(2577 S. K. m. 45) (3194 S. K. m. 42)
İSTEMİN KONUSU: İstanbul 2. İdare Mahkemesi Hakimliğinin 28/02/2017 tarih ve E:2015/2315, K:2017/594 sayılı kararının istinaf yolu ile incelenerek kaldırılması ve dava konusu işlemin iptaline karar verilmesi istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: İstanbul İli, Gaziosmanpaşa İlçesi, ……. Mahallesi, 13. Sokak, F21C19D1A pafta, 1203 parsel sayılı taşınmaz üzerinde bulunan yapıda, ruhsat ve eklerine aykırı olarak yapılan kısımlar nedeniyle yapı denetim firması sıfatıyla davacıya 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesi uyarınca 30.982,43-TL para cezası verilmesine ilişkin 03/11/2015 tarih ve 820 sayılı Gaziosmanpaşa Belediye Encümeni kararının iptali istenilmiştir.
İlk derece mahkemesi kararının özeti: İstanbul 2.İdare Mahkemesi Hakimliğinin 28/02/2017 tarih ve E:2015/2315, K:2017/594 sayılı kararı ile; "yapı denetim sorumlusu olan davacının 21.10.2015 tarihinde tespit edilen aykırılıkları ilgili idarelere bildirilmesi gerekirken bildirim ve denetim sorumluluğunu yerine getirmediği açık olup, davacı hakkında 3194 sayılı Yasanın 42.maddesi uyarınca para cezası verilmesine ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı" gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
İSTİNAFA BAŞVURANIN İDDİALARI: Davacı tarafından; iş bitirme tutanağının düzenlenmiş olmasıyla sorumluluğunun sona erdiği, idari para cezası verilemeyeceği, verilen ceza miktarının fahiş olduğu ileri sürülerek dava konusu işlemin iptaline karar verilmesi istenilmektedir.
DAVALI İDARENİN SAVUNMASI: İdare mahkemesi kararının davanın reddine ilişkin kısmının hukuka uygun olduğu ileri sürülerek, istinaf başvurusunun reddi gerektiği savunulmuştur.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren İstanbul Bölge İdare Mahkemesi Beşinci İdare Dava Dairesince; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 6545 sayılı Kanunun 19. maddesi ile değişik 45. maddesi uyarınca dava dosyası incelenerek gereği görüşüldü:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun "istinaf" başlıklı (Değişik 6545 S.K./19. md.) 45. Maddesinin 4. fıkrasında; Bölge idare mahkemesi, ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulmadığı takdirde istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verir. Bu hâlde bölge idare mahkemesi işin esası hakkında yeniden bir karar verir." hükmü düzenlenmiş bulunmaktadır.
İstinaf başvurusu; İstanbul İli, Gaziosmanpaşa İlçesi, ….. Mahallesi, 13. Sokak, F21C19D1A pafta, 1203 parsel sayılı taşınmaz üzerinde bulunan yapıda, ruhsat ve eklerine aykırı olarak yapılan kısımlar nedeniyle yapı denetim firması sıfatıyla davacıya 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42.maddesi uyarınca 30.982,43-TL para cezası verilmesine ilişkin 03/11/2015 tarih ve 820 sayılı Gaziosmanpaşa Belediye Encümeni işleminin iptali açılan davayı reddeden İstanbul 2.İdare Mahkemesi Hakimliğinin 28/02/2017 tarih ve E:2015/2315, K:2017/594 sayılı kararının davacı tarafından kaldırılması istemine ilişkindir.
3194 sayılı İmar Kanunu'nun 5940 sayılı Kanunun 2. maddesiyle değişik 42. maddesinin 2. fıkrasında; ruhsat alınmaksızın veya ruhsata, ruhsat eki etüt ve projelere veya imar mevzuatına aykırı olarak yapılan yapının sahibine, yapı müteahhidine veya aykırılığı altı iş günü içinde idareye bildirmeyen ilgili fenni mesullere yapının mülkiyet durumuna, bulunduğu alanın özelliğine, durumuna, niteliğine ve sınıfına, yerleşmeye ve çevreye etkisine, can ve mal emniyetini tehdit edip etmediğine ve aykırılığın büyüklüğüne göre, beşyüz Türk Lirasından az olmamak üzere, maddede belirtilen şekilde hesaplanan idari para cezalarının uygulanacağı düzenlenmiş, (a) bendinde; yapı sınıflarına ve gruplarına göre yapının inşaat alanı üzerinden hesaplanmak üzere, mevzuata aykırılığın her bir metrekaresi için uygulanacak para cezalarının miktarları belirlenerek, bu miktarların her takvim yılı başından geçerli olmak üzere o yıl için 213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 298 inci maddesi hükümleri uyarınca tespit ve ilan edilen yeniden değerleme oranında bir Türk Lirasının küsuru da dikkate alınmak suretiyle arttırılacağı kurala bağlanmış, (b) bendinde; mevzuata aykırılığı yapı inşaat alanı üzerinden hesaplanması mümkün olmayan, yapının cephelerini ve diğer yapı elemanlarını değiştiren veya yapı malzemesi için öngörülen gereklere aykırı bulunan uygulamalar için, Bakanlıkça yayımlanan ve aykırılığa konu imalatın tespiti tarihinde yürürlükte bulunan birim fiyat listesine göre ilgili idarece belirlenen bedelin % 20’si kadar idari para cezası verileceği hükme bağlanmış, (c) bendinde ise; artırım sebepleri sayılmış ve anılan bendin devamında yer verilen (13) alt bentte sayılı arttırım nedenlerinin yasal olarak uygulanması zorunlu bulunanların temel cezaya ayrı ayrı uygulanarak cezanın arttırım oranında artırılacağı ve para cezalarına konu alanın hesaplanmasında, aykırılıktan etkilenen alanın dikkate alınacağı kurala bağlanmıştır.
Yukarıda yer verilen hükümlerin değerlendirilmesinden; ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı olarak yapılan yapılar nedeniyle verilecek para cezası miktarının belirlenmesinde dikkate alınacak temel ölçütün; yapı sınıfı ve grubu ile ruhsatsız veya ruhsata aykırı imalat alanının varsa aykırılıktan eklenen alanın katılması suretiyle bulunacak alan olduğu, temel ceza miktarı belirlendikten sonra maddede öngörülen arttırım sebeplerinin varlığı halinde arttırım sebeplerinin ayrı ayrı hesaplanacağı, bu sebeple; para cezası miktarının maddede öngörüldüğü şekilde belirlenebilmesi için öncelikle; ruhsatsız veya ruhsata aykırı yapı yapıldığının bir tutanakla tespitinin gerektiği, bu tutanakta; ruhsata aykırı ya da aykırılıktan etkilenen alanın yüz ölçümü, inşaatın tamamlanıp tamamlanmadığı, kullanılıp kullanılmadığı gibi niteliği gereği yerinde tespiti gerektiren hususların açık bir şekilde belirtilmesinin gerektiği, yapının sınıf ve gurubu, hisseli, kamuya veya başkasına ait parselde yapılıp yapılmadığı gibi sonradan dosya üzerinde yapılacak inceleme ile anlaşılabilecek ve açıklığa kavuşturulacak hususların tutanakta yer almamasının işlemi kusurlandırmayacağı, yapının; mevcut haliyle veya öngörülen bir afet tehlikesi karşısında can ve mal emniyetini tehdit edip etmediği, yapının tamamen ruhsatsız olarak inşa edilip edilmediği, çevre ve görüntü kirliliğine sebebiyet verip vermediği hususlarına ilişkin olarak somut tespitlerin, tutanakta veya para cezasına ilişkin işlemde belirtilmesinin gerektiği, bu tespitlerden sonra; yapı sınıfı ve gurubu dikkate alınmak suretiyle maddede belirtilen miktar ile yapının alanının çarpılması sonucu temel ceza miktarının hesaplanacağı, bu miktar üzerinden; (c) bendinin alt bentlerinde belirtilen nedenlerin bulunması halinde ayrı ayrı arttırım oranlarının hesaplanması ve bunların toplamlarının alınması suretiyle toplam ceza miktarının bulunacağı ve bulunan bu miktarın belediye encümeni tarafından imar para cezası olarak verileceği anlaşılmaktadır.
Dava dosyasının incelenmesinden; İstanbul İli, Gaziosmanpaşa İlçesi, …. Mahallesi, 13. Sokak, F21C19D1A pafta, 1203 parsel sayılı taşınmaz üzerinde bulunan yapıda, ruhsat ve eklerine aykırı olarak 7 nolu çatı arası piyesli dairenin çatı piyesi kısmının aydınlığa bakan tarafındaki çatının kaldırılarak odaların büyütüldüğü, makine dairesinin yapılmayarak asansörün çatı arası piyesine hizmet ettiği ve makine dairesinin bina giriş katında merdivenin altına yapıldığı, zemin katta bulunan dükkan olan arka bahçeye çıkış kapısı açıldığının 21.10.2015 tarih ve 8072 sayılı yapı tatil tutanağıyla tespit edilmesi üzerine binanın 3. Sınıf B grubuna girdiği ve 7 nolu çatı arası piyesli dairenin imara aykırı alanının 172, 1 nolu dükkanın imara aykırı alanının 235 m2 olmak üzere ayrı ayrı hesaplandığı tespit edilmiş olup, yapılan tespit üzerine 3194 sayılı sayılı İmar Kanunu'nun 42. Maddesi'nin 2. Fıkrasının a bendi, c/4, c/5, c/11 bendi ve c/13. bendi uyarınca para cezası hesaplandığı, verilecek para cezası 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesinin 2. fıkrası uyarınca 7 nolu çatı arası piyesli daire için 5.150,26-TL; 1 nolu dükkan için 7.036,70-TL belirlendiği, davacıya ayrıca bu fiilinin, mevcut haliyle veya öngörülen bir afet tehlikesi karşısında can ve mal emniyetini tehdit ettiği gerekçesiyle, 7 nolu çatı arası piyesli daire için 5.150,26-TL, 1 nolu dükkan için 7.036,70-TL; uygulama imar planı bulunan bir alanda yapılmış olması nedeniyle 7 nolu çatı arası piyesli daire için 1.030,05-TL; 1 nolu dükkan için 1.407.34-TL, inşai faaliyetleri tamamlanmış ve kullanılmıyor ise, 7 nolu çatı arası piyesli daire için 1.030,05-TL; 1 nolu dükkan için 703,67-TL, çevre ve görüntü kirliliğine sebebiyet verdiği gerekçesiyle 7 nolu çatı arası piyesli daire için 1.030,05-TL; 1 nolu dükkan için 1.407.34-TL, olmak üzere 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesi uyarınca toplamda 30.982,43-TL idari para cezası verilmesine ilişkin encümen kararının iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İstinafa konu Mahkeme kararının;3194 sayılı Kanunun 42 maddesinin 2. fıkrasının (a) bendi uyarınca hesaplanan temel para cezalarının aynı fıkranın (c) bendinin , (5.) ve (11). alt bendi uyarınca artırılması iptali isteminin reddine ilişkin kısmında hukuka aykırılık bulunmamakta olup Mahkeme kararının bu kısmına yönelik istinaf isteminin reddi gerekmektedir.
Mahkeme kararının temel para cezasının 42. maddenin 2. fıkrasının (c) bendinin 4 ve 13. alt bentleri uyarınca artırılmasının iptali isteminin reddine ilişkin kısmına gelince:
Olayda; gerek encümen kararında, gerekse kararın dayanağı yapı tatil tutanağında, 3194 sayılı Kanunda belirtilen mükellefiyetleri yerine getirmeme fiili sabit olmakla birlikte bu fiilin aynı zamanda afet tehlikesi karşısında can ve mal emniyetini tehdit edip etmediği, çevre ve görüntü kirliliğine sebebiyet verdiği yönünde hiçbir tespite ve değerlendirmeye yer verilmediği ve bu konuda herhangi bir açıklama yapılmadığı görülmektedir.
Bu durumda; 3194 sayılı İmar Kanununun 32. maddesindeki mükellefiyetleri yerine getirmeme fiilinin afet tehlikesi karşısında can ve mal emniyetini tehdit edip etmediği, çevre ve görüntü kirliliğine sebebiyet verdiği yönünde inceleme ve araştırma yapılmamış ve bu hususun somut bilgi ve belgelerle ortaya konulmamış olması karşısında idari para cezası verilmesine ilişkin encümen kararının 42. maddesinin 2. fıkrasının (c) bendinin 4 ve 13. alt bentleri uyarınca temel cezanın (5.150,26-TL+7.036,70-TL+1.030,05-TL+1.407.34-TL= 14.624,35-TL) arttırılmasına ilişkin kısmında hukuka uygunluk, davanın bu kısmının reddine ilişkin Mahkeme kararında yasal isabet bulunmadığından, davacının istinaf isteminin kısmen kabulü ile işlemin bu kısmının iptali gerekmektedir.
Sonuç: Açıklanan nedenlerle;
1-Davacının istinaf başvurusunun kısmen KABULÜNE,
(i)İstanbul 2.İdare Mahkemesi Hakimliğinin 28/02/2017 tarih ve E:2015/2315, K:2017/594 sayılı kararının dava konusu 03/11/2015 tarih ve 820 sayılı Gaziosmanpaşa Belediye Encümeni Kararının 3194 sayılı Kanunun 42. maddesinin 2. fıkrasının (c) bendinin 4. ve 13. alt bentleri uyarınca artırılmasına (5.150,26-TL+7.036,70-TL+1.030,05-TL+1.407.34-TL=14.624,35-TL) ilişkin kısmının 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 6545 sayılı Kanun ile değişik 45/4. maddesi uyarınca KALDIRILMASINA,
(ii) Aynı kanun maddesi uyarınca dava konusu işlemin 14.624,35-TL'lik kısmı yönünden İPTALİNE,
2-Davacı istinaf başvurusunun; encümen kararının 3194 sayılı Kanunun 32. Madde uyarınca yapının yıkımı ile 42. maddenin 2. fıkrasının (a) bendi uyarınca hesaplanan temel para cezası ile temel para cezasının (c) bendinin (5.) ve (11). alt bendi uyarınca artırılmasına (16.358,08-TL) yönelik İSTİNAF BAŞVURUSUNUN REDDİNE,
3-Dava sonuç olarak kısmen ret kısmen iptalle sonuçlandığından davadaki haklılık oranına göre davacı tarafından yapılan ve aşağıda dökümü gösterilen 311,80 TL yargılama giderinin takdiren 155,90-TL'lik kısmının davalıdan alınarak davacıya verilmesine, diğer yargılama giderinin davacı üstünde bırakılmasına,
4-Avukatlık asgari ücret tarifesi uyarınca belirlenen 1.362.00-TL vekalet ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine, istinaf safhasında fazladan yatırılan 31,40 TL harcın istemi halinde davacıya iadesine,
5-İlk derece mahkemesince davalı idare lehine vekalet ücreti hükmedildiğinden, bu aşamada davalı idare lehine tekrar vekalet ücreti hükmedilmesine mahal olmadığına,
6-Artan posta giderinin mahkemesince istinaf isteminde bulunana iadesine,
7-2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45.maddesinin 6. bendi gereğince kararın taraflara tebliği için dosyanın ait olduğu mahkemesine gönderilmesine,
8-Aynı Kanun maddesi uyarınca kesin olarak 28.03.2019 tarihinde oybirliği ile karar verildi.(¤¤)