(3194 S. K. m. 5, 21, 26, 42)
İstemin Özeti: Hatay İli, Antakya İlçesi, …… Mıntıkası, 229 sayılı parselde kayıtlı taşınmazın kiracısı olan ve söz konusu taşınmazda tır alım satımı işlerinde faaliyet gösteren davacı tarafından; bahsi geçen taşınmazda toplam 646 m2 demir profil ile çatı yapılıp etrafı sac ile örülerek kaçak inşaat yapıldığından bahisle 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesi uyarınca davacı adına 55.223,44- TL imar para cezası verilmesine ilişkin 17.09.2015 tarih ve 569 sayılı Antakya Belediyesi Encümen Kararı ile dayanağı 02.09.2015 tarihli yapı tatil zaptının iptali istemiyle açılan davada; Hatay 1. İdare Mahkemesince verilen 19/07/2017 gün ve E:2015/2598, K:2017/1616 sayılı "dava konusu işlemin iptaline" ilişkin kararın, davalı idare vekili tarafından, dava konusu para cezası ve dayanağı yapı tatil zaptının 3194 sayılı Kanun ve ilgili mevzuat hükümlerine uygun olduğu, yapı sınıfının doğru belirlendiği, mahkemece eksik bilgiye dayalı olarak karar verildiği, gerekirse keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırmak suretiyle karar verilmesi gerektiği ileri sürülerek istinaf yoluyla incelenerek kaldırılması istenilmektedir.
Savunmanın Özeti: Yerel mahkeme tarafından verilen kararın usul ve yasaya uygun olduğu, yapı tatil tutanağının tebliğinden önce ruhsat başvurusunda bulunmasına rağmen davalı idarece başvurunun sonuçlandırılmadığı, imara aykırılıkların açık, somut ve net şekilde ortaya konulmadığı ileri sürülerek istinaf isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Gaziantep Bölge İdare Mahkemesi 2. İdari Dava Dairesi'nce, dosyadaki bilgi ve belgeler incelenerek işin gereği görüşüldü:
Dava; Hatay İli, Antakya İlçesi, ..... Mıntıkası, 229 sayılı parselde kayıtlı taşınmazın kiracısı olan ve söz konusu taşınmazda tır alım satımı işlerinde faaliyet gösteren davacı tarafından; bahsi geçen taşınmazda toplam 646 m2 demir profil ile çatı yapılıp etrafı sac ile örülerek kaçak inşaat yapıldığından bahisle 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesi uyarınca davacı adına 55.223,44- TL imar para cezası verilmesine ilişkin 17.09.2015 tarih ve 569 sayılı Antakya Belediyesi Encümen Kararı ile dayanağı 02.09.2015 tarihli yapı tatil zaptının iptali istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu'nun 5. maddesinde, "yapı;" karada ve suda, daimi veya muvakkat, resmi ve hususi yeraltı ve yerüstü inşaatı ile bunların ilave, değişiklik ve tamirlerini içine alan sabit ve müteharrik tesisler olarak tanımlanmış, Kanunun 21. maddesinde, " Bu Kanunun kapsamına giren bütün yapılar için 26 ncı maddede belirtilen istisna dışında belediye veya valiliklerden (....) yapı ruhsatiyesi alınması mecburidir. Ruhsat alınmış yapılarda herhangi bir değişiklik yapılması da yeniden ruhsat alınmasına bağlıdır. Bu durumda; bağımsız bölümlerin brüt alanı artmıyorsa ve nitelik değişmiyorsa ruhsat, hiçbir vergi, resim ve harca tabi olmaz. Ancak; derz, iç ve dış sıva, boya, badana, oluk, dere, doğrama, döşeme ve tavan kaplamaları, elektrik ve sıhhi tesisat tamirleri ile çatı onarımı ve kiremit aktarılması ve yönetmeliğe uygun olarak mahallin hususiyetine göre belediyelerce hazırlanacak imar yönetmeliklerinde belirtilecek taşıyıcı unsuru etkilemeyen diğer tadilatlar ve tamiratlar ruhsata tabi değildir." hükmüne yer verilmiştir.
Aynı Yasanın 32 nci maddesinde; ruhsat alınmadan yapıya başlandığının veya ruhsat ve eklerine aykırı yapı yapıldığının ilgili idarece, ihbar veya herhangi bir biçimde öğrenilmesi üzerine, o andaki inşaat durumunun tespit edileceği, yapının mühürlenerek inşaatın derhal durdurulacağı, durdurmanın, yapı tatil zaptının yapı yerine asılmasıyla yapı sahibine tebliğ edilmiş sayılacağı, bu tarihten itibaren en geç bir ay içinde yapı sahibinin yapısını ruhsata uygun hale getirmemesi veya ruhsat almaması halinde ruhsatın iptal edileceği ve ruhsata aykırı veya ruhsatsız yapılan binanın belediye encümeni kararını müteakip belediyece yıktırılacağı ve masrafın yapı sahibinden tahsil edileceği kurala bağlanmıştır.
3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddenin 1. fıkrasında ise; bu maddede belirtilen ve imar mevzuatına aykırılık teşkil eden fiil ve hallerin tespit edildiği tarihten itibaren on iş günü içinde ilgili idare encümenince sorumlular hakkında, üstlenilen her bir sorumluluk için ayrı ayrı olarak bu maddede belirtilen idari müeyyidelerin uygulanacağı, 2. fıkrasında; ruhsat alınmaksızın veya ruhsata, ruhsat eki etüt ve projelere veya imar mevzuatına aykırı olarak yapılan yapının sahibine, yapı müteahhidine veya aykırılığı altı iş günü içinde idareye bildirmeyen ilgili fenni mesullere yapının mülkiyet durumuna, bulunduğu alanın özelliğine, durumuna, niteliğine ve sınıfına, yerleşmeye ve çevreye etkisine, can ve mal emniyetini tehdit edip etmediğine ve aykırılığın büyüklüğüne göre, beşyüz Türk Lirasından az olmamak üzere, fıkrada belirtildiği şekilde hesaplanan idari para cezalarının uygulanacağı hükmü yer almış, bu fıkranın (a) bendinde; Bakanlıkça belirlenen yapı sınıflarına ve gruplarına göre yapının inşaat alanı üzerinden hesaplanmak üzere, mevzuata aykırılığın her bir metrekaresi için birim ceza miktarları belirlenmiş, (c) bendinin 1. alt bendinde; aykırılığa konu yapı hisseli parselde diğer maliklerin muvafakati alınmaksızın yapılmış ise cezanın % 30, 5. alt bendinde; uygulama imar planı bulunan bir alanda yapılmış ise % 20, 8. alt bendinde; ruhsatsız ise % 180, 12. alt bendinde; inşai faaliyetleri tamamlanmış ve kullanılıyor ise % 20 oranında artırılarak hesaplanacağı hükme bağlanmıştır.
Aynı Kanunun 42. maddesinin 3. fıkrasında; 18, 28, 32, 33, 34, 35, 36, 37, 40 ve 41 inci maddelerde belirtilen mükellefiyetleri yerine getirmeyen veya bu maddelere aykırı davranan yapı veya parsel sahibine, harita, plan, etüt ve proje müelliflerine, fenni mesullere, yapı müteahhidine ve şantiye şefine, ilgisine göre ayrı ayrı olmak üzere ikibin Türk Lirası, bu fiillerin çevre ve sağlık şartlarına aykırı olması halinde dörtbin Türk Lirası, can ve mal emniyetini tehdit etmesi halinde altıbin Türk Lirası idari para cezası verileceği hükme bağlanmıştır.
Dava dosyasının incelenmesinden; Hatay İli, Antakya İlçesi, ..... Mıntıkası, 229 parsel sayılı taşınmaz mahallinde yapılan denetimde davacı tarafından 34Χ19=646 m2 demir profil ile çatı örülerek etrafı sac ile çevrilerek yapılan yapının ruhsatsız olduğunun tespit edilmesi üzerine mühürlendiği hususlarının 02.09.2015 tarihli yapı tatil tutanağına bağlandığı, söz konusu yapı tatil tatil tutanağına istinaden Antakya Belediye Encümeninin 17.09.2015 tarih ve 569 sayılı kararı ile davacı adına toplam 55,223.44 TL imar para cezası verilmesi üzerine her iki idari işleme karşı görülmekte olan davanın açıldığı anlaşılmıştır.
İstinafa konu mahkeme kararında; "davaya konu olan 02.09.2015 tarihli yapı tatil zaptı incelendiğinde, anılan belgede dava konusu yapının "kaçak olarak 34 x 19 =646 m2 demir profil ile çatı örülerek etrafı sac ile çevrilir vaziyette" olduğuna ilişkin bilgiye yer verildiği görülmekle birlikte, Mahkememizce verilen ara kararı üzerine davalı idarece dava dosyasına ibraz edilen dava konusu yapıya ilişkin fotoğraflar incelendiğinde ve dava dilekçesinde davacının, davaya konu imar para cezasının hatalı hesaplandığına yönelik itirazları da göz önüne alındığında, davalı idarece hiçbir detaya girilmeden, yapı sınıfı ve grubuna ilişkin hususlar belirtilmeksizin tek düze olarak" kaçak olarak 34 x 19 =646 m2 demir profil ile çatı örülerek etrafı sac ile çevrili yapı yapıldığı" şeklinde tanzim edilen davaya konu 02.09.2015 tarihli yapı tatil zaptının gerekli ve yeterli inceleme ve usulüne uygun bir tespit yapılmadan düzenlendiğinin anlaşılması nedeniyle hukuka uygun olmadığı sonucuna varılmıştır. Bu haliyle; 02.09.2015 günlü yapı tatil tutanağında yapı sınıfı ve grubu belirtilmemesine rağmen yapı 3/A grubu olarak belirlenmek suretiyle, eksik tespite dayalı, usulüne uygun olarak tanzim edilmeyen yapı tatil tutanağı esas alınarak 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesi uyarınca davacı adına 55.223,44- TL imar para cezası verilmesine ilişkin 17.09.2015 tarih ve 569 sayılı Antakya Belediye Encümeni kararında da hukuka uyarlık bulunmadığı " gerekçesiyle dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir.
Yukarıda yer verilen hükümlerin değerlendirilmesinden; ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı olarak yapılan yapılar nedeniyle verilecek para cezası miktarının belirlenmesinde dikkate alınacak temel ölçütün; yapı sınıfı ve grubu ile ruhsatsız veya ruhsata aykırı imalat alanının varsa aykırılıktan etkilenen alanın katılması suretiyle bulunacak alan olduğu, temel ceza miktarı belirlendikten sonra maddede öngörülen arttırım sebeplerinin varlığı halinde arttırım sebeplerinin ayrı ayrı hesaplanacağı, bu sebeple; para cezası miktarının maddede öngörüldüğü şekilde belirlenebilmesi için öncelikle; ruhsatsız veya ruhsata aykırı yapı yapıldığının bir tutanakla tespitinin gerektiği, bu tutanakta; ruhsata aykırı ya da aykırılıktan etkilenen alanın yüzölçümü, inşaatın tamamlanıp tamamlanmadığı, kullanılıp kullanılmadığı gibi niteliği gereği yerinde tesbiti gerektiren hususların açık bir şekilde belirtilmesinin gerektiği, yapının sınıf ve grubu, hisseli, kamuya veya başkasına ait parselde yapılıp yapılmadığı gibi sonradan dosya üzerinde yapılacak inceleme ile anlaşılabilecek ve açıklığa kavuşturulacak hususların tutanakta yer almamasının işlemi kusurlandırmayacağı, yapının; mevcut haliyle veya öngörülen bir afet tehlikesi karşısında can ve mal emniyetini tehdit edip etmediği, çevre ve görüntü kirliliğine sebebiyet verip vermediği hususlarına ilişkin olarak somut tespitlerin, tutanakta veya para cezasına ilişkin işlemde belirtilmesinin gerektiği, bu tesbitlerden sonra; yapı sınıfı ve grubu dikkate alınmak suretiyle maddede belirtilen miktar ile yapının alanının çarpılması sonucu temel ceza miktarının hesaplanacağı, bu miktar üzerinden; 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 5940 sayılı Kanunun 2. maddesiyle değişik 42. maddesinin (c) fıkrasının alt bentlerinde belirtilen nedenlerin bulunması halinde ayrı ayrı arttırım oranlarının hesaplanması ve bunların toplamlarının alınması suretiyle toplam ceza miktarının bulunacağı ve bulunan bu miktarın belediye encümeni tarafından imar para cezası olarak verileceği anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlık konusu olayda, dava dosyasında bulunan bilgi ve belgeler ile bahse konu yapıya ait fotoğrafların incelenmesinden; dava konusu yapının "kaçak olarak 34 x 19 =646 m2 demir profil ile çatı örülerek etrafı sac ile çevrilir vaziyette" olduğu 02.09.2015 tarihli yapı tatil zaptı ile tespit edildiği, akabinde dava konusu encümen kararı ile söz konusu yapının sınıfının 3. Sınıf A grubu yapı olarak belirlendikten sonra temel para cezasına 3194 sayılı Yasanın 42. Maddesinin (c) bendinin 5. alt bendi uyarınca (uygulama imar planı bulunan bir alanda yapılmış ise % 20) ve 8. alt bendi uyarınca (ruhsatsız ise % 180) artırım uygulanmak suretiyle davacıya toplamda 55.223,44 TL idari para cezası verildiği görülmektedir.
Bu durumda, davacı tarafından 34 x 19 =646 m2 demir profil ile çatı örülerek etrafı sac ile çevrilir vaziyette kaçak yapı yapıldığı usule uygun olarak tanzim edilen yapı tatil zaptı ile tespit edilmesi karşısında 3194 sayılı Kanunun 42.maddesinin 2.fıkrasının (a) bendi uyarınca davacıya verilen temel para cezasına ve bu cezaya aynı Kanunun 42.maddesinin 2.fıkrasının (c) bendinin 5 ve 8. alt bentleri uyarınca uygulanan artırım nedenlerine ilişkin kısımlar yönünden dava konusu encümen kararında hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Öte yandan, dava konusu encümen kararında; 3194 sayılı Kanunun 42.maddesinin 2.fıkrasının (c) bendinde belirlenen artırım nedenlerine ilave olarak " 18, 28, 32, 33, 34, 35, 36, 37, 40 ve 41 inci maddelerde belirtilen mükellefiyetleri yerine getirmeyen veya bu maddelere aykırı davranan yapı veya parsel sahibine " belirlenen para cezasına ilave olarak 2,994,34 TL ilave para cezası verildiği görülmekte olup; oysa belirtilen fıkra hükmüne göre ceza verilebilmesi için ilgili maddede öngörülen mükellefiyetin, sürenin dolmasına rağmen yerine getirilmemesi gerektiği açık olup, yapı tatil tutanağı ile belirlenen bir aylık süre dolmadan 32. maddede öngörülen mükellefiyetinin yerine getirilmediğinden bahsedilemeyeceğinden, bu süre dolmadan İmar Kanunu'nun 42. maddesinin 3. fıkrasına göre verilen para cezasında hukuka uyarlık, istinafa konu mahkeme kararının bu kısmında ise sonucu itibariyle hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle; istinaf isteminin kısmen kabulü ile Hatay 1. İdare Mahkemesince verilen 19/09/2017 gün ve E:2015/2598, K:2017/1616 sayılı kararın, dava konusu yapı tatil zaptı ile encümen kararının 52.229,10 TL'lik kısmı bakımından kaldırılarak bu kısım bakımından davanın reddine, encümen kararının 2,994,34 TL'lik kısmı bakımından ise, mahkeme kararı sonucu itibariyle hukuka uygun bulunduğundan, istinaf isteminin yukarıda belirtilen gerekçeyle reddine, aşağıda dökümü yapılan 338,20 TL ilk derece yargılama giderinin davadaki haklılık oranına göre 17,00 TL'lik kısmı ile kararın verildiği tarihte yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca duruşmalı işler için belirlenen 1.660,00 TL vekalet ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine, kalan yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına, istinaf aşamasında yapılan 157,00 TL yargılama giderinin davadaki haklılık oranına göre 149,00 TL'lik kısmı ile kararın verildiği tarihte yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca duruşmalı işler için belirlenen 1.660,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine, kalan yargılama giderinin davalı üzerinde bırakılmasına, eksik kalan 14,00 TL posta ücretinin davacıdan tahsili için mahkemesince müzekkeresi yazılmasına, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 6. fıkrası uyarınca temyiz yolu kapalı olmak üzere (kesin olarak), 29.06.2018 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)