(213 S. K. m. 116, 117, 118, 122, 124, 371) (193 S. K. m. 75)
İSTEMİN ÖZETİ: Davacı tarafından, 2011 yılına ilişkin olarak tahakkuk eden gelir vergisinin 11.447,25TL kısmının iadesi isteği ile yapılan düzeltme şikayet başvurusunun zımnen reddi işleminin, O... Yardımlaşma Kurumu'nun üyelerden toplanan aidat karşılığı oluşturduğu emeklilik sisteminin kural olarak cayma hakkı tanımadığı, ancak değişen olumsuz ekonomik koşullar gereği bir defaya mahsus olmak üzere istisnai çıkma hakkı tanındığı, sisteme giriş amacının faiz geliri elde etmek olmadığı, ekonomik koşulların değişmemiş olması halinde aynı miktar parayı emekli maaşı şeklinde almış olacak olup bunun vergilendirilmeyeceği, nema olarak ödenen tutarın borç için ödenmiş bir faiz olmadığı ileri sürülerek iptali istemiyle açılan davada; davacının iştirakçisi olduğu O... bağışa dayalı emeklilik sisteminden 2011 yılında tanınan istisnai çıkma hakkı çerçevesinde ayrılarak yaptığı bağışlar yanında bağışlanan miktar karşılığı çıkış tarihi itibariyle oluşan nema ödemesi aldığı, elde edilen nema geliri üzerinden verginin ilgili dönemde beyan edilerek ödendiği, 03.11.2014 tarihinde ise elde edilen gelirin alacak faizi olmadığı, gayrimenkul sermaye iradına konu olmayacağı ileri sürülerek düzeltilmesinin talep edildiği, istemin reddi üzerine şikayet yoluna gidildiği, şikayet talebinin zımnen reddedildiği, mevzuat uyarınca açık olarak verginin mevzuuna girmeyen, vergilendirilmemesi gereken gelir üzerinden vergi alınması halinde bunun verginin mevzuunda hata hali kapsamında iadesi istenebileceği, dava konusu olayda davacının elde ettiği gelir Gelir Vergisi Kanunu'nun 75/2.b.8 maddesi uyarınca mevduat faizi sayılacağından davaya konu ret işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar veren İstanbul 5. Vergi Mahkemesi Hakimliği'nin 28/01/2016 tarih ve E:2015/1098, K:2016/108 sayılı kararına davacı tarafça itiraz edilerek; kararın hukuka uygun olmadığı ileri sürülerek bozulması istenilmektedir.
SAVUNMANIN ÖZETİ: İtirazın reddi ile kararın onanması gerektiği savunulmaktadır.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren İstanbul Bölge İdare Mahkemesi Birinci Vergi Dava Dairesi'nce dosyadaki belgeler incelenip davacı tarafından yapılan itiraz hakkında gereği görüşüldü:
Dava; davacı tarafından 2011 yılına ilişkin olarak tahakkuk eden gelir vergisinin 11.447.25 TL'lık kısmının iadesi isteği ile yapılan düzeltme-şikayet başvurusunun zımnen reddi işleminin iptali istemiyle açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinde; “Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması hukuka aykırı karar verilmesi ve usul hükümlerine uyulmamış olması” bozma nedenleri olarak belirlenmiş bulunmaktadır.
213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 116. maddesinde vergi hatasının vergiye müteallik hesaplarda veya vergilendirmede yapılan hatalar yüzünden haksız veya fazla veya eksik vergi istenmesi veya alınması olduğu belirtilmiş; 117. maddesinde "hesap hataları şunlardır: 1. Matrah hataları: Vergilendirme ile ilgili beyanname, tahakkuk fişi, ihbarname, tekalif cetveli ve kararlarda matraha ait rakamların veya indirimlerin eksik veya fazla gösterilmiş veya hesaplanmış olmasıdır. 2. Vergi miktarında hatalar: Vergi nispet ve tarifelerinin yanlış uygulanması, mahsupların yapılmamış veya yanlış yapılmış olması, birinci bentte yazılı vesikalarda verginin eksik veya fazla hesaplanmış veya gösterilmiş olmasıdır. 3. Verginin mükerrer olması: Aynı vergi kanununun uygulanmasında belli bir vergilendirme dönemi için aynı matrah üzerinden bir defadan fazla vergi istenmesi veya alınmasıdır." hükmüne; 118. maddesinde ise "vergilendirme hataları şunlardır: 1. Mükellefin şahsında hata: Bir verginin asıl borçlusu yerine başka bir kişiden istenmesi veya alınmasıdır; 2. Mükellefiyette hata: Açık olarak vergiye tabi olmıyan veya vergiden muaf bulunan kimselerden vergi istenmesi veya alınmasıdır; 3. Mevzuda hata: Açık olarak vergi mevzuuna girmiyen veya vergiden müstesna bulunan gelir, servet, Madde, kıymet, evrak ve işlemler üzerinden vergi istenmesi veya alınmasıdır. 4. Vergilendirme veya muafiyet döneminde hata: Aranan verginin ilgili bulunduğu vergilendirme döneminin yanlış gösterilmiş veya süre itibariyle eksik veya fazla hesaplanmış olmasıdır." hükmüne yer verilmiştir. Aynı kanunun 122. maddesinde, mükelleflerin vergi muamelelerindeki hataların düzeltilmesini vergi dairesinden yazı ile isteyebilecekleri, 124. maddesinde ise, vergi mahkemesinde dava açma süresi geçtikten sonra yaptıkları düzeltme talepleri reddolunanların şikayet yolu ile Maliye Bakanlığı’na müracaat edebilecekleri hüküm altına alınmıştır.
Diğer yandan, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun 75. maddesinde, sahibinin ticari, zirai veya mesleki faaliyeti dışında nakdi sermaye veya para ile temsil edilen değerlerden müteşekkil sermaye dolayısıyla elde ettiği kar payı, faiz, kira ve benzeri iratların menkul sermaye iradı olduğu belirtilip, maddenin 2. fıkrasının 6. bendinde, kaynağı ne olursa olsun her nevi alacak faizlerinin (Adi, imtiyazlı, rehinli, senetli alacaklarla cari hesap alacaklarından doğan faizler ve kamu tüzelkişilerince borçlanılan ve senede bağlanmış olan meblağlar için ödenen faizler dahil.) menkul sermaye iradı sayılacağı hükme bağlanmıştır.
Dava dosyasının incelenmesinden; davacının, üyesi olduğu O... Yardımlaşma Kurumunda bulunan bağışa dayalı emeklilik sisteminden ayrıldığı, bu sebeple anılan kurumca, davacıya toplu ödeme yapıldığı, yapılan ödeme içerisinde davacı tarafından yatırılan ana paralar haricinde nemaların da bulunduğu, bu nemaların 193. sayılı Kanun hükmü gereğince alacak faizi olarak gelir vergisine tabi olduğunun kurum tarafından davacıya bildirildiği, bu yazıya binaen davacı tarafından nema olarak belirtilen miktarın, alacak faizi olarak beyan edildiği, tahakkuk eden gelir vergisinin ödendiği, davacı tarafından, kurumca yapılan nemaların alacak faizi olarak değerlendirilemeyeceği, dolayısıyla ödenen gelir vergisinin iadesi talebiyle vergi idaresine müracaat edildiği, müracaatın reddi üzerine, Gelir İdaresi Başkanlığına şikayet yoluyla müracaat edildiği, müracaatın reddi üzerine de ödenen gelir vergisinin iadesi talebiyle işbu davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Olayda, davacıya anılan kurumca yapılan ödeme, davacının anılan kuruma verdiği borç, haksız fiil v.b. sebebiyle doğan alacağının davacıya ödenmesi değil, bir takım kendine özgü usul ve esaslara tabi mevzuatlar çerçevesinde tesis edilen emeklilik sistemi çerçevesinde davacıya yapılan toplu ödemedir. Davacının, emekli olmadan ayrılması sebebiyle aldığı toplu ödemenin, ödemeyi, alacak haline sokmayacağı muhakkaktır. Zira, alacak, vadesi belli olan ya da belli edilebilen bir tutar olup, davacıya yapılan ödemenin böyle bir niteliğe sahip olan bir ödeme olduğu da söylenemez.
Bu durumda, alacak faizi olarak değerlendirilme imkanı bulunmayan bir tutarın, alacak faizi olarak değerlendirilmesi suretiyle davalı idarece vergi mevzunda hata yapıldığı anlaşıldığından, tahsil edilen verginin vergi hatası kapsamında davacıya iadesi gerekirken Gelir İdaresi Başkanlığı'nın aksi yönde tesis edilen ret işleminde yasal ve hukuki isabet görülmemiştir.
Açıklanan nedenlerle, davacı taraf itirazının kabulüne, İstanbul 5. Vergi Mahkemesi Hakimliği'nin 28/01/2016 tarih ve E:2015/1098, K:2016/108 sayılı kararının bozulmasına, davanın kabulüne, dava konusu işlemin iptaline, fazladan tahsil olunan 11.447.25-TL gelir vergisinin yasal faizi ile beraber davacıya iadesine, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 323. maddesi uyarınca aşağıda dökümü gösterilen 185,20-TL yargılama giderinin davalı idareden alınarak davacı tarafa verilmesine, posta avansından artan kısmın hükmün kesinleşmesinden sonra davacıya iadesine, kararın taraflara tebliği için dosyanın ait olduğu mahkemeye gönderilmesine, kararın tebliğ tarihini izleyen günden itibaren 15 gün içerisinde İstanbul Bölge İdare Mahkemesi’ne karar düzeltme yolu açık olmak üzere 18.05.2017 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)