(2576 S. K. m. 5, 6) (2464 S. K. m. 97) (5393 S. K. m. 15)
Davacı ... MARKET BAKIRKÖY ALIŞVERİŞ HİZMETLERİ TİC.LTD.ŞTİ vekili AV.... tarafından, 2013 yılına dair preslenmiş çöp toplama bedeli olarak aylık 3.600,00- TL belirlenmesine dair Belediye Encümeni'nin 16.01.2013 tarih ve 2013/73 Sayılı kararı ile 2014 yılı için tahakkuk eden çöp toplama ücretinin ödenmesi ve Belediye Encümen kararı uyarınca 2015 yılı için çöp toplama ücretinin 4.000,00 -TL belirlenmesine dair 13.01.2015 tarih ve 6 Sayılı işlemin iptali istemiyle NİLÜFER BELEDİYE BAŞKANLIĞI'na karşı açılan davada, Bursa 1. İdare Mahkemesi'nin 26/11/2015 tarihli, E:2015/1212, K:2015/1331 Sayılı kararıyla davanın görev yönünden reddedilip, dosyanın gönderildiği Bursa 2. Vergi Mahkemesi Hakimliğince verilen 29/05/2017 tarihli, E:2017/426, K:2017/893 Sayılı kararla uyuşmazlığın çözümünde idare mahkemesinin görevli olduğu sonucuna ulaşılarak, davanın görev yönünden reddedilmesi üzerine, görevli mahkemenin belirlenmesi için gönderilen dosya incelenip, gereği görüşüldü:
2576 Sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanunun 5. maddesinde, idare mahkemelerinin, vergi mahkemelerinin görevine giren davalarla ilk derece Danıştay'da çözümlenecek olanlar dışındaki iptal davaları ile tam yargı davalarını ve genel hizmetlerden birinin yürütülmesi için yapılan idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara dair davaları çözümleyeceği; aynı Kanunun 6. maddesinde ise, vergi mahkemelerinin genel bütçeye, il özel idareleri, belediye ve köylere ait vergi, resim ve harçlar ile benzeri mali yükümler ve bunların zam ve cezaları ile tarifelere dair davaları ve bu konulardaki 6183 Sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkındaki Kanunun uygulanmasına dair davaları çözümleyeceği belirtilmektedir.
2464 Sayılı Belediye Gelirleri Kanununun "ücrete tabi işler" başlıklı 97. maddesinde; "Belediyeler bu Kanunda harç veya katılma payı konusu yapılmayan ve ilgililerin istemine bağlı olarak ifa edecekleri her türlü hizmet ( ... ) (1) için belediye meclislerince düzenlenecek tarifelere göre ücret almaya yetkilidir. Belediye'ye tekel olarak verilmiş işler kendi özel hükümlerine tabidir." kuralına yer verilmiştir.
5393 Sayılı Belediye Kanununun "belediyenin yetkileri ve imtiyazları" başlıklı 15/d maddesinde; "Özel kanunları gereğince belediyeye ait vergi, resim, harç, katkı ve katılma paylarının tarh, tahakkuk ve tahsilini yapmak; vergi, resim ve harç dışındaki özel hukuk hükümlerine göre tahsili gereken doğal gaz, su, atık su ve hizmet karşılığı alacakların tahsilini yapmak veya yaptırmak." belediyenin yetki ve imtiyazları arasında sayılmıştır.
27.10.2010 tarihli ve 27742 Sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Atıksu Altyapı ve Evsel Katı Atık Bertaraf Tesisleri Tariflerinin Belirlenmesinde Uyulacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmeliğin "tanımlar" başlıklı 4/m maddesinde, ücret; "26.05.1981 tarihli ve 2464 Sayılı Belediye Gelirleri Kanununun Mükerrer 44. maddesi hükmü gereği çevre temizlik vergisi ile aynı Kanunun 87. maddesi uyarınca kanalizasyon harcamalarına katılma payı ve 2560 Sayılı Kanun'un 13. maddesi uyarınca alınan kullanılmış suları uzaklaştırma bedelini de içerecek şekilde; atıksu ve evsel katı atık ile ilgili verilen tüm hizmetler karşılığında tam maliyet esaslı tarifeye göre belirlenen toplam sistem maliyetini karşılamak üzere evsel katı atık ve atıksu hizmetlerinden yararlananlar tarafından ödenmesi gereken parasal değeri, ifade eder." şeklinde tanımlanmıştır.
Aynı Yönetmeliğin "abonelik" başlıklı 10. maddesinde ise; "Atıksu altyapı yönetimlerinin hizmet vermekle yükümlü olduğu tüm gerçek ve tüzel kişilerin abone olması zorunludur", kuralına "hizmet sözleşmesi" başlıklı 12. maddesinde de; "her bir abone için toplam sistem maliyeti o aboneye verilen veya verilecek hizmete göre hesaplanır. Atıksu altyapı yönetimleri ve/veya evsel katı atık idareleri hizmetten yararlanan ve/veya yararlanacak her abone karşılıklı sözleşme yapmakla yükümlüdürler." düzenlemesine yer verilmiştir.
Anılan düzenlemeleri değerlendiren Uyuşmazlık Mahkemesi, 09.05.2016 tarih ve E:2016/266; K:2016/305 Sayılı kararında; idarenin faaliyet alanıyla ilgili olarak yürürlüğe koyduğu yönetmelik ile buna dayanan tarife kararlarının yargısal denetiminin idari yargı yerinde -idare mahkemeleri; abonman sözleşmesine dayanan bir alacak- borç ilişkisi kapsamındaki atık su bedelinin tahsiline dair davaların ise adli yargı yerinde görülüp çözümlenmesi gerekmekte olup, uygulama bu doğrultuda istikrar kazandığını belirtmiştir. Ayrıca kararda, su ve kanalizasyon hizmetleri özel bir kanun ile düzenlenmeyen belediyeler bakımından katı atık ve/veya atık su bedelinin vergi benzeri mali bir yükümlülük mü, yoksa özel hukuk ilişkisine dayalı bir ücret mi olduğu hususunun belirlenmesinde abonelik ilişkisinin, abonelik sözleşmesinin belirleyici olduğu vurgulanmıştır.
Dosyanın incelenmesinden: davacıya ait iş yerinden çıkan katı atığın davalı Belediye tarafından bu iş için tahsis edilmiş standart araçlar ile toplanmasının mümkün olmadığının anlaşılması üzerine, çıkan katı atığın preslenmesi için özel araçlar tahsis edildiği, davacının istemi üzerine sunulan bu hizmet sebebiyle Belediye Encümeninin 2013/73 Sayılı kararı ile aylık 3.600,00- TL alınmasının kararlaştırıldığı; bu karar doğrultusunda 2014 yılı için tahakkuk ettirilen tutarın ödenmesi ve yine anılan karar uyarınca 2015 yılı için çöp toplama ücretinin 4.000,00 -TL belirlenmesine dair 13.01.2015 tarih ve 6 Sayılı işlemin tebliği üzerine anılan işlemlerin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır.
İdari Yargı Düzeninde özel görevli yargı yeri olarak vergi mahkemelerinin görev alanı, 2576 Sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanunun 3410 Sayılı Kanun'un 2. maddesiyle değişik 6. maddesinde gösterilmiştir. Bu maddenin (a) bendine göre; vergi mahkemeleri, genel bütçeye, il özel idareleri, belediye ve köylere ait vergi, resim ve harçlar ile benzeri mali yükümler ve bunların zam ve cezaları ile tarifelere dair davaların; (b) bendine göre, (a) bendindeki konularda 6183 Sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun uygulanmasına dair davaların; (c) bendine göre ise, diğer kanunlarla verilen işlerin çözümüyle görevlidir. Öte yandan; aynı Kanunun 5. maddesinde de, vergi mahkemelerinin görevine giren davalarla ilk derecede Danıştayda çözümlenecek olanlar dışında, maddede belirtilen davaların idare mahkemelerince karara bağlanacağı hüküm altına alınmıştır.
Sözü edilen hükümlere göre, vergi mahkemelerinin bir davaya bakabilmeleri, sayılan davalardan birinin bulunması koşuluyla olanaklıdır. Olayda ise, davalı idarece kararlaştırılan ücret; herhangi bir abonelik sözleşmesine dayamadığı gibi söz konusu ücret vergi, resim, harç ve benzeri mali yüküm niteliğindeki alacaklardan olmadığından ve bir tarife dayalı olarak tahsil edilmediğinden vergi mahkemelerinin görev alanını belirleyen maddede sayılan davalardan birine konu edilebilecek türde değildir. Dolayısıyla; uyuşmazlık, vergi mahkemelerinin sınırları "kanunla çizilmiş özel görev alanı"nın dışında kalmaktadır.
Bu bakımdan; davanın görüm ve çözümünde ise İdare Mahkemesi'nin görevli bulunduğu sonucuna varılmıştır.
SONUÇ: Açıklanan nedenle, 2577 Sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 43. maddesi uyarınca uyuşmazlığın görüm ve çözümünde İdare Mahkemesi'nin görevli kılınmasına, kararın taraflara tebliği için dosyanın görevli kılınan Bursa 1. İdare Mahkemesine gönderilmesine, 21.06.2017 tarihinde oybirliğiyle karar verildi. (¤¤)