(3194 S. K. m. 18)
İSTEMİN ÖZETİ: Davacı tarafından, Diyarbakır İli, Sur İlçesi, .....Mahallesi, 7460 Ada 1 Parsel sayılı mülkiyeti Hazineye ait taşınmazın da bulunduğu alanda imar uygulaması yapılmasına ilişkin Sur Belediye Encümeninin 17.03.2015 tarih ve 28 sayılı kararı ile bu karara yapılan itirazın reddine ilişkin Sur Belediye Encümeninin 04.08.2015 tarih ve 66 sayılı kararının iptali istemiyle açılan davada; Diyarbakır 2. İdare Mahkemesince verilen 05/07/2017 gün ve E:2016/401, K:2017/1546 sayılı " dava konusu işlemin iptaline" ilişkin kararın, davalı idare vekili tarafından; 487 (15979.62 m²) nolu kadastral parselin 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planında konut dışı kentsel çalışma alanı ve büyük bir çoğunluğunun park alanında kaldığı, İmar Kanunu'nun 18.madde uygulaması gereğince 487 nolu parselden DOP oranında kesinti yapıldıktan sonra 7456/1 nolu parsele hisseli, 7457/2 nolu parsele hisseli, 7459/6 nolu parsele hisseli, 7460/1 nolu parsele hisseli, 7464/4 nolu parsele hisseli, 7460/2 nolu parsele, 7482/4 nolu parsel ile 7488/2 nolu parsele tahsis edildiği, Uygulama İmar Planına göre mülkiyeti Hazineye ait 487 nolu kadastral parselin büyük bir çoğunluğunun sosyal donatı alanlarına denk geldiği, sosyal donatı alanlarına denk gelen parsellerin bu alanlara tahsisinin mümkün olmadığı ancak bu parsellerin en yakın uygun yerde imar mevzuatına uygun parsellerde tam ya da hisseli olarak tahsis edilebileceği, parselasyon planı ve dağıtım cetvellerinde de görüleceği üzere teknik ve hukuki zorunluluklar dışında davacı idarenin hak ve menfaatleri göz önünde bulundurularak mümkün mertebe Maliye Hazinesi adına müstakil parseller oluşturulduğu, idari işlemlerin nihai amacının kamu yararı olduğu ve kamu yararının çoğu kez imar planı yapılacak alanın yapısına göre belirlendiği iddialarıyla istinaf yoluyla incelenerek kaldırılması istenilmektedir.
SAVUNMANIN ÖZETİ: Savunma verilmemiştir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Gaziantep Bölge İdare Mahkemesi 2. İdari Dava Dairesi'nce, dosyadaki bilgi ve belgeler incelenerek işin gereği görüşüldü:
Dava; davacı tarafından, Diyarbakır İli, Sur İlçesi, .....Mahallesi, 7460 Ada 1 Parsel sayılı mülkiyeti Hazineye ait taşınmazın da bulunduğu alanda imar uygulaması yapılmasına ilişkin Sur Belediye Encümeninin 17.03.2015 tarih ve 28 sayılı kararı ile bu karara yapılan itirazın reddine ilişkin Sur Belediye Encümeninin 04.08.2015 tarih ve 66 sayılı kararının iptali istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun 18. maddesinde, imar hududu içinde bulunan binalı veya binasız arsa ve arazileri malikleri veya diğer hak sahiplerinin muvafakatı aranmaksızın, birbirleri ile yol fazlaları ile, kamu kurumlarına veya belediyelere ait bulunan yerlerle birleştirmeye, bunları kat mülkiyeti esaslarına göre hak sahiplerine dağıtmaya ve re’sen tescil işlemlerini yaptırmaya belediyelerin yetkili olduğu, düzenlemeye tabi tutulan arazi ve arsaların dağıtımı sırasında bunların yüzölçümlerinden yeteri kadar sahanın, düzenleme dolayısıyla meydana gelen değer artışları karşılığında "düzenleme ortaklık payı" olarak düşülebileceği, düzenleme ortaklık paylarının düzenlemeye tabi tutulan arazi ve arsaların düzenlemeden önceki yüzölçümlerinin yüzde kırkını geçemeyeceği, düzenleme ortaklık paylarının ilk ve ortaöğretim kurumları, yol, meydan, park, otopark, çocuk bahçesi, yeşil saha, ibadet yeri ve karakol gibi umumi hizmetlerden ve bu hizmetlerle ilgili tesislerden başka maksatlarla kullanılamayacağı düzenlemelerine yer verilmiştir.
İmar Kanununun 18 inci Maddesi Uyarınca Yapılacak Arazi ve Arsa Düzenlenmesi İle İlgili Esaslar Hakkında Yönetmeliğin Düzenleme Sınırının Geçirilmesi başlıklı 6'ıncı maddesinde ''Düzenleme Sınırı; a) İskân sahasının bittiği yerlerde iskân sınırlarından, b) İskân sahası içindeki yollarda yol ekseninden, c) Cami ve karakol yerlerinin dış sınırından, yeşil alan ve genel otopark alanlarının düzenleme ortaklık payı oranı ve uygulamaya alınan parsel sınırına göre uygun görülecek yerinden geçirilir. Ancak, imar plânlarında gösterilmiş düzenleme sınırları varsa bu durum dikkate alınır. Düzenleme sınırının herhangi bir parseli iki veya daha fazla parçaya bölmesi halinde; sınır, bu parçalardan düzenleme sahası dışında kalan başka bir imar adasına girmeyenleri varsa bunları da içine alacak şekilde geçirilir. Parsel büyük ise, ifraz yapılarak ifraz sınırından geçilir.'' hükmü ile, aynı yönetmeliğin İmar Parsellerinin Oluşturulması ve Dağıtımındaki Esaslar başlıklı 10'uncu maddesinde ''İmar parsellerinin oluşturulması ve dağıtımında aşağıdaki esaslar dikkate alınır: a) Düzenlemeyle oluşacak imar parsellerinin mümkün mertebe aynı yerdeki veya yakınındaki eski parsellere tahsisi sağlanır, b) Plân ve mevzuata göre korunması mümkün olan yapıların tam ve hissesiz bir imar parseline intibak ettirilmesi sağlanır, c) Mal sahibine tahsis edilen miktarın bir imar parselinden küçük olması veya diğer teknik ve hukuki nedenlerle müstakil imar parseli verilmemesi halinde, İmar parselasyon plânları ve imar durumu belirlenmiş düzenleme alanlarında yapılacak binaların toplam inşaat alanı veya bağımsız bölüm adetleri belirtilen imar adaları veya parselleri, kat mülkiyetine esas olmak üzere hisselendirilebilir. Hisselendirme, imar ada veya parselin yüzölçümü payda kabul edilerek, hisse sahiplerine ait düzenleme ortaklık payları çıkarıldıktan sonra kalan yüzölçümü miktarı hisse kabul edilerek kat mülkiyeti uygulanmak üzere yapılır. Hisselendirme, ana yapı veya yapıların toplam inşaat alanları veya bağımsız bölüm adetleri ile orantılı olarak hesaplanır. Hisselendirme, ana yapı veya yapıların toplam inşaat alanları veya bağımsız bölüm adetleri ile orantılı olarak hesaplanır. Hisselendirilmiş parselin tapu kütüğündeki beyanlar hanesine "İmar Kanununun 18 inci maddesindeki kat mülkiyeti esası uygulanmıştır" ibaresi yazılır. Ana yapının veya yapıların inşaatı ve kullanılması gibi hususlarda 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu hükümleri uygulanır. Düzenlemeye tabi tutulan parselin zemin durumu ve üzerindeki yapının özelliği itibariyle düzenleme ortaklık payının alınamadığı hallerde, ilgilisinin muvafakatı ile düzenleme ortaklık payı miktarı bedele dönüştürülebilir. Düzenlemeye tâbi tutulması gerektiği halde İmar Kanununun 18 inci maddesi hükmünün tatbiki mümkün olmayan hallerde, müstakil inşaata elverişli olan kadastro parsellerine plâna göre inşaat ruhsatı verilirken de yukarıdaki hüküm uygulanır. Bu maddeye göre yapılacak bedel takdirleri ve bu bedellere itiraz şekilleri 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu hükümlerine tâbidir. Bu bedel, düzenlemenin gerçekleştirilmesi için yapılacak kamulaştırmalar dışında kullanılamaz.'' hükmü yer almaktadır.
Anılan Yasa ve Yönetmelik hükümlerinin değerlendirilmesinden, parselasyon işlemiyle amaçlanan; imar planı, plan raporu ve imar yönetmeliği hükümlerine göre imar adasının tüm biçim ve boyutu, yapı düzeni, inşaat yaklaşma sınırı ve bahçe mesafeleri, yapı yüksekliği ve derinliği, yerleşme yoğunluğu, taban alanı ve kat alanı katsayısı, arazinin kullanma şekli, mülk sınırları, mevcut yapıların durumu göz önüne alınmak suretiyle üzerinde yapı yapmaya elverişli imar parseli oluşturulması ve yol, yeşil alan gibi kamu alanlarının imar parsellerinde oluşan değer artışı karşılığında düzenlemeye giren parsel maliklerinden bedelsiz olarak alınarak kamunun eline geçmesini sağlamaktır.
Dava dosyasının incelenmesinden; Diyarbakır ili, Sur ilçesi, .....Mahallesi, 7460 ada 1 parsel sayılı mülkiyeti Hazineye ait taşınmazın da bulunduğu alanda imar uygulaması yapılmasına ilişkin Sur Belediye Encümeninin 17.03.2015 tarih ve 28 sayılı kararı ile bu karara yapılan itirazın reddine ilişkin Sur Belediye Encümeninin 04.08.2015 tarih ve 66 sayılı kararının iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İstinafa konu mahkeme kararında; "dava dosyasında yer alan bilgi ve belgeler ile Mahkememizin E:2016/403 sayılı dava dosyasındaki bilgi ve belgeler, bilirkişi raporlarının değerlendirilmesinden, Plan Notunun “Konut Dışı Kentsel Çalışma Alanları” başlıklı 4.2. maddesinde “...konut dışı kentsel çalışma alanlarında, parsellerin minimum parsel genişliği 40 metreden, minimum parsel derinliği 40 metreden az olamaz. Parsel alanları konut dışı kentsel çalışma alanlarında 2.000 m²'den az olamaz” hükmüne aykırı olarak söz konusu düzenleme sahasında plan notuna aykırı birçok imar parselleri oluşturulduğu, söz konusu aykırılığın hisselendirme ve DOP hesabına doğrudan etki eder yanı olduğu, dolayısıyla, dayanak imar planına ve dağıtım ilke ve esaslarına uygun olmayan dava konusu işlemde ilgili parsel yönünden hukuka ve mevzuata uyarlık bulunmadığı" sonucuna varılarak dava konusu işlemin iptaline karar verildiği görülmektedir.
Uyuşmazlık konusu imar uygulamasının Diyarbakır Merkez Çarıklı .....Mahallesi Yeni Mardin Yolu Bölgesi 1/1000 Uygulama İmar Planı esas alınarak hazırlandığı ve davacıya ait uygulama kapsamında kalan parsel için düzenleme ortaklık payının kanunda izin verilen üst sınır %40'ın altında %39,9 olduğu ve amacına uygun olarak kullanıldığı, dava konusu 7460/1 nolu imar parselinin uygulama sırasında Maliye Hazinesi adına kayıtlı 0/487 nolu kadastro parsellerden dağıtım sonucunda oluştuğunun tespit edildiği, 0/487 nolu kadastro parselinden DOP kesildikten sonra en yakın adanın 7459, 7461, 7462, 7463 ve 7464 adalar olduğu, söz konusu 7459, 7460, 7461 nolu adalarda en yakın yerde verme ilkesi gereği o adada yer alan diğer parsellere imar parseli verildiğinden dolayı yer kalmadığı ve 7460 nolu adaya zorunlu halde verildiğinin tespit edildiği ve parselasyon planı işlemi neticesinde oluşan 7460/1 (3000 m2) imar parselinin Uygulama İmar Planı notlarında Konut Dışı Kentsel Çalışma Alanı için belirtilen maddelerine (minimum parsel büyüklüğü durumu, 2000 m²'nin altında olması) uygun oluşturulduğu, minimum parsel genişliğinin 40 metreden, minimum parsel derinliğinin 40 metreden az olamayacağı dikkate alındığında, dayanak imar planına ve dağıtım ilke ve esaslarına uygun olan dava konusu işlemde hukuka aykırılık, dava konusu işlemin iptali yönünde verilen Mahkeme kararında hukuki isabet bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, istinaf başvurusunun kabulüne, Diyarbakır 2. İdare Mahkemesince verilen 05/07/2017 gün ve E:2016/401, K:2017/1546 sayılı kararının kaldırılmasına, davanın reddine, aşağıda ayrıntısı gösterilen 2.439,10-TL ilk derece yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına, 157,00-TL istinaf yargılama gideri ile karar verildiği tarihte yürürlükte olan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca belirlenen 1.090,00-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine, posta gideri avansından artan tutarın 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 333. maddesi uyarınca Mahkemesince ilgili tarafa kararın kesinleşmesinden sonra re'sen iadesine, kararın tebliğini izleyen günden itibaren 30 gün içerisinde dairemize gönderilecek dilekçe ile Danıştay'a temyiz yolu açık olmak üzere, 14.06.2018 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)