmesi isteminin 15.01.2015 tarihinden önceki döneme ilişkin kısmı yönünden;
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 7. maddesinde, dava açma süresinin, Özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştay'da ve idare mahkemelerinde altmış gün olduğu; 12. maddesinde ise, ilgililerin haklarını ihlal eden bir idari işlem dolayısıyla Danıştay'a, idare ve vergi mahkemelerine doğrudan doğruya tam yargı davası veya iptal ve tam yargı davalarını birlikte açabilecekleri gibi ilk önce iptal davası açarak bu davanın karara bağlanması üzerine, bu husustaki kararın veya kanun yollarına başvurulması halinde verilecek kararın tebliği veya bir işlemin icrası sebebiyle doğan zararlardan dolayı icra tarihinden itibaren dava süresi içinde tam yargı davası açabilecekleri, bu halde de ilgililerin 11. madde uyarınca idareye başvurma haklarının saklı olduğu kurala bağlanmıştır.
Belli bir uygulama tarihi esas alınarak istekte bulunulan davalarda, İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 7. maddesine göre uygulama tarihinden itibaren 60 gün içinde, uygulama üzerine davacı tarafından idareye başvurulmuş ise, 12. maddenin yollamada bulunduğu 11. maddeye göre, idarenin bu başvuruya cevap vermemiş olduğu hallerde, uygulama tarihinden itibaren en geç 120 gün, idarenin cevap verdiği durumlarda ise, uygulama tarihine kadar geçen süre de hesaba katılmak koşuluyla cevabın davacıya tebliğ edildiği tarihten itibaren 60 gün içinde İdari davanın açılmış olması gerekir.
Başka bir anlatımla dava, davacının idareye başvurduğu tarihten itibaren 120 gün içinde açılmış ise, ilgiliye, başvuru tarihinden geriye doğru 60 günlük süre içindeki ilk uygulama tarihi esas alınarak parasal hakların verilmesi, idareye başvuru tarihinden itibaren 120 günlük ya da idarenin cevabının tebliğ tarihinden itibaren 60 günlük süreler geçtikten sonra açılmış olan davalarda ise, ancak dava tarihinden geriye doğru 60 günlük süre içinde kalan ilk uygulamadan doğan parasal hakların ödenmesi mümkündür.
Bu itibarla, davacı tarafından, 26.02.2015 tarihinde davalı İdareye yapılan başvurunun reddi üzerine, 22.04.2015 tarihinde açılan bu davada, başvuru tarihinden itibaren 120 gün içinde davanın açılmış olması nedeniyle, başvuru tarihinden geriye doğru altmış günlük süre içerisinde kalan ilk uygulama tarihi olan 15.01.2015 tarihinden itibaren parasal hakların davalı idarece hesaplanarak davacıya ödenmesi mümkün olup, bu tarihten önceki döneme ilişkin fark tazminatın ödenmesi isteminin ise süre aşımı nedeniyle incelenmesine imkan bulunmadığından, idare mahkemesi kararının 15.01.2015 tarihinden önceki dönemlere ait parasal hakların ödenmemesine ilişkin hüküm fıkrasında sonuç itibarıyla hukuki isabetsizlik görülmemiştir.
15.01.2015 tarihinden sonraki döneme İlişkin olarak davacıya, Milli Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Karar'ın 6,maddesinin 5. fıkrası uyarınca ve eki çizelgede de gösterildiği üzere haftada 2 saat ek ders ücreti verilmesi gerektiğinden dava konusu işlemin bu kısmında hukuka uyarlık ve mahkeme kararının bu kısmında hukuki isabet bulunmamaktadır. (¤¤)