(2709 S. K. m. 2, 138)
İSTEMİN ÖZETİ: İstanbul Anadolu Yakası .....Başmüdürlüğüne bağlı Sancaktepe .....Merkez Müdürlüğünde memur olarak görev yapan davacının, davalı idarece şef kadrolarına atanma konusunda 13.09.2014 tarihinde yapılan görevde yükselme sınav sorularının yargı kararıyla iptal edilmesi sonucu açıklanan yeni başarı sıralaması neticesinde şef pozisyonlarını gösteren listede ismine yer verilmesi ve şef pozisyonuna atanmak üzere tarafına tercih yapma hakkı tanınması istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin 02.03.2017 tarih ve 4268 sayılı davalı idare işleminin iptali istemiyle açılan davada; dava konusu işlemin iptali yolunda İstanbul 12. İdare Mahkemesince verilen 21/09/2017 tarih ve E:2017/473, K:2017/1432sayılı kararın; yargı kararı gereğince ihdas edilen 99 adet şef kadrosunun iptaline karar verilmesi nedeniyle anılan kadroya atananların önceki pozisyonlarına döndürüldüğü, bu kapsamda davacıya şef kadrosuna atanmak üzere tercihte bulunma hakkı tanınmasının mümkün olmadığı, bu yöndeki talebinin reddi yönünde tesis edilen işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülerek kaldırılması ve işin esası hakkında yeniden karar verilmesi istenilmektedir.
SAVUNMANIN ÖZETİ: İstinaf başvurusunun reddi gerektiği savunulmaktadır.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren İstanbul Bölge İdare Mahkemesi İkinci İdare Dava Dairesince gereği görüşüldü:
Dava; İstanbul Anadolu Yakası .....Başmüdürlüğüne bağlı Sancaktepe .....Merkez Müdürlüğünde memur olarak görev yapan davacının, davalı idarece şef kadrolarına atanma konusunda 13.09.2014 tarihinde yapılan görevde yükselme sınav sorularının yargı kararıyla iptal edilmesi sonucu açıklanan yeni başarı sıralaması neticesinde şef pozisyonlarını gösteren listede ismine yer verilmesi ve şef pozisyonuna atanmak üzere tarafına tercih yapma hakkı tanınması istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin davalı idare işleminin iptali istemiyle açılmıştır.
İdare Mahkemesince "sınav sonuç listesinde davacının bulunduğu başarı sıralamasının, ataması yapılan son kişinin önünde olduğu, idarenin mağduriyetlerin oluşmasını engellemeye yönelik iradesinin şef olarak ataması yapılan son kişiyi esası aldığı, son atanan kişinin atama hakkından feragat etmesinin sadece kendisine yönelik haklar açısından sonuç doğuracağı ve diğer ilgilileri etkilemeyeceği, bu değerlendirmeler dikkate alındığında dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı" gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Anayasa'nın 138. maddesinin son fıkrasında; "Yasama ve Yürütme organları ile idare, mahkeme kararlarına uymak zorundadır, bu organlar ve idare, mahkeme kararlarına hiçbir suretle değiştiremez ve bunların yerine getirilmesini geciktiremez" kuralı yer almış, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 4001 sayılı yasa ile değişik 28. maddesinin 1. fıkrasında ise "Danıştay, Bölge İdare Mahkemeleri, İdare ve Vergi Mahkemelerinin esasa ve yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararlarının icaplarına göre, idare gecikmeksizin işlem tesis etmeye veya eylemde bulunmaya mecburdur. Bu süre hiçbir şekilde kararın idareye tebliğinden başlayarak otuz günü geçemez" hükmü ile mahkeme kararlarının aynen ve gecikmeksizin uygulanması zorunluluğu getirilmiştir.
Anılan Anayasa ve Yasa kuralları uyarınca idare, mahkeme kararlarına uymak ve kararların icaplarına göre işlem tesis etmek veya eylemde bulunmak zorundadır. İdarenin yargı kararlarının hukuksal sonuçlarını etkisiz bırakma amacına yönelik işlem tesis edemeyeceği Anayasa hükmü gereği olup, Anayasanın 2. maddesinde yer alan "Hukuk Devleti" ilkesinin doğal sonucu olarak idarenin mahkeme kararlarını “aynen" ve “gecikmeksizin” uygulamaktan başka bir seçeneği bulunmamaktadır.
Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Görevde Yükselme ve Ünvan Değişikliği Esaslarına Dair Genel Yönetmeliğin ‘Başarı sıralaması’ başlıklı 12/B maddesinde; "Görevde yükselme suretiyle ilan edilen boş kadro veya pozisyon sayısı kadar atama yapılmasında başarı puanı esas alınır. Başarı puanı, yazılı ve sözlü sınav puanlarının aritmetik ortalaması esas alınmak suretiyle tespit edilir ve kurumların resmi internet sitesinde ilan edilir...Görevde yükselme sınavında başarılı olmalarına rağmen, ilan edilen kadro veya pozisyon sayısı nedeniyle ataması yapılamayacak personelden en fazla asıl aday sayısı kadar personel, kurumlarca ihtiyaç duyulması halinde başarı sıralaması listesinde yedek olarak belirlenebilir." düzenlemesine, Geçici 10. maddesinde ise; "Kurumlar, görevde yükselme ve unvan değişikliği yönetmeliklerini bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren en geç altı ay içerisinde Devlet Personel Başkanlığının uygun görüşünü alarak bu Yönetmeliğe uygun hale getirir. Kurum yönetmelikleri yürürlüğe konuluncaya kadar mevcut yönetmeliklerin bu Yönetmeliğe aykırı olmayan hükümlerinin uygulanmasına devam edilir. Söz konusu yönetmelikler yürürlüğe konuluncaya kadar, bu Yönetmelik hükümleri çerçevesinde uygulama yapılır." düzenlemesine yer verilmiştir.
20/07/2010 tarih ve 27676 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğü giren Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketi Genel Müdürlüğü Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliği'nin " görevde yükselme yazılı sınavı" başlıklı 15. maddesinde (1) Yazılı sınava ilişkin esaslar şunlardır: a) Yazılı sınav, konu başlıklarına duyuruda yer verilmek suretiyle Kuruluşça belirlenecek konularda yapılır. b) Yazılı sınav Kuruluşça yapılabileceği gibi Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi, Milli Eğitim Bakanlığı, Türkiye ve Orta Doğu Amme İdaresi Enstitüsü Genel Müdürlüğüne veya yükseköğretim kurumlarından birisine yaptırılabilir. c) Yazılı sınav, yüz tam puan üzerinden değerlendirilir. Yazılı sınavda başarı puanı en az 70’tir." hükmüne, "başarı puanı" başlıklı 15/B maddesinde "(1) Görevde yükselme suretiyle ilan edilen boş kadro veya pozisyon sayısı kadar atama yapılmasında başarı puanı esas alınır. Başarı puanı, şube müdürü ve müdür kadro ve pozisyonlarına atanacaklar için sözlü sınav; diğer kadro veya pozisyonlara atanacaklar için yazılı sınav puanı esas alınmak suretiyle tespit edilir ve kuruluşun internet sitesinde ilan edilir. Başarı puanlarının eşit olması halinde, sırasıyla; a) Hizmet süresi fazla olanlara, b) Kuruluştaki hizmet süresi fazla olanlara, c) Daha üst öğrenimi bitirmiş olanlara, ç) Üst öğrenim mezuniyet notu yüksek olanlara, öncelik verilir. (2) Görevde yükselme sınavında başarılı olmalarına rağmen, ilan edilen kadro veya pozisyon sayısı nedeniyle ataması yapılamayan personelden, Sınav Kurulunca ihtiyaç duyulması halinde asıl aday sayısını aşmayacak kadar aday yedek olarak belirlenebilir." hükmü, "sınav kurulunun görevleri" başlıklı 18. maddesinde " (1) Sınav kurulu; sınavların yapılması, sınav sonuçlarının ilanı, itirazların sonuçlandırılması, sözlü sınava çağrılacak aday sayısının belirlenmesi ve sınavlara ilişkin diğer işleri yürütür. İlan edilen kadro ve pozisyonların nitelikleri dikkate alınarak sınav konuları, konuların ağırlıkları ve ilgili diğer hususlar Sınav Kurulunca belirlenir." hükmü, "sınav sonuçlarının açıklanması ve itiraz" başlıklı 19. maddesinde " (1) Sınav kurulu, kendisine intikal ettiği tarihten itibaren beş iş günü içerisinde sınav sonuçlarını kuruluşun internet sitesinde ilan eder. (2) Adaylar, ilandan itibaren beş iş günü içerisinde sınav sonuçlarına itiraz edebilir. (3) Yapılan sınavlarda hatalı sorulara tekabül eden puanlar eşit şekilde diğer sorulara dağıtılır." hükmü, "sınavı kazananların atanması" başlıklı 20. maddesinde "atanmaya hak kazanan personel, başarı sıralaması listesinin kesinleşmesini müteakip başarı puanlarına göre atanır. (2)Tercih alınması durumunda ise başarı puanları esas alınarak ilgili personelin tercihlerine göre atamaları yapılır. (3) Duyurulan kadro veya pozisyonlardan; a) Atanma şartlarını taşımadıkları için sınavların geçersiz sayılması veya bu sebeple atamaların iptal edilmesi, atanılan göreve geçerli bir mazeret olmaksızın süresi içinde başlanmaması ya da atanma hakkından vazgeçilmesi, b) Emeklilik, ölüm, memurluktan çekilme veya çıkarılma, başka unvanlı kadro veya pozisyonlara ya da başka bir kuruma naklen atanma, sebepleriyle boş kalan veya boşalanlara, başarı sıralamasının ilan edildiği tarihten itibaren altı aylık süreyi aşmamak üzere aynı unvanlı kadro veya pozisyonlar için yapılacak müteakip sınava ilişkin duyuruya kadar, 15/B maddesine göre belirlenmiş olması halinde yedekler arasından başarı sıralamasına göre atama yapılabilir. (4) Haklarında atama şartlarının kaybedilmesini gerektirecek nitelikteki eylemlerinden dolayı adli veya idari bir soruşturma veya kovuşturma bulunanların atamaları, soruşturma veya kovuşturma sonuçlanıncaya kadar bekletilir. Sınavın yapılmasından önce ya da sınav yapıldıktan sonra atanma şartlarından herhangi birini kaybedenlerin atamaları yapılmaz, yapılmış ise iptal edilir. (5) Görevde yükselme sınavına herhangi bir sebeple katılamayanlar ile başarısız olan veya yedeklerden altı ay içindeki müteakip sınava ilişkin duyuruya kadar atanmamış olanlar ya da atanma haklarından herhangi bir sebeple feragat edenler, aynı unvanlı kadro veya pozisyonlara yapılacak atamalar için bu Yönetmelikte öngörülen bütün usul ve esaslara tabidir." hükmü yer almaktadır.
Dava dosyasının incelenmesinden; davacının İstanbul Anadolu Yakası .....Başmüdürlüğüne bağlı Sancaktepe .....Merkez Müdürlüğünde memur olarak görev yapmakta iken davalı idare bünyesinde münhal şef pozisyonlarından .....Merkez Müdürlükleri için 191, Posta-Kargo İşletme ve Dağıtım Merkezi Müdürlükleri Grubu için 115 olmak üzere toplam 306 pozisyon için 13.09.2014 tarihinde yapılan Şef Görevde Yükselme sınavına (.....Merkez Müdürlükleri Grubu alımına yönelik) katıldığı ve sınav sonucunda 79,48 puanla 271.sırada (80.yedek) yer aldığı, anılan sınavda başarılı olanların tercihlerine göre atamaları yapıldıktan sonra yazılı sınavda sorulan sorulardan bir kısmının yargı kararları ile iptal edilmesi nedeniyle sınav kurulu tarafından yapılan yeniden değerlendirme sonrasında davacının puanının (80,26), başarı sıralamasındaki yerinin ise (287.) olarak değiştiği, bu son durumda ilk sınav sonuçlarına göre .....Merkez Müdürlükleri Grubunda halen görevde olan 23 ve Posta-Kargo İşleme ve Dağıtım Merkezi Müdürlükleri Grubunda 33 personelin atanamaz duruma düştüğü, yargı kararının uygulanması bakımından 11.11.2015 tarihli toplantıda alınan karar çerçevesinde Merkez Müdürlüklerinde halen görevli olup 263. sıraya gerileyen …..'un sıralamadaki yerinin üzerinde olan merkez grubu için 72 şef pozisyonunun tercih listesine ilave edilmesi hususunun Genel Müdürlük onayına sunulmasına karar verildiği ve 19.11.2015 tarihli olur ile ek pozisyon tahsisi yapıldığı, davacı tarafından, 306 adet pozisyona ilave edilecek pozisyon sayısı belirlenirken ……'un yerine davalı idarenin ilk sınav sonuçları neticesinde gerçekleştirilen şef atamalarında Doğubeyazıt .....Merkez Müdürlüğü'ne şef olarak atanan, 12.11.2015 tarihinde daha önceki görev yerine atanma isteminde bulunan ve nihai başarı listesinin 295. sırasında yer alan …… isimli memurun baz alınarak kendisinin yeni oluşan başarı listesinin 287.sırasında yer alması nedeniyle tarafına tercih hakkı tanınması talebiyle 27.02.2017 tarihli dilekçe ile davalı idareye başvurduğu, davalı idarenin 02.03.2017 tarih ve 4268 sayılı işlemiyle talebinin reddedilmesi üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlıkta, davalı idare tarafından gerçekleştirilen uygulamanın, yargı kararının yerine getirilmesi bakımından yapılan yeniden değerlendirme sonucunda, sınavda başarı olanların şef pozisyonuna yerleştirilmesi ve atanamaz duruma düşen kişiler için ise kurumun ihtiyaçları ve kurum çalışanlarının yaşayabilecekleri mağduriyetler gözetilerek takdir hakkı kapsamında gerçekleştirilen bir uygulama olduğu, davacı tarafından, yeni kadro tahsisinde ilk sınavda başarılı olup şef kadrosuna ataması yapılan kişilerin baz alınması nedeniyle nihai listede kendisinden sonra yer alan kişinin dikkate alınması ve kendisine tercih yapma hakkı tanınması isteminin ise, davalı idarenin yargı kararını yerine getirme zorunluluğu bulunmasına rağmen yeni pozisyon tahsisinde tümüyle tasarruf hakkı sahibi olması karşısında yerinde olmadığı açıktır.
Diğer taraftan, .....personelinin görevde yükselmesinin ancak yapılacak yazılı sınav ile mümkün olduğu, sınava ilişkin duyurunun yazılı sınavdan en az bir ay önce yapılması ve bu duyuruda asıl aday sayısı ile bu aday sayısını aşmamak kaydıyla tespit edilecek yedek aday sayısının da belirtilmesi gerektiği açık olup, görevde yükselmenin yazılı sınava tabi olmadan veya yedek aday belirlenmeyen bir duyuruda asıl aday sayısından fazla personelin görevde yükselmesinin yapılabileceğine ilişkin herhangi bir düzenlemenin bulunmadığı, yargı kararı öncesi şef olarak atananların mağduriyet yaşamaması ve iş barışının bozulmaması amacıyla ilk yerleştirme sonuçlarına göre son sırada yerleşen adayın üzerinde puan alan adayların tamamı için olmak üzere 99 adet ilave şeflik pozisyonunun belirlenmesinin yasal dayanağının olmadığı gerekçesiyle Ankara 7.İdare Mahkemesinin 28.04.2017 tarih ve E:2016/631, K:2017/1486 sayılı kararıyla 99 adet şef pozisyonunun kaldırılması ve bu pozisyonlar için görevde yükselme sınavı yapılması yönündeki başvurunun reddine dair 06.01.2016 tarihli davalı idare işleminin iptaline karar verildiği ve bu karara karşı yapılan istinaf başvurusunun Ankara Bölge İdare Mahkemesi Üçüncü İdari Dava Dairesinin 01.11.2017 tarih ve E:2017/2355, K:2017/2219 sayılı kararı ile reddedildiği görülmektedir.
Buna göre, idari yargı mercilerince verilen iptal kararlarının idari işlemin tesis edildiği tarihe kadar geriye yürüyeceği; iptaline karar verilen işlemin iptal kararından itibaren değil, idarece tesis edildiği tarihten itibaren ortadan kalkacağı; idari yargı mercii tarafından bir idari işlem hakkında verilen iptal hükmünün, o işlemin tesisinden önceki hukuki durumu ortaya koyacağı; iptaline karar verilen bir idari işlemin hiç tesis edilmemiş gibi kabul edileceği ve hukuk aleminde herhangi bir sonuç doğurmayacağı idare hukukunun bilinen ilkelerinden olup, davalı idare bünyesinde münhal bulunan 306 adet şef pozisyonuna yedek aday belirlenmeksizin yapılan sınav sonucu oluşan başarı listesine göre atama yapıldıktan sonra, görevde yükselme sınavına tabi olmadan 99 adet ilave şef pozisyonu ihdas edilmesinin yasal dayanağının bulunmadığının kesinleşmiş yargı kararı ile ortaya konulmuş olması karşısında ve davalı idarenin görevde yükselme yazılı sınav sorularından bazılarının iptali yönündeki yargı kararı gereğinin yerine getirilmesi bakımından oluşan yeni başarı listesine göre atama yapmak konusunda bağlı yetki içerisinde bulunmakla birlikte, ilan edilen kadro sayısını aşacak şekilde ilave pozisyon ihdasında tasarruf hakkı sahibi olduğu, bu hususta davalı idarenin yargı kararı ile zorlanmasına da imkan bulunmadığı dikkate alındığında, davacının ilave 99 adet şef pozisyonuna 32 adet daha pozisyon ilave edilmesi sonucunu doğuracak şekilde listenin 295.sırasındaki personelin baz alınarak tarafına tercih ve atanma hakkı tanınması yönündeki başvurusunun reddine dair dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle; davalı idare istinaf başvurusunun kabulüne, dava konusu işlemin iptali yolundaki İstanbul 12. İdare Mahkemesince verilen 21/09/2017 tarih ve E:2017/473, K:2017/1432 sayılı kararın kaldırılmasına, davanın reddine, aşağıda dökümü yapılan 211,50-TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına, istinaf safhasında davalı idarece yapılan 40,50-TL posta gideri ile Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca takdir edilen 1.090,00-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine, davalı idarenin harçtan muaf olması nedeniyle istinaf aşamasında alınmayan 85,70-TL istinaf başvurma harcının davacıdan tahsili için Mahkemece ilgili vergi dairesine harç tahsil müzekkeresi yazılmasına, posta gideri için alınan paranın kullanılmayan kısmının ilgilisine iadesine, kararın taraflara tebliği için dosyanın ait olduğu Mahkemeye gönderilmesine, 26.06.2018 tarihinde oybirliği ile kesin olarak karar verildi. (¤¤)