(İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik m. 6, 12, 13)
İSTEMİN ÖZETİ: ……. kapı sayılı yerde faaliyet gösteren işyeriyle ilgili davacı şirketin ruhsat başvurusunun reddine yönelik 08.06.2016 gün ve 2344 sayılı davalı idare işleminin iptali istemiyle açılan davada; "Uyuşmazlıkta; 13.05.2016 tarihinde yapılan denetimde, söz konusu işyerinde sadece bilet satışı yapılmadığı, yolcu indirme/bindirme de yapıldığı tespit edilmiş olup, 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanununa dayanılarak yürürlüğe konulan Karayolu Taşıma Yönetmeliği'nin " Terminal kullanma zorunluluğu ve ara duraklar" başlıklı 60. maddesi uyarınca, terminal dışında olan talep konusu yerde yolcu indirilip bindirilebilmesi için UKOME tarafından izin verilmesi gerektiği halde, böyle bir izin alınmadığı dosya içeriğinden anlaşıldığından, tesis edilen işlemde hukuka aykırılık bulunmamaktadır." gerekçesiyle davanın reddine yönelik olarak verilen İstanbul 11. İdare Mahkemesi'nin 13/01/2017 tarih ve E:2016/1059, K:2017/73 sayılı kararının; İstanbul Ulaşım Koordinasyon Müdürlüğü yazısından işyerlerinin bilet satış yazıhanesi olarak kullanılmasında sakınca olmadığının belirtildiği ileri sürülerek istinaf yoluyla incelenerek kaldırılması ve dava konusu işlemin iptaline karar verilmesi istenilmektedir.
SAVUNMANIN ÖZETİ: Mahkeme kararının usul ve esas açısından hukuka uygun olduğu ileri sürülerek istinaf talebinin reddine karar verilmesi gerektiği savunulmaktadır.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren İstanbul Bölge İdare Mahkemesi Altıncı İdare Dava Dairesince; dava dosyasında bilgi ve belgeler incelenerek işin gereği görüşüldü:
Uyuşmazlık, ……. kapı sayılı yerde faaliyet gösteren işyeriyle ilgili davacı şirketin ruhsat başvurusunun reddine yönelik 08.06.2016 gün ve 2344 sayılı davalı idare işleminin iptali isteminden doğmuştur.
3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanunun 1.maddesinde; Kanunun amacı, sanayi, tarım ve diğer işyerleri ile her türlü işletmeleri, işyeri açma ve çalışma ruhsatlarının verilmesi işlerinin basitleştirilmesi ve kolaylaştırılması olarak belirtilmiş olup, Kanunun 4'üncü maddesinde; işyeri açma ve çalışma ruhsatını vermeye yetkili mercilerin, iznin verilmesi için yapılacak beyan ve incelemelerde; insan sağlığına zarar vermemek, çevre kirliliğine yol açmamak, yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemelere aykırı davranmamak olarak belirlenen genel kriterlere göre düzenlenecek yönetmeliği esas alacakları hüküm altına alınmıştır.
10/08/2005 günlü ve 25902 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 6.maddesinde; " Yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılamaz ve çalıştırılamaz.
İşyeri ruhsatları yetkili idarelerin en üst amiri veya görevlendireceği yetkili tarafından bu Yönetmelikte öngörülen sürede imzalanır; ruhsat için ayrıca, meclis veya encümen tarafından bir karar alınmaz. Ruhsat, Örnek 5’te yer alan bilgileri içerecek şekilde düzenlenir.
İşyeri açmak isteyen gerçek veya tüzel kişiler, işyerlerini bu Yönetmeliğe uygun olarak tanzim ettikten sonra Örnek 1 ve 2’de yer alan durumlarına uygun formu doldurarak yetkili idareye başvurur.
Bu Yönetmeliğe göre yapılacak her türlü ruhsat başvurusunda, müracaat sahibine başvuruyu kabul eden görevlinin adı, soyadı ve unvanı ile başvurunun yapıldığı tarih ve saati gösteren Örnek 6’da yer alan alındı belgesi verilir. Ayrıca, başvuru ve beyan formu ile ekli evrakın verilmesi sırasında başvuruyu kabul eden görevli tarafından yapılacak ön incelemede tespit edilen noksanlıklar, müracaat sahibine verilen alındı belgesinde gösterilir. Bu Yönetmelikte belirtilen ruhsatlandırmaya ilişkin süreler eksik belgelerin yetkili idareye verilmesi ile başlar.
16/12/2003 tarihli ve 25318 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği ekindeki listede yer alan işletmelerle, birinci sınıf gayrisıhhî müessese grubunda yer alan işletmelerin aynı olması durumunda, yetkili idareler ruhsat verirken Çevresel Etki Değerlendirme (ÇED) dosyasında yer alan belgelere göre işlem yapar." kuralına,
"Ruhsatın düzenlenmesi" başlıklı 12. maddesinde; "Sıhhî işyeri açmak isteyen gerçek ve tüzel kişiler, işyerlerini bu Yönetmeliğe uygun olarak tanzim ettikten sonra Örnek 1’de yer alan başvuru ve beyan formuyla yetkili idareye müracaat eder. Başvurunun Yönetmelikte öngörülen kriterlere uygun olduğunun tespiti halinde başkaca bir işleme gerek kalmaksızın işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenerek ilgiliye aynı gün içinde verilir.
Umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinin ruhsatlandırılmasında bu Yönetmeliğin dördüncü kısmında belirtilen süreler geçerlidir.
İşyeri açma ve çalışma ruhsatı müracaatı sırasında bu Yönetmelikte belirtilen bilgi ve belgeler dışında başka herhangi bir belge istenemez ve başvuru formundaki beyana göre ruhsat işlemleri sonuçlandırılır.
İlgilinin beyanına göre tanzim edilen ruhsat müktesep hak doğurmaz. kuralına,
"İşyeri açma ve çalışma ruhsatının kesinleşmesi" başlıklı 13. maddesinde de; "İşyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerleri, yetkili idareler tarafından ruhsatın verildiği tarihten itibaren en geç bir ay içinde kontrol edilir. İşyerinin bu süre içinde kontrol edilmemesi halinde ruhsat kesinleşir. Kontrol görevini yerine getirmeyen yetkili idare görevlileri hakkında kanunî işlem yapılır.
İşyeri açma ve çalışma ruhsatının verilmesinden sonra yapılacak denetimlerde mevzuata uygun olmayan unsurların ve noksanlıkların tespiti halinde, işyerine bu noksanlık ve hatalarını gidermesi için bir defaya mahsus olmak üzere onbeş günlük süre verilir.
Verilen süre içinde tespit edilen noksanlık ve aykırılıklar giderilmediği takdirde, ruhsat iptal edilerek işyeri kapatılır. Ayrıca ilgililerin yalan, yanlış ve yanıltıcı beyanı varsa haklarında kanunî işlem yapılır." kuralına yer verilmiştir.
Dava dosyasının incelenmesinden; ….. sayılı yerde bulunan ve davacı şirket tarafından işletilmekte olan işyeri için "büro-ofis" faaliyeti yapmak üzere 02.05.2016 tarihinde davalı idareye ruhsat başvurusunda bulunulduğu, 13.05.2016 tarihinde yapılan denetimde işyerinin önünde servis araçlarının beklediği, servislerin yolun kenarına park ettiği ve işyerinin önünde yolcu indirme/bindirme yapıldığının fotoğraflarla tespit edildiği, bunun üzerine 22.03.2016 tarih ve BN-1983 sayılı UKOME görüşü (Talep konusu yerde yolcu indirilip bindirilmeksizin (servis araçları dahil) sadece bilet satışı yapılacak ise ulaşım ve trafik açısında bir sakınca bulunmadığı, ancak servis araçları ile yolcu taşımacılığı yapılacak ise konusunun toplu taşıma yönünden değerlendirilmesi; yol üzerinde servis araçlarının sürekli bekleme yapmaması ve ulaşım ve trafiği engellemeyecek bir konumda olması gerektiği) dikkate alınarak, davacının ruhsat talebinin 08.06.2016 gün ve 2344 sayılı işlemle reddedildiği, iş bu işlemin iptali istemiyle de bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İdare Mahkemesince; 13.05.2016 tarihinde yapılan denetimde, söz konusu işyerinde sadece bilet satışı yapılmadığı, yolcu indirme/bindirme de yapıldığı tespit edilmiş olup, 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanununa dayanılarak yürürlüğe konulan Karayolu Taşıma Yönetmeliği'nin "Terminal kullanma zorunluluğu ve ara duraklar" başlıklı 60. maddesi uyarınca, terminal dışında olan talep konusu yerde yolcu indirilip bindirilebilmesi için UKOME tarafından izin verilmesi gerektiği halde, böyle bir izin alınmadığının dosya içeriğinden anlaşıldığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş ise de, anılan Kanun ve Karayolu Taşıma Yönetmeliği'nin 60. maddesinde tarifeli yolcu taşımalarında kalkış ve varışlara ilişkin düzenleme yapıldığı, dava konusu olayda ise bilet satışı yapmak için "büro-ofis" işyeri açma ve çalışma ruhsatı başvurusunda bulunulduğu görülmektedir.
Bu haliyle; davacı şirketin "büro-ofis" faaliyet konulu başvurusunun, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 6. ve 12. maddeleri uyarınca "büro-ofis" faaliyet konusu şartlarını taşıyıp taşımadığı yönlerinden incelenip değerlendirilmek suretiyle bir işlem tesis edilmesi gerekirken, söz konusu yerdeki daha önceki faaliyetler ile Kaymakamlığın başka turizm şirketleri için gönderdiği yazı dayanak alınarak tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık, aksi yöndeki mahkeme kararında ise hukuki isabet görülmemiştir.
Diğer yandan, ruhsat verilmesi halinde; işyerinin ruhsat (büro-ofis) kapsamı dışında faaliyet gösterildiğinin tespiti üzerine (UKOME kararı olmadan yolcu indirme -bindirme yapılması gibi) İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik ile ilgili diğer mevzuat hükümlerine göre gerekli yaptırımların (para cezası, faaliyetten men, ruhsat iptali vb. gibi) uygulanabileceği de tabiidir.
Açıklanan nedenlerle, davacının istinaf talebinin kabulüne, İstanbul 11. İdare Mahkemesinin 13/01/2017 tarih ve E:2016/1059, K:2017/73 sayılı kararının kaldırılmasına, dava konusu işlemin iptaline, dava ve istinaf aşamasında yapılan 309,20 TL yargılama gideri ve karar tarihinde yürürlükte olan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre belirlenen 990,00 TL vekalet ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine, yersiz alınan 31,40 TL harcın istemi halinde davacıya ödenmesine, posta gideri avansından artan kısmın mahkemesince davacıya iadesine, kesin olarak 19/04/2017 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)