(2577 S. K. m. 14, 15, 54, Geç. m. 8) (4982 S. K. m. 1, 2, 4, 17) (6235 S. K. m. 1, 2, 13, 19, 39)
İSTEMİN ÖZETİ: Ankara (Kapatılan) Bölge İdare Mahkemesi 4. Kurulunun 20.04.2016 tarih ve E:2016/1507, K:2016/2221 sayılı kararının, dilekçede belirtilen nedenlerle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 54. maddesi uyarınca düzeltilmesi istenilmektedir.
SAVUNMANIN ÖZETİ: Savunma verilmemiştir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Ankara Bölge İdare Mahkemesi 12. İdari Dava Dairesince kararın düzeltilmesi istemine ilişkin dilekçede öne sürülen düzeltme nedenle 2577 sayılı Yasanın geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam olunan mülga 54. maddesine uygun bulunduğundan düzeltme isteminin kabulü ile Ankara (Kapatılan) Bölge İdare Mahkemesi 4. Kurulunun 20.04.2016 tarih ve E:2016/1507, K:2016/2221 sayılı kararı kaldırılarak işin esası yeniden incelendi.
Dava, Mimarlar Odası Ankara Şubesi tarafından 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu kapsamında yapılan 10.11.2014 tarihli başvurunun reddine ilişkin 28.11.2014 tarih ve 6807 sayılı davalı idare işleminin iptali istemiyle açılmıştır.
Ankara 1.İdare Mahkemesince, mevzuat hükmü uyarınca davacı oda şubesinin tüzel kişiliği bulunmamaktadır. 4982 sayılı Yasa kapsamındaki bilgi edinme hakkı gerçek ve tüzel kişilere tanınan bir hak olduğu, buna göre, tüzel kişiliği olmayan davacı oda şubesinin 4982 sayılı Yasa kapsamında bilgi talebinde bulunamayacağı anlaşıldığından, dava konusu işlem sonucu itibariyle hukuka uygun bulunmadığı, benzer nitelikte, davacı oda şubesi gibi tüzel kişiliği bulunmayan sendika şubelerinin 4982 sayılı Yasa kapsamında başvuruda bulunamayacaklarını düzenleme altına alan Milli Eğitim Bakanlığı'nın 18.02.2008 tarih ve 406/10123 sayılı Genelgesinin iptali istemiyle açılan davada verilen, Danıştay 10. Daire'nin 14.11.2012 tarih ve E:2008/3480, K:2012/5681 sayılı kararının da bu doğrultuda olduğu gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 14/3-c maddesinde; dava dilekçelerinin ehliyet yönünden inceleneceği, 15/1-b maddesinde ise, 14.maddenin 3/c, 3/d ve 3/e bentlerinde yazılı hallerde davanın reddine karar verileceği hükmüne yer verilmiştir.
4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu'nun 1. maddesinde, Yasanın amacının; demokratik ve şeffaf yönetimin gereği olan eşitlik, tarafsızlık ve açıklık ilkelerine uygun olarak kişilerin bilgi edinme hakkını kullanmalarına ilişkin esas ve usulleri düzenlemek olduğu; 2. maddesinde, bu Yasanın; kamu kurum ve kuruluşları ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının faaliyetlerinde uygulanacağı; 4. maddesinin birinci fıkrasında da herkesin bilgi edinme hakkına sahip olduğu hükmüne yer verilmiştir.
6235 sayılı Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Kanunu'nun 1. maddesinde, Türkiye sınırları içinde meslek ve sanatlarını icraya kanunen yetkili olup da mesleki faaliyette bulunan yüksek mühendis, yüksek mimar, mühendis ve mimarları teşkilatı içinde toplayan tüzel kişiliğe sahip Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliğinin kurulduğu, Birliğin, kamu kurumu niteliğinde meslek kuruluşu olduğu düzenlenmiş; 2. maddesinde, mühendislik ve mimarlık mesleği mensuplarının, müşterek ihtiyaçlarını karşılamak, mesleki faaliyetlerini kolaylaştırmak, mesleğin genel menfaatlere uygun olarak gelişmesini sağlamak, meslek mensuplarının birbirleriyle ve halk ile olan ilişkilerinde dürüstlüğü ve güveni hakim kılmak üzere meslek disiplinini ve ahlakını korumak için gerekli gördüğü bütün teşebbüs ve faaliyetlerde bulunmak, birliğin amaçları arasında sayılmış; 13. maddesinde, lüzum görülen yerlerde Birlik Umumi Heyeti karariyle Türk mühendis ve mimarları odaları açılabileceği; 18. maddesinde, her odanın kendi umumi heyeti kararı ile tayin ve tesbit olunacak yerlerde şubeler açabileceği ve mümessillikler ihdas edebileceği; 19. maddesinde, odaların, bu kanunun 2'nci maddesinde belirtilen amaç için Birlik Umumi Heyetince kararlaştırılan işlerden yalnız odalarını ilgilendiren kısımlar ile görevli oldukları, odalar ve organlarının, kuruluş amaçları dışında faaliyette bulunamayacağı; 39. maddesinde, bu kanun hükümlerinin müteşebbis heyetlerce ihzar ve Birlik Umumi Heyetince tasvip edilecek bir talimatname ile tatbik olunacağı hükümlerine yer verilmiştir.
6235 sayılı Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Kanununun 39. Maddesine dayanılarak hazırlanan Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Mimarlar Odası Ana Yönetmeliğinin 1. Maddesinde, yönetmeliğin amacının, Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Mimarlar Odasının Kuruluşu, Amaçları, Örgütlenmesi, İşlev ve İşleyişine ilişkin usul ve esasları düzenlemek olduğu; 44. Maddesinde, Mimarlar Odasının, görevlerini yerine getirebilmek için, illerde şubeler, merkeze bağlı ilçe temsilcilikleri ile ilçelerde merkeze, şubelere ve il temsil temsilciliklerine bağlı ilçe temsilcilikleri, iş yerlerinde ise merkeze, şubelere, il ve ilçe temsilciliklerine bağlı, iş yeri temsilcilikleri kurabileceği; 47. Maddesinde şubelerin ve il temsilciliklerinin etkin oldukları ildeki, idari ve mali konularla ilgili görevleri ve yetkili olup, Oda Yönetim Kuruluna karşı sorumlu oldukları; 45. Maddesinde, şubelerin kuruluş amacının kamu ve toplum yararı doğrultusunda mesleğin gelişimini sağlamak ve üyeleri oda ile ilişkilerini güçlendirmek ve oda çalışmalarına katılmalarını sağlamak olduğu, 64. Maddesinde, şube yönetim kurulunun başlıca görev ve yetkilerinin, şube sınırı içinde odayı temsil etmek, şubeye kayıtlı üyelerin hak, yetki ve sorumluluklarını, bu Yönetmelik hükümleri çerçevesinde, kamu ve toplum yararı doğrultusunda kullanmalarını gözetmek, mesleğin gelişmesini sağlayacak çalışmalar yapmak, yaptırmak ve buna ait raporları Oda Genel Kurulunun onayına sunmak olduğu kuralına yer verilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden, davacı oda şubesi tarafından, Atatürk Orman Çiftliği arazisi içinde Başbakanlık Hizmet Binası olarak yapılan ve hali hazırda Cumhurbaşkanlığınca kullanılan binanın yer seçimi, yapım ihalesi, işçilik, inşaat gibi maliyetleri ile ilgili bazı bilgi ve belgelerin davalı idareden 10.11.2014 tarihli dilekçe ile talep edildiği ancak söz konusu taleplerinin Bilgi Edinme Hakkı Kanununun 17. maddesi kapsamında olduğu ve verilemeyeceği belirtilerek dava konusu 28.11.2014 tarih ve 6807 sayılı işlemle reddedildiği ve bu işlemin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Yukarıda yer verilen mevzuat incelendiğinde, oda şubelerinin, odayı şube sınırları içerisinde temsile yetkili olduğu; odaların, üyelerinin hak, yetki ve sorumluluklarını kamu ve toplum yararı doğrultusunda gözetmek olarak belirlenen görevlerini, şube sınırları içerisinde yerine getirme görev ve yetkisinin ilgili şubeye ait olduğu anlaşılmaktadır. Dolayısıyla oda şubelerinin tüzel kişilikleri olmasa bile, görev ve yetki alanına ilişkin konularda mevzuat ile kendilerine verilen görev ve yetkileri kullanırken tasarruf hakkına sahip olduklarının kabulü gerekmektedir. Bu itibarla oda şubelerinin, kendi görev ve yetki alanına ilişkin konularda 4982 sayılı yasa uyarınca bilgi edinme başvurusu yapabileceklerinin kabulü, hem 4982 sayılı ile amaçlanan demokratik ve şeffaf yönetim anlayışına, hem de oda şubelerinin kuruluş amacına uygun düşecektir.
Bu durumda, İdare Mahkemesince davacı oda şubesinin tüzel kişiliği bulunmadığı belirtilerek 4982 sayılı Kanuna göre bilgi ve belge talep etme yetkisinin olmadığı gerekçesiyle, dolayısıyla davacının dava açma ehliyeti bulunmadığı sonucunu doğuracak biçimde davanın reddine yönelik kararının 2577 sayılı Kanunun 15. maddesine göre verilmiş ehliyet yönünden davanın reddine ilişkin kararı niteliğinde olduğu görülmüştür. İdare Mahkemesince davacı şube tarafından yapılan başvurunun esasına yönelik bir inceleme yapılması gerekmekte olup, davacı şubenin, tüzel kişiliği olmadığı ve bilgi edinme başvurusu yapma yetkisi bulunmadığından bahisle davanın reddedilmesinde hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle, davalı idarenin karar düzeltme isteminin KABULÜ ile Ankara (Kapatılan) Bölge İdare Mahkemesi 4.Kurulunun20.04.2016 tarih ve E:2016/1507, K:2016/2221 sayılı kararının KALDIRILMASINA, Ankara 1. İdare Mahkemesinin 29.04.2015 gün ve E: 2014/2293, K:2015/865 sayılı kararının BOZULMASINA, 2577 sayılı Yasanın 45/4. maddesi uyarınca yeniden karar verilmek üzere dava dosyasının mahkemesine İADESİNE, Dairemizin bozma kararı üzerine Mahkeme tarafından yeniden bir karar verileceğinden bu aşamada yargılama giderleri yönünden ayrıca hüküm kurulmasına yer olmadığına 08.11.2016 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)