(657 S. K. m. 72, 74, 76) (3359 S. K. Ek. m. 3, 4)
İSTEMİN ÖZETİ: ...... Üniversitesi Tıp Fakültesi Temel Tıp Bilimleri Bölümü Tıbbi Biyokimya Anabilim Dalı'nda tıpta uzmanlık eğitimini tamamlayarak Uzman Tabip olan davacı tarafından, 67. Dönem Devlet Hizmet Yükümlülüğü kapsamında yapılacak olan atamasında, eşinin ........... Devlet Hastanesi'nde Acil Tıp Uzmanı olarak çalıştığından bahisle eş durumu mazeretinin gözetilerek İzmir iline atanması talebiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davada; davacının eşinin 4924 sayılı Kanun kapsamında Karşıyaka Devlet Hastanesi'nde Acil Tıp Uzmanı olarak görev yapmakta olup naklen atanmasının mümkün olmadığı ve sözleşme süresinin henüz dolmadığı göz önünde bulundurulduğunda, aile bütünlüğünün korunması için eşinin görev yaptığı İzmir iline eş durumu mazereti kapsamında atamasının yapılması gerekirken, talebinin reddine ilişkin dava konusu işlemde Anayasayla güvence altına alınmış olan aile birliği kurumuna, hukuka ve yasal mevzuat hükümlerine uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar veren İzmir 5. İdare Mahkemesinin 09/03/2017gün ve E:2016/200, K:2017/389 sayılı kararının; Anayasa Mahkemesinin zorunlu hizmete tabi tüm personelin mazeret tayin taleplerinin kurumlarca hak ihlaline sebep olmayacağına dair kararlarının bulunduğu, Danıştay İdari Dava Dairelerinin de stratejik personel ataması ile ilgili kurallar konusunda kurum Yönetmeliğinde getirilen düzenlemenin hukuka uygun olduğu ve bu çerçevede Genel Yönetmelik de dahil olmak üzere üst hukuk normlarına aykırılık bulunmadığına karar verdiği, davacının talebi doğrultusunda işlem tesis edilmesinin Devlet Hizmet Yükümlülüğü Kanununun amacına ters düşeceği, dava konusu işlemin hizmet gereklerine uygun olduğu ileri sürülerek istinaf yoluyla kaldırılması istenilmektedir.
SAVUNMANIN ÖZETİ: Davacının eşinin halen Karşıyaka Devlet Hastanesinde 4924 sayılı Kanuna tabi hekim olarak görev yaptığı ve sözleşme süresinin henüz dolmadığı, dava konusu işlemin uygulanması durumunda aile birliği ve bütünlüğünün bozulacağı belirtilerek istinaf başvurusunun reddi gerektiği savunulmaktadır.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren İzmir Bölge İdare Mahkemesi 1. İdari Dava Dairesince işin gereği görüşüldü:
Dava, ...... Üniversitesi Tıp Fakültesi Temel Tıp Bilimleri Bölümü Tıbbi Biyokimya Anabilim Dalı'nda tıpta uzmanlık eğitimini tamamlayarak Uzman Tabip olan davacı tarafından, 67. Dönem Devlet Hizmet Yükümlülüğü kapsamında yapılacak olan atamasında, eşinin ........... Devlet Hastanesi'nde Acil Tıp Uzmanı olarak çalıştığından bahisle eş durumu mazeretinin gözetilerek İzmir iline atanması talebiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılmıştır.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun “Yer Değiştirme Suretiyle Atanma” başlıklı 72. maddesinin 1. fıkrasında; "Kurumlarda yer değiştirme suretiyle atanmalar; hizmetlerin gereklerine, özelliklerine, Türkiye’nin ekonomik, sosyal, kültürel ve ulaşım şartları yönünden benzerlik ve yakınlık gösteren iller gruplandırılarak tespit edilen bölgeler arasında adil ve dengeli bir sistem içinde yapılır.", 2. fıkrasında; yeniden veya yer değiştirme suretiyle yapılacak atamalarda; aile birimini muhafaza etmek bakımından kurumlar arasında gerekli koordinasyon sağlanarak memur olan diğer eşin de isteği halinde ataması, atamaya tabi tutulan memurun atandığı yere 74 ve 76 ncı maddelerde belirtilen esaslar çerçevesinde yapılacağı, yer değiştirme suretiyle atanmaya tabi memurun atandığı yerde eşinin atanacağı teşkilatın bulunmaması ya da teşkilatı olmakla birlikte niteliğine uygun münhal bir görev bulunmaması ve ilgilinin de talebi halinde, bu personele eşinin görev süresi ile sınırlı olmak madde içeriğinde belirtilen şartlarda izin verilebileceği, son fıkrasında; "Memurların atanamayacakları yerler ve bu yerlerdeki görevler ile kurumların özellik arz eden görevlerine atanabilmeleri için hangi kademelerde ne kadar hizmet etmeleri gerektiği ve yer değiştirme ile ilgili atama esasları Devlet Personel Başkanlığınca hazırlanacak bir yönetmelikle belirlenir. Kurumlar atamaya tabi olacak personeli için bu yönetmelik esaslarına göre Devlet Personel Başkanlığının görüşünü almak suretiyle bir personel ve atama planı hazırlar." hükümlerine yer verilmiştir.
Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına Dair Yönetmelik'in "Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarda Göz Önünde Bulundurulacak Hususlar" başlıklı 9. maddesinde: "Yer değiştirme suretiyle atanmalar, Devlet Memurlarının dengeli bir şekilde dağılımını sağlamak için öğrenimi, uzmanlığı, iş tecrübesi, mesleki bilgisi gibi özellikleri ile boş kadro durumu gözönünde bulundurularak kurumlarınca hazırlanan bir plan dahilinde yapılır.", "Memurun İsteği Üzerine Yapılabilecek Yer Değiştirmeler" başlıklı 12. maddesinde; "Sağlık, aile birliği ve can güvenliği mazeretlerinin belgelendirilmesi halinde, hizmet bölgelerindeki ve/veya hizmet alanlarındaki zorunlu çalışma süreleri tamamlanmadan memurun isteği üzerine yer değiştirme suretiyle ataması yapılabilir.", 14. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinde, aile birliği mazeretine dayanarak yer değişikliğinin, eşlerin farklı kurumda çalışıyor olması halinde kurumlar arasında gerekli koordinasyon sağlanmak suretiyle her iki kurumun da öncelikli hizmet ihtiyacının bulunduğu yere atanması suretiyle yapılabileceği, son fıkrasında ise; "Genel sağlık bakımından önemi haiz sağlık personeli hakkında özel yönetmelikte düzenleme yapılması kaydıyla birinci fıkranın (d) bendine ilişkin farklı usul ve esaslar belirlenebilir." düzenlemeleri yer almıştır.
Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmelik hükümlerine dayanılarak hazırlanan ve dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan26/03/2013 tarih ve 28599 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Sağlık Bakanlığı ve Bağlı Kuruluşları Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği'nin 04/04/2015 tarih ve 29316 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Yönetmelikle değişik "Bir mazerete dayanan atamalar" başlıklı 18. maddesinde "(1) Personelin aşağıda belirtilen mazeretleri belgelendirmesi ve talebi üzerine hizmet bölgelerindeki veya hizmet gruplarındaki zorunlu çalışma süreleri tamamlanmadan yer değiştirme suretiyle ataması yapılabilir.
a) Sağlık durumu, b) Aile birliği, c) Can güvenliği.
(2) Bu mazeretlerin değerlendirilmesinde birinci fıkrada belirtilen öncelik sırası esas alınır. Mazeret durumu haksız bir kazanıma neden olamaz.
(3) Müracaatlar, gerekli belgelerle birlikte personelin kadrosunun bulunduğu teşkilata göre il müdürlüklerine, müdürlüklere veya birliklere yapılır. Mazerete dayalı atamalar Bakanlık ve bağlı kuruluşlarınca il müdürlüğü, müdürlük veya birlik emrine yapılır. Münhal kadrosu bulunmayan İl’e, birliğe ve sağlık birimine atama yapılamaz.
(4) 16 ncı maddenin ikinci fıkrasının (g) bendine göre atananlar öğrenim durumları ile ilgili belgeyi her eğitim ve öğretim yılı başlangıcında, sağlık ve aile birliği mazereti nedeniyle görev yeri değiştirilen personel ise, mazeretlerinin devam ettiğine dair belgeleri, her yıl Ocak ayında çalıştığı kuruma bildirmekle yükümlüdür. İl müdürlükleri, müdürlükler ve birlikler mazereti sona eren personelin belgelerini 15 gün içerisinde Bakanlığa veya bağlı kuruluşlarına intikal ettirir.
(5) 16 ncı maddenin ikinci fıkrasının (g) bendine göre atanmış olup atanma gerekçeleri ortadan kalkan personel ile sağlık ve aile birliği mazereti sona eren personelin bulunduğu il, 5 ve 6 ncı hizmet bölgesinde veya C ve D hizmet grubunda ise talebi hâlinde yerinde bırakılır. Aksi hâlde eski görev yerine veya eski görev yerleri esas alınarak, 26 ncı madde hükümlerine göre atanırlar. Eski görev yeri bulunmayanlar ise; görev yaptıkları yer esas alınarak 26 ncı madde hükümlerine göre atanırlar. Ayrıca, Devlet hizmeti yükümlülüğünü tamamlamadan sağlık ve aile birliği mazereti sona eren Devlet hizmeti yükümlüleri, tercihleri alınarak ilk Devlet hizmeti yükümlüsü kurasıyla atanırlar." düzenlemesi, “Aile birliği mazeretine bağlı yer değişikliği" başlıklı 20. maddesinde de (1) Eşlerin ikisinin de Bakanlık veya bağlı kuruluşlarda kamu personeli olması hâlinde;
a) Astlık üstlük sıralaması esas alınarak astın görev yeri üste bağlı olarak değiştirilir. Üstlük astlık sıralaması; Bakanlık ve Bağlı Kuruluş Merkez Teşkilatı kadroları, il sağlık müdürü/halk sağlığı müdürü/genel sekreter, başkan, hastane yöneticisi, başhekim, eğitim görevlisi, başasistan, yan dal uzmanları, uzman tabipler, uzman diş tabipleri, tabipler, diş tabipleri ve diğer sağlık personeli şeklindedir.
b) Her iki eşin birinci fıkranın (a) bendindeki aynı sıralama grubunda yer alması halinde aile birliğinin D veya C hizmet grubu bir ilde sağlanması esastır. D veya C hizmet grubunda aile birliğinin sağlanamaması halinde; her iki eşin unvan ve branşında eşlerinin görev yaptığı ilin standardına göre doluluk oranı az olan ilde aile birliği sağlanır. Doluluk oranlarının da eşit olması halinde; aynı hizmet bölgesinde görev yapan eşlerden yer değiştirme talebinde bulunanın, farklı hizmet bölgelerinde görev yapan eşlerden ise üst hizmet bölgesinde görev yapan personelin görev yeri değiştirilir...." düzenlemesi yer almış, 4. maddesinin, birinci fıkrasının, (m) bendinde; stratejik personel; Tıpta ve diş hekimliğinde uzmanlık eğitimi mevzuatına göre uzman olmuş uzman tabip, uzman (TUTG), tabip, uzman diş tabibi, diş tabibi ve eczacı unvanındaki personel olarak tanımlanmıştır.
3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu'nun ek 3. maddesinde; "İlgili mevzuata göre yurt içinde veya yurt dışında öğrenimlerini tamamlayarak tabip, uzman tabip ve yan dal uzmanlık eğitimini tamamlayarak uzman tabip unvanını kazananlar, her eğitimleri için ayrı ayrı olmak kaydı ile Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı tarafından hazırlanan İlçelerin Sosyo-Ekonomik Gelişmişlik Sıralamasında yer alan yerleşim yerlerinde, madde içeriğinde belirtilen belirli bir süre, Sağlık Bakanlığı veya Sağlık Bakanlığınca uygun görülen Milli Savunma Bakanlığı ve diğer kuruluşlarda Devlet memuru veya ilgililerin talebi halinde 10.7.2003 tarihli ve 4924 sayılı Kanuna tâbi sözleşmeli sağlık personeli olarak Devlet hizmeti yapmakla yükümlü oldukları, bu süreler ihtiyaca göre Sağlık Bakanlığının teklifi üzerine Bakanlar Kurulu kararı ile kısaltılabileceği, ek 4. maddesinin ikinci fıkrasında; "Eş durumu ve sağlık mazereti nedeniyle yapılacak atamalar hariç personelin görev yerleri, tercih hakkı verilmek sureti ile kurayla belirlenir." hükümlerine yer verilmiştir.
Anılan mevzuat hükümleri uyarınca Sağlık Bakanlığınca yüklenilen sağlık hizmetinin etkili ve verimli yürütülmesini, sağlık hizmeti ve sağlık personelinin ülke düzeyinde dengeli dağılımını sağlamak amacıyla Sağlık Bakanlığına yürüttüğü kamu hizmetinin gereklerini saptama, istihdam politikasını belirleme, Bakanlığa bağlı her kademedeki sağlık hizmetlerini planlama ve programlama, yürütme, takip ve denetim altında bulundurma ve bu kapsamda düzenleme yapma yetkisi tanınmıştır.
Dava dosyasının incelenmesinden; davacının eşinin Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumu İzmir Kamu Hastaneleri Birliği Kuzey Genel Sekreterliği Karşıyaka Devlet Hastanesinde 4924 sayılı Kanuna tabi Acil Tıp Uzmanı olarak görev yaptığı, ...... Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Biyokimya Anabilim Dalında uzmanlık eğitimini tamamlayan davacının, eş durumu mazeretinin dikkate alınarak 67. Dönem Devlet Hizmet Yükümlülüğü mazeret kurasına katılma (İzmir'e atanma) talebinin Sağlık Bakanlığı ve Bağlı Kuruluşları Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği'nin 18. maddesi uyarınca reddine ilişkin davalı idare işleminin iptali istemiyle görülmekte olan davanın açıldığı anlaşılmıştır.
Tıpta uzmanlık eğitimini tamamlayanların, sosyo-ekonomik gelişmişlik sıralamasına göre, 3359 sayılı Kanunda belirtilen grup ilçe merkezlerinde belirli bir süre ile zorunlu Devlet hizmeti yapmakla yükümlü kılınmıştır. Uzmanlık Başvurusunda bulunanların, bu statü hukukunu bilerek başvuruda bulunmaktadır.
Hukuki durumları (statüleri) 657 sayılı Kanun, özel yasalar ve kurumsal nitelikte yasa ve yönetmeliklerle düzenlenmiş olan kamu görevlilerinin bu statüde kaldıkları sürece, görevlerine ilişkin olarak, öncelikle söz konusu Yasa ve Yönetmelikte düzenlenmiş bulunan kurallara uymakla bu kuralların ve kamu hizmetinin gereklerine uygun davranmakla yükümlü olduklarının kabulü gerekmektedir. Aksi halin, yani statünün gereklerinin ikinci sıraya alınmasının, kamu hizmetlerini yürütmek amacı ile kurulmuş olan kamu kurumlarının görevlerini yerine getirmekte zorlanmalarına, giderek görevlerini aksatmalarına neden olabileceği ve personelin istihdamı konusunda genel kabul görmüş, coğrafi bölge esası, ihtiyaca göre istihdam ve personelin birimler arasında dengeli dağılımı gibi belirli ilkelerin uygulanmasını engelleyecektir.
Bu bağlamda, idarece eş durumu başvuruları değerlendirilirken, sunulan kamu hizmetinin niteliği ve bu hizmetten yararlanacakların durumunun da değerlendirilmesi gerektiği, başvurunun doğrudan atama sonucunu doğurmadığı da açıktır.
Belirtilen bu durum itibarıyla, ...... Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Biyokimya Anabilim Dalında uzmanlık eğitimini tamamlayan davacının, yukarıda alıntısı yapılan Yönetmelik gereği stratejik personel olduğu, "stratejik personel" kavramının ortaya çıkarılış amacının kısıtlı hekim kapasitesi içerisinde sağlık hizmetlerinin etkin bir planlama sistemi uygulanarak tüm vatandaşlara eşit bir şekilde sunulmasının sağlanması amacının gerçekleştirilmesine hizmet etmek olması nedeniyle, kamu yararı ve hizmet gerekleri gözönünde tutularak stratejik personel olan davacının eş durumu mazeretinin dikkate alınarak 67. Dönem Devlet Hizmet Yükümlülüğü mazeret kurasına katılma (İzmir'e atanma) talebinin, Sağlık Bakanlığı ve Bağlı Kuruluşları Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği'nin 18. maddesi uyarınca reddedilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık görülmemiştir.
Açıklanan nedenlerle; istinaf başvurusunun kabulüne, İzmir 5. İdare Mahkemesinin 09/03/2017gün ve E:2016/200, K:2017/389 sayılı istinaf başvurusuna konu kararının kaldırılmasına, davanın reddine, davacı tarafından yapılan aşağıda dökümü gösterilen dava yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına, istinaf başvuru aşamasında davalı idarece yapılan 36,00-TL yargılama gideri ile Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca belirlenen 990,00-TL vekalet ücretinin davacı tarafından davalı idareye verilmesine, istinaf başvuru aşamasında Harçlar Kanunu'nun 13/j maddesi uyarınca davalıdan alınmayan 85,70-TL istinaf başvuru harcının davacıdan tahsiline, yatırılan posta gideri avansından artan miktarın mahkemesince yatırana iadesine, 24/10/2017 tarihinde oybirliği ile kesin olarak karar verildi. (¤¤)