(2577 S. K. Geç. m. 8) (3194 S. K. m. 18) (İmar Kanununun 18 inci Maddesi Uyarınca Yapılacak Arazi ve Arsa Düzenlemesi ile İlgili Esaslar Hakkında Yönetmelik m. 4, 10)
İSTEMİN ÖZETİ: Bursa İli, ….. İlçesi, 5287 ada, 3 parsel sayılı, mülkiyeti davacıya ait taşınmaza ilişkin olarak 28.000 TL düzenleme ortaklık payı tahakkuk ettirilmesine dair 14.04.2015 tarih ve 997 sayılı Osmangazi Belediye Encümeni kararının; hukuka aykırı olduğu, taşınmazdan daha önce düzenleme ortaklık payı alındığı, işlemin yasal dayanağının bulunmadığı iddia edilerek iptali ve ödenen bedelin ödeme tarihinden itibaren işletilecek faizi ile birlikte iadesine karar verilmesi istemiyle açılan davada; davanın reddine ilişkin Bursa 2. İdare Mahkemesi Hakimliği'nce verilen 24/06/2016 tarih ve E:2015/663, K:2016/591 sayılı kararın itiraz edilerek bozulması istenilmektedir.
SAVUNMANIN ÖZETİ: Savunma verilmemiştir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren İstanbul Bölge İdare Mahkemesi Dördüncü İdare Dava Dairesince, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanuna 6545 sayılı Kanunun 27. maddesiyle eklenen geçici 8. maddenin 1. fıkrası uyarınca gereği görüşüldü:
Dava, Bursa İli, ………. İlçesi, 5287 ada, 3 parsel sayılı, mülkiyeti davacıya ait taşınmaza ilişkin olarak 28.000 TL düzenleme ortaklık payı tahakkuk ettirilmesine dair 14.04.2015 tarih ve 997 sayılı Osmangazi Belediye Encümeni kararının; hukuka aykırı olduğu, taşınmazdan daha önce düzenleme ortaklık payı alındığı, işlemin yasal dayanağının bulunmadığı iddia edilerek iptali ve ödenen bedelin ödeme tarihinden itibaren işletilecek faizi ile birlikte iadesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu'nun "Arazi ve Arsa Düzenlemesi" başlıklı 18.maddesi; "İmar hududu içinde bulunan binalı veya binasız arsa ve arazileri, malikleri veya diğer hak sahiplerinin muvafakati aranmaksızın, birbirleri ile yol fazlaları ile, kamu kurumlarına veya belediyelere ait bulunan yerlerle birleştirmeye, bunları yeniden imar planına uygun ada veya parsellere ayırmaya, müstakil, hisseli veya kat mülkiyeti esaslarına göre hak sahiplerine dağıtmaya veya re'sen tescil işlemlerini yaptırmaya belediyeler yetkilidir." hükmüne yer verilmiş;
İmar Kanunu'nun 18.maddesi Uyarınca Yapılacak Arazi ve Arsa Düzenlemesi ile İlgili Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 4. maddesinin (c) bendinde; "Düzenleme Ortaklık Payı: Düzenlemeye tabi tutulan yerlerin ihtiyacı olan yol, meydan, park, yeşil saha, genel otopark gibi umumi hizmetlere ayrılan ve tescile tabi olmayan alanlar ile cami, karakol yarleri ve ilgili tesisler için kullanılmak üzere, düzenleme dolayısıyla meydana gelen değer artışları karşılığında düzenlemeye tabi tutulan arazi ve arsaların, düzenlemeden önceki yüzölçümlerinden % 35'e kadar düşülebilen miktar ve/veya zorunlu hallerde malikin muvafakatı ile tesbit edilen karşılığı bedeldir." şeklinde tanımlanmış, anılan Yönetmeliğin 10. maddesinin (c) bendinde ise; Mal sahibine tahsis edilen miktarın bir imar parselinden küçük olması veya diğer teknik ve hukuki nedenlerle müstakil imar parseli verilmemesi halinde,.... Düzenlemeye tabi tutulan parselin zemin durumu ve üzerindeki yapının özelliği itibariyle düzenleme ortaklık payının alınamadığı hallerde, ilgilisinin muvafakati ile düzenleme ortaklık payı miktarı bedele dönüştürülebilir. " kuralına yer verilmiştir.
Dava dosyasının incelenmesinden; Bursa İli, ….. İlçesi, 5287 ada, 3 parsel sayılı, mülkiyeti davacıya ait taşınmazın 08.11.2000 oranlı 1/1000 ölçekli uygulama imar planında kısmen yol, kısmen ticaret alanında kaldığı, söz konusu plana 19.03.2014 tarihli değişiklikle, mevcut tesislerin ekonomik ömrünü tamamlayana kadar faaliyetlerine devam edeceği, mevcut binalara ilave inşaat izni verilmeyeceği, emsal olmayacakları, geçiş dönemi yapı izni verileceği, yıkıldıkları takdirde meri planlara göre yapı izni verileceği yolunda plan notu eklendiği, taşınmazın bulunduğu alana ilişkin olarak davacı şirket tarafından söz konusu taşınmazdaki 18. madde şerhinin kaldırılması istemiyle yapılan başvuru üzerine İmar Kanunu'nun 18.maddesi Uyarınca Yapılacak Arazi ve Arsa Düzenlemesi ile İlgili Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 10/c maddesi uyarınca tesis edilen 14.04.2015 tarih ve 997 sayılı Osmangazi Belediye Encümeni kararı ile davacı adına 28.000,00-TL DOP bedeli tahakkuk ettirilmesi üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmakta olup, akabinde ise dava konusu işleme istinaden davaya konu taşınmaza ilişkin olarak toplam taban alanı 79 metrekare olan yapı ruhsatı verildiği görülmektedir.
Olayda, davaya konu taşınmaza ilişkin olarak eski malik adına 1956 yılında düzenlenen "yapı tamir ve ilaveler için ruhsatname" bulunduğu, anılan ruhsatnameye göre 2 katlı ve toplam 94.80 metrekare yapı için söz konusu tarihte taşınmazdan % 26.48 oranında kesinti yapılmasının öngörüldüğü, davaya konu parselin kısmen yol, kısmen ticaret alanı olarak fonksiyonlandırılmasına ilişkin 1/1000 ölçekli planın 2000 yılında onaylandığı ve bu plana 2014 yılında yukarıda özetlenen plan notunun ilave edildiği, 18.11.1997 tarih ve 4515 sayılı Encümen kararı ile plan zaiyat oranının (DOP) %35 olarak belirlendiği ancak taşınmazın yüzölçümünün düşük olması ve üzerinde bina bulunması sebebiyle DOP alınamadığı fakat bu belirleme uyarınca tapu kaydına 18. madde şerhi konulduğu, günümüzde mevcut hali ile 79.13. metrekare olan taşınmaz için davacının yapısını yenilemek üzere tapu kaydındaki şerhin kaldırılmasının istenmesi üzerine İmar Kanunu'nun 18.maddesi Uyarınca Yapılacak Arazi ve Arsa Düzenlemesi ile İlgili Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 10/c maddesi ve 18.11.1997 tarih ve 4515 sayılı Encümen kararı uyarınca % 35 DOP oranı dikkate alınarak 79,13*0,35=27,69 m2 üzerinden 28.000,00-TL ödenmesine yönelik 14.04.2015 tarih ve 997 sayılı Osmangazi Belediye Encümeni kararının alındığı, davacının söz konusu tutarı ödeyerek taşınmaz için ruhsat alarak inşaatını yaptığı görülmüştür.
17.01.1957 tarihinde yürürlüğe giren 6785 sayılı Yasa ile düzenleme ortaklık payı müessesesinin geldiği, bu yasa öncesi belediyelerin bile bedel yola terk şeklinde imar uygulaması yapıldığı bilinmektedir. Her ne kadar davalı idarece bunun rızaen yapılan terk olduğu iddia edilmiş ise de bu yönde herhangi bir delil sunulamamıştır. 6785 sayılı Yasa ile getirilen ve halen yürürlükte bulunan 3194 sayılı Yasa ve buna bağlı yönetmeliklerle devam ettirilen düzenleme ortaklık payının ilgili dönemde davalı idarece %35 olarak belirlendiği görülmektedir. Ancak bu oran üzerinden hesaplama yapılırken 6785 sayılı Yasa öncesi davacıdan %26,48 oranında alınması öngörülen ancak fiilen (94,80-79,13)=15,67 m2 olarak alınan miktarın düşülmesi gerekmekte olup aksi halin mülkiyete açık müdahale teşkil edeceği sonucuna varıldığından, dava konusu encümen kararının bu yönüyle hukuka aykırı olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Davacının 28.000,00-TL'nin faiziyle birlikte iadesi istemine gelince;
Yukarıda da açıklandığı üzere günümüzde 79,13 m2 olan ancak kök parseli 94,80 m2 olan taşınmazdan %35 oranında (94,80*0,35)=33,18 m2 DOP hesaplanıp 1956 yılında fiilen 15,67 m2 olarak kesilen miktarın düşülmesinden sonra kalan (33,18-15,67)=17,51 m2 dikkate alınarak hesaplama yapılıp (1.011,19*17,51)=17.705,93-TL tahakkuk ettirilerek ödenmesinin istenmesi gerektiğinden, davacıdan fazladan istenen (28.000,00-17.705,93)=10.294,07-TL'nin dava açma tarihi olan 28.05.2015 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesi, söz konusu tutarı aşan iade isteminin ise reddi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle; davacının itirazının kabulüne, Bursa 2. İdare Mahkemesi'nin 24/06/2016 tarih ve E:2015/663, K:2016/591 sayılı kararının bozulmasına, dava konusu işlemin iptaline, 10.294,07-TL'nin dava açma tarihi olan 28.05.2015 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davalı idarece davacıya ödenmesine, 17.705,93-TL'nin iadesi isteminin reddine, aşağıda dökümü yapılan 446,70-TL yargılama giderinden 300,00-TL'nin davacı üzerinde bırakılmasına, kalan 146,70-TL'nin davalı idarece davacıya ödenmesine, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca takdir edilen 1.000,00- TL vekalet ücretinin davalı idarece davacıya, davacı tarafından da davalı idareye ödenmesine artan posta ücretinin karar kesinleştikten sonra davacıya iadesine, bu karara karşı tebliğ tarihini izleyen günden itibaren on beş (15) gün içinde İstanbul Bölge İdare Mahkemesine karar düzeltme talebinde bulunulabileceğine, kararın taraflara tebliği için dosyanın ait olduğu mahkemeye gönderilmesine 23/11/2016 tarihinde oybirliğiyle karar verildi. (¤¤)