(3194 S. K. m. 8) (2577 S. K. m. 45) (6235 S. K. m. 2, 26) (Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Mimarlar Odası Serbest Mimarlık Hizmetleri Uygulama, Tescil ve Mesleki Denetim Yönetmeliği m. 4) (Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Disiplin Yönetmeliği m. 8)
İSTEMİN ÖZETİ: Mimarlar Odası'nın … sicil nolu üyesi olan davacı tarafından, üretmiş olduğu mimari projesini mesleki denetime sunmadığından bahisle TMMOB Disiplin Yönetmeliğinin 8/C maddesi uyarınca disiplin cezası olarak 981,00 TL ağır para cezası ile cezalandırılmasına ilişkin Mimarlar Odası Onur Kurulu'nun 07-08 Ağustos 2015 tarihli ve 44/16-102 sayılı işleminin iptali istemiyle açılan davada; Türkiye Mimarlar ve Mühendisler Odası Birliği ve ilgili oda mevzuatlarında, odaya kayıtlı mimar, mühendis ve bürolar tarafından üretilen harita, plan, etüt ve projelerin ilgili kurumlara sunulmadan önce oda onayına sunulması gerektiği belirtilmekte ise de, yukarıda yer verilen Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından İl Valiliklerine ve Büyükşehir Belediye Başkanlıklarına gönderilen 25.04.2012 tarih ve 2012/12 sayılı Genelge'de, projelerde oda onayının aranmayacağının belirtilmiş olması ve her ne kadar dava konusu işlemlerin tesisi tarihinden sonra yürürlüğe girmiş olsa da 6495 sayılı Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 73. maddesi ile 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 8. maddesine eklenen (ı) fıkrası ile, harita, plan, etüt ve projelerin idare ve ilgili kanunlarında açıkça belirtilen yetkili kuruluşlar dışında meslek odaları dahil başka bir kurum veya kuruluşun vize veya onayına tabi tutulmayacağının ve tutulmasının istenemeyeceğinin belirtilmiş olması karşısında, davacı tarafından düzenlenen mimari projelerin oda onayına sunulması zorunluluğu bulunmadığı sonucuna ulaşıldığından, davacıya disiplin cezası olarak 891,00 TL ağır para cezası verilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uygunluk görülmediği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline ilişkin olarak Ankara 2. İdare Mahkemesince verilen 20/05/2016 gün ve E: 2015/3198, K: 2016/1482 sayılı kararın hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek bozulması istenilmektedir.
SAVUNMANIN ÖZETİ: Savunma verilmemiştir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Hüküm veren Ankara Bölge İdare Mahkemesi 12. İdari Dava Dairesince 2577 sayılı Yasanın değişik 45. maddesinin, geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam olunan önceki hüküm gereği dava dosyası incelenerek işin gereği görüşüldü:
Dava, Mimarlar Odası'nın ... nolu üyesi olan davacı tarafından, üretmiş olduğu mimari projesini mesleki denetime sunmadığından bahisle TMMOB Disiplin Yönetmeliğinin 8/C maddesi uyarınca disiplin cezası olarak 981,00 TL ağır para cezası ile cezalandırılmasına ilişkin Mimarlar Odası Onur Kurulu'nun 07-08 Ağustos 2015 tarihli ve 44/16-102 sayılı işleminin iptali istemiyle açılmıştır.
İdare Mahkemesince; Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından İl Valiliklerine ve Büyükşehir Belediye Başkanlıklarına gönderilen 25.04.2012 tarih ve 2012/2 sayılı Genelgede, projelerde oda onayının aranmayacağının açıklanmış olması ve 6495 sayılı Bazı ve Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik yapılmasına Dair Kanunun 73. Maddesiyle, 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 8. Maddesine eklenen (ı) fıkrası ile harita, plan, etüt ve projelerin idare ve ilgili kurumlarda açıkça belirtilen yetkili kurumlar dışında meslek odaları dahil başka bir kurum ve kuruluşunun vize veya onayına tabi tutulmayacağı ve tutulmasının istenemeyeceği kuralı karşısında, davacı tarafından düzenlenen mesleki eserin oda onayına sunulması zorunluluğu bulunmadığı sonucuna ulaşıldığından bahisle dava konusu disiplin cezası iptal edilmiştir.
Davalı idare tarafından; 3194 sayılı Kanun'un 8/ı maddesi olarak eklenen düzenlemelerin Meslek Odalarının üyelerinin denetlenmesi ile ilgisi bulunmadığı, Meslek Odalarının üyelerinin denetlenmesi ile ilgili olan mevzuatın farklılıklar içerdiği, Nitekim Danıştay kararlarının bu yönde olduğu, dava konusu disiplin cezasının hukuka uygun olduğu öne sürülerek mahkeme kararının bozulması istenilmektedir.
6235 sayılı Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Kanununun 26. maddesinde; "Odalara kayıtlı meslek mensuplarından bu kanuna aykırı hareketleri görülenlerle meslekle alâkalı işlerde gerek kasten ve gerekse ihmal göstermek suretiyle zarara sebebiyet veren veya akdettiği mukavelelere riayet etmeyen veyahut meslek şeref ve haysiyetini muhil durumları tespit olunanlara kayıtlı bulundukları oda haysiyet divanınca aşağıda yazılı inzibatî cezalar, verilir :a) Yazılı İhtar; b) (25) liradan (100) liraya kadar para cezası; c) (100) liradan (1.000) liraya kadar para cezası; ç) 15 günden 6 aya kadar serbest sanat icrasından meni; d) Odadan İhraç, Bu cezaların verilmesine sıra gözetilmez. Ancak sebep teşkil eden hadisenin mahiyet ve neticelerine göre bu cezalardan biri tatbik olunur." hükmü yer almıştır.
Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Mimarlar Odası Serbest Mimarlık Hizmetleri Uygulama, Tescil ve Mesleki Denetim Yönetmeliğinin 4. maddesinde Mesleki denetim: Mimarlık hizmetlerinin; kamu yararını gözetmek, haksız rekabeti engellemek, meslek etiğini ve eser sahibi mimarın 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunundan gelen haklarını korumak amaçlarıyla, Mimarlar Odası tarafından yürürlükteki standart ve normlara göre incelenerek, mimarın kayıt ve sicillerinin tutulmasını (...) ifade eder. düzenlemesi yer almaktadır.
Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Disiplin Yönetmeliğinin 8. Maddesinde; "Para cezalarında uygulanacak cezanın tutarı olayın doğurduğu sonuçlara göre belirlenir. Para cezası aşağıdaki durumlarda verilir:
a) Meslek mensupları arasında haksız rekabete neden olacak davranışlarda bulunmak,
b) Büro tescili ve tescil yenilemesi gerektiren durumlarda, tescilsiz mesleki etkinliklerde bulunmak, serbest mühendislik ve mimarlık ile ilgili yönetmelik ve talimatlara uymamak,
c) Mesleki denetim uygulamasına aykırı davranmak," kuralına yer verilmiştir.
3194 sayılı İmar Kanunu'nun 8. maddesine 02/08/2013 tarihli ve 28726 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6495 sayılı Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 73. maddesi ile eklenen (ı) fıkrasında "Harita, plan, etüt ve projeler; idare ve ilgili kanunlarında açıkça belirtilen yetkili kuruluşlar dışında meslek odaları dahil başka bir kurum veya kuruluşun vize veya onayına tabi tutulamaz, tutulması istenemez. Vize veya onay yaptırılmaması ve benzeri nedenlerle müellifler veya bunlara ait kuruluşların büro tescilleri iptal edilemez veya yenilenmesi hiçbir şekilde geciktirilemez. Müelliflerden bu hükmü ortadan kaldıracak şekilde taahhütname talep edilemez." hükmüne yer verilmiştir.
Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından İl Valiliklerine ve Büyükşehir Belediye Başkanlıklarına gönderilen 25/04/2012 tarih ve 2012/12 sayılı Genelgenin 6. maddesinde ise, "03/04/2012 tarihinden itibaren yapı ruhsatı düzenlemeye yetkili idarelerce ruhsat sürecinin kısaltılabilmesi adına; proje müellifleri, fenni mesuller veya yapı denetim kuruluşunun denetçi mimar ve mühendisleri için daha önceki mevzuatta da zorunlu olmayan meslek odası incelemesi, vizesi vb. işlemler yapılmayacak, ayrıca bu doğrultuda sicil durum belgesi istenmeyecek ve projelerin meslek odasınca vizelenmesi talep edilmeyecek, mimar ve mühendislerden Yönetmelik eki taahhütname istenmeyecektir. Elektrik, telefon ve doğalgaz tesisat projelerinin ilgili kurumca onaylanması haricinde, projeler ruhsat düzenlemeye yetkili idare onayı ve proje müellifinin imza ve parafı dışında, mevzuat uyarınca da zorunluluk arz etmediğinden meslek odaları dahil hiçbir kurum veya kuruluşça inceleme yapılmayacak ve vizelenmeyecektir." şeklinde düzenleme getirilmiştir.
Olayda; Antalya Mimarlar Odasına kayıtlı ... sicil nolu üyesi olan davacının yapmış olduğu projeyi mesleki denetime sunmadığından bahisle hakkında yapılan soruşturma sonucunda Antalya Mimarlar Odası Onur Kurulu'nun 7-8 Ağustos 2016 tarih ve 16 nolu toplantısında alınan 102 sayılı kararı ile TMMOB Disiplin yönetmeliğinin 8/c maddesi uyarınca 981,00 TL ağır para cezası ile cezalandırıldığı, itiraz üzerine de, TMMOB 43. Dönem Yüksek Onur Kurulu'nun 09.10.2015 tarih ve 2010-43/999 sayılı kararıyla uyuşmazlık konusu disiplin cezasının onaylandığı anlaşılmaktadır.
6235 sayılı Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Kanununun 2. maddesinin (b) fıkrası uyarınca, meslek odaları, meslek mensuplarının, müşterek ihtiyaçlarını karşılamak, mesleki faaliyetlerini kolaylaştırmak, mesleğin genel menfaatlere uygun olarak gelişmesini sağlamak üzere meslek disiplinini ve ahlakını korumak için gerekli gördüğü bir takım kurallar koyabilir.
Bu bağlamda, meslek odasınca meslek mensuplarına yönelik mesleki denetim yapılabilmesi mümkün ise de, bu denetimin, meslek mensubunun sunduğu hizmetin içeriğinin denetlenmesi, yahut meslek mensubunun yeterliliğinin denetlenmesi niteliğinde olmayıp, meslek mensubunca bulundurulması gerekli bazı belge ve bilgilerin bulundurulup bulundurulmadığı, meslek mensubunun Oda üyelik kaydının bulunup bulunmadığı, kısıtlılığının olup olmadığı, bürosunun tescilini yaptırıp yaptırmadığı gibi mesleki disiplini sağlamaya yönelik şekli bir denetim olarak anlaşılması gerekeceği açıktır.
Bu durumda, dava konusu işlem tesisine dayanak Yönetmelikte öngörülen mesleki denetim kavramının, mesleki disiplini sağlamaya yönelik şekli bir denetim niteliğinde olduğu, bunu aşacak tarzda bir mesleki denetim yapılmasına olanak tanıyan bir düzenleme içermediği anlaşılmaktadır.
Bu nedenle, davacının yönetmelik kapsamındaki ürünlerini anılan yönetmelikte mesleki disiplini sağlamaya yönelik şekli bir denetim niteliğinde olacağı öngörülen mesleki denetimden geçirmesi gerekli olduğundan, ürünlerini mesleki denetimden geçirmeyen davacının TMMOB Disiplin Yönetmeliği doğrultusunda para cezası ile cezalandırılmasına ilişkin işlemlerde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle, davalı TMMOB Mimarlar Odası Başkanlığı'nın itiraz isteminin KABULÜNE, itiraza konu Ankara 2. İdare Mahkemesi'nce verilen 20/05/2016 gün ve E: 2015/3198, K: 2016/1482 sayılı kararın BOZULMASINA, 2577 sayılı Kanunun değişik 45. maddesinin, geçici 8. madde uyarınca, uygulanmasına devam olunan 4. fıkrası uyarınca esastan incelenen davanın REDDİNE, aşağıda dökümü yapılan mahkeme aşamasına ait 102,50 TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına; itiraz aşamasına ait toplam 111,70 TL yargılama gideri ve karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT uyarınca belirlenen 900,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine, artan posta giderlerinin kararın kesinleşmesinden sonra ilgilisine iadesine, 2577 sayılı yasanın geçici 8. maddesi gereği uygulanmasına devam olunan mülga 54. maddesi uyarınca kararın tebliğinden itibaren onbeş (15) gün içerisinde Ankara Bölge İdare Mahkemesi 12. İdari Dava Dairesine karar düzeltme yolu açık olmak üzere 29/12/2016 tarihinde oybirliğiyle karar verildi. (¤¤)