(1608 S. K. m. 1) (2577 S. K. m. 45) (5216 S. K. m. 7) (İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik m. 6, 12, 13, 39)
İSTEMİN ÖZETİ: Davacı şirket tarafından, Ankara İli, Pursaklar İlçesi, ………. Sokak No:15 adresinde, …… Parkı içerisinde bulunan ve restoran olarak işletilen işyerinin, ruhsata aykırı olarak "düğün salonu" olarak işletildiğinden bahisle ruhsata aykırılığın giderilmesine, 219,00-TL idari para cezası verilmesine ve aykırılığın giderilmemesi durumunda iş yerinin faaliyetten men edilmesine ilişkin Ankara Büyükşehir Belediye Encümeni'nin 18.08.2016 tarihli 1449 sayılı kararının iptali istemiyle açılan davada; davacı şirkete ait işyerinde belediyesi zabıta ekiplerince 13.08.2016 tarihinde yapılan denetimde, davacı şirkete ait işyerine "restorant" faaliyet konulu 21.08.2013 tarihli ve 8202 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatının verildiği ancak adı geçen işyerinin mevzuata ve ruhsata bütünü ile aykırı şekilde faaliyet gösterdiği ve düğün salonu şeklinde işletildiğinin tespit edildiği; dolayısıyla davacının mevzuata aykırı faaliyet gösterdiğinin bilgi ve belgelerle sübuta erdiği sonucuna varıldığından, davacı hakkında tesis olunan, işyerinin ruhsat harici faaliyetinin sonlandırılması gerektiğinin bildirilmesine, aykırılığın giderilmemesi durumunda iş yerinin faaliyetten men edilmesine ve davacının 1608 sayılı Kanunun 1. maddesi uyarınca 219,00-TL. para cezası ile cezalandırılmasına ilişkin dava konusu encümen kararında hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine ilişkin olarak Ankara 5. İdare Mahkemesi'nce verilen 20/06/2017 gün ve E: 2016/3319, K: 2017/1772 sayılı kararın, dava konusu yer ile ilgili kira sözleşmesinden sonra 08.07.2013 tarihli ek sözleşme yapılarak kiraya verilen yerin nişan, düğün, sünnet düğünü, kına gecesi vs gibi toplu etkinliklere dayalı faaliyet gösterebileceği, Ankara Büyükşehir Belediyesi ile ilgili kurumlardan canlı müzik izni ile çevreyi rahatsız etmeyecek nitelikte canlı müzik yapılabileceğinin hüküm altına alındığı, davacı şirket tarafından kiralanan ve sosyal tesis olarak kullanılan sosyal tesis nitelikli taşınmazda mevcut sözleşme kuralları ve ruhsatlar kapsamında canlı müzik ve toplu yemek organizasyonları yapıldığı ileri sürülerek kaldırılması istenilmektedir.
SAVUNMANIN ÖZETİ: Savunma verilmemiştir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Hüküm veren Ankara Bölge İdare Mahkemesi 9. İdari Dava Dairesi'nce 2577 sayılı Yasa'nın değişik 45. maddesi uyarınca dosya incelenerek işin gereği görüşüldü:
Dava, davacı şirket tarafından, Ankara İli, Pursaklar İlçesi, ...... Sokak No:15 adresinde, ...... Parkı içerisinde bulunan ve restoran olarak işletilen işyerinin, ruhsata aykırı olarak "düğün salonu" olarak işletildiğinden bahisle ruhsata aykırılığın giderilmesine, 219,00-TL idari para cezası verilmesine ve aykırılığın giderilmemesi durumunda iş yerinin faaliyetten men edilmesine ilişkin Ankara Büyükşehir Belediye Encümeni'nin 18.08.2016 tarihli 1449 sayılı kararının iptali istemiyle açılmıştır.
1608 sayılı Kanunun 1. maddesinde, "Belediye meclis ve encümenlerinin kendilerine kanun, nizam ve talimatnamelerin verdiği vazife ve salahiyet dairesinde ittihaz ettikleri kararlara muhalif hareket edenlerle belediye kanun ve nizam ve talimatnamelerinin men veya emrettiği fiilleri işleyenlere veya yapmayanlara belediye encümenince Kabahatler Kanununun 32 nci maddesi hükmüne göre idarî para cezası ve yasaklanan faaliyetin menine karar verilir. Bu kararda ilgili kişiye bir süre de verilebilir."kuralı yer almıştır.
3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanunun 3. maddesine göre, belediye hudutları ile mücavir alan içerisinde kalan tüm işyerleri ve işletmelere işyeri açma ve çalışma ruhsatı vermeye yetkili mercii belediyelerdir. 4. maddesinde, "3 üncü maddede belirtilen merciler, iznin verilmesi için yapılacak beyan ve incelemelerde aşağıda öngörülen genel kriterlere göre düzenlenecek yönetmeliği esas alacakları,
a) İnsan sağlığına zarar vermemek,
b) Çevre kirliliğine yol açmamak,
c) Yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemelere aykırı davranmamak." hükmüne yer verilmiştir.
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun 7. maddesinde "Sıhhî işyerlerini, 2 nci ve 3 üncü sınıf gayrisıhhî müesseseleri, umuma açık istirahat ve eğlence yerlerini ruhsatlandırmak ve denetlemek" ilk kademe belediyelerinin görev ve yetkileri arasında sayılmış, 10.08.2005 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 5. maddesinin (c) bendinde "Özel yapı şeklini gerektiren sinema, tiyatro, düğün salonu, otel, hamam, sauna; ekmek fırını ile akaryakıt, sıvılaştırılmış petrol gazı, sıvılaştırılmış doğal gaz ve sıkıştırılmış doğal gaz istasyonu için yapı kullanma izin belgesinin alınmış olması", (d) bendinde de "Umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinde genel asayiş ve güvenlik yönünden yetkili kolluk kuvvetinin görüşünün alınmış olması," (e) bendinde " Umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinin, patlayıcı, parlayıcı, yanıcı ve benzeri tehlikeli maddeler üretilen, satılan, kullanılan, depolanan yerler ile gaz dolum tesislerine mevzuatın öngördüğü uzaklıkta bulunması," işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilecek işyerlerinin taşıması zorunlu şartlar olarak belirtilmiş, Yönetmeliğin 6. maddesinde, "Yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılamaz ve çalıştırılamaz. İşyerlerine bu Yönetmelikte belirtilen yetkili idareler dışında diğer kamu kurum ve kuruluşları ile ilgili meslek kuruluşları tarafından özel mevzuatına göre verilen izinler ile tescil ve benzeri işlemler bu Yönetmelik hükümlerine göre ruhsat alma mükellefiyetini ortadan kaldırmaz. İşyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan işyerleri yetkili idareler tarafından kapatılır." hükmüne; 12. Maddesinde, "Sıhhi işyeri açmak isteyen gerçek ve tüzel kişiler, işyerlerini bu Yönetmeliğe uygun olarak tanzim ettikten sonra Örnek 1'de yer alan başvuru ve beyan formuyla yetkili idareye müracaat eder. Başvurunun Yönetmelikte öngörülen kriterlere uygun olduğunun tespiti halinde başkaca bir işleme gerek kalmaksızın işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenerek ilgiliye aynı gün içinde verilir... İlgilinin beyanına göre tanzim edilen ruhsat müktesep hak doğurmaz." hükmüne; 13. maddesinde, "İşyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerleri, yetkili idareler tarafından ruhsatın verildiği tarihten itibaren en geç bir ay içinde kontrol edilir. İşyerinin bu süre içinde kontrol edilmemesi halinde ruhsat kesinleşir. Kontrol görevini yerine getirmeyen yetkili idare görevlileri hakkında kanunî işlem yapılır. İşyeri açma ve çalışma ruhsatının verilmesinden sonra yapılacak denetimlerde mevzuata uygun olmayan unsurların ve noksanlıkların tespiti halinde, işyerine bu noksanlık ve hatalarını gidermesi için bir defaya mahsus olmak üzere onbeş günlük süre verilir. Verilen süre içinde tespit edilen noksanlık ve aykırılıklar giderilmediği takdirde, ruhsat iptal edilerek işyeri kapatılır. Ayrıca ilgililerin yalan, yanlış ve yanıltıcı beyanı varsa haklarında kanunî işlem yapılır." hükmüne yer verilmiş olup; 37. maddesinde ise, "Kolluk, umuma açık istirahat ve eğlence yerlerini genel güvenlik ve asayiş yönünden denetler. Denetimler sırasında tespit edilen mevzuata aykırı hususlar, yetkili idarelere gereği yapılmak üzere bildirilir" hükmü; Yönetmeliğin 39. maddesinde de 2559 sayılı Kanunun 8 inci maddesinde sayılan hususların tespiti halinde belirtilen işyerleri otuz günü geçmemek üzere, mahallin en büyük mülki idare amiri tarafından geçici süreyle faaliyetten men edilir; faaliyetten men’e ilişkin onay uygulanmak üzere yetkili idareye bildirilir; yetkili idare en geç üç işgünü içinde faaliyetten men’e ilişkin kararı işyerini mühürlemek suretiyle uygulayarak buna ilişkin tutanağın bir suretini ilgili mülkî makama gönderir, kuralına yer verilmiştir.
Öte yandan, 2559 sayılı Polis Vazife ve Salahiyet Kanunu'nun 6. maddesinde, "Umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinden; a) Faaliyetten geçici olarak men edildiği halde süresinden önce açılan, b) Açık ve kapalı bulunacağı saatlere uymayan, c) Bu Kanunun 12 nci maddesinde belirtilen yasaklara uymadığı tespit edilen, d) Mevzuat hükümlerine aykırı olarak işletilen, İş yerlerinin işletmecilerine beşyüzmilyon Türk Lirası ile birmilyar Türk Lirası arasında idarî para cezası verilir. Bu maddede öngörülen idarî para cezaları, belediye sınırları içinde belediye encümeni, belediye sınırları dışında il daimi encümeni tarafından verilir. Verilen idarî para cezalarına dair kararlar ilgililere 7201 sayılı Tebligat Kanunu hükümlerine göre tebliğ edilir. Bu cezalara karşı tebliğ tarihinden itibaren en geç yedi gün içinde yetkili idare mahkemesine itiraz edilebilir. İtiraz, idarece verilen cezanın yerine getirilmesini durdurmaz. İtiraz üzerine verilen karar kesindir. İtiraz, zaruret görülmeyen hallerde evrak üzerinde inceleme yapılarak en kısa sürede sonuçlandırılır. İdarî para cezaları 6183 sayılı Âmme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre tahsil olunur. Bu maddede belirtilen aynı fiillerin bir yıl içinde tekrarı halinde, en son uygulanan para cezası bir kat artırılarak uygulanır." kuralına; 8. maddesinde (01.12.2004 tarihli ve 25657 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 5259 sayılı Kanunun 3 üncü maddesiyle değişen şekli) polisçe kat’i delil elde edilmesi halinde; A. Kumar oynanan umumi ve umuma açık yerler ile her çeşit özel ve resmi kurum ve kuruluşlara ait lokaller, B. Mevzuata aykırı bir şekilde uyuşturucu madde imal edilen, satılan, kullanılan, bulundurulan yerler, C. Mevzuata aykırı faaliyet gösteren genelevler, birleşme yerleri ve fuhuş yapılan evler ve yerler, D. Devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğüne, Anayasal düzenine, genel güvenliğe ve genel ahlâka zararı dokunacak oyun oynatılan, temsil verilen, film veya videobant gösterilen yerler ile internet üzerinden yapılan yayınlara izin verilen yerler, E. Derneklere, sendikalara, loca ve kulüplere, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ile benzeri kurum ve kuruluşlara ait ve yalnız üyelerinin yararlanması için açılan lokallerden, birden fazla denetim sonunda ve yazılı ihtara rağmen, iç yönetmeliğine aykırı faaliyet göstererek umuma açık yer durumuna geldiği tespit edilenler, Mahallin en büyük mülki amiri tarafından otuz günü geçmemek üzere geçici süreyle faaliyetten men edilir. Bu maddede yazılı fiiller sebebiyle bir yıl içinde üç defa faaliyetten men edilen işyerlerinde, bu fiiller tekrar işlendiği takdirde, işyeri açma ve çalışma ruhsatları, mahallin en büyük mülki amirinin bildirimi üzerine, belediye veya il özel idaresi tarafından beş iş günü içinde iptal edilir, kurallarına yer verilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden; davacı şirkete ait işyerinde belediye zabıta ekiplerince 13.08.2016 tarihinde yapılan denetimde düğün salonu olarak kullanıldığının tespit edildiği, işyerine sıhhi "restorant" faaliyet konulu 21.08.2013 tarihli ve 8202 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatının verildiği, ancak, adı geçen işyerinin mevzuata ve ruhsata bütünü ile aykırı olarak umuma açık istirahat ve eğlence yeri statüsünde olan düğün salonu şeklinde işletildiğinin tespit edildiği; bu sebeple, Belediye Encümeni tarafından, işyerinin ruhsat harici faaliyetinin sonlandırılması gerektiğinin bildirilmesine, aykırılığın giderilmemesi durumunda iş yerinin faaliyetten men edilmesine ve davacının 1608 sayılı Kanunun 1. maddesi uyarınca 219,00-TL. para cezası ile cezalandırılmasına ilişkin 18.08.2016 tarih ve 1449 sayılı kararın alınması üzerine görülmekte olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Bu durumda; yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri uyarınca, belediye hudutları ile mücavir alan içerisinde kalan tüm işyerleri ve işletmelere işyeri açma ve çalışma ruhsatı vermeye yetkili merciin belediyeler olduğu, işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan işyerlerinin yetkili idareler tarafından kapatılacağı, yine ruhsata tabi işyerlerinde ruhsat harici başka bir faaliyet göstermenin, teşhir ve satış yapmanın yasak olduğu, bu bağlamda, işyeri açma ve çalışma ruhsatının verilmesinden sonra yapılacak denetimlerde mevzuata uygun olmayan unsurların ve noksanlıkların tespiti halinde, işyerine bu noksanlık ve hatalarını gidermesi için bir defaya mahsus olmak üzere onbeş günlük süre verileceği, verilen süre içinde tespit edilen noksanlık ve aykırılıklar giderilmediği takdirde, ruhsat iptal edilerek işyerinin kapatılacağı açıktır.
Bilindiği üzere, belirli normların sadece kanunlarla düzenlenebileceğini öngören kanunilik ilkesi ceza hukukunda olduğu gibi idari yaptırımlarda da uygulanması zorunlu bir ilkedir. Hangi fiillerin idari yaptırım gerektirdiğinin kanunda açıkça tanımlanması, bunun doğal sonucu olarak bir eyleme yaptırım uygulanabilmesi için yaptırım uygulanacak eylemin belirli olması ve kıyas yoluyla yaptırıma başvurulmaması gerekmektedir.
Bakılan uyuşmazlıkta söz konusu yere davacı şirkete ait "restorant" faaliyet konulu 21.08.2013 tarih ve 8202 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatının verildiği ve buranın sıhhi işyeri olduğu halde davacı tarafından düğün salonu olarak işletildiğinin tespit edildiği, düğün salonlarının ise umuma açık istirahat ve eğlence yeri statüsünde olup ruhsat alımında ve denetlenmesine ilişkin hususlarda sıhhi işyerlerinden farklılıklar gösterdiği, ayrıca umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinde yapılacak denetimlere ilişkin usul ve esaslar ile bu yerlerde tespit edilecek hukuka aykırılık hallerinde hangi yaptırımların uygulanacağı hususunun 3572 sayılı yasa ve uygulama yönetmeliği ile 2559 sayılı yasada açıkça düzenlenmiş olduğu görülmekte olup bu gibi yerlere 1608 sayılı yasanın uygulanma kabiliyeti bulunmamaktadır.
Bu durumda işyerinin çalışma ve faaliyet konusunun ruhsatında yer alan "konu " ile sınırlı olduğu, ruhsat haricindeki konularda faaliyet göstermesinin ancak bu konuda alınacak yeni bir ruhsatla mümkün olduğu, ruhsatta yer almayan konularda faaliyette bulunulması ve/veya mevzuat hükümlerine aykırı bir şekilde işyerinin işletildiğinin tespit edilmesi halinde İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 6. maddesi de dikkate alınarak 13. Maddesi uyarınca mevzuata uygun olmayan unsurların ve noksanlıkların giderilmesi için bir defaya mahsus olmak üzere onbeş günlük süre verilir ve verilen süre içinde tespit edilen bu noksanlık ve aykırılıkların giderilmemesi halinde ruhsatın bu maddelere dayalı olarak iptaline karar verilmesi gerektiğinden 1608 sayılı yasa uyarınca işlem tesis edilmesinde ve bu işlemin iptali istemiyle açılan davanın reddine ilişkin idare mahkemesi kararında hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle, davacının istinaf isteminin KABULÜNE, Ankara 5. İdare Mahkemesi'nce verilen 20/06/2017 gün ve E: 2016/3319, K: 2017/1772 sayılı kararının KALDIRILMASINA, dava konusu işlemin İPTALİNE, aşağıda dökümü yapılan mahkeme safhasında davacı tarafından üstlenilen 295,50 TL ve istinaf safhasında davacı tarafından yapılan 123,20 TL yargılama giderleriyle, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca takdir olunan 990,00-TL vekalet ücretinin, davalı idareden alınarak davacıya verilmesine, posta gideri avansından artan miktarın ve fazladan alınan 31,40 TL karar harcının istenilmesi halinde başvuruda bulunana iadesine, 2577 sayılı Yasa'nın 46 (d) maddesi uyarınca, kararın tebliğini izleyen günden itibaren 30 gün içerisinde Danıştay'a temyiz yolu açık olmak üzere, 20/12/2017 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)