(657 S. K. m. 89, 176)
İSTEMİN ÖZETİ: ….. Özel Eğitim ve Uygulama Merkezi'nde ücretli öğretmen olarak görev yapan davacının, ek ders ücretinin %25 fazlası ile ödenmesi istemiyle yaptığı 23/03/2015 günlü başvurunun reddine ilişkin 24/03/2015 tarih 3197423 sayılı işlemin iptali ile ödenmeyen ek ders ücretlerinin yasal faiziyle birlikte ödenmesi istemiyle açılan davada; dava konusu işlemin iptaline, hakettiği harcırahın davalı idareye başvuru tarihi olan 23/03/2015 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine karar veren Kocaeli 1. İdare Mahkemesi Hakimliği'nce verilen 23/11/2015 gün ve E:2015/506, K:2015/1425 sayılı kararın bozulması istemiyle yapılan itiraz başvurusunun reddine mahkeme kararının onanmasına, karar veren Sakarya (kapatılan) Bölge İdare Mahkemesinin 14/04/2016 gün ve E:2016/1140 K:2016/682 sayılı kararına davalı idare tarafından; konuyla ilgili emsal kararların olduğu, kurumda anılan görevliler dışında kalanlardan kendilerine ek ders ücreti karşılığında ders görevi verilenlere ilişkin olarak ek ders ücretlerinin artırımlı ödeneceğine ilişkin olarak herhangi bir düzenleme olmadığından davacıya fazladan ek ders ücreti ödenmesinin mümkün olmadığı iddialarıyla düzeltilmesi istenilmektedir.
SAVUNMANIN ÖZETİ: Savunma verilmemiştir.
Karar veren Üçüncü İdare Dava Dairesince, Kocaeli 1. İdare Mahkemesi Hakimliği'nce verilen 23/11/2015 gün ve E:2015/506, K:2015/1425 sayılı kararın bozulması istemiyle yapılan itiraz başvurusunu reddederek mahkeme onanmasına ilişkin 14/04/2016 gün ve E:2016/1140 K:2016/682 Sakarya (kapatılan) Bölge İdare Mahkemesi kararı kaldırılarak 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanuna 6545 sayılı Kanunun 27. maddesiyle eklenen geçici 8. maddenin 1. fıkrası uyarınca işin gereği görüşüldü;
Dava; ….. Özel Eğitim ve Uygulama Merkezi'nde ücretli öğretmen olarak görev yapan davacının, ek ders ücretinin %25 fazlası ile ödenmesi istemiyle yaptığı 23/03/2015 günlü başvurunun reddine ilişkin 24/03/2015 tarih 3197423 sayılı işlemin iptali ile ödenmeyen ek ders ücretlerinin yasal faiziyle birlikte ödenmesi istemiyle açılmıştır.
İdare Mahkemesince "... özel eğitime muhtaç olan öğrenciler için eğitim veren bir kurumda öğretmen olarak çalışan davacının, Yasada ücreti olan olmayan öğretmen ayrımı yapılmadığından %25 farkın ödenmesi gerekirken aksi yönde tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı, öte yandan; davacının yoksun kaldığı ek ders ücretlerinin %25'lik kısmı'nın davalı idareye başvuru tarihinden itibaren ve bu tarihten itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesi gerektiği...." gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline, hakettiği harcırahın davalı idareye başvuru tarihi olan 23/03/2015 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine karar verilmiş Sakarya (kapatılan) Bölge İdare Mahkemesince’de kararının onanmasına karar verilmiştir.
Anayasanın 128. maddesinde belirtilen, memurlar ve diğer kamu görevlilerinin aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işlemlerinin kanunla düzenleneceği yolundaki hüküm ile 657 sayılı Kanun'un 146. maddesinin ikinci fıkrasında yer alan, "memurlara, kanun, tüzük ve yönetmeliklerin ve amirlerin tayin ettiği görevler karşılığında bu Kanunda sağlanan haklar dışında ücret ödenemez, hiçbir yarar sağlanamaz" şeklindeki düzenleme karşısında, kamu görevlilerinin yürüttükleri görevleri dolayısıyla düzenli bir ödemeden yararlanabilmeleri için yasal bir dayanağın bulunması gerektiği açıktır.
Bu nedenle, uyuşmazlığın çözümü için, öncelikli olarak, davacının, hangi mevzuat hükümlerine istinaden ders ücreti karşılığında görev yaptığı, diğer bir ifadeyle statüsünün ne olduğu hususunun açıklığa kavuşturulması, daha sonra ise, bu statü karşılığında davacıya yapılan ek ders ücreti ödemelerinde 657 sayılı Yasa'nın 176. maddesinin ikinci fıkrasının uygulanıp uygulanmayacağının ortaya konulması gerekmektedir.
12.3.1964 günlü, 11654 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 439 sayılı Milli Eğitim Bakanlığına Bağlı Yüksek ve Orta Dereceli Okullar Öğretmenleri ile İlkokul Öğretmenlerinin Haftalık Ders Saatleri ile Ek Ders Ücretleri Hakkında Kanun'un 8. maddesinde, Milli Eğitim Bakanlığına bağlı her dereceli okullara meslekten öğretmen bulunmaması halinde; yüksek dereceli okullara üniversite ve yüksek okul mezunları ile dengi yabancı üniversite ve yüksek okul mezunlarının; orta dereceli okullara orta öğretim öğretmenliği şartlarını taşıyanlarla ilkokul öğretmenliği yapanların ve ev işleri dersi için de mesleki ve teknik öğretim kurslarında öğretmenlik yapmakta olanların geçici olarak ücretle öğretmen atanabilecekleri; bunlardan, resmi bir görevi bulunanlara haftada sekiz, resmi görevi bulunmayanlardan yüksek öğretim kurumlarına atananlara oniki, orta dereceli kurumlara atananlara yirmidört saate kadar ders verilebileceği hükmü yer almış; 23.7.1965 günlü, 12056 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 15.5.1975 tarihli, 1897 sayılı Kanun'un 1. maddesi ile aynen kabul edilen 30.5.1974 günlü Kanun Hükmünde Kararname'nin 12. maddesi ile değişik 89. maddesinde; her derecedeki eğitim ve öğretim kurumları ile Üniversite ve Akademi (Askeri Akademiler dahil), okul, kurs veya yaygın eğitim yapan kurumlarda ve benzeri kuruluşlarda öğretmen veya öğretim üyesi bulunmaması halinde öğretmenlere, öğretim üyelerine veya diğer memurlara veyahut açıktan atanacaklara ücret ile ek ders görevi verilebileceği, ücretle okutulacak ders saatlerinin sayısı, ders görevi alacakların nitelikleri ve diğer hususların ilgili Bakanlığın teklifi ve Bakanlar Kurulunun kararı ile tespit olunacağı; 176. maddesinin 5473 sayılı Yasa'nın 3. maddesi ile değişik birinci ve ikinci fıkralarında, bu Kanunun 89. maddesine göre kendilerine ders görevi verilenlere, ders saati başına gündüz öğretimi için 140, örgün ve yaygın eğitim kurumlarında yarıyıl ve yaz tatillerinde, cumartesi ve pazar günleri ile saat 18.00'den sonra başlayan öğretim faaliyetleri için 150 gösterge rakamının bu Kanuna göre belirlenen aylık katsayısı ile çarpımından oluşan miktar üzerinden ek ders ücreti ödeneceği, bu ücretlerin, özel eğitime muhtaç öğrencilerin eğitim ve öğretim gördüğü kurumlarda görevli öğretmen ve yöneticiler ile bu öğrencilere yönelik olarak açılan özel sınıf öğretmenlerine ve cezaevlerinde görevli öğretmenlere % 25 fazlasıyla ödeneceği hükmüne yer verilmiştir.
Öte yandan, 439 sayılı Yasa ile 657 sayılı Kanun'un 89. maddesine istinaden hazırlanarak 1.12.2006 günlü, 2006/11350 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan ve 16.12.2006 günlü, 26378 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Karar'ın 9. maddesinde; "(1). Öğretmen sayısının yetersiz olması hâlinde;
a) Yüksek öğrenimli olmak koşuluyla;
1) Bu Karar kapsamındaki yönetici ve öğretmenler dışındaki resmi görevliler ile sınıf öğretmenlerine ilköğretim okulu 6, 7 ve 8 inci sınıflarında, orta öğretim ve yaygın eğitim kurumlarında haftada 8 saate,
2) Resmi görevi bulunmayanlar ile emeklilere, okul öncesi, ilköğretim, orta öğretim, özel eğitim ve yaygın eğitim kurumlarında haftada 30 saate,
kadar ek ders görevi verilebilir.
b) İlgili mevzuatında belirtilen esaslara göre uzman ve usta öğretici olarak nitelendirilenlerden;
1) Resmi görevi bulunanlara haftada 10 saate,
2) Resmi görevi bulunmayanlara haftada 40 saate,
kadar okul öncesi, mesleki ve teknik orta öğretim, özel eğitim ve yaygın eğitim kurumlarında ek ders görevi verilebilir. " düzenlemesi yer almıştır.
Milli Eğitim Bakanlığının yürüttüğü eğitim ve öğretim hizmetleri, niteliği itibariyle belli bir düzenlilik içinde sunulması gereken, kişilerin ve toplumun varlığı ve huzuru yönünden vazgeçilemez, ertelenemez ve ikame edilemez hizmetlerdendir.
Dava dosyasının incelenmesinden; ….. Özel Eğitim ve Uygulama Merkezi'nde ücretli öğretmen olarak görev yapan davacının ek ders ücretinin %25 fazlası ile ödenmesi istemiyle yaptığı 23/03/2015 günlü başvurunun tarih 24/03/2015 tarih 3197423 sayılı işlemle reddi üzerine anılan işlemin iptali ve ödenmeyen ek ders ücretlerinin yasal faiziyle birlikte ödenmesi istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Bu hizmetlerin yerine getirilebilmesi için, 657 sayılı Yasa'nın 4/A maddesine tabi olarak çalışan kadrolu öğretmen, yeterli kadrolu öğretmen istihdamının sağlanamaması durumunda da aynı Kanun'un 4/B maddesine istinaden sözleşmeli öğretmen istihdam edilmektedir.
Ancak, bazı yerlerde bulunan okullara zamanında öğretmen atanamaması ya da bahse konu okullarda görev yapan öğretmenlerin geçici süre ile görevlerinden ayrılmaları ve söz konusu öğretmenlerin yerine görev yapacak kadrolu veya sözleşmeli öğretmenlerin bulunmaması halinde, eğitim öğretim hizmetinin aksamaması için anılan öğretmenlerin yerine geçici süre ile ücretli öğretmen görevlendirilmesi zorunluluğu doğmaktadır. 439 sayılı Yasa'nın 8. maddesinde yer alan hüküm ile 657 sayılı Kanun'un 89. maddesinde yer alan düzenleme de bu ihtiyaçtan dolayı ortaya çıkmıştır.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 4/A maddesine istinaden "memur" statüsünde çalışan kadrolu öğretmenler, anılan Yasa ile bu Kanun'a istinaden çıkartılan düzenlemelerde yer alan mali haklardan yararlanmaktadır. Aynı Kanun'un 4/B maddesine istinaden sözleşmeli personel statüsünde görev yapan öğretmenlere ödenecek ücretler de, 6.6.1978 günlü, 7/15754 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile kabul edilen Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslarda düzenlenmiştir. Kadrolu veya sözleşmeli öğretmenlerin yetersiz olması halinde geçici süre ile ücretli öğretmen olarak görevlendirilenlere ise, Milli Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Karar'ın 9. maddesi uyarınca görevlendirildikleri ders saati kadar ek ders ücreti ödenmektedir.
Dava konusu olayda, davacının, 16.12.2006 günlü, 26378 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Karar'ın 9. maddesinde yer alan düzenleme uyarınca ders ücreti karşılığında görevlendirildiği, diğer bir ifadeyle memur statüsünde olmadığı açıktır.
Bu açıklamalar ışığında, özel eğitime muhtaç öğrencilerin eğitim ve öğretim gördüğü bir kurumda ders ücreti karşılığında görev yapan davacıya ödenen ek ders ücretlerinin, 657 sayılı Yasa'nın 176. maddesinin 5473 sayılı Yasa'nın 3. maddesi ile değişik ikinci fıkrası uyarınca % 25 artırımlı olarak ödenip ödenmeyeceği hususunun tespit edilmesi gerekir.
657 sayılı Yasa'nın 1. maddesinde, bu Kanunun, Genel ve Katma Bütçeli Kurumlar, İl Özel İdareleri, Belediyeler, İl Özel İdareleri ve Belediyelerin kurdukları birlikler ile bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlarda, kanunlarla kurulan fonlarda, kefalet sandıklarında veya Beden Terbiyesi Bölge Müdürlüklerinde çalışan memurlar hakkında uygulanacağı, sözleşmeli ve geçici personel hakkında bu Kanunda belirtilen özel hükümlerin uygulanacağı; "Mali Hükümler"in düzenlendiği V. kısımda yer alan 146. maddesinin birinci fıkrasında, bu Kanunun birinci maddesinin birinci fıkrası kapsamına giren memurların aylık, ücret, ödenek, hizmetle ilgili her çeşit ödeme ve bunların şekil ve şartları bakımından bu Kanundaki hükümlere, aynı maddenin ikinci fıkrası kapsamına giren memurların özel kanunlardaki hükümlere tabi oldukları, memurlara kanun, tüzük ve yönetmeliklerin ve amirlerin tayin ettiği görevler karşılığında bu Kanunla sağlanan haklar dışında ücret ödenemeyeceği, hiçbir yarar sağlanamayacağı (Gençlik ve Spor hizmetleri uygulamasında fiilen görevlendirilecekler hariç.) hükümleri yer almış olup; 176. maddeye de V. kısımda yer verilmiştir.
Buna göre, 657 sayılı Kanun'un, Devlet memurlarının hizmet şartlarını, niteliklerini, atanma ve yetiştirilmelerini, ilerleme ve yükselmelerini, ödev, hak, yüküm ve sorumluluklarını, aylıklarını ve ödeneklerini ve diğer özlük işlerini düzenlemek amacıyla çıkarıldığı dikkate alındığında; anılan Yasa'nın, "Mali Hükümler"in düzenlendiği V. kısmında yer alan 176. maddesinin ikinci fıkrasında belirtilen ek ders ücretlerinin % 25 fazlasıyla ödenmesi yolundaki düzenlemeden "ders ücreti karşılığında görevlendirilen" ve "memur" statüsünde olmayan öğretmenlerin de yararlanabilmesi için, anılan madde hükmünde bu hususa açıkça yer verilmesi gerektiğinin kabulü zorunludur.
Bu durumda, "memur" statüsünde istihdam edilmediği gibi 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 89. maddesinde sayılanlar ( öğretmenler, öğretim üyeleri veya diğer memurlar veyahut açıktan atanacaklar ) arasında da yer almayan davacıya ödenen ek ders ücretlerinin, 657 sayılı Yasa'nın 176. maddesinin 5473 sayılı Yasa'nın 3. maddesi ile değişik ikinci fıkrası uyarınca % 25 artırımlı olarak ödenmesine mevzuat hükümleri uyarınca olanak bulunmadığı sonucuna ulaşıldığından, aksi yönde verilen Mahkeme kararında yasal isabet görülmemiştir.
Açıklanan nedenlerle, davalı idarenin karar düzeltme isteminin kabulüne, Sakarya (kapatılan) Bölge İdare Mahkemesince verilen 14/04/2016 gün ve E:2016/1140 K:2016/682 sayılı kararın kaldırılmasına, Kocaeli 1. İdare Mahkemesi Hakimliği'nce verilen 23/11/2015 gün ve E:2015/506, K:2015/1425 sayılı karara yapılan itirazı kabul edilerek kararın bozulmasına, davanın reddine aşağıda dökümü gösterilen 133,40-TL yargılama giderinin davacı üzerine bırakılmasına, itiraz ve karar düzeltme aşamalarında davalı idarece yapılan 61,80-TL yargılama gideri ile Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca takdir edilen 990,00-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine artan posta giderlerinin taraflara iadesine, kararın taraflara tebliği için dosyanın ait olduğu mahkemeye gönderilmesine, 25/04/2017 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)